| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ (ဋီကာ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) |
၃. ဥဒာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ
3. Udānasuttavaṇṇanā
၅၅. ဥဒာနံ ဥဒာဟရီတိ အတ္တမနဝာစံ နိစ္ဆာရေသိ။ ဧသ ဝုတ္တပ္ပကာရော ဥဒာဟာရော။ ဘုသော နိသ္သယော ဥပနိသ္သယော, ဒာနမေဝ ဥပနိသ္သယော ဒာနူပနိသ္သယော။ ဧသ နယော သေသေသုပိ။ တတ္ထ ဒာနူပနိသ္သယော အန္နာဒိဝတ္ထူသု ဗလဝာတိ ဗလဝဘာဝေန ဟောတိ, တသ္မာ ဥပနိသ္သယဗဟုလော ကာမရာဂပ္ပဟာနေနေဝ ကတပရိစယတ္တာ ဝိပသ္သနမနုယုဉ္ဇန္တော န စိရသ္သေဝ အနာဂာမိဖလံ ပာပုဏာတိ, တထာ သုဝိသုဒ္ဓသီလူပနိသ္သယော ကာမဒောသဇိဂုစ္ဆနေန။ ယဒိ ဧဝံ ကသ္မာ ဣမေ ဒ္ဝေ ဥပနိသ္သယာ ဒုဗ္ဗလာတိ ဝုတ္တာ ? ဝိဇ္ဇူပမညာဏသ္သေဝ ပစ္စယဘာဝတော။ သောပိ ဘာဝနူပနိသ္သယသဟာယလာဘေနေဝ, န ကေဝလံ။ ဘာဝနာ ပန ပဋိဝေဓသ္သ ဝိသေသဟေတုဘာဝတော ဗလဝာ ဥပနိသ္သယော။ တထာ ဟိ သာ ဝဇိရူပမဉာဏသ္သ ဝိသေသပစ္စယော။ တေနာဟ ‘‘ဘာဝနူပနိသ္သယော အရဟတ္တံ ပာပေတီ’’တိ။
55.Udānaṃ udāharīti attamanavācaṃ nicchāresi. Esa vuttappakāro udāhāro. Bhuso nissayo upanissayo, dānameva upanissayo dānūpanissayo. Esa nayo sesesupi. Tattha dānūpanissayo annādivatthūsu balavāti balavabhāvena hoti, tasmā upanissayabahulo kāmarāgappahāneneva kataparicayattā vipassanamanuyuñjanto na cirasseva anāgāmiphalaṃ pāpuṇāti, tathā suvisuddhasīlūpanissayo kāmadosajigucchanena. Yadi evaṃ kasmā ime dve upanissayā dubbalāti vuttā ? Vijjūpamaññāṇasseva paccayabhāvato. Sopi bhāvanūpanissayasahāyalābheneva, na kevalaṃ. Bhāvanā pana paṭivedhassa visesahetubhāvato balavā upanissayo. Tathā hi sā vajirūpamañāṇassa visesapaccayo. Tenāha ‘‘bhāvanūpanissayo arahattaṃ pāpetī’’ti.
သောတိ မိလကတ္ထေရော။ ဝိဟာရန္တိ ဝသနဋ္ဌာနံ။ ဝိဟာရပစ္စန္တေ ဟိ ပဏ္ဏသာလာယ ထေရော ဝိဟရတိ။ ဥပဋ္ဌာတိ ဧကလက္ခဏေန။ ကူဋဂောဏော ဝိယ ဂမနဝီထိံ။ တတ္ထာတိ အလ္လကဋ္ဌရာသိမ္ဟိ။ ဥဒကမဏိကာနန္တိ ဥဒကထေဝာနံ။
Soti milakatthero. Vihāranti vasanaṭṭhānaṃ. Vihārapaccante hi paṇṇasālāya thero viharati. Upaṭṭhāti ekalakkhaṇena. Kūṭagoṇo viya gamanavīthiṃ. Tatthāti allakaṭṭharāsimhi. Udakamaṇikānanti udakathevānaṃ.
