Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / अपदानपाळि • Apadānapāḷi

२. वक्‍कलित्थेरअपदानं

2. Vakkalittheraapadānaṃ

२८.

28.

‘‘इतो सतसहस्सम्हि, कप्पे उप्पज्‍जि नायको।

‘‘Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako;

अनोमनामो अमितो, नामेन पदुमुत्तरो॥

Anomanāmo amito, nāmena padumuttaro.

२९.

29.

‘‘पदुमाकारवदनो, पदुमामलसुच्छवी।

‘‘Padumākāravadano, padumāmalasucchavī;

लोकेनानुपलित्तोव तोयेन पदुमं यथा॥

Lokenānupalittova toyena padumaṃ yathā.

३०.

30.

‘‘वीरो पदुमपत्तक्खो, कन्तो च पदुमं यथा।

‘‘Vīro padumapattakkho, kanto ca padumaṃ yathā;

पदुमुत्तरगन्धोव, तस्मा सो पदुमुत्तरो॥

Padumuttaragandhova, tasmā so padumuttaro.

३१.

31.

‘‘लोकजेट्ठो च निम्मानो, अन्धानं नयनूपमो।

‘‘Lokajeṭṭho ca nimmāno, andhānaṃ nayanūpamo;

सन्तवेसो गुणनिधि, करुणामतिसागरो॥

Santaveso guṇanidhi, karuṇāmatisāgaro.

३२.

32.

‘‘स कदाचि महावीरो, ब्रह्मासुरसुरच्‍चितो।

‘‘Sa kadāci mahāvīro, brahmāsurasuraccito;

सदेवमनुजाकिण्णे, जनमज्झे जिनुत्तमो 1

Sadevamanujākiṇṇe, janamajjhe jinuttamo 2.

३३.

33.

‘‘वदनेन सुगन्धेन, मधुरेन रुतेन च।

‘‘Vadanena sugandhena, madhurena rutena ca;

रञ्‍जयं परिसं सब्बं, सन्थवी सावकं सकं॥

Rañjayaṃ parisaṃ sabbaṃ, santhavī sāvakaṃ sakaṃ.

३४.

34.

‘‘सद्धाधिमुत्तो सुमति, मम दस्सनलालसो 3

‘‘Saddhādhimutto sumati, mama dassanalālaso 4;

नत्थि एतादिसो अञ्‍ञो, यथायं भिक्खु वक्‍कलि॥

Natthi etādiso añño, yathāyaṃ bhikkhu vakkali.

३५.

35.

‘‘तदाहं हंसवतियं, नगरे ब्राह्मणत्रजो।

‘‘Tadāhaṃ haṃsavatiyaṃ, nagare brāhmaṇatrajo;

हुत्वा सुत्वा च तं वाक्यं, तं ठानमभिरोचयिं॥

Hutvā sutvā ca taṃ vākyaṃ, taṃ ṭhānamabhirocayiṃ.

३६.

36.

‘‘ससावकं तं विमलं, निमन्तेत्वा तथागतं।

‘‘Sasāvakaṃ taṃ vimalaṃ, nimantetvā tathāgataṃ;

सत्ताहं भोजयित्वान, दुस्सेहच्छादयिं तदा॥

Sattāhaṃ bhojayitvāna, dussehacchādayiṃ tadā.

३७.

37.

‘‘निपच्‍च सिरसा तस्स, अनन्तगुणसागरे।

‘‘Nipacca sirasā tassa, anantaguṇasāgare;

निमुग्गो पीतिसम्पुण्णो, इदं वचनमब्रविं॥

Nimuggo pītisampuṇṇo, idaṃ vacanamabraviṃ.

३८.

38.

‘‘‘यो सो तया सन्थवितो, इतो सत्तमके मुनि 5

‘‘‘Yo so tayā santhavito, ito sattamake muni 6;

भिक्खु सद्धावतं अग्गो, तादिसो होमहं मुने’॥

Bhikkhu saddhāvataṃ aggo, tādiso homahaṃ mune’.

३९.

39.

‘‘एवं वुत्ते महावीरो, अनावरणदस्सनो।

‘‘Evaṃ vutte mahāvīro, anāvaraṇadassano;

इमं वाक्यं उदीरेसि, परिसाय महामुनि॥

Imaṃ vākyaṃ udīresi, parisāya mahāmuni.

४०.

40.

‘‘‘पस्सथेतं माणवकं, पीतमट्ठनिवासनं।

‘‘‘Passathetaṃ māṇavakaṃ, pītamaṭṭhanivāsanaṃ;

हेमयञ्‍ञोपचितङ्गं 7, जननेत्तमनोहरं॥

Hemayaññopacitaṅgaṃ 8, jananettamanoharaṃ.

४१.

41.

‘‘‘एसो अनागतद्धाने, गोतमस्स महेसिनो।

‘‘‘Eso anāgataddhāne, gotamassa mahesino;

अग्गो सद्धाधिमुत्तानं, सावकोयं भविस्सति॥

Aggo saddhādhimuttānaṃ, sāvakoyaṃ bhavissati.

