Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / തിപിടക • Tipiṭaka / ഥേരഗാഥാ-അട്ഠകഥാ • Theragāthā-aṭṭhakathā

൫. ഉക്ഖേപകതവച്ഛത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ

5. Ukkhepakatavacchattheragāthāvaṇṇanā

ഉക്ഖേപകതവച്ഛസ്സാതി ആയസ്മതോ ഉക്ഖേപകതവച്ഛത്ഥേരസ്സ ഗാഥാ. കാ ഉപ്പത്തി? സോപി കിര പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയം പുഞ്ഞം ഉപചിനന്തോ ഇതോ ചതുനവുതേ കപ്പേ സിദ്ധത്ഥസ്സ ഭഗവതോ കാലേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തിത്വാ വിഞ്ഞുതം പത്തോ സത്ഥാരം ഉദ്ദിസ്സ മാളം കരോന്തസ്സ പൂഗസ്സ ഏകത്ഥമ്ഭം അലഭന്തസ്സ ഥമ്ഭം ദത്വാ സഹായകിച്ചം അകാസി. സോ തേന പുഞ്ഞകമ്മേന ദേവലോകേ നിബ്ബത്തിത്വാ അപരാപരം പുഞ്ഞാനി കത്വാ ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ സാവത്ഥിയം അഞ്ഞതരസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ പുത്തോ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി, വച്ഛോതിസ്സ ഗോത്തതോ ആഗതനാമം. സോ സത്ഥു സന്തികേ ധമ്മം സുത്വാ പടിലദ്ധസദ്ധോ പബ്ബജിത്വാ കോസലരട്ഠേ ഗാമകാവാസേ വസന്തോ ആഗതാഗതാനം ഭിക്ഖൂനം സന്തികേ ധമ്മം പരിയാപുണാതി. ‘‘അയം വിനയോ ഇദം സുത്തന്തം അയം അഭിധമ്മോ’’തി പന പരിച്ഛേദം ന ജാനാതി. അഥേകദിവസം ആയസ്മന്തം ധമ്മസേനാപതിം പുച്ഛിത്വാ യഥാപരിച്ഛേദം സബ്ബം സല്ലക്ഖേസി. ധമ്മസങ്ഗീതിയാ പുബ്ബേപി പിടകാദിസമഞ്ഞാ പരിയത്തിസദ്ധമ്മേ വവത്ഥിതാ ഏവ, യതോ ഭിക്ഖൂനം വിനയധരാദിവോഹാരോ. സോ തേപിടകം ബുദ്ധവചനം ഉഗ്ഗണ്ഹന്തോ പരിപുച്ഛന്തോ തത്ഥ വുത്തേ രൂപാരൂപധമ്മേ സല്ലക്ഖേത്വാ വിപസ്സനം പട്ഠപേത്വാ സമ്മസന്തോ നചിരസ്സേവ അരഹത്തം പാപുണി. തേന വുത്തം അപദാനേ (അപ॰ ഥേര ൧.൨.൧൩-൨൬) –

Ukkhepakatavacchassāti āyasmato ukkhepakatavacchattherassa gāthā. Kā uppatti? Sopi kira purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto ito catunavute kappe siddhatthassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto satthāraṃ uddissa māḷaṃ karontassa pūgassa ekatthambhaṃ alabhantassa thambhaṃ datvā sahāyakiccaṃ akāsi. So tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ puññāni katvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ aññatarassa brāhmaṇassa putto hutvā nibbatti, vacchotissa gottato āgatanāmaṃ. So satthu santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā kosalaraṭṭhe gāmakāvāse vasanto āgatāgatānaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammaṃ pariyāpuṇāti. ‘‘Ayaṃ vinayo idaṃ suttantaṃ ayaṃ abhidhammo’’ti pana paricchedaṃ na jānāti. Athekadivasaṃ āyasmantaṃ dhammasenāpatiṃ pucchitvā yathāparicchedaṃ sabbaṃ sallakkhesi. Dhammasaṅgītiyā pubbepi piṭakādisamaññā pariyattisaddhamme vavatthitā eva, yato bhikkhūnaṃ vinayadharādivohāro. So tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ uggaṇhanto paripucchanto tattha vutte rūpārūpadhamme sallakkhetvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā sammasanto nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 1.2.13-26) –

