| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ • Khuddasikkhā-mūlasikkhā |
၃၀. ဝတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ
30. Vattaniddesavaṇṇanā
၂၁၃. သဥပာဟနော။ပေ.။ စီဝရံ သီသေ ကရိတ္ဝာ ဝာ အာဂန္တုကော အာရာမံ န ပဝိသေတိ သမ္ဗန္ဓော။ သဆတ္တောတိ သီသေ ကတဆတ္တေန သဆတ္တော။ ဩဂုဏ္ဌိတောတိ သသီသံ ပာရုပိတော။ ‘‘ပရိက္ခိတ္တသ္သ ဝိဟာရသ္သ ပရိက္ခေပော, အပရိက္ခိတ္တသ္သ ပရိက္ခေပာရဟဋ္ဌာန’’န္တိ ဝုတ္တံ ဥပစာရသီမာသမီပံ ပတ္ဝာ ဥပာဟနာဩမုဉ္စနာဒိသဗ္ဗံ ကတ္ဝာ အာရာမော ပဝိသိတဗ္ဗောတိ အယမေတ္ထ ဗ္ယတိရေကလဒ္ဓော အတ္ထော။
213. Saupāhano…pe… cīvaraṃ sīse karitvā vā āgantuko ārāmaṃ na paviseti sambandho. Sachattoti sīse katachattena sachatto. Oguṇṭhitoti sasīsaṃ pārupito. ‘‘Parikkhittassa vihārassa parikkhepo, aparikkhittassa parikkhepārahaṭṭhāna’’nti vuttaṃ upacārasīmāsamīpaṃ patvā upāhanāomuñcanādisabbaṃ katvā ārāmo pavisitabboti ayamettha byatirekaladdho attho.
၂၁၄. ပာနီယေန ပာဒေ န ဓောဝေယ္ယာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပဋိက္ကမနံ ပတ္ဝာ ဧကမန္တေ ပတ္တစီဝရံ နိက္ခိပိတ္ဝာ ပတိရူပေ နိသဇ္ဇ ပုစ္ဆိတ္ဝာ ပာနီယံ ပာတဗ္ဗံ, ပရိဘောဇနီယေန ယထာဝုတ္တံ ပာဒာ ဓောဝိတဗ္ဗာတိ အဓိပ္ပာယော။ ဝုဍ္ဎတရေ အာဝာသိကေပိ စ အဘိဝာဒေယ္ယာတိ ဣမိနာ ဝသ္သံ ပုစ္ဆိတ္ဝာ နဝကေန အာဝာသိကေန အဘိဝာဒာပေတဗ္ဗန္တိ ဒီပေတိ။ ပုစ္ဆေယ္ယ သယနာသနန္တိ ‘‘ကတမံ သေနာသနံ ပာပုဏာတိ, အဇ္ဈာဝုတ္ထံ အနဇ္ဈာဝုတ္ထံ ဝာ’’တိ သေနာသနံ ပုစ္ဆေယ္ယ။ ဣဒဉ္စ ပုစ္ဆာယ လက္ခဏဝစနံ။ တသ္မာ အာဝာသိကဝတ္တေ ဝုတ္တမဇ္ဈာဝုတ္ထာဒိကဉ္စ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ။ သစေ ‘‘အနဇ္ဈာဝုတ္ထ’’န္တိ ဝဒန္တိ, ကဝာဋံ အာကောဋေတ္ဝာ မုဟုတ္တံ အာဂမေတ္ဝာ ဃဋိကံ ဥဂ္ဃာဋေတ္ဝာ ကဝာဋံ ပဏာမေတ္ဝာ ဗဟိ ဌိတေန ဥလ္လောကေတ္ဝာ ပဝိသိတ္ဝာ သဗ္ဗံ သေနာသနဝတ္တံ ကာတဗ္ဗံ။ အာဂန္တုကဝတ္တံ။
214. Pānīyena pāde na dhoveyyāti sambandho. Paṭikkamanaṃ patvā ekamante pattacīvaraṃ nikkhipitvā patirūpe nisajja pucchitvā pānīyaṃ pātabbaṃ, paribhojanīyena yathāvuttaṃ pādā dhovitabbāti adhippāyo. Vuḍḍhatare āvāsikepi ca abhivādeyyāti iminā vassaṃ pucchitvā navakena āvāsikena abhivādāpetabbanti dīpeti. Puccheyya sayanāsananti ‘‘katamaṃ senāsanaṃ pāpuṇāti, ajjhāvutthaṃ anajjhāvutthaṃ vā’’ti senāsanaṃ puccheyya. Idañca pucchāya lakkhaṇavacanaṃ. Tasmā āvāsikavatte vuttamajjhāvutthādikañca pucchitabbaṃ. Sace ‘‘anajjhāvuttha’’nti vadanti, kavāṭaṃ ākoṭetvā muhuttaṃ āgametvā ghaṭikaṃ ugghāṭetvā kavāṭaṃ paṇāmetvā bahi ṭhitena ulloketvā pavisitvā sabbaṃ senāsanavattaṃ kātabbaṃ. Āgantukavattaṃ.
