| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ (ਅਟ੍ਠਕਥਾ) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) |
੮. ਉਦ੍ਦੇਸવਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ
8. Uddesavibhaṅgasuttavaṇṇanā
੩੧੩. ਏવਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸવਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ। ਤਤ੍ਥ ਉਦ੍ਦੇਸવਿਭਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਞ੍ਚ વਿਭਙ੍ਗਞ੍ਚ, ਮਾਤਿਕਞ੍ਚ વਿਭਜਨਞ੍ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ। ਉਪਪਰਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਤਿ ਤੁਲੇਯ੍ਯ ਤੀਰੇਯ੍ਯ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ। ਬਹਿਦ੍ਧਾਤਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ। ਅવਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਅવਿਸਟਨ੍ਤਿ ਨਿਕਨ੍ਤਿવਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ વਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ વਿਸਟਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਪਟਿਸੇਧੇਨ੍ਤੋ ਏવਮਾਹ। ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਸਣ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਗੋਚਰਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਨਿਕਨ੍ਤਿવਸੇਨ ਅਸਣ੍ਠਿਤਂ। ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਨੁਪਾਦਿਯਿਤ੍વਾ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾ ਤਂ વਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸੇਯ੍ਯ। ਯਥਾ વਿਞ੍ਞਾਣਂ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਅવਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਅવਿਸਟਂ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਸਣ੍ਠਿਤਂ ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸੇਯ੍ਯ, ਏવਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਤਿ વੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ। ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਸਮ੍ਭવੋਤਿ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਚੇવ ਅવਸੇਸਸ੍ਸ ਚ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ।
313.Evaṃme sutanti uddesavibhaṅgasuttaṃ. Tattha uddesavibhaṅganti uddesañca vibhaṅgañca, mātikañca vibhajanañcāti attho. Upaparikkheyyāti tuleyya tīreyya pariggaṇheyya paricchindeyya. Bahiddhāti bahiddhāārammaṇesu. Avikkhittaṃ avisaṭanti nikantivasena ārammaṇe tiṭṭhamānaṃ vikkhittaṃ visaṭaṃ nāma hoti, taṃ paṭisedhento evamāha. Ajjhattaṃ asaṇṭhitanti gocarajjhatte nikantivasena asaṇṭhitaṃ. Anupādāya na paritasseyyāti anupādiyitvā aggahetvā taṃ viññāṇaṃ na paritasseyya. Yathā viññāṇaṃ bahiddhā avikkhittaṃ avisaṭaṃ, ajjhattaṃ asaṇṭhitaṃ anupādāya na paritasseyya, evaṃ bhikkhu upaparikkheyyāti vuttaṃ hoti. Jātijarāmaraṇadukkhasamudayasambhavoti jātijarāmaraṇassa ceva avasesassa ca dukkhassa nibbatti na hotīti attho.
੩੧੬. ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੀਤਿ ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ ਅਨੁਧਾવਤੀਤਿ ਰੂਪਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰੀ।
316.Rūpanimittānusārīti rūpanimittaṃ anussarati anudhāvatīti rūpanimittānusārī.
੩੧੮. ਏવਂ ਖੋ, ਆવੁਸੋ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਅਸਣ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਨਿਕਨ੍ਤਿવਸੇਨ ਅਸਣ੍ਠਿਤਂ। ਨਿਕਨ੍ਤਿવਸੇਨ ਹਿ ਅਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਹਾਨਭਾਗਿਯਂ ਨ ਹੋਤਿ, વਿਸੇਸਭਾਗਿਯਮੇવ ਹੋਤਿ।
318.Evaṃ kho, āvuso, ajjhattaṃ asaṇṭhitanti nikantivasena asaṇṭhitaṃ. Nikantivasena hi atiṭṭhamānaṃ hānabhāgiyaṃ na hoti, visesabhāgiyameva hoti.
੩੨੦. ਅਨੁਪਾਦਾ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਖਨ੍ਧਿਯવਗ੍ਗੇ ‘‘ਉਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਞ੍ਚ વੋ, ਭਿਕ੍ਖવੇ, ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ ਅਨੁਪਾਦਾਅਪਰਿਤਸ੍ਸਨਞ੍ਚਾ’’ਤਿ (ਸਂ॰ ਨਿ॰ ੩.੭) ਏવਂ ਗਹੇਤ੍વਾ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ, ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾવ ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਚ ਕਥਿਤਾ, ਤਂ ਮਹਾਥੇਰੋ ਉਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਮੇવ ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਕਤ੍વਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਏવਮਾਹ। ਕਥਂ ਪਨੇਸਾ ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਹੋਤੀਤਿ। ਉਪਾਦਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਭਾવਤੋ। ਯਦਿ ਹਿ ਕੋਚਿ ਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਚ੍ਚੋ વਾ ਧੁવੋ વਾ ਅਤ੍ਤਾ વਾ ਅਤ੍ਤਨਿਯੋ વਾਤਿ ਗਹੇਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਕੋ ਅਭવਿਸ੍ਸ, ਅਯਂ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਉਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾવ ਅਸ੍ਸ। ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਏવਂ ਉਪਾਦਾਤਬ੍ਬੋ ਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਾਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਰੂਪਾਦਯੋ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਾਪਿ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਾવ ਹੋਨ੍ਤਿ। ਏવਮੇਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿવਸੇਨ ਉਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਪਿ ਸਮਾਨਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾਯੇવ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ વੇਦਿਤਬ੍ਬਾ।
320.Anupādā paritassanāti satthārā khandhiyavagge ‘‘upādāparitassanañca vo, bhikkhave, desessāmi anupādāaparitassanañcā’’ti (saṃ. ni. 3.7) evaṃ gahetvā paritassanā, aggahetvāva aparitassanā ca kathitā, taṃ mahāthero upādāparitassanameva anupādāparitassananti katvā dassento evamāha. Kathaṃ panesā anupādāparitassanā hotīti. Upādātabbassa abhāvato. Yadi hi koci saṅkhāro nicco vā dhuvo vā attā vā attaniyo vāti gahetabbayuttako abhavissa, ayaṃ paritassanā upādāparitassanāva assa. Yasmā pana evaṃ upādātabbo saṅkhāro nāma natthi, tasmā rūpaṃ attātiādinā nayena rūpādayo upādinnāpi anupādinnāva honti. Evamesā diṭṭhivasena upādāparitassanāpi samānā atthato anupādāparitassanāyeva nāma hotīti veditabbā.
ਅਞ੍ਞਥਾ ਹੋਤੀਤਿ ਪਰਿવਤ੍ਤਤਿ ਪਕਤਿਜਹਨੇਨ ਨਸ੍ਸਤਿ, ਰੂਪવਿਪਰਿਣਾਮਾਨੁਪਰਿવਤ੍ਤੀਤਿ ‘‘ਮਮ ਰੂਪਂ વਿਪਰਿਣਤ’’ਨ੍ਤਿ વਾ, ‘‘ਯਂ ਅਹੁ, ਤਂ વਤ ਮੇ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ વਾ ਆਦਿਨਾ (ਮ॰ ਨਿ॰ ੧.੨੪੨) ਨਯੇਨ ਕਮ੍ਮવਿਞ੍ਞਾਣਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਭੇਦਾਨੁਪਰਿવਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ। વਿਪਰਿਣਾਮਾਨੁਪਰਿવਤ੍ਤਜਾਤਿ વਿਪਰਿਣਾਮਸ੍ਸ ਅਨੁਪਰਿવਤ੍ਤਨਤੋ વਿਪਰਿਣਾਮਾਰਮ੍ਮਣਚਿਤ੍ਤਤੋ ਜਾਤਾ। ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਧਮ੍ਮਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਚ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾ ਚ। ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਤਿ ਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਤ੍વਾ ਗਹੇਤ੍વਾ ਖੇਪੇਤ੍વਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ। ਉਤ੍ਤਾਸવਾਤਿ ਭਯਤਾਸੇਨਪਿ ਸਉਤ੍ਤਾਸੋ ਤਣ੍ਹਾਤਾਸੇਨਪਿ ਸਉਤ੍ਤਾਸੋ। વਿਘਾਤવਾਤਿ ਸવਿਘਾਤੋ ਸਦੁਕ੍ਖੋ। ਅਪੇਕ੍ਖવਾਤਿ ਸਾਲਯੋ ਸਸਿਨੇਹੋ। ਏવਂ ਖੋ, ਆવੁਸੋ, ਅਨੁਪਾਦਾ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਏવਂ ਮਣਿਕਰਣ੍ਡਕਸਞ੍ਞਾਯ ਤੁਚ੍ਛਕਰਣ੍ਡਕਂ ਗਹੇਤ੍વਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਟ੍ਠੇ ਪਚ੍ਛਾ વਿਘਾਤਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ વਿਯ ਪਚ੍ਛਾ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍વਾ ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਹੋਤਿ।
Aññathā hotīti parivattati pakatijahanena nassati, rūpavipariṇāmānuparivattīti ‘‘mama rūpaṃ vipariṇata’’nti vā, ‘‘yaṃ ahu, taṃ vata me natthī’’ti vā ādinā (ma. ni. 1.242) nayena kammaviññāṇaṃ rūpassa bhedānuparivatti hoti. Vipariṇāmānuparivattajāti vipariṇāmassa anuparivattanato vipariṇāmārammaṇacittato jātā. Paritassanā dhammasamuppādāti taṇhāparitassanā ca akusaladhammasamuppādā ca. Cittaṃ pariyādāya tiṭṭhantīti kusalacittaṃ pariyādiyitvā gahetvā khepetvā tiṭṭhanti. Uttāsavāti bhayatāsenapi sauttāso taṇhātāsenapi sauttāso. Vighātavāti savighāto sadukkho. Apekkhavāti sālayo sasineho. Evaṃ kho, āvuso, anupādā paritassanā hotīti evaṃ maṇikaraṇḍakasaññāya tucchakaraṇḍakaṃ gahetvā tasmiṃ naṭṭhe pacchā vighātaṃ āpajjantassa viya pacchā aggahetvā paritassanā hoti.
੩੨੧. ਨ ਚ ਰੂਪવਿਪਰਿਣਾਮਾਨੁਪਰਿવਤ੍ਤੀਤਿ ਖੀਣਾਸવਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮવਿਞ੍ਞਾਣਮੇવ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਰੂਪਭੇਦਾਨੁਪਰਿવਤ੍ਤਿ ਨ ਹੋਤਿ। ਸੇਸਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇવਾਤਿ।
321.Naca rūpavipariṇāmānuparivattīti khīṇāsavassa kammaviññāṇameva natthi, tasmā rūpabhedānuparivatti na hoti. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
ਪਪਞ੍ਚਸੂਦਨਿਯਾ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਟ੍ਠਕਥਾਯ
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
ਉਦ੍ਦੇਸવਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ।
Uddesavibhaṅgasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ਤਿਪਿਟਕ (ਮੂਲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ • Suttapiṭaka / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ • Majjhimanikāya / ੮. ਉਦ੍ਦੇਸવਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ • 8. Uddesavibhaṅgasuttaṃ
ਟੀਕਾ • Tīkā / ਸੁਤ੍ਤਪਿਟਕ (ਟੀਕਾ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯ (ਟੀਕਾ) • Majjhimanikāya (ṭīkā) / ੮. ਉਦ੍ਦੇਸવਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤવਣ੍ਣਨਾ • 8. Uddesavibhaṅgasuttavaṇṇanā