‘‘സിദ്ധത്ഥസ്സ ഭഗവതോ, മഹാപൂഗഗണോ അഹു;

‘‘Siddhatthassa bhagavato, mahāpūgagaṇo ahu;

സരണം ഗതാ ച തേ ബുദ്ധം, സദ്ദഹന്തി തഥാഗതം.

Saraṇaṃ gatā ca te buddhaṃ, saddahanti tathāgataṃ.

‘‘സബ്ബേ സങ്ഗമ്മ മന്തേത്വാ, മാളം കുബ്ബന്തി സത്ഥുനോ;

‘‘Sabbe saṅgamma mantetvā, māḷaṃ kubbanti satthuno;

ഏകത്ഥമ്ഭം അലഭന്താ, വിചിനന്തി ബ്രഹാവനേ.

Ekatthambhaṃ alabhantā, vicinanti brahāvane.

‘‘തേഹം അരഞ്ഞേ ദിസ്വാന, ഉപഗമ്മ ഗണം തദാ;

‘‘Tehaṃ araññe disvāna, upagamma gaṇaṃ tadā;

അഞ്ജലിം പഗ്ഗഹേത്വാന, പടിപുച്ഛിം ഗണം അഹം.

Añjaliṃ paggahetvāna, paṭipucchiṃ gaṇaṃ ahaṃ.

‘‘തേ മേ പുട്ഠാ വിയാകംസു, സീലവന്തോ ഉപാസകാ;

‘‘Te me puṭṭhā viyākaṃsu, sīlavanto upāsakā;

മാളം മയം കത്തുകാമാ, ഏകത്ഥമ്ഭോ ന ലബ്ഭതി.

Māḷaṃ mayaṃ kattukāmā, ekatthambho na labbhati.

‘‘ഏകത്ഥമ്ഭം മമം ദേഥ, അഹം ദസ്സാമി സത്ഥുനോ;

‘‘Ekatthambhaṃ mamaṃ detha, ahaṃ dassāmi satthuno;

ആഹരിസ്സാമഹം ഥമ്ഭം, അപ്പോസ്സുക്കാ ഭവന്തു തേ.

Āharissāmahaṃ thambhaṃ, appossukkā bhavantu te.

‘‘തേ മേ ഥമ്ഭം പവേച്ഛിംസു, പസന്നാ തുട്ഠമാനസാ;

‘‘Te me thambhaṃ pavecchiṃsu, pasannā tuṭṭhamānasā;

തതോ പടിനിവത്തിത്വാ, അഗമംസു സകം ഘരം.

Tato paṭinivattitvā, agamaṃsu sakaṃ gharaṃ.

‘‘അചിരം ഗതേ പൂഗഗണേ, ഥമ്ഭം അഹാസഹം തദാ;

‘‘Aciraṃ gate pūgagaṇe, thambhaṃ ahāsahaṃ tadā;

ഹട്ഠോ ഹട്ഠേന ചിത്തേന, പഠമം ഉസ്സപേസഹം.

Haṭṭho haṭṭhena cittena, paṭhamaṃ ussapesahaṃ.

‘‘തേന ചിത്തപ്പസാദേന, വിമാനം ഉപപജ്ജഹം;

‘‘Tena cittappasādena, vimānaṃ upapajjahaṃ;

ഉബ്ബിദ്ധം ഭവനം മയ്ഹം, സത്തഭൂമം സമുഗ്ഗതം.

Ubbiddhaṃ bhavanaṃ mayhaṃ, sattabhūmaṃ samuggataṃ.