၂၁၅-၆. ဂမိကော ပက္ကမေယ္ယာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ပဋိသာမေတ္ဝာ’’တိအာဒီနိမသ္သ ပုဗ္ဗကိရိယာပဒာနိ။ ဒာရုမတ္တိကဘဏ္ဍကန္တိ ဧတ္ထ မဉ္စပီဌာဒိဒာရုဘဏ္ဍံ ရဇနဘာဇနာဒိမတ္တိကာဘဏ္ဍံ။ ပဋိသာမေတ္ဝာတိ အတ္ထိ စေ အနောဝသ္သကေ သဏ္ဌပေတ္ဝာ။ ထကေတ္ဝာနာတိ ဒ္ဝာရဝာတပာနေဟိ ပိဓာယ ။ သာဓုကံ သင္ဂောပေတ္ဝာနာတိ စတူသု ပာသာဏေသု မဉ္စံ ပညပေတ္ဝာ မဉ္စေ မဉ္စသ္သ, ပီဌေ ပီဌသ္သ အာရောပနေန သေနာသနသ္သ ဥပရူပရိ ပုဉ္ဇကရဏေန သာဓုကံ သင္ဂောပနံ ကတ္ဝာ။ န စာတိ နေဝ။ ဂမိကဝတ္တံ။
215-6. Gamiko pakkameyyāti sambandho. ‘‘Paṭisāmetvā’’tiādīnimassa pubbakiriyāpadāni. Dārumattikabhaṇḍakanti ettha mañcapīṭhādidārubhaṇḍaṃ rajanabhājanādimattikābhaṇḍaṃ. Paṭisāmetvāti atthi ce anovassake saṇṭhapetvā. Thaketvānāti dvāravātapānehi pidhāya . Sādhukaṃ saṅgopetvānāti catūsu pāsāṇesu mañcaṃ paññapetvā mañce mañcassa, pīṭhe pīṭhassa āropanena senāsanassa uparūpari puñjakaraṇena sādhukaṃ saṅgopanaṃ katvā. Na cāti neva. Gamikavattaṃ.
၂၁၇-၈. အာဝာသိကောတိ ဣဒံ ‘‘ပညပေယ္ယာ’’တိအာဒီနံ ကတ္တုပဒံ။ နဝကမ္မကရဏာဒိဘာရနိတ္ထရဏတာယ အာဝာသော ဝိဟာရော အသ္သ အတ္ထီတိ အာဝာသိကော။ ယသ္သ ပန ကေဝလံ ဝိဟာရေ နိဝာသနမတ္တံ အတ္ထိ, သော နေဝာသိကော။ ဥဘောပိ တေ ဣဓ အာဝာသိက-သဒ္ဒေန သင္ဂဟိတာ။ ပာဒောဒပ္ပဘုတိန္တိ ဧတ္ထ ပဘုတိ-သဒ္ဒေန ပာဒပီဌပာဒကထလိကာနံ ဂဟဏံ။ ပစ္စုဂ္ဂန္တ္ဝာန ပတ္တစီဝရံ ဂဏ္ဟေယ္ယာတိ ယောဇနာ။ ပညပေ သယနာသနန္တိ ‘‘ဧတံ တုမ္ဟာကံ သေနာသနံ ပာပုဏာတီ’’တိ ဧဝံ သယနာသနံ ပညပေယ္ယ, ပကာသေယ္ယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။
217-8.Āvāsikoti idaṃ ‘‘paññapeyyā’’tiādīnaṃ kattupadaṃ. Navakammakaraṇādibhāranittharaṇatāya āvāso vihāro assa atthīti āvāsiko. Yassa pana kevalaṃ vihāre nivāsanamattaṃ atthi, so nevāsiko. Ubhopi te idha āvāsika-saddena saṅgahitā. Pādodappabhutinti ettha pabhuti-saddena pādapīṭhapādakathalikānaṃ gahaṇaṃ. Paccuggantvāna pattacīvaraṃ gaṇheyyāti yojanā. Paññape sayanāsananti ‘‘etaṃ tumhākaṃ senāsanaṃ pāpuṇātī’’ti evaṃ sayanāsanaṃ paññapeyya, pakāseyyāti vuttaṃ hoti.