အတ္တနိယေဝ ဥပနေသိ ဥဒာနကထာယ ဝုတ္တဓမ္မာနံ ပရိပုဏ္ဏာနံ အတ္တနိ သံဝိဇ္ဇမာနတ္တာ။ တေနာဟ ‘‘ဥဋ္ဌာနဝတာ’’တိအာဒိ။ အယဉ္ဟိ မိလကတ္ထေရော သိက္ခာယ ဂာရဝော သပ္ပတိသ္သော ဝတ္တပဋိဝတ္တံ ပူရေန္တော ဝိသုဒ္ဓသီလော ဟုတ္ဝာ ဌိတော, တသ္မာ ‘‘ဒုဗ္ဗလူပနိသ္သယေ’’တိ ဝုတ္တံ။ တေနာဟ ဘဂဝာ ဥဒာနေန္တော ‘‘နော စသ္သံ။ပေ.။ သညောဇနာနီ’’တိ။
Attaniyevaupanesi udānakathāya vuttadhammānaṃ paripuṇṇānaṃ attani saṃvijjamānattā. Tenāha ‘‘uṭṭhānavatā’’tiādi. Ayañhi milakatthero sikkhāya gāravo sappatisso vattapaṭivattaṃ pūrento visuddhasīlo hutvā ṭhito, tasmā ‘‘dubbalūpanissaye’’ti vuttaṃ. Tenāha bhagavā udānento ‘‘no cassaṃ…pe… saññojanānī’’ti.
သစေ အဟံ န ဘဝေယ္ယန္တိ ယဒိ အဟံ နာမ ကောစိ န ဘဝေယ္ယံ တာဒိသသ္သ အဟံသဒ္ဒဝစနီယသ္သ ကသ္သစိ အတ္ထသ္သ အဘာဝတော။ တတော ဧဝ မမ ပရိက္ခာရောပိ န ဘဝေယ္ယတသ္သ စ ပဘင္ဂုဘာဝေန အနဝဋ္ဌိတဘာဝတော။ ဧဝံ အတ္တုဒ္ဒေသိကဘာဝေန ပဒဒ္ဝယသ္သ အတ္ထံ ဝတ္ဝာ ဣဒာနိ ကမ္မဖလဝသေန ဝတ္တုံ ‘‘သစေ ဝာ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ အတီတပစ္စုပ္ပန္နဝသေန သုညတံ ဒသ္သေတ္ဝာ ဣဒာနိ ပစ္စုပ္ပန္နာနာဂတဝသေန တံ ဒသ္သေန္တော ‘‘ဣဒာနိ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ ဧဝံ အဓိမုစ္စန္တောတိ ဧဒိသံ အဓိမုတ္တိံ ပဝတ္တေန္တော။ ဝိဘဝိသ္သတီတိ ဝိနသ္သိသ္သတိ။ ဝိဘဝော ဟိ ဝိနာသော။ တေနာဟ ‘‘ဘိဇ္ဇိသ္သတီ’’တိ။ ဝိဘဝဒသ္သနံ ဝိဘဝောတိ ဥတ္တရပဒလောပေန ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဝိဘဝဒသ္သနေနာ’’တိ။ ဝိဘဝဒသ္သနံ နာမ အစ္စန္တာယ ဝိနာသသ္သ ဒသ္သနံ။ တန္တိ အရိယမဂ္ဂံ။ သာမညဇောတနာ ဟေသာ ဝိသေသနိဋ္ဌာ ဟောတီတိ တတိယမဂ္ဂဝသေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။
Sace ahaṃ na bhaveyyanti yadi ahaṃ nāma koci na bhaveyyaṃ tādisassa ahaṃsaddavacanīyassa kassaci atthassa abhāvato. Tato eva mama parikkhāropi na bhaveyyatassa ca pabhaṅgubhāvena anavaṭṭhitabhāvato. Evaṃ attuddesikabhāvena padadvayassa atthaṃ vatvā idāni kammaphalavasena vattuṃ ‘‘sace vā panā’’tiādi vuttaṃ. Atītapaccuppannavasena suññataṃ dassetvā idāni paccuppannānāgatavasena taṃ dassento ‘‘idāni panā’’tiādi vuttaṃ. Evaṃ adhimuccantoti edisaṃ adhimuttiṃ pavattento. Vibhavissatīti vinassissati. Vibhavo hi vināso. Tenāha ‘‘bhijjissatī’’ti. Vibhavadassanaṃ vibhavoti uttarapadalopena vuttanti āha ‘‘vibhavadassanenā’’ti. Vibhavadassanaṃ nāma accantāya vināsassa dassanaṃ. Tanti ariyamaggaṃ. Sāmaññajotanā hesā visesaniṭṭhā hotīti tatiyamaggavasena attho veditabbo.
ဥပရိ မဂ္ဂဖလန္တိ အဂ္ဂမဂ္ဂဖလံ။ နတ္ထိ ဧတိသ္သာ ဇာတိယာ အန္တရန္တိ အနန္တရာ, အနန္တရာ ဝိပသ္သနာ မဂ္ဂသ္သ။ ဂောတ္ရဘူ ပန အနုလောမဝီထိပရိယာပန္နတ္တာ ဝိပသ္သနာဂတိကံ ဝာ သိယာ, နိဗ္ဗာနာရမ္မဏတ္တာ မဂ္ဂဂတိကံ ဝာတိ န တေန မဂ္ဂော အန္တရိကော နာမ ဟောတိ။ တေနာဟ ‘‘ဝိပသ္သနာ မဂ္ဂသ္သ အာသန္နာနန္တရံ နာမာ’’တိ ။ ဖလံ ပန နိဗ္ဗာနာရမ္မဏတ္တာ ကိလေသာနံ ပဇဟနဝသေန ပဝတ္တနတော လောကုတ္တရဘာဝတော စ ကမ္မမဂ္ဂဂတိကမေဝ, ကုသလဝိပာကဘာဝေန ပန နေသံ အတ္ထော ပဘေဒောတိ ဝိပသ္သနာယ ဖလသ္သ သိယာ အနန္တရတာတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဖလသ္သ ဒူရာနန္တရံ နာမာ’’တိ။ ‘‘အာသဝာနံ ခယော’’တိ ပန အဂ္ဂမဂ္ဂေ ဝုစ္စမာနေ ဝိပသ္သနာနံ အာသန္နတာယ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ။ အတသိတာယေတိ န တသိတဗ္ဗေ တာသံ အနာပဇ္ဇိတဗ္ဗေ။ တာသောတိ တာသဟေတု ‘‘တသတိ ဧတသ္မာ’’တိ ကတ္ဝာ။ သောတိ အသ္သုတဝာ ပုထုဇ္ဇနော။ တိလက္ခဏာဟတန္တိ အနိစ္စတာဒိလက္ခဏတ္တယလက္ခိတံ။ မနမ္ဟိ နဋ္ဌောတိ ဤသကံ နဋ္ဌောမ္ဟိ, တတော ပရမ္ပိ တတ္ထေဝ ဌတ္ဝာ ကိဉ္စိ အပူရိတတ္တာ ဧဝ မုတ္တောတိ အဓိပ္ပာယော။ ‘‘န တာသော နာမ ဟောတီ’’တိ ဝတ္ဝာ တသ္သ အတာသဘာဝံ ဒသ္သေတုံ ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ ကလ္ယာဏပုထုဇ္ဇနော ဟိ ဘယတုပဋ္ဌာနဉာဏေန ‘‘သဘယာ သင္ခာရာ’’တိ ဝိပသ္သန္တော န ဥတ္တသတိ။
Upari maggaphalanti aggamaggaphalaṃ. Natthi etissā jātiyā antaranti anantarā, anantarā vipassanā maggassa. Gotrabhū pana anulomavīthipariyāpannattā vipassanāgatikaṃ vā siyā, nibbānārammaṇattā maggagatikaṃ vāti na tena maggo antariko nāma hoti. Tenāha ‘‘vipassanā maggassa āsannānantaraṃ nāmā’’ti . Phalaṃ pana nibbānārammaṇattā kilesānaṃ pajahanavasena pavattanato lokuttarabhāvato ca kammamaggagatikameva, kusalavipākabhāvena pana nesaṃ attho pabhedoti vipassanāya phalassa siyā anantaratāti vuttaṃ ‘‘phalassa dūrānantaraṃ nāmā’’ti. ‘‘Āsavānaṃ khayo’’ti pana aggamagge vuccamāne vipassanānaṃ āsannatāya vattabbameva natthi. Atasitāyeti na tasitabbe tāsaṃ anāpajjitabbe. Tāsoti tāsahetu ‘‘tasati etasmā’’ti katvā. Soti assutavā puthujjano. Tilakkhaṇāhatanti aniccatādilakkhaṇattayalakkhitaṃ. Manamhi naṭṭhoti īsakaṃ naṭṭhomhi, tato parampi tattheva ṭhatvā kiñci apūritattā eva muttoti adhippāyo. ‘‘Na tāso nāma hotī’’ti vatvā tassa atāsabhāvaṃ dassetuṃ ‘‘na hī’’tiādi vuttaṃ. Kalyāṇaputhujjano hi bhayatupaṭṭhānañāṇena ‘‘sabhayā saṅkhārā’’ti vipassanto na uttasati.
ဥဒာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။
Udānasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / သုတ္တပိဋက • Suttapiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ • Saṃyuttanikāya / ၃. ဥဒာနသုတ္တံ • 3. Udānasuttaṃ
အဋ္ဌကထာ • Aṭṭhakathā / သုတ္တပိဋက (အဋ္ဌကထာ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / သံယုတ္တနိကာယ (အဋ္ဌကထာ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) / ၃. ဥဒာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ • 3. Udānasuttavaṇṇanā
