| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಮಿಲಿನ್ದಪಞ್ಹಪಾಳಿ • Milindapañhapāḷi |
೫. ವಾಯಾಮಕರಣಪಞ್ಹೋ
5. Vāyāmakaraṇapañho
೫. ರಾಜಾ ಆಹ ‘‘ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನ, ತುಮ್ಹೇ ಭಣಥ ‘ಕಿನ್ತಿ ಇಮಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿರುಜ್ಝೇಯ್ಯ, ಅಞ್ಞಞ್ಚ ದುಕ್ಖಂ ನುಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾ’ತಿ । ಏತದತ್ಥಾ, ಮಹಾರಾಜ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ’’ತಿ। ‘‘ಕಿಂ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ವಾಯಮಿತೇನ, ನನು ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಕಾಲೇ ವಾಯಮಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ಥೇರೋ ಆಹ ‘‘ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಕಾಲೇ, ಮಹಾರಾಜ, ವಾಯಾಮೋ ಅಕಿಚ್ಚಕರೋ ಭವತಿ, ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ವಾಯಾಮೋ ಕಿಚ್ಚಕರೋ ಭವತೀ’’ತಿ।
5. Rājā āha ‘‘bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha ‘kinti imaṃ dukkhaṃ nirujjheyya, aññañca dukkhaṃ nuppajjeyyā’ti . Etadatthā, mahārāja, amhākaṃ pabbajjā’’ti. ‘‘Kiṃ paṭikacceva vāyamitena, nanu sampatte kāle vāyamitabba’’nti? Thero āha ‘‘sampatte kāle, mahārāja, vāyāmo akiccakaro bhavati, paṭikacceva vāyāmo kiccakaro bhavatī’’ti.
‘‘ಓಪಮ್ಮಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ। ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಯದಾ ತ್ವಂ ಪಿಪಾಸಿತೋ ಭವೇಯ್ಯಾಸಿ, ತದಾ ತ್ವಂ ಉದಪಾನಂ ಖಣಾಪೇಯ್ಯಾಸಿ, ತಳಾಕಂ ಖಣಾಪೇಯ್ಯಾಸಿ ‘ಪಾನೀಯಂ ಪಿವಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ। ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಕಾಲೇ ವಾಯಾಮೋ ಅಕಿಚ್ಚಕರೋ ಭವತಿ, ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ವಾಯಾಮೋ ಕಿಚ್ಚಕರೋ ಭವತೀ’’ತಿ।
‘‘Opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yadā tvaṃ pipāsito bhaveyyāsi, tadā tvaṃ udapānaṃ khaṇāpeyyāsi, taḷākaṃ khaṇāpeyyāsi ‘pānīyaṃ pivissāmī’ti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, sampatte kāle vāyāmo akiccakaro bhavati, paṭikacceva vāyāmo kiccakaro bhavatī’’ti.
‘‘ಭಿಯ್ಯೋ ಓಪಮ್ಮಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ। ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಯದಾ ತ್ವಂ ಬುಭುಕ್ಖಿತೋ ಭವೇಯ್ಯಾಸಿ, ತದಾ ತ್ವಂ ಖೇತ್ತಂ ಕಸಾಪೇಯ್ಯಾಸಿ, ಸಾಲಿಂ ರೋಪಾಪೇಯ್ಯಾಸಿ, ಧಞ್ಞಂ ಅತಿಹರಾಪೇಯ್ಯಾಸಿ ‘ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ। ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಕಾಲೇ ವಾಯಾಮೋ ಅಕಿಚ್ಚಕರೋ ಭವತಿ, ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ವಾಯಾಮೋ ಕಿಚ್ಚಕರೋ ಭವತೀತಿ।
‘‘Bhiyyo opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yadā tvaṃ bubhukkhito bhaveyyāsi, tadā tvaṃ khettaṃ kasāpeyyāsi, sāliṃ ropāpeyyāsi, dhaññaṃ atiharāpeyyāsi ‘bhattaṃ bhuñjissāmī’ti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, sampatte kāle vāyāmo akiccakaro bhavati, paṭikacceva vāyāmo kiccakaro bhavatīti.