४२.

42.

‘‘‘देवभूतो मनुस्सो वा, सब्बसन्तापवज्‍जितो।

‘‘‘Devabhūto manusso vā, sabbasantāpavajjito;

सब्बभोगपरिब्यूळ्हो, सुखितो संसरिस्सति॥

Sabbabhogaparibyūḷho, sukhito saṃsarissati.

४३.

43.

‘‘‘सतसहस्सितो कप्पे, ओक्‍काककुलसम्भवो।

‘‘‘Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo;

गोतमो नाम गोत्तेन, सत्था लोके भविस्सति॥

Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.

४४.

44.

‘‘‘तस्स धम्मेसु दायादो, ओरसो धम्मनिम्मितो।

‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito;

वक्‍कलि नाम नामेन, हेस्सति सत्थु सावको’॥

Vakkali nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.

४५.

45.

‘‘तेन कम्मविसेसेन, चेतनापणिधीहि च।

‘‘Tena kammavisesena, cetanāpaṇidhīhi ca;

जहित्वा मानुसं देहं, तावतिंसमगच्छहं॥

Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.

४६.

46.

‘‘सब्बत्थ सुखितो हुत्वा, संसरन्तो भवाभवे।

‘‘Sabbattha sukhito hutvā, saṃsaranto bhavābhave;

सावत्थियं पुरे जातो, कुले अञ्‍ञतरे अहं॥

Sāvatthiyaṃ pure jāto, kule aññatare ahaṃ.

४७.

47.

‘‘नोनीतसुखुमालं मं, जातपल्‍लवकोमलं।

‘‘Nonītasukhumālaṃ maṃ, jātapallavakomalaṃ;

मन्दं उत्तानसयनं, पिसाचभयतज्‍जिता॥

Mandaṃ uttānasayanaṃ, pisācabhayatajjitā.

४८.

48.

‘‘पादमूले महेसिस्स, सायेसुं दीनमानसा।

‘‘Pādamūle mahesissa, sāyesuṃ dīnamānasā;

इमं ददाम ते नाथ, सरणं होहि नायक॥

Imaṃ dadāma te nātha, saraṇaṃ hohi nāyaka.

४९.

49.

‘‘तदा पटिग्गहि सो मं, भीतानं सरणो मुनि।

‘‘Tadā paṭiggahi so maṃ, bhītānaṃ saraṇo muni;

जालिना चक्‍कङ्कितेन 9, मुदुकोमलपाणिना॥

Jālinā cakkaṅkitena 10, mudukomalapāṇinā.

५०.

50.

‘‘तदा पभुति तेनाहं, अरक्खेय्येन रक्खितो।

‘‘Tadā pabhuti tenāhaṃ, arakkheyyena rakkhito;

सब्बवेरविनिमुत्तो 11, सुखेन परिवुद्धितो॥

Sabbaveravinimutto 12, sukhena parivuddhito.

५१.

51.

‘‘सुगतेन विना भूतो, उक्‍कण्ठामि मुहुत्तकं।

‘‘Sugatena vinā bhūto, ukkaṇṭhāmi muhuttakaṃ;

जातिया सत्तवस्सोहं, पब्बजिं अनगारियं॥

Jātiyā sattavassohaṃ, pabbajiṃ anagāriyaṃ.

५२.

52.

‘‘सब्बपारमिसम्भूतं, नीलक्खिनयनं 13 वरं।

‘‘Sabbapāramisambhūtaṃ, nīlakkhinayanaṃ 14 varaṃ;

रूपं सब्बसुभाकिण्णं, अतित्तो विहरामहं 15

Rūpaṃ sabbasubhākiṇṇaṃ, atitto viharāmahaṃ 16.

५३.

53.

‘‘बुद्धरूपरतिं 17 ञत्वा, तदा ओवदि मं जिनो।

‘‘Buddharūparatiṃ 18 ñatvā, tadā ovadi maṃ jino;

‘अलं वक्‍कलि किं रूपे, रमसे बालनन्दिते॥

‘Alaṃ vakkali kiṃ rūpe, ramase bālanandite.

५४.

54.

‘‘‘यो हि पस्सति सद्धम्मं, सो मं पस्सति पण्डितो।

‘‘‘Yo hi passati saddhammaṃ, so maṃ passati paṇḍito;

अपस्समानो सद्धम्मं, मं पस्सम्पि न पस्सति॥

Apassamāno saddhammaṃ, maṃ passampi na passati.

५५.

55.

‘‘‘अनन्तादीनवो कायो, विसरुक्खसमूपमो।

‘‘‘Anantādīnavo kāyo, visarukkhasamūpamo;

आवासो सब्बरोगानं, पुञ्‍जो दुक्खस्स केवलो॥

Āvāso sabbarogānaṃ, puñjo dukkhassa kevalo.

५६.

56.

‘‘‘निब्बिन्दिय ततो रूपे, खन्धानं उदयब्बयं।

‘‘‘Nibbindiya tato rūpe, khandhānaṃ udayabbayaṃ;

पस्स उपक्‍किलेसानं, सुखेनन्तं गमिस्सति’॥

Passa upakkilesānaṃ, sukhenantaṃ gamissati’.

५७.

57.

‘‘एवं तेनानुसिट्ठोहं, नायकेन हितेसिना।

‘‘Evaṃ tenānusiṭṭhohaṃ, nāyakena hitesinā;

गिज्झकूटं समारुय्ह, झायामि गिरिकन्दरे॥

Gijjhakūṭaṃ samāruyha, jhāyāmi girikandare.

५८.

58.

‘‘ठितो पब्बतपादम्हि, अस्सासयि 19 महामुनि।

‘‘Ṭhito pabbatapādamhi, assāsayi 20 mahāmuni;

वक्‍कलीति जिनो वाचं, तं सुत्वा मुदितो अहं॥

Vakkalīti jino vācaṃ, taṃ sutvā mudito ahaṃ.

५९.

59.

‘‘पक्खन्दिं सेलपब्भारे, अनेकसतपोरिसे।

‘‘Pakkhandiṃ selapabbhāre, anekasataporise;

तदा बुद्धानुभावेन, सुखेनेव महिं गतो॥

Tadā buddhānubhāvena, sukheneva mahiṃ gato.

६०.

60.

‘‘पुनोपि 21 धम्मं देसेति, खन्धानं उदयब्बयं।

‘‘Punopi 22 dhammaṃ deseti, khandhānaṃ udayabbayaṃ;

तमहं धम्ममञ्‍ञाय, अरहत्तमपापुणिं॥

Tamahaṃ dhammamaññāya, arahattamapāpuṇiṃ.

६१.

61.

‘‘सुमहापरिसमज्झे , तदा मं चरणन्तगो।

‘‘Sumahāparisamajjhe , tadā maṃ caraṇantago;

अग्गं सद्धाधिमुत्तानं, पञ्‍ञपेसि महामति॥

Aggaṃ saddhādhimuttānaṃ, paññapesi mahāmati.

६२.

62.

‘‘सतसहस्सितो कप्पे, यं कम्ममकरिं तदा।

‘‘Satasahassito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā;

दुग्गतिं नाभिजानामि, बुद्धपूजायिदं फलं॥

Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

६३.

63.

‘‘किलेसा झापिता मय्हं…पे॰… विहरामि अनासवो॥

‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.

६४.

64.

‘‘स्वागतं वत मे आसि…पे॰… कतं बुद्धस्स सासनं॥

‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

६५.

65.

‘‘पटिसम्भिदा चतस्सो…पे॰… कतं बुद्धस्स सासनं’’॥

‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.

इत्थं सुदं आयस्मा वक्‍कलित्थेरो इमा गाथायो

Itthaṃ sudaṃ āyasmā vakkalitthero imā gāthāyo

अभासित्थाति।

Abhāsitthāti.

वक्‍कलित्थेरस्सापदानं दुतियं।

Vakkalittherassāpadānaṃ dutiyaṃ.







Footnotes:
1. जनुत्तमो (स्या॰ पी॰), अनुत्तमो (क॰) वङ्गीसत्थेरापदानेपि
2. januttamo (syā. pī.), anuttamo (ka.) vaṅgīsattherāpadānepi
3. दस्सनसालयो (स्या॰)
4. dassanasālayo (syā.)
5. इध सद्धाधिमुत्तो इसि (स्या॰), इतो सत्तमकेहनि (सी॰ पी॰)
6. idha saddhādhimutto isi (syā.), ito sattamakehani (sī. pī.)
7. हेमयञ्‍ञोपवीतङ्गं (सी॰)
8. hemayaññopavītaṅgaṃ (sī.)
9. सङ्कलङ्केन (सी॰)
10. saṅkalaṅkena (sī.)
11. सब्बब्याधिविनिमुत्तो (स्या॰), सब्बूपधिविनिमुत्तो (पी॰)
12. sabbabyādhivinimutto (syā.), sabbūpadhivinimutto (pī.)
13. लङ्किनीलयनं (सी॰)
14. laṅkinīlayanaṃ (sī.)
15. विहयामहं (सी॰ पी॰)
16. vihayāmahaṃ (sī. pī.)
17. बुद्धो रूपरतिं (सी॰)
18. buddho rūparatiṃ (sī.)
19. ममाहसो (सी॰)
20. mamāhaso (sī.)
21. पुनापि (स्या॰), मुनि मं (क॰)
22. punāpi (syā.), muni maṃ (ka.)



Related texts:



अट्ठकथा • Aṭṭhakathā / सुत्तपिटक (अट्ठकथा) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / खुद्दकनिकाय (अट्ठकथा) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / अपदान-अट्ठकथा • Apadāna-aṭṭhakathā / २. वक्‍कलित्थेरअपदानवण्णना • 2. Vakkalittheraapadānavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact