| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមានវត្ថុ-អដ្ឋកថា • Vimānavatthu-aṭṭhakathā |
១០. (ឧត្តរ) បាយាសិវិមានវណ្ណនា
10. (Uttara) pāyāsivimānavaṇṇanā
យា ទេវរាជស្ស សភា សុធម្មាតិ ឧត្តរវិមានំ។ តស្ស កា ឧប្បត្តិ? ភគវតិ បរិនិព្ពុតេ ធាតុវិភាគេ ច កតេ តត្ថ តត្ថ ថូបេសុ បតិដ្ឋាបិយមានេសុ ធម្មវិនយំ សង្គាយិតុំ ឧច្ចិនិត្វា គហិតេសុ មហាកស្សបប្បមុខេសុ មហាថេរេសុ យាវ វស្សូបគមនា អញ្ញេសុ ច ថេរេសុ អត្តនោ អត្តនោ បរិសាយ សទ្ធិំ តត្ថ តត្ថ វសន្តេសុ អាយស្មា កុមារកស្សបោ បញ្ចហិ ភិក្ខុសតេហិ សទ្ធិំ សេតព្យនគរំ គន្ត្វា សិំសបាវនេ វសិ។ អថ បាយាសិ រាជញ្ញោ ថេរស្ស តត្ថ វសនភាវំ សុត្វា មហតា ជនកាយេន បរិវុតោ តំ ឧបសង្កមិត្វា បដិសន្ថារំ កត្វា និសិន្នោ អត្តនោ ទិដ្ឋិគតំ បវេទេសិ។ អថ នំ ថេរោ ចន្ទិមសូរិយូទាហរណាទីហិ បរលោកស្ស អត្ថិភាវំ បកាសេន្តោ អនេកវិហិតហេតូបមាលង្កតំ ទិដ្ឋិគណ្ឋិវិនិវេឋនំ នានានយវិចិត្តំ បាយាសិសុត្តំ (ទី. និ. ២.៤០៦ អាទយោ) ទេសេត្វា តំ ទិដ្ឋិសម្បទាយំ បតិដ្ឋាបេសិ។
Yā devarājassa sabhā sudhammāti uttaravimānaṃ. Tassa kā uppatti? Bhagavati parinibbute dhātuvibhāge ca kate tattha tattha thūpesu patiṭṭhāpiyamānesu dhammavinayaṃ saṅgāyituṃ uccinitvā gahitesu mahākassapappamukhesu mahātheresu yāva vassūpagamanā aññesu ca theresu attano attano parisāya saddhiṃ tattha tattha vasantesu āyasmā kumārakassapo pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ setabyanagaraṃ gantvā siṃsapāvane vasi. Atha pāyāsi rājañño therassa tattha vasanabhāvaṃ sutvā mahatā janakāyena parivuto taṃ upasaṅkamitvā paṭisanthāraṃ katvā nisinno attano diṭṭhigataṃ pavedesi. Atha naṃ thero candimasūriyūdāharaṇādīhi paralokassa atthibhāvaṃ pakāsento anekavihitahetūpamālaṅkataṃ diṭṭhigaṇṭhiviniveṭhanaṃ nānānayavicittaṃ pāyāsisuttaṃ (dī. ni. 2.406 ādayo) desetvā taṃ diṭṭhisampadāyaṃ patiṭṭhāpesi.
សោ វិសុទ្ធទិដ្ឋិកោ ហុត្វា សមណព្រាហ្មណកបណទ្ធិកាទីនំ ទានំ ទេន្តោ អនុឡារជ្ឈាសយតាយ លូខំ អទាសិ ឃាសច្ឆាទនមត្តំ កណាជកំ ពិលង្គទុតិយំ សាណានិ ច វត្ថានិ ។ ឯវំ បន អសក្កច្ចទានំ ទត្វា កាយស្ស ភេទា ហីនកាយំ ឧបបជ្ជិ ចាតុមហារាជិកានំ សហព្យតំ។ តស្ស បន កិច្ចាកិច្ចេសុ យុត្តប្បយុត្តោ ឧត្តរោ នាម មាណវោ អហោសិ ទានេ ព្យាវដោ។ សោ សក្កច្ចទានំ ទត្វា តាវតិំសកាយំ ឧបបន្នោ, តស្ស ទ្វាទសយោជនិកំ វិមានំ និព្ពត្តិ។ សោ កតញ្ញុតំ វិភាវេន្តោ សហ វិមានេន កុមារកស្សបត្ថេរំ ឧបសង្កមិត្វា វិមានតោ ឱរុយ្ហ បញ្ចបតិដ្ឋិតេន វន្ទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គយ្ហ អដ្ឋាសិ។ តំ ថេរោ –
So visuddhadiṭṭhiko hutvā samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikādīnaṃ dānaṃ dento anuḷārajjhāsayatāya lūkhaṃ adāsi ghāsacchādanamattaṃ kaṇājakaṃ bilaṅgadutiyaṃ sāṇāni ca vatthāni . Evaṃ pana asakkaccadānaṃ datvā kāyassa bhedā hīnakāyaṃ upapajji cātumahārājikānaṃ sahabyataṃ. Tassa pana kiccākiccesu yuttappayutto uttaro nāma māṇavo ahosi dāne byāvaṭo. So sakkaccadānaṃ datvā tāvatiṃsakāyaṃ upapanno, tassa dvādasayojanikaṃ vimānaṃ nibbatti. So kataññutaṃ vibhāvento saha vimānena kumārakassapattheraṃ upasaṅkamitvā vimānato oruyha pañcapatiṭṭhitena vanditvā añjaliṃ paggayha aṭṭhāsi. Taṃ thero –
១១០៨.