၂၁၉. အဇ္ဈာဝုတ္ထန္တိ ပုဗ္ဗေ ဘိက္ခူဟိ နိဝုတ္ထံ။ ဂောစရာဂောစရံ ဝဒေတိ ‘‘ဘိက္ခာစာရဂာမော ဒူရော, အာသန္နော’’တိ ဝာ, ‘‘ကာလသ္သေဝ ပိဏ္ဍာယ စရိတဗ္ဗံ, ဒိဝာ ဝာ’’တိ ဧဝံ ဂောစရဉ္စ, ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာနံ ဝာ ဂာမော, ပရိစ္ဆိန္နဘိက္ခော ဝာ’’တိအာဒိနာ အဂောစရဉ္စ ဝဒေယ္ယာတိ အတ္ထော။ ဝစ္စပသ္သာဝဋ္ဌာနာနီတိအာဒီနိပိ ‘‘ဝဒေ’’တိ ဣမသ္သေဝ ကမ္မဝစနာနိ။ သေခသမ္မုတိန္တိ ယသ္သ သဒ္ဓသ္သ ကုလသ္သ သင္ဃော သေခသမ္မုတိံ ဒေတိ, တံ ကုလဉ္စ။
219.Ajjhāvutthanti pubbe bhikkhūhi nivutthaṃ. Gocarāgocaraṃ vadeti ‘‘bhikkhācāragāmo dūro, āsanno’’ti vā, ‘‘kālasseva piṇḍāya caritabbaṃ, divā vā’’ti evaṃ gocarañca, ‘‘micchādiṭṭhikānaṃ vā gāmo, paricchinnabhikkho vā’’tiādinā agocarañca vadeyyāti attho. Vaccapassāvaṭṭhānānītiādīnipi ‘‘vade’’ti imasseva kammavacanāni. Sekhasammutinti yassa saddhassa kulassa saṅgho sekhasammutiṃ deti, taṃ kulañca.
၂၂၀. ပဝေသနိက္ခမေ ကာလန္တိ ‘‘ကေသုစိ ဌာနေသု ဝာဠမိဂာ ဝာ အမနုသ္သာ ဝာ ဟောန္တိ, ဣမံ ကာလံ ပဝိသိတဗ္ဗံ နိက္ခမိတဗ္ဗဉ္စာ’’တိ ဧဝံ ပဝေသနိက္ခမေ စ ကာလံ။ ဧတံ ပန အာသနပညပနာဒိကံ သဗ္ဗံ ဝတ္တံ ဝုဍ္ဎတရေ အာဂတေ စီဝရကမ္မာဒိံ ဝာ နာတိဂိလာနသ္သ ဘေသဇ္ဇံ ဝာ ဌပေတ္ဝာပိ ကာတဗ္ဗံ။ မဟာဂိလာနသ္သ ပန ဘေသဇ္ဇမေဝ ကာတဗ္ဗံ။ စေတိယင္ဂဏဝတ္တံ ကရောန္တေနာပိ တသ္သ ဝတ္တံ ကာတုံ အာရဘိတဗ္ဗံ။ ပဏ္ဍိတော ဟိ အာဂန္တုကော ‘‘ကရောဟိ တာဝ ဘေသဇ္ဇံ, စေတိယင္ဂဏံ သမ္မဇ္ဇာဟီ’’တိ စ ဝဒေယ္ယ။ အပိစ ဗီဇနေန ဗီဇိတဗ္ဗော, ပာဒာပိသ္သ ဓောဝိတဗ္ဗာ, တေလေန မက္ခိတဗ္ဗာ။ ပိဋ္ဌိ စေ အာဂိလာယတိ, သမ္ဗာဓေတဗ္ဗာ။ နဝကသ္သ ပန အာဂန္တုကသ္သ ‘‘ဣဒမာသနံ, ဧတ္ထ နိသီဒာ’’တိအာဒိနာ အာစိက္ခိတဗ္ဗန္တိ ဒသ္သေန္တော ‘‘နိသိန္နောယေဝာ’’တိအာဒိမာဟ။ နိသိန္နောယေဝာတိ ဣမိနာ ‘‘ဌိတောယေဝာ’’တိအာဒိံ ဥပလက္ခေတိ။ သမုဒ္ဒိသေတိ အာဒရေန ဝဒေယ္ယ။ အာဝာသိကဝတ္တံ။
220.Pavesanikkhame kālanti ‘‘kesuci ṭhānesu vāḷamigā vā amanussā vā honti, imaṃ kālaṃ pavisitabbaṃ nikkhamitabbañcā’’ti evaṃ pavesanikkhame ca kālaṃ. Etaṃ pana āsanapaññapanādikaṃ sabbaṃ vattaṃ vuḍḍhatare āgate cīvarakammādiṃ vā nātigilānassa bhesajjaṃ vā ṭhapetvāpi kātabbaṃ. Mahāgilānassa pana bhesajjameva kātabbaṃ. Cetiyaṅgaṇavattaṃ karontenāpi tassa vattaṃ kātuṃ ārabhitabbaṃ. Paṇḍito hi āgantuko ‘‘karohi tāva bhesajjaṃ, cetiyaṅgaṇaṃ sammajjāhī’’ti ca vadeyya. Apica bījanena bījitabbo, pādāpissa dhovitabbā, telena makkhitabbā. Piṭṭhi ce āgilāyati, sambādhetabbā. Navakassa pana āgantukassa ‘‘idamāsanaṃ, ettha nisīdā’’tiādinā ācikkhitabbanti dassento ‘‘nisinnoyevā’’tiādimāha. Nisinnoyevāti iminā ‘‘ṭhitoyevā’’tiādiṃ upalakkheti. Samuddiseti ādarena vadeyya. Āvāsikavattaṃ.
‘‘ဝတ္တ’’န္တိ ပန သာမညေန နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ န ထေရေ ဘိက္ခူ အတိအလ္လီယိတ္ဝာ နိသီဒိတဗ္ဗံ, မဟာထေရသ္သ နိသိန္နာသနတော ဧကံ ဒ္ဝေ အာသနာနိ ဌပေတ္ဝာ ‘‘နိသီဒာ’’တိ ဝုတ္တေ နိသီဒိတဗ္ဗံ, န နဝာပိ ဘိက္ခူ အာသနေန ပဋိဗာဟိတဗ္ဗာ, န သင္ဃာဋိံ ဩတ္ထရိတ္ဝာ နိသီဒိတဗ္ဗံ, သဒ္ဒံ အကတ္ဝာ ဥဒကကိစ္စံ ကာတဗ္ဗံ, ယထာ သူပသ္သ ဩကာသော ဟောတိ, ဧဝမတ္တာယ ဩဒနော ဂဏ္ဟိတဗ္ဗော, ထေရေန ဘိက္ခုနာ ‘‘ဌပေတ္ဝာ အပ္ပကံ ဩဒနာဒိကံ သဗ္ဗံ သဗ္ဗေသံ သမကံ သမ္ပာဒေဟီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ, န တာဝ ထေရေန ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ဘုတ္တာဝိနာ န တာဝ ဥဒကံ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ, ဘတ္တဂ္ဂတော နိဝတ္တန္တေဟိ ယထာနုရူပံ နိက္ခမိတ္ဝာ ဝိရဠာယ ပာဠိယာ ဂန္တဗ္ဗန္တိ ဧဝမာဒိကဉ္စ တဒနုရူပံ သေခိယဝတ္တဉ္စ သမ္ပာဒေတဗ္ဗန္တိ ဣဒံ ဘတ္တဂ္ဂဝတ္တဉ္စ သာဓုကံ အတရမာနေန ဂာမော ပဝိသိတဗ္ဗော, ‘‘ဣမိနာ ပဝိသိသ္သာမိ, ဣမိနာ နိက္ခမိသ္သာမီ’’တိ နိဝေသနံ ပဝိသန္တေန သလ္လက္ခေတဗ္ဗံ, နာတိသဟသာ ပဝိသိတဗ္ဗံ, နာတိသဟသာ နိက္ခမိတဗ္ဗံ, နာတိဒူရေ နစ္စာသန္နေ ဌာတဗ္ဗံ, နာတိစိရံ ဌာတဗ္ဗံ, နာတိလဟုကံ နိဝတ္တိတဗ္ဗံ, ဒာတုကာမတာကာရံ ဉတ္ဝာ ဌာတဗ္ဗံ, ယော ပဌမံ ဂာမတော ပဋိက္ကမတိ, တေန အာသနပညပနာဒိ သဗ္ဗံ ကာတဗ္ဗံ, ယော ပစ္ဆာ, တေန အာသနုဒ္ဓရဏာဒိ သဗ္ဗံ ကာတဗ္ဗန္တိ ဧဝမာဒိကဉ္စ တဒနုရူပံ သေခိယဝတ္တဉ္စ သမ္ပာဒေတဗ္ဗန္တိ ဣဒံ ပိဏ္ဍစာရိကဝတ္တဉ္စ ကာတဗ္ဗံ။