‘‘ಭಿಯ್ಯೋ ಓಪಮ್ಮಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ। ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಮಹಾರಾಜ, ಯದಾ ತೇ ಸಙ್ಗಾಮೋ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ ಭವೇಯ್ಯ, ತದಾ ತ್ವಂ ಪರಿಖಂ ಖಣಾಪೇಯ್ಯಾಸಿ, ಪಾಕಾರಂ ಕಾರಾಪೇಯ್ಯಾಸಿ, ಗೋಪುರಂ ಕಾರಾಪೇಯ್ಯಾಸಿ, ಅಟ್ಟಾಲಕಂ ಕಾರಾಪೇಯ್ಯಾಸಿ, ಧಞ್ಞಂ ಅತಿಹರಾಪೇಯ್ಯಾಸಿ, ತದಾ ತ್ವಂ ಹತ್ಥಿಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯಾಸಿ, ಅಸ್ಸಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯಾಸಿ, ರಥಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯಾಸಿ, ಧನುಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯಾಸಿ, ಥರುಸ್ಮಿಂ ಸಿಕ್ಖೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ? ‘‘ನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ। ‘‘ಏವಮೇವ ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಕಾಲೇ ವಾಯಾಮೋ ಅಕಿಚ್ಚಕರೋ ಭವತಿ, ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ವಾಯಾಮೋ ಕಿಚ್ಚಕರೋ ಭವತಿ। ಭಾಸಿತಮ್ಪೇತಂ ಮಹಾರಾಜ ಭಗವತಾ –
‘‘Bhiyyo opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yadā te saṅgāmo paccupaṭṭhito bhaveyya, tadā tvaṃ parikhaṃ khaṇāpeyyāsi, pākāraṃ kārāpeyyāsi, gopuraṃ kārāpeyyāsi, aṭṭālakaṃ kārāpeyyāsi, dhaññaṃ atiharāpeyyāsi, tadā tvaṃ hatthismiṃ sikkheyyāsi, assasmiṃ sikkheyyāsi, rathasmiṃ sikkheyyāsi, dhanusmiṃ sikkheyyāsi, tharusmiṃ sikkheyyāsī’’ti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, sampatte kāle vāyāmo akiccakaro bhavati, paṭikacceva vāyāmo kiccakaro bhavati. Bhāsitampetaṃ mahārāja bhagavatā –
‘‘‘ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ತಂ ಕಯಿರಾ, ಯಂ ಜಞ್ಞಾ ಹಿತಮತ್ತನೋ।
‘‘‘Paṭikacceva taṃ kayirā, yaṃ jaññā hitamattano;
ನ ಸಾಕಟಿಕಚಿನ್ತಾಯ, ಮನ್ತಾ ಧೀರೋ ಪರಕ್ಕಮೇ॥
Na sākaṭikacintāya, mantā dhīro parakkame.
ವಿಸಮಂ ಮಗ್ಗಮಾರುಯ್ಹ, ಅಕ್ಖಚ್ಛಿನ್ನೋವ ಝಾಯತಿ॥
Visamaṃ maggamāruyha, akkhacchinnova jhāyati.
‘‘‘ಏವಂ ಧಮ್ಮಾ ಅಪಕ್ಕಮ್ಮ, ಅಧಮ್ಮಮನುವತ್ತಿಯ।
‘‘‘Evaṃ dhammā apakkamma, adhammamanuvattiya;
ಮನ್ದೋ ಮಚ್ಚು ಮುಖಂ ಪತ್ತೋ, ಅಕ್ಖಚ್ಛಿನ್ನೋವ ಝಾಯತೀ’’’ತಿ 3॥
Mando maccu mukhaṃ patto, akkhacchinnova jhāyatī’’’ti 4.
‘‘ಕಲ್ಲೋಸಿ, ಭನ್ತೇ ನಾಗಸೇನಾ’’ತಿ।
‘‘Kallosi, bhante nāgasenā’’ti.
ವಾಯಾಮಕರಣಪಞ್ಹೋ ಪಞ್ಚಮೋ।
Vāyāmakaraṇapañho pañcamo.
Footnotes:
