| Library / Tipiṭaka / തിപിടക • Tipiṭaka / കങ്ഖാവിതരണീ-അഭിനവ-ടീകാ • Kaṅkhāvitaraṇī-abhinava-ṭīkā |
൧൦. ഉയ്യോധികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
10. Uyyodhikasikkhāpadavaṇṇanā
സമ്പഹാരട്ഠാനസ്സാതി യുദ്ധഭൂമിയാ. ബലസ്സ അഗ്ഗം ജാനന്തീതി ‘‘ഏത്തകാ ഹത്ഥീ, ഏത്തകാ അസ്സാ, ഏത്തകാ രഥാ, ഏത്തകാ പത്തീ’’തി (പാചി॰ ൩൨൪) ബലസ്സ കോട്ഠാസം ജാനന്തി. ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, വിഹാരഗ്ഗേനാ’’തിആദീസു (ചൂളവ॰ ൩൧൮) വിയ കോട്ഠാസത്ഥോ ഹേത്ഥ അഗ്ഗസദ്ദോ. തേനാഹ ‘‘ബലഗണനട്ഠാനന്തി അത്ഥോ’’തി. സേനായ വിയൂഹന്തി ‘‘ഇതോ ഹത്ഥീ ഹോന്തു, ഇതോ അസ്സാ ഹോന്തു, ഇതോ രഥാ ഹോന്തു, ഇതോ പത്തീ ഹോന്തൂ’’തി (പാചി॰ ൩൨൪) സേനായ ഠപനം, രാസിം കത്വാ ഠപനന്തി അത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘സേനാസന്നിവേസസ്സേതം നാമ’’ന്തി. ദ്വാദസപുരിസോ ഹത്ഥീതി ചത്താരോ ആരോഹകാ, ഏകേകപാദരക്ഖകാ ദ്വേ ദ്വേതി ഏവം ദ്വാദസപുരിസോ ഹത്ഥീ. തിപുരിസോ അസ്സോതി ഏകോ ആരോഹകോ, ദ്വേ പാദരക്ഖകാതി ഏവം തിപുരിസോ അസ്സോ. ചതുപുരിസോ രഥോതി ഏകോ സാരഥി, ഏകോ യോധോ, ദ്വേ ആണിരക്ഖകാതി ഏവം ചതുപുരിസോ രഥോതി.
Sampahāraṭṭhānassāti yuddhabhūmiyā. Balassa aggaṃ jānantīti ‘‘ettakā hatthī, ettakā assā, ettakā rathā, ettakā pattī’’ti (pāci. 324) balassa koṭṭhāsaṃ jānanti. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, vihāraggenā’’tiādīsu (cūḷava. 318) viya koṭṭhāsattho hettha aggasaddo. Tenāha ‘‘balagaṇanaṭṭhānanti attho’’ti. Senāya viyūhanti ‘‘ito hatthī hontu, ito assā hontu, ito rathā hontu, ito pattī hontū’’ti (pāci. 324) senāya ṭhapanaṃ, rāsiṃ katvā ṭhapananti attho. Tenāha ‘‘senāsannivesassetaṃ nāma’’nti. Dvādasapuriso hatthīti cattāro ārohakā, ekekapādarakkhakā dve dveti evaṃ dvādasapuriso hatthī. Tipuriso assoti eko ārohako, dve pādarakkhakāti evaṃ tipuriso asso. Catupuriso rathoti eko sārathi, eko yodho, dve āṇirakkhakāti evaṃ catupuriso rathoti.
ഉയ്യോധികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
Uyyodhikasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
അചേലകവഗ്ഗോ പഞ്ചമോ.
Acelakavaggo pañcamo.