1108.
‘‘យា ទេវរាជស្ស សភា សុធម្មា, យត្ថច្ឆតិ ទេវសង្ឃោ សមគ្គោ;
‘‘Yā devarājassa sabhā sudhammā, yatthacchati devasaṅgho samaggo;
តថូបមំ តុយ្ហមិទំ វិមានំ, ឱភាសយំ តិដ្ឋតិ អន្តលិក្ខេ។
Tathūpamaṃ tuyhamidaṃ vimānaṃ, obhāsayaṃ tiṭṭhati antalikkhe.
១១០៩.
1109.
‘‘ទេវិទ្ធិបត្តោសិ មហានុភាវោ…បេ.…
‘‘Deviddhipattosi mahānubhāvo…pe…
វណ្ណោ ច តេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ។ – គាថាហិ បដិបុច្ឆិ;
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī’’ti. – gāthāhi paṭipucchi;
១១១០.
1110.
‘‘សោ ទេវបុត្តោ អត្តមនោ…បេ.… យស្ស កម្មស្សិទំ ផលំ’’។
‘‘So devaputto attamano…pe… yassa kammassidaṃ phalaṃ’’.
១១១១.
1111.
‘‘អហំ មនុស្សេសុ មនុស្សភូតោ, រញ្ញោ បាយាសិស្ស អហោសិំ មាណវោ;
‘‘Ahaṃ manussesu manussabhūto, rañño pāyāsissa ahosiṃ māṇavo;
លទ្ធា ធនំ សំវិភាគំ អកាសិំ, បិយា ច មេ សីលវន្តោ អហេសុំ;
Laddhā dhanaṃ saṃvibhāgaṃ akāsiṃ, piyā ca me sīlavanto ahesuṃ;
អន្នញ្ច បានញ្ច បសន្នចិត្តោ, សក្កច្ច ទានំ វិបុលំ អទាសិំ។
Annañca pānañca pasannacitto, sakkacca dānaṃ vipulaṃ adāsiṃ.
១១១២.
1112.
‘‘តេន មេតាទិសោ វណ្ណោ…បេ.…
‘‘Tena metādiso vaṇṇo…pe…
វណ្ណោ ច មេ សព្ពទិសា បភាសតី’’តិ។ –
Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī’’ti. –
សោ ទេវបុត្តោ តស្ស ឥមាហិ គាថាហិ ព្យាកាសិ។
So devaputto tassa imāhi gāthāhi byākāsi.
១១០៨. តត្ថ ទេវរាជស្សាតិ សក្កស្ស។ សភា សុធម្មាតិ ឯវំនាមកំ សន្ថាគារំ។ យត្ថាតិ យស្សំ សភាយំ។ អច្ឆតីតិ និសីទតិ។ ទេវសង្ឃោតិ តាវតិំសទេវកាយោ។ សមគ្គោតិ សហិតោ សន្និបតិតោ។
1108. Tattha devarājassāti sakkassa. Sabhā sudhammāti evaṃnāmakaṃ santhāgāraṃ. Yatthāti yassaṃ sabhāyaṃ. Acchatīti nisīdati. Devasaṅghoti tāvatiṃsadevakāyo. Samaggoti sahito sannipatito.
១១១១. បាយាសិស្ស អហោសិំ មាណវោតិ បាយាសិរាជញ្ញស្ស កិច្ចាកិច្ចករោ ទហរតាយ មាណវោ, នាមេន បន ឧត្តរោ នាម អហោសិំ។ សំវិភាគំ អកាសិន្តិ អហមេវ អភុញ្ជិត្វា យថាលទ្ធំ ធនំ ទានមុខេ បរិច្ចជនវសេន សំវិភជនំ អកាសិំ។ អន្នញ្ច បានញ្ច បរិច្ចជន្តោតិ វចនសេសោ។ អថ វា ទានំ វិបុលំ អទាសិំ។ កថំ? សក្កច្ចំ។ កីទិសំ? អន្នញ្ច បានញ្ចាតិ យោជេតព្ពំ។
1111.Pāyāsissaahosiṃ māṇavoti pāyāsirājaññassa kiccākiccakaro daharatāya māṇavo, nāmena pana uttaro nāma ahosiṃ. Saṃvibhāgaṃ akāsinti ahameva abhuñjitvā yathāladdhaṃ dhanaṃ dānamukhe pariccajanavasena saṃvibhajanaṃ akāsiṃ. Annañca pānañca pariccajantoti vacanaseso. Atha vā dānaṃ vipulaṃ adāsiṃ. Kathaṃ? Sakkaccaṃ. Kīdisaṃ? Annañca pānañcāti yojetabbaṃ.
(ឧត្តរ) បាយាសិវិមានវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
(Uttara) pāyāsivimānavaṇṇanā niṭṭhitā.
ឥតិ បរមត្ថទីបនិយា ខុទ្ទក-អដ្ឋកថាយ វិមានវត្ថុស្មិំ
Iti paramatthadīpaniyā khuddaka-aṭṭhakathāya vimānavatthusmiṃ
ទសវត្ថុបដិមណ្ឌិតស្ស ឆដ្ឋស្ស បាយាសិវគ្គស្ស
Dasavatthupaṭimaṇḍitassa chaṭṭhassa pāyāsivaggassa
អត្ថវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Atthavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / វិមានវត្ថុបាឡិ • Vimānavatthupāḷi / ១០. (ឧត្តរ) បាយាសិវិមានវត្ថុ • 10. (Uttara) pāyāsivimānavatthu