‘‘Vatta’’nti pana sāmaññena niddiṭṭhattā na there bhikkhū atiallīyitvā nisīditabbaṃ, mahātherassa nisinnāsanato ekaṃ dve āsanāni ṭhapetvā ‘‘nisīdā’’ti vutte nisīditabbaṃ, na navāpi bhikkhū āsanena paṭibāhitabbā, na saṅghāṭiṃ ottharitvā nisīditabbaṃ, saddaṃ akatvā udakakiccaṃ kātabbaṃ, yathā sūpassa okāso hoti, evamattāya odano gaṇhitabbo, therena bhikkhunā ‘‘ṭhapetvā appakaṃ odanādikaṃ sabbaṃ sabbesaṃ samakaṃ sampādehī’’ti vattabbaṃ, na tāva therena bhuñjitabbaṃ, bhuttāvinā na tāva udakaṃ paṭiggahetabbaṃ, bhattaggato nivattantehi yathānurūpaṃ nikkhamitvā viraḷāya pāḷiyā gantabbanti evamādikañca tadanurūpaṃ sekhiyavattañca sampādetabbanti idaṃ bhattaggavattañca sādhukaṃ ataramānena gāmo pavisitabbo, ‘‘iminā pavisissāmi, iminā nikkhamissāmī’’ti nivesanaṃ pavisantena sallakkhetabbaṃ, nātisahasā pavisitabbaṃ, nātisahasā nikkhamitabbaṃ, nātidūre naccāsanne ṭhātabbaṃ, nāticiraṃ ṭhātabbaṃ, nātilahukaṃ nivattitabbaṃ, dātukāmatākāraṃ ñatvā ṭhātabbaṃ, yo paṭhamaṃ gāmato paṭikkamati, tena āsanapaññapanādi sabbaṃ kātabbaṃ, yo pacchā, tena āsanuddharaṇādi sabbaṃ kātabbanti evamādikañca tadanurūpaṃ sekhiyavattañca sampādetabbanti idaṃ piṇḍacārikavattañca kātabbaṃ.
သေနာသနဋ္ဌာနေ သဗ္ဗံ ဝတ္တဉ္စ သမ္ပာဒေတ္ဝာ တတော နိက္ခမိတ္ဝာ သာဓုကံ နိဝာသေတ္ဝာ ပာရုပိတ္ဝာ စ အတရမာနေန ဂာမော ပဝိသိတဗ္ဗောတိအာဒိ သဗ္ဗံ ပိဏ္ဍစာရိကဝတ္တံ ကာတဗ္ဗံ။ ပာနီယပရိဘောဇနီယအဂ္ဂိအရဏိသဟိတကတ္တရဒဏ္ဍာ ဥပဋ္ဌပေတဗ္ဗာ, နက္ခတ္တပဒာနိ သကလာနိ ဝာ ဧကဒေသာနိ ဝာ ဥဂ္ဂဟေတဗ္ဗာနိ, ဒိသာကုသလေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ဣဒံ အာရညိကဝတ္တဉ္စ ဥဒ္ဒိဋ္ဌံယေဝ ဟောတီတိ အဝဂန္တဗ္ဗန္တိ။
Senāsanaṭṭhāne sabbaṃ vattañca sampādetvā tato nikkhamitvā sādhukaṃ nivāsetvā pārupitvā ca ataramānena gāmo pavisitabbotiādi sabbaṃ piṇḍacārikavattaṃ kātabbaṃ. Pānīyaparibhojanīyaaggiaraṇisahitakattaradaṇḍā upaṭṭhapetabbā, nakkhattapadāni sakalāni vā ekadesāni vā uggahetabbāni, disākusalena bhavitabbanti idaṃ āraññikavattañca uddiṭṭhaṃyeva hotīti avagantabbanti.
ဝတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။
Vattaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
