| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā |
[৩৪২] ২. ৰানরজাতকৰণ্ণনা
[342] 2. Vānarajātakavaṇṇanā
অসক্খিং ৰত অত্তানন্তি ইদং সত্থা ৰেল়ুৰনে ৰিহরন্তো দেৰদত্তস্স ৰধায পরিসক্কনং আরব্ভ কথেসি। ৰত্থু (জা॰ অট্ঠ॰ ২.২.সুসুমারজাতকৰণ্ণনা) হেট্ঠা ৰিত্থারিতমেৰ।
Asakkhiṃvata attānanti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattassa vadhāya parisakkanaṃ ārabbha kathesi. Vatthu (jā. aṭṭha. 2.2.susumārajātakavaṇṇanā) heṭṭhā vitthāritameva.
অতীতে পন বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো হিমৰন্তপদেসে কপিযোনিযং নিব্বত্তিত্ৰা ৰযপ্পত্তো গঙ্গাতীরে ৰসি। অথেকা অন্তোগঙ্গাযং সংসুমারী বোধিসত্তস্স হদযমংসে দোহল়ং উপ্পাদেত্ৰা সংসুমারস্স কথেসি। সো ‘‘তং কপিং উদকে নিমুজ্জাপেত্ৰা মারেত্ৰা হদযমংসং গহেত্ৰা সংসুমারিযা দস্সামী’’তি চিন্তেত্ৰা মহাসত্তং আহ – ‘‘এহি, সম্ম, অন্তরদীপকে ফলাফলে খাদিতুং গচ্ছামা’’তি। ‘‘কথং, সম্ম, অহং গমিস্সামী’’তি। ‘‘অহং তং মম পিট্ঠিযং নিসীদাপেত্ৰা নেস্সামী’’তি। সো তস্স চিত্তং অজানন্তো লঙ্ঘিত্ৰা পিট্ঠিযং নিসীদি। সংসুমারো থোকং গন্ত্ৰা নিমুজ্জিতুং আরভি। অথ নং ৰানরো ‘‘কিংকারণা, ভো, মং উদকে নিমুজ্জাপেসী’’তি আহ। ‘‘অহং তং মারেত্ৰা তৰ হদযমংসং মম ভরিযায দস্সামী’’তি। ‘‘দন্ধ ত্ৰং মম হদযমংসং উরে অত্থীতি মঞ্ঞসী’’তি? ‘‘অথ কহং তে ঠপিত’’ন্তি? ‘‘এতং উদুম্বরে ওলম্বন্তং ন পস্সসী’’তি? ‘‘পস্সামি, দস্সসি পন মে’’তি। ‘‘আম, দস্সামী’’তি। সংসুমারো দন্ধতায তং গহেত্ৰা নদীতীরে উদুম্বরমূলং গতো। বোধিসত্তো তস্স পিট্ঠিতো লঙ্ঘিত্ৰা উদুম্বররুক্খে নিসিন্নো ইমা গাথা অভাসি –
Atīte pana bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto himavantapadese kapiyoniyaṃ nibbattitvā vayappatto gaṅgātīre vasi. Athekā antogaṅgāyaṃ saṃsumārī bodhisattassa hadayamaṃse dohaḷaṃ uppādetvā saṃsumārassa kathesi. So ‘‘taṃ kapiṃ udake nimujjāpetvā māretvā hadayamaṃsaṃ gahetvā saṃsumāriyā dassāmī’’ti cintetvā mahāsattaṃ āha – ‘‘ehi, samma, antaradīpake phalāphale khādituṃ gacchāmā’’ti. ‘‘Kathaṃ, samma, ahaṃ gamissāmī’’ti. ‘‘Ahaṃ taṃ mama piṭṭhiyaṃ nisīdāpetvā nessāmī’’ti. So tassa cittaṃ ajānanto laṅghitvā piṭṭhiyaṃ nisīdi. Saṃsumāro thokaṃ gantvā nimujjituṃ ārabhi. Atha naṃ vānaro ‘‘kiṃkāraṇā, bho, maṃ udake nimujjāpesī’’ti āha. ‘‘Ahaṃ taṃ māretvā tava hadayamaṃsaṃ mama bhariyāya dassāmī’’ti. ‘‘Dandha tvaṃ mama hadayamaṃsaṃ ure atthīti maññasī’’ti? ‘‘Atha kahaṃ te ṭhapita’’nti? ‘‘Etaṃ udumbare olambantaṃ na passasī’’ti? ‘‘Passāmi, dassasi pana me’’ti. ‘‘Āma, dassāmī’’ti. Saṃsumāro dandhatāya taṃ gahetvā nadītīre udumbaramūlaṃ gato. Bodhisatto tassa piṭṭhito laṅghitvā udumbararukkhe nisinno imā gāthā abhāsi –
১৬১.
161.
‘‘অসক্খিং ৰত অত্তানং, উদ্ধাতুং উদকা থলং।
‘‘Asakkhiṃ vata attānaṃ, uddhātuṃ udakā thalaṃ;
ন দানাহং পুন তুয্হং, ৰসং গচ্ছামি ৰারিজ॥
Na dānāhaṃ puna tuyhaṃ, vasaṃ gacchāmi vārija.
১৬২.
162.
‘‘অলমেতেহি অম্বেহি, জম্বূহি পনসেহি চ।
‘‘Alametehi ambehi, jambūhi panasehi ca;
যানি পারং সমুদ্দস্স, ৰরং ময্হং উদুম্বরো॥
Yāni pāraṃ samuddassa, varaṃ mayhaṃ udumbaro.
১৬৩.
163.
‘‘যো চ উপ্পতিতং অত্থং, ন খিপ্পমনুবুজ্ঝতি।
‘‘Yo ca uppatitaṃ atthaṃ, na khippamanubujjhati;
অমিত্তৰসমন্ৰেতি, পচ্ছা চ অনুতপ্পতি॥
Amittavasamanveti, pacchā ca anutappati.
১৬৪.
164.
‘‘যো চ উপ্পতিতং অত্থং, খিপ্পমেৰ নিবোধতি।
‘‘Yo ca uppatitaṃ atthaṃ, khippameva nibodhati;
মুচ্চতে সত্তুসম্বাধা, ন চ পচ্ছানুতপ্পতী’’তি॥
Muccate sattusambādhā, na ca pacchānutappatī’’ti.
তত্থ অসক্খিং ৰতাতি সমত্থো ৰত অহোসিং। উদ্ধাতুন্তি উদ্ধরিতুং। ৰারিজাতি সংসুমারং আলপতি। যানি পারং সমুদ্দস্সাতি গঙ্গং সমুদ্দনামেনালপন্তো ‘‘যানি সমুদ্দস্স পারং গন্ত্ৰা খাদিতব্বানি, অলং তেহী’’তি ৰদতি। পচ্ছা চ অনুতপ্পতীতি উপ্পন্নং অত্থং খিপ্পং অজানন্তো অমিত্তৰসং গচ্ছতি, পচ্ছা চ অনুতপ্পতি।
Tattha asakkhiṃ vatāti samattho vata ahosiṃ. Uddhātunti uddharituṃ. Vārijāti saṃsumāraṃ ālapati. Yāni pāraṃ samuddassāti gaṅgaṃ samuddanāmenālapanto ‘‘yāni samuddassa pāraṃ gantvā khāditabbāni, alaṃ tehī’’ti vadati. Pacchā ca anutappatīti uppannaṃ atthaṃ khippaṃ ajānanto amittavasaṃ gacchati, pacchā ca anutappati.
ইতি সো চতূহি গাথাহি লোকিযকিচ্চানং নিপ্ফত্তিকারণং কথেত্ৰা ৰনসণ্ডমেৰ পাৰিসি।
Iti so catūhi gāthāhi lokiyakiccānaṃ nipphattikāraṇaṃ kathetvā vanasaṇḍameva pāvisi.
সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা সংসুমারো দেৰদত্তো অহোসি, ৰানরো পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি।
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā saṃsumāro devadatto ahosi, vānaro pana ahameva ahosi’’nti.
ৰানরজাতকৰণ্ণনা দুতিযা।
Vānarajātakavaṇṇanā dutiyā.
Related texts:
তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ৩৪২. ৰানরজাতকং • 342. Vānarajātakaṃ