‘‘വജ്ജമാനാസു ഭേരീസു, പരിചാരേമഹം സദാ;

‘‘Vajjamānāsu bherīsu, paricāremahaṃ sadā;

പഞ്ചപഞ്ഞാസകപ്പമ്ഹി, രാജാ ആസിം യസോധരോ.

Pañcapaññāsakappamhi, rājā āsiṃ yasodharo.

‘‘തത്ഥാപി ഭവനം മയ്ഹം, സത്തഭൂമം സമുഗ്ഗതം;

‘‘Tatthāpi bhavanaṃ mayhaṃ, sattabhūmaṃ samuggataṃ;

കൂടാഗാരവരൂപേതം, ഏകത്ഥമ്ഭം മനോരമം.

Kūṭāgāravarūpetaṃ, ekatthambhaṃ manoramaṃ.

‘‘ഏകവീസതികപ്പമ്ഹി , ഉദേനോ നാമ ഖത്തിയോ;

‘‘Ekavīsatikappamhi , udeno nāma khattiyo;

തത്രാപി ഭവനം മയ്ഹം, സത്തഭൂമം സമുഗ്ഗതം.

Tatrāpi bhavanaṃ mayhaṃ, sattabhūmaṃ samuggataṃ.

‘‘യം യം യോനുപപജ്ജാമി, ദേവത്തം അഥ മാനുസം;

‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, devattaṃ atha mānusaṃ;

അനുഭോമി സുഖം സബ്ബം, ഏകത്ഥമ്ഭസ്സിദം ഫലം.

Anubhomi sukhaṃ sabbaṃ, ekatthambhassidaṃ phalaṃ.

‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം ഥമ്ഭമദദം തദാ;

‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ thambhamadadaṃ tadā;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഏകത്ഥമ്ഭസ്സിദം ഫലം.

Duggatiṃ nābhijānāmi, ekatthambhassidaṃ phalaṃ.

‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ॰… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

അരഹത്തം പന പത്വാ കതകിച്ചത്താ അകിലാസുഭാവേ ഠിതോ അത്തനോ സന്തികം ഉപഗതാനം ഗഹട്ഠപബ്ബജിതാനം അനുകമ്പം ഉപാദായ തേപിടകം ബുദ്ധവചനം വീമംസിത്വാ ധമ്മം ദേസേസി. ദേസേന്തോ ച ഏകദിവസം അത്താനം പരം വിയ കത്വാ ദസ്സേന്തോ –

Arahattaṃ pana patvā katakiccattā akilāsubhāve ṭhito attano santikaṃ upagatānaṃ gahaṭṭhapabbajitānaṃ anukampaṃ upādāya tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ vīmaṃsitvā dhammaṃ desesi. Desento ca ekadivasaṃ attānaṃ paraṃ viya katvā dassento –

൬൫.

65.

‘‘ഉക്ഖേപകതവച്ഛസ്സ, സങ്കലിതം ബഹൂഹി വസ്സേഹി;

‘‘Ukkhepakatavacchassa, saṅkalitaṃ bahūhi vassehi;

തം ഭാസതി ഗഹട്ഠാനം, സുനിസിന്നോ ഉളാരപാമോജ്ജോ’’തി. – ഗാഥം അഭാസി;

Taṃ bhāsati gahaṭṭhānaṃ, sunisinno uḷārapāmojjo’’ti. – gāthaṃ abhāsi;

തത്ഥ ഉക്ഖേപകതവച്ഛസ്സാതി കതഉക്ഖേപവച്ഛസ്സ, ഭിക്ഖുനോ സന്തികേ വിസും വിസും ഉഗ്ഗഹിതം വിനയപദേസം സുത്തപദേസം അഭിധമ്മപദേസഞ്ച യഥാപരിച്ഛേദം വിനയസുത്താഭിധമ്മാനംയേവ ഉപരി ഖിപിത്വാ സജ്ഝായനവസേന തത്ഥ തത്ഥേവ പക്ഖിപിത്വാ ഠിതവച്ഛേനാതി അത്ഥോ കരണത്ഥേ ഹി ഇദം സാമിവചനം. സങ്കലിതം ബഹൂഹി വസ്സേഹീതി ബഹുകേഹി സംവച്ഛരേഹി സമ്പിണ്ഡനവസേന ഹദയേ ഠപിതം. ‘‘സങ്ഖലിത’’ന്തിപി പാഠോ, സങ്ഖലിതം വിയ കതം ഏകാബദ്ധവസേന വാചുഗ്ഗതം കതം. യം ബുദ്ധവചനന്തി വചനസേസോ. ന്തി തം പരിയത്തിധമ്മം ഭാസതി കഥേതി. ഗഹട്ഠാനന്തി തേസം യേഭുയ്യതായ വുത്തം. സുനിസിന്നോതി തസ്മിം ധമ്മേ സമ്മാ നിച്ചലോ നിസിന്നോ, ലാഭസക്കാരാദിം അപച്ചാസീസന്തോ കേവലം വിമുത്തായതനസീസേയേവ ഠത്വാ കഥേതീതി അത്ഥോ. തേനാഹ ‘‘ഉളാരപാമോജ്ജോ’’തി ഫലസമാപത്തിസുഖവസേന ധമ്മദേസനാവസേനേവ ച ഉപ്പന്നഉളാരപാമോജ്ജോതി. വുത്തഞ്ഹേതം –

Tattha ukkhepakatavacchassāti kataukkhepavacchassa, bhikkhuno santike visuṃ visuṃ uggahitaṃ vinayapadesaṃ suttapadesaṃ abhidhammapadesañca yathāparicchedaṃ vinayasuttābhidhammānaṃyeva upari khipitvā sajjhāyanavasena tattha tattheva pakkhipitvā ṭhitavacchenāti attho karaṇatthe hi idaṃ sāmivacanaṃ. Saṅkalitaṃ bahūhi vassehīti bahukehi saṃvaccharehi sampiṇḍanavasena hadaye ṭhapitaṃ. ‘‘Saṅkhalita’’ntipi pāṭho, saṅkhalitaṃ viya kataṃ ekābaddhavasena vācuggataṃ kataṃ. Yaṃ buddhavacananti vacanaseso. Tanti taṃ pariyattidhammaṃ bhāsati katheti. Gahaṭṭhānanti tesaṃ yebhuyyatāya vuttaṃ. Sunisinnoti tasmiṃ dhamme sammā niccalo nisinno, lābhasakkārādiṃ apaccāsīsanto kevalaṃ vimuttāyatanasīseyeva ṭhatvā kathetīti attho. Tenāha ‘‘uḷārapāmojjo’’ti phalasamāpattisukhavasena dhammadesanāvaseneva ca uppannauḷārapāmojjoti. Vuttañhetaṃ –

‘‘യഥാ യഥാവുസോ ഭിക്ഖു, യഥാസുതം യഥാപരിയത്തം ധമ്മം വിത്ഥാരേന പരേസം ദേസേതി തഥാ തഥാ സോ തസ്മിം ധമ്മേ ലഭതി അത്ഥവേദം, ലഭതി ധമ്മവേദം, ലഭതി ധമ്മൂപസംഹിതം പാമോജ്ജ’’ന്തിആദി (ദീ॰ നി॰ ൩.൩൫൫).

‘‘Yathā yathāvuso bhikkhu, yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ deseti tathā tathā so tasmiṃ dhamme labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ, labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojja’’ntiādi (dī. ni. 3.355).

ഉക്ഖേപകതവച്ഛത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

Ukkhepakatavacchattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



തിപിടക (മൂല) • Tipiṭaka (Mūla) / സുത്തപിടക • Suttapiṭaka / ഖുദ്ദകനികായ • Khuddakanikāya / ഥേരഗാഥാപാളി • Theragāthāpāḷi / ൫. ഉക്ഖേപകതവച്ഛത്ഥേരഗാഥാ • 5. Ukkhepakatavacchattheragāthā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact