| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಸಾರತ್ಥದೀಪನೀ-ಟೀಕಾ • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ
Vajjiputtakavatthuvaṇṇanā
೪೩. ವೇಸಾಲೀ ನಿವಾಸೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ವೇಸಾಲಿಕಾತಿ ಆಹ ‘‘ವೇಸಾಲಿವಾಸಿನೋ’’ತಿ। ವಜ್ಜೀಸು ಜನಪದೇ ವಸನ್ತಾ ವಜ್ಜಿನೋ, ವಜ್ಜೀನಂ ಪುತ್ತಕಾ ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕಾತಿ ಆಹ ‘‘ವಜ್ಜಿರಟ್ಠೇ ವೇಸಾಲಿಯಂ ಕುಲಾನಂ ಪುತ್ತಾ’’ತಿ। ಞಾತೀನಂ ಬ್ಯಸನನ್ತಿ ಞಾತೀನಂ ವಿನಾಸೋ। ಸೋ ಪನ ಞಾತೀನಂ ವಿನಾಸೋ ರಾಜದಣ್ಡಾದಿಕಾರಣೇನ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ರಾಜದಣ್ಡಬ್ಯಾಧಿಮರಣವಿಪ್ಪವಾಸನಿಮಿತ್ತೇನಾ’’ತಿ। ಭೋಗಾನಂ ಬ್ಯಸನಂ ವಿನಾಸೋ ಭೋಗಬ್ಯಸನಂ। ತಞ್ಚ ಹಿರಞ್ಞಸುವಣ್ಣದಾಸಿದಾಸಾದೀನಂ ಉಪಭೋಗಪರಿಭೋಗವತ್ಥೂನಂ ರಾಜದಣ್ಡಾದಿನಾ ವಿನಾಸೋತಿ ಆಹ ‘‘ಏಸ ನಯೋ ದುತಿಯಪದೇಪೀ’’ತಿ। ನ ಬುದ್ಧಂ ಗರಹಾಮಾತಿ ‘‘ಅಸಬ್ಬಞ್ಞು ಬುದ್ಧೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಬುದ್ಧಂ ನ ಗರಹಾಮ। ನ ಧಮ್ಮಗರಹಿನೋತಿ ‘‘ಅನಿಯ್ಯಾನಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಧಮ್ಮಂ ನ ಗರಹಾಮ। ನ ಸಙ್ಘಗರಹಿನೋತಿ ‘‘ದುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಙ್ಘೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಸಙ್ಘಂ ನ ಗರಹಾಮ। ಅಟ್ಠತಿಂಸಾರಮ್ಮಣೇಸೂತಿ ದಸ ಕಸಿಣಾ ದಸ ಅಸುಭಾ ದಸಾನುಸ್ಸತಿಯೋ ಚತ್ತಾರೋ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರಾ ಚತ್ತಾರೋ ಆರುಪ್ಪಾ ಚತುಧಾತುವವತ್ಥಾನಂ ಆಹಾರೇ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞಾತಿ ಇಮೇಸು ಚತ್ತಾಲೀಸಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇಸು ಪಾಳಿಯಂ ಅನಾಗತತ್ತಾ ಆಲೋಕಾಕಾಸಕಸಿಣದ್ವಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ವುತ್ತಂ। ವಿಭತ್ತಾ ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾತಿ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಆರಮ್ಮಣೇ ಇದಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಏವಂ ವಿಭತ್ತಾ ಉಪಚಾರಜ್ಝಾನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಠಮಜ್ಝಾನಾದಯೋ ಮಹಗ್ಗತಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ । ತೇವ ಧಮ್ಮೇತಿ ತೇ ಏವ ಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ। ಮಜ್ಝಿಮಯಾಮೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನಿದ್ದಾಕಿಲಮಥವಿನೋದನೋಕಾಸತ್ತಾ ನ ಗಹಿತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಪಠಮಯಾಮಞ್ಚ ಪಚ್ಛಿಮಯಾಮಞ್ಚಾ’’ತಿ। ಸಚ್ಚಾನಿ ಬುಜ್ಝತಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝತೀತಿ ಬೋಧಿ, ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಞಾಣಂ। ಉಪಕಾರಕತ್ತೇನ ತಸ್ಸ ಪಕ್ಖೇ ಭವಾ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಾತಿ ಆಹ ‘‘ಬೋಧಿಸ್ಸ ಪಕ್ಖೇ ಭವಾನಂ, ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಞಾಣಸ್ಸ ಉಪಕಾರಕಾನ’’ನ್ತಿ। ಚತ್ತಾರೋ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಇದ್ಧಿಪಾದಾ, ಪಞ್ಚಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ, ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ, ಸತ್ತ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋತಿ ಇಮೇ ಸತ್ತತಿಂಸ ಬೋಧಿಪಕ್ಖಿಯಧಮ್ಮಾ। ‘‘ಗಿಹಿಪಲಿಬೋಧಂ ಆವಾಸಪಲಿಬೋಧಞ್ಚ ಪಹಾಯಾ’’ತಿ ಇಮೇಸಂಯೇವ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪಲಿಬೋಧಾನಂ ಉಪಚ್ಛೇದಸ್ಸ ಸುದುಕ್ಕರಭಾವತೋ ವುತ್ತಂ। ಯುತ್ತಪಯುತ್ತಾತಿ ಸಮ್ಮದೇವ ಯುತ್ತಾ।
43. Vesālī nivāso etesanti vesālikāti āha ‘‘vesālivāsino’’ti. Vajjīsu janapade vasantā vajjino, vajjīnaṃ puttakā vajjiputtakāti āha ‘‘vajjiraṭṭhe vesāliyaṃ kulānaṃ puttā’’ti. Ñātīnaṃ byasananti ñātīnaṃ vināso. So pana ñātīnaṃ vināso rājadaṇḍādikāraṇena hotīti āha ‘‘rājadaṇḍabyādhimaraṇavippavāsanimittenā’’ti. Bhogānaṃ byasanaṃ vināso bhogabyasanaṃ. Tañca hiraññasuvaṇṇadāsidāsādīnaṃ upabhogaparibhogavatthūnaṃ rājadaṇḍādinā vināsoti āha ‘‘esa nayo dutiyapadepī’’ti. Na buddhaṃ garahāmāti ‘‘asabbaññu buddho’’tiādinā buddhaṃ na garahāma. Na dhammagarahinoti ‘‘aniyyāniko dhammo’’tiādinā dhammaṃ na garahāma. Na saṅghagarahinoti ‘‘duppaṭipanno saṅgho’’tiādinā saṅghaṃ na garahāma. Aṭṭhatiṃsārammaṇesūti dasa kasiṇā dasa asubhā dasānussatiyo cattāro brahmavihārā cattāro āruppā catudhātuvavatthānaṃ āhāre paṭikūlasaññāti imesu cattālīsakammaṭṭhānesu pāḷiyaṃ anāgatattā ālokākāsakasiṇadvayaṃ ṭhapetvā avasesāni gahetvā vuttaṃ. Vibhattā kusalādhammāti ‘‘imasmiṃ ārammaṇe idaṃ hotī’’ti evaṃ vibhattā upacārajjhānena saddhiṃ paṭhamajjhānādayo mahaggatakusalā dhammā . Teva dhammeti te eva kusale dhamme. Majjhimayāmo bhikkhūnaṃ niddākilamathavinodanokāsattā na gahitoti āha ‘‘paṭhamayāmañca pacchimayāmañcā’’ti. Saccāni bujjhati paṭivijjhatīti bodhi, arahattamaggañāṇaṃ. Upakārakattena tassa pakkhe bhavā bodhipakkhiyāti āha ‘‘bodhissa pakkhe bhavānaṃ, arahattamaggañāṇassa upakārakāna’’nti. Cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggoti ime sattatiṃsa bodhipakkhiyadhammā. ‘‘Gihipalibodhaṃ āvāsapalibodhañca pahāyā’’ti imesaṃyeva dvinnaṃ palibodhānaṃ upacchedassa sudukkarabhāvato vuttaṃ. Yuttapayuttāti sammadeva yuttā.
ಆಸಯನ್ತಿ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ। ಸಿಕ್ಖಂ ಅಪ್ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಭಿಕ್ಖುಭಾವೇ ಠತ್ವಾ ಪಟಿಸೇವಿತಮೇಥುನಾನಂ ತೇಸಂ ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಅನುಜಾನನ್ತೋ ಭಗವಾ ‘‘ಪಾರಾಜಿಕೋ ಹೋತಿ ಅಸಂವಾಸೋ’’ತಿ ಏವಂ ಪಞ್ಞತ್ತಸಿಕ್ಖಾಪದಂ ಸಮೂಹನತಿ ನಾಮಾತಿ ಆಹ – ‘‘ಯದಿ ಹಿ ಭಗವಾ…ಪೇ॰… ಪಞ್ಞತ್ತಂ ಸಮೂಹನೇಯ್ಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಪನ ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಪಟಿಸೇವಿತಮೇಥುನಸ್ಸ ಉಪಸಮ್ಪದಂ ಅನುಜಾನನ್ತೋ ನ ಸಮೂಹನತಿ ನಾಮ। ನ ಹಿ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಹುತ್ವಾ ಪಟಿಸೇವತಿ। ‘‘ಸೋ ಆಗತೋ ನ ಉಪಸಮ್ಪಾದೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವಚನತೋ ಸಾಮಣೇರಭೂಮಿ ಅನುಞ್ಞಾತಾತಿ ಆಹ ‘‘ಸಾಮಣೇರಭೂಮಿಯಂ ಪನ ಠಿತೋ’’ತಿಆದಿ। ಉತ್ತಮತ್ಥನ್ತಿ ಅರಹತ್ತಂ ನಿಬ್ಬಾನಮೇವ ವಾ।
Āsayanti ajjhāsayaṃ. Sikkhaṃ appaccakkhāya bhikkhubhāve ṭhatvā paṭisevitamethunānaṃ tesaṃ vajjiputtakānaṃ upasampadaṃ anujānanto bhagavā ‘‘pārājiko hoti asaṃvāso’’ti evaṃ paññattasikkhāpadaṃ samūhanati nāmāti āha – ‘‘yadi hi bhagavā…pe… paññattaṃ samūhaneyyā’’ti. ‘‘Yo pana bhikkhū’’ti vuttattā pana sikkhaṃ paccakkhāya paṭisevitamethunassa upasampadaṃ anujānanto na samūhanati nāma. Na hi so bhikkhu hutvā paṭisevati. ‘‘So āgato na upasampādetabbo’’ti vacanato sāmaṇerabhūmi anuññātāti āha ‘‘sāmaṇerabhūmiyaṃ pana ṭhito’’tiādi. Uttamatthanti arahattaṃ nibbānameva vā.
ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Vajjiputtakavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ವಿನಯಪಿಟಕ • Vinayapiṭaka / ಮಹಾವಿಭಙ್ಗ • Mahāvibhaṅga / ೧. ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಂ • 1. Paṭhamapārājikaṃ
ಅಟ್ಠಕಥಾ • Aṭṭhakathā / ವಿನಯಪಿಟಕ (ಅಟ್ಠಕಥಾ) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / ಮಹಾವಿಭಙ್ಗ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ೧. ಪಠಮಪಾರಾಜಿಕಂ • 1. Paṭhamapārājikaṃ
ಟೀಕಾ • Tīkā / ವಿನಯಪಿಟಕ (ಟೀಕಾ) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / ವಜಿರಬುದ್ಧಿ-ಟೀಕಾ • Vajirabuddhi-ṭīkā / ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ • Vajjiputtakavatthuvaṇṇanā
ಟೀಕಾ • Tīkā / ವಿನಯಪಿಟಕ (ಟೀಕಾ) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / ವಿಮತಿವಿನೋದನೀ-ಟೀಕಾ • Vimativinodanī-ṭīkā / ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕವತ್ಥುಕಥಾವಣ್ಣನಾ • Vajjiputtakavatthukathāvaṇṇanā
