| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិមតិវិនោទនី-ដីកា • Vimativinodanī-ṭīkā |
ឧភតោព្យញ្ជនកវត្ថុកថាវណ្ណនា
Ubhatobyañjanakavatthukathāvaṇṇanā
១១៦. ឥត្ថិឧភតោព្យញ្ជនកោតិ ឥត្ថិន្ទ្រិយយុត្តោ, ឥតរោ បន បុរិសិន្ទ្រិយយុត្តោ។ ឯកស្ស ហិ ភាវទ្វយំ សហ នុប្បជ្ជតិ យមកេ (យម. ៣.ឥន្ទ្រិយយមក.១៨៨) បដិក្ខិត្តត្តា។ ទុតិយព្យញ្ជនំ បន កម្មសហាយេន អកុសលចិត្តេនេវ ភាវវិរហិតំ ឧប្បជ្ជតិ។ បកតិត្ថិបុរិសានម្បិ កម្មមេវ ព្យញ្ជនលិង្គានំ ការណំ, ន ភាវោ តស្ស កេនចិ បច្ចយេន បច្ចយត្តស្ស បដ្ឋានេ អវុត្តត្តា។ កេវលំ ភាវសហិតានំយេវ ព្យញ្ជនលិង្គានំ បវត្តិទស្សនត្ថំ អដ្ឋកថាសុ ‘‘ឥត្ថិន្ទ្រិយំ បដិច្ច ឥត្ថិលិង្គាទីនី’’តិអាទិនា (ធ. ស. អដ្ឋ. ៦៣២) ឥន្ទ្រិយំ ព្យញ្ជនកអារណត្តេន វុត្តំ, ឥធ បន អកុសលពលេន ឥន្ទ្រិយំ វិនាបិ ព្យញ្ជនំ ឧប្បជ្ជតីតិ វុត្តំ។ ឧភិន្នម្បិ ចេសំ ឧភតោព្យញ្ជនកានំ យទា ឥត្ថិយា រាគោ ឧប្បជ្ជតិ, តទា បុរិសព្យញ្ជនំ បាកដំ ហោតិ, ឥតរំ បដិច្ឆន្នំ។ យទា បុរិសេ រាគោ ឧប្បជ្ជតិ, តទា ឥត្ថិព្យញ្ជនំ បាកដំ ហោតិ, ឥតរំ បដិច្ឆន្នំ។ តត្ថ វិចារណក្កមោតិ បដិសន្ធិក្ខណេ ឯវ ឥត្ថិបុរិសលិង្គានម្បិ បាតុភាវប្បកាសកេ កុរុន្ទិវចនេ អយុត្តតាបកាសនត្ថំ អត្ថវិចារណក្កមោ។ អដ្ឋសាលិនិយញ្ហិ ‘‘ឥត្ថិលិង្គាទីនិ បន ឥត្ថិន្ទ្រិយំ បដិច្ច បវត្តេ សមុដ្ឋិតានី’’តិអាទិ (ធ. ស. អដ្ឋ. ៦៣២) វុត្តំ។ នេវស្ស បព្ពជ្ជា អត្ថីតិ យោជនា។ យោ ច បដិក្ខិត្តេ អភព្ពេ, ភព្ពេ ច បុគ្គលេ ញត្វា បព្ពាជេតិ, ឧបសម្បាទេតិ វា, ទុក្កដំ។ អជានន្តស្ស សព្ពត្ថ អនាបត្តីតិ វេទិតព្ពំ។
116.Itthiubhatobyañjanakoti itthindriyayutto, itaro pana purisindriyayutto. Ekassa hi bhāvadvayaṃ saha nuppajjati yamake (yama. 3.indriyayamaka.188) paṭikkhittattā. Dutiyabyañjanaṃ pana kammasahāyena akusalacitteneva bhāvavirahitaṃ uppajjati. Pakatitthipurisānampi kammameva byañjanaliṅgānaṃ kāraṇaṃ, na bhāvo tassa kenaci paccayena paccayattassa paṭṭhāne avuttattā. Kevalaṃ bhāvasahitānaṃyeva byañjanaliṅgānaṃ pavattidassanatthaṃ aṭṭhakathāsu ‘‘itthindriyaṃ paṭicca itthiliṅgādīnī’’tiādinā (dha. sa. aṭṭha. 632) indriyaṃ byañjanakaāraṇattena vuttaṃ, idha pana akusalabalena indriyaṃ vināpi byañjanaṃ uppajjatīti vuttaṃ. Ubhinnampi cesaṃ ubhatobyañjanakānaṃ yadā itthiyā rāgo uppajjati, tadā purisabyañjanaṃ pākaṭaṃ hoti, itaraṃ paṭicchannaṃ. Yadā purise rāgo uppajjati, tadā itthibyañjanaṃ pākaṭaṃ hoti, itaraṃ paṭicchannaṃ. Tattha vicāraṇakkamoti paṭisandhikkhaṇe eva itthipurisaliṅgānampi pātubhāvappakāsake kurundivacane ayuttatāpakāsanatthaṃ atthavicāraṇakkamo. Aṭṭhasāliniyañhi ‘‘itthiliṅgādīni pana itthindriyaṃ paṭicca pavatte samuṭṭhitānī’’tiādi (dha. sa. aṭṭha. 632) vuttaṃ. Nevassa pabbajjā atthīti yojanā. Yo ca paṭikkhitte abhabbe, bhabbe ca puggale ñatvā pabbājeti, upasampādeti vā, dukkaṭaṃ. Ajānantassa sabbattha anāpattīti veditabbaṃ.
ឧភតោព្យញ្ជនកវត្ថុកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Ubhatobyañjanakavatthukathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវគ្គបាឡិ • Mahāvaggapāḷi / ៥៤. ឧភតោព្យញ្ជនកវត្ថុ • 54. Ubhatobyañjanakavatthu
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / វិនយបិដក (អដ្ឋកថា) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / មហាវគ្គ-អដ្ឋកថា • Mahāvagga-aṭṭhakathā / ឧភតោព្យញ្ជនកវត្ថុកថា • Ubhatobyañjanakavatthukathā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / សារត្ថទីបនី-ដីកា • Sāratthadīpanī-ṭīkā / ឧភតោព្យញ្ជនកវត្ថុកថាវណ្ណនា • Ubhatobyañjanakavatthukathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā / ឧភតោព្យញ្ជនកវត្ថុកថាវណ្ណនា • Ubhatobyañjanakavatthukathāvaṇṇanā
ដីកា • Tīkā / វិនយបិដក (ដីកា) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ • Pācityādiyojanāpāḷi / ៥៤. ឧភតោព្យញ្ជនកវត្ថុកថា • 54. Ubhatobyañjanakavatthukathā
