| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / အပဒာနပာဠိ • Apadānapāḷi |
၈. တောဒေယ္ယတ္ထေရအပဒာနံ
8. Todeyyattheraapadānaṃ
၂၂၄.
224.
သူရော ဝိက္ကမသမ္ပန္နော၊ ပုရမဇ္ဈာဝသီ တဒာ။
Sūro vikkamasampanno, puramajjhāvasī tadā.
၂၂၅.
225.
‘‘တသ္သ ရညော ပမတ္တသ္သ၊ အဋဝိယော သမုဋ္ဌဟုံ။
‘‘Tassa rañño pamattassa, aṭaviyo samuṭṭhahuṃ;
၂၂၆.
226.
‘‘ပစ္စန္တေ ကုပိတေ ခိပ္ပံ၊ သန္နိပာတေသိရိန္ဒမော။
‘‘Paccante kupite khippaṃ, sannipātesirindamo;
ဘဋေ စေဝ ဗလတ္ထေ စ၊ အရိံ နိဂ္ဂာဟယိ တဒာ။
Bhaṭe ceva balatthe ca, ariṃ niggāhayi tadā.
၂၂၇.
227.
‘‘ဟတ္ထာရောဟာ အနီကဋ္ဌာ၊ သူရာ စ စမ္မယောဓိနော။
‘‘Hatthārohā anīkaṭṭhā, sūrā ca cammayodhino;
ဓနုဂ္ဂဟာ စ ဥဂ္ဂာ စ၊ သဗ္ဗေ သန္နိပတုံ တဒာ။
Dhanuggahā ca uggā ca, sabbe sannipatuṃ tadā.
၂၂၈.
228.
‘‘အာဠာရိကာ စ ကပ္ပကာ၊ န္ဟာပကာ မာလကာရကာ။
‘‘Āḷārikā ca kappakā, nhāpakā mālakārakā;
သူရာ ဝိဇိတသင္ဂာမာ၊ သဗ္ဗေ သန္နိပတုံ တဒာ။
Sūrā vijitasaṅgāmā, sabbe sannipatuṃ tadā.
၂၂၉.
229.
‘‘ခဂ္ဂဟတ္ထာ စ ပုရိသာ၊ စာပဟတ္ထာ စ ဝမ္မိနော။
‘‘Khaggahatthā ca purisā, cāpahatthā ca vammino;
လုဒ္ဒာ ဝိဇိတသင္ဂာမာ၊ သဗ္ဗေ သန္နိပတုံ တဒာ။
Luddā vijitasaṅgāmā, sabbe sannipatuṃ tadā.
၂၃၀.
230.
‘‘တိဓာပဘိန္နာ မာတင္ဂာ၊ ကုဉ္ဇရာ သဋ္ဌိဟာယနာ။
‘‘Tidhāpabhinnā mātaṅgā, kuñjarā saṭṭhihāyanā;
သုဝဏ္ဏကစ္ဆာလင္ကာရာ၊ သဗ္ဗေ သန္နိပတုံ တဒာ။
Suvaṇṇakacchālaṅkārā, sabbe sannipatuṃ tadā.
၂၃၁.
231.
‘‘ခမာ သီတသ္သ ဥဏ္ဟသ္သ၊ ဥက္ကာရုဟရဏသ္သ စ။
‘‘Khamā sītassa uṇhassa, ukkāruharaṇassa ca;
ယောဓာဇီဝာ ကတကမ္မာ၊ သဗ္ဗေ သန္နိပတုံ တဒာ။
Yodhājīvā katakammā, sabbe sannipatuṃ tadā.
၂၃၂.
232.
ဧတေဟိ တေ ဟာသယန္တာ၊ သဗ္ဗေ သန္နိပတုံ တဒာ။
Etehi te hāsayantā, sabbe sannipatuṃ tadā.
၂၃၃.
233.
၂၃၄.
234.
သဋ္ဌိ ပာဏသဟသ္သာနိ၊ သူလေ ဥတ္တာသယိံ တဒာ။
Saṭṭhi pāṇasahassāni, sūle uttāsayiṃ tadā.
၂၃၅.
235.
‘‘သဒ္ဒံ မာနုသကာကံသု၊ အဟော ရာဇာ အဓမ္မိကော။
‘‘Saddaṃ mānusakākaṃsu, aho rājā adhammiko;
နိရယေ ပစ္စမာနသ္သ၊ ကဒာ အန္တော ဘဝိသ္သတိ။
Niraye paccamānassa, kadā anto bhavissati.
၂၃၆.
236.
‘‘သယနေဟံ တုဝဋ္ဋေန္တော၊ ပသ္သာမိ နိရယေ တဒာ။
‘‘Sayanehaṃ tuvaṭṭento, passāmi niraye tadā;
န သုပာမိ ဒိဝာရတ္တိံ၊ သူလေန တဇ္ဇယန္တိ မံ။
Na supāmi divārattiṃ, sūlena tajjayanti maṃ.
၂၃၇.
237.
‘‘ကိံ ပမာဒေန ရဇ္ဇေန၊ ဝာဟနေန ဗလေန စ။
‘‘Kiṃ pamādena rajjena, vāhanena balena ca;
၂၃၈.
238.
‘‘ကိံ မေ ပုတ္တေဟိ ဒာရေဟိ၊ ရဇ္ဇေန သကလေန စ။
‘‘Kiṃ me puttehi dārehi, rajjena sakalena ca;
ယံနူန ပဗ္ဗဇေယ္ယာဟံ၊ ဂတိမဂ္ဂံ ဝိသောဓယေ။
Yaṃnūna pabbajeyyāhaṃ, gatimaggaṃ visodhaye.
၂၃၉.
239.
‘‘သဋ္ဌိ နာဂသဟသ္သာနိ၊ သဗ္ဗာလင္ကာရဘူသိတေ။
‘‘Saṭṭhi nāgasahassāni, sabbālaṅkārabhūsite;
သုဝဏ္ဏကစ္ဆေ မာတင္ဂေ၊ ဟေမကပ္ပနဝာသသေ။
Suvaṇṇakacche mātaṅge, hemakappanavāsase.
၂၄၀.
240.
‘‘အာရူဠ္ဟေ ဂာမဏီယေဟိ၊ တောမရင္ကုသပာဏိဘိ။
‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi;
သင္ဂာမာဝစရေ ဌာနေ၊ အနပေက္ခော ဝိဟာယဟံ။
Saṅgāmāvacare ṭhāne, anapekkho vihāyahaṃ;
သကကမ္မေန သန္တတ္တော၊ နိက္ခမိံ အနဂာရိယံ။
Sakakammena santatto, nikkhamiṃ anagāriyaṃ.
၂၄၁.
241.
‘‘သဋ္ဌိ အသ္သသဟသ္သာနိ၊ သဗ္ဗာလင္ကာရဘူသိတေ။
‘‘Saṭṭhi assasahassāni, sabbālaṅkārabhūsite;
အာဇာနီယေဝ ဇာတိယာ၊ သိန္ဓဝေ သီဃဝာဟနေ။
Ājānīyeva jātiyā, sindhave sīghavāhane.
၂၄၂.
242.
‘‘အာရူဠ္ဟေ ဂာမဏီယေဟိ၊ စာပဟတ္ထေဟိ ဝမ္မိဘိ။
‘‘Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;
၂၄၃.
243.
‘‘သဋ္ဌိ ရထသဟသ္သာနိ၊ သဗ္ဗာလင္ကာရဘူသိတေ။
‘‘Saṭṭhi rathasahassāni, sabbālaṅkārabhūsite;
ဒီပေ အထောပိ ဝေယဂ္ဃေ၊ သန္နဒ္ဓေ ဥသ္သိတဒ္ဓဇေ။
Dīpe athopi veyagghe, sannaddhe ussitaddhaje;
၂၄၄.
244.
‘‘သဋ္ဌိ ဓေနုသဟသ္သာနိ၊ သဗ္ဗာ ကံသူပဓာရဏာ။
‘‘Saṭṭhi dhenusahassāni, sabbā kaṃsūpadhāraṇā;
၂၄၅.
245.
‘‘သဋ္ဌိ ဣတ္ထိသဟသ္သာနိ၊ သဗ္ဗာလင္ကာရဘူသိတာ။
‘‘Saṭṭhi itthisahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā;
ဝိစိတ္တဝတ္ထာဘရဏာ၊ အာမုက္ကမဏိကုဏ္ဍလာ။
Vicittavatthābharaṇā, āmukkamaṇikuṇḍalā.
၂၄၆.
246.
‘‘အဠာရပမ္ဟာ ဟသုလာ၊ သုသညာ တနုမဇ္ဈိမာ။
‘‘Aḷārapamhā hasulā, susaññā tanumajjhimā;
တာ ဟိတ္ဝာ ကန္ဒမာနာယော၊ ပဗ္ဗဇိံ အနဂာရိယံ။
Tā hitvā kandamānāyo, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
၂၄၇.
247.
‘‘သဋ္ဌိ ဂာမသဟသ္သာနိ၊ ပရိပုဏ္ဏာနိ သဗ္ဗသော။
‘‘Saṭṭhi gāmasahassāni, paripuṇṇāni sabbaso;
ဆဍ္ဍယိတ္ဝာန တံ ရဇ္ဇံ၊ ပဗ္ဗဇိံ အနဂာရိယံ။
Chaḍḍayitvāna taṃ rajjaṃ, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
၂၄၈.
248.
‘‘နဂရာ နိက္ခမိတ္ဝာန၊ ဟိမဝန္တမုပာဂမိံ။
‘‘Nagarā nikkhamitvāna, himavantamupāgamiṃ;
ဘာဂီရထီနဒီတီရေ၊ အသ္သမံ မာပယိံ အဟံ။
Bhāgīrathīnadītīre, assamaṃ māpayiṃ ahaṃ.
၂၄၉.
249.
‘‘ပဏ္ဏသာလံ ကရိတ္ဝာန၊ အဂ္ယာဂာရံ အကာသဟံ။
‘‘Paṇṇasālaṃ karitvāna, agyāgāraṃ akāsahaṃ;
အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တော၊ ဝသာမိ အသ္သမေ အဟံ။
Āraddhavīriyo pahitatto, vasāmi assame ahaṃ.
၂၅၀.
250.
‘‘မဏ္ဍပေ ရုက္ခမူလေ ဝာ၊ သုညာဂာရေ စ ဈာယတော။
‘‘Maṇḍape rukkhamūle vā, suññāgāre ca jhāyato;
န တု ဝိဇ္ဇတိ တာသော မေ၊ န ပသ္သေ ဘယဘေရဝံ။
Na tu vijjati tāso me, na passe bhayabheravaṃ.
၂၅၁.
251.
‘‘သုမေဓော နာမ သမ္ဗုဒ္ဓော၊ အဂ္ဂော ကာရုဏိကော မုနိ။
‘‘Sumedho nāma sambuddho, aggo kāruṇiko muni;
ဉာဏာလောကေန ဇောတန္တော၊ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိ တာဝဒေ။
Ñāṇālokena jotanto, loke uppajji tāvade.
၂၅၂.
252.
‘‘မမ အသ္သမသာမန္တာ၊ ယက္ခော အာသိ မဟိဒ္ဓိကော။
‘‘Mama assamasāmantā, yakkho āsi mahiddhiko;
ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌမ္ဟိ ဥပ္ပန္နေ၊ အာရောစေသိ မမံ တဒာ။
Buddhaseṭṭhamhi uppanne, ārocesi mamaṃ tadā.
၂၅၃.
253.
‘‘ဗုဒ္ဓော လောကေ သမုပ္ပန္နော၊ သုမေဓော နာမ စက္ခုမာ။
‘‘Buddho loke samuppanno, sumedho nāma cakkhumā;
တာရေတိ ဇနတံ သဗ္ဗံ၊ တမ္ပိ သော တာရယိသ္သတိ။
Tāreti janataṃ sabbaṃ, tampi so tārayissati.
၂၅၄.
254.
‘‘ယက္ခသ္သ ဝစနံ သုတ္ဝာ၊ သံဝိဂ္ဂော အာသိ တာဝဒေ။
‘‘Yakkhassa vacanaṃ sutvā, saṃviggo āsi tāvade;
ဗုဒ္ဓော ဗုဒ္ဓောတိ စိန္တေန္တော၊ အသ္သမံ ပဋိသာမယိံ။
Buddho buddhoti cintento, assamaṃ paṭisāmayiṃ.
၂၅၅.
255.
‘‘အဂ္ဂိဒာရုဉ္စ ဆဍ္ဍေတ္ဝာ၊ သံသာမေတ္ဝာန သန္ထတံ။
‘‘Aggidāruñca chaḍḍetvā, saṃsāmetvāna santhataṃ;
အသ္သမံ အဘိဝန္ဒိတ္ဝာ၊ နိက္ခမိံ ဝိပိနာ အဟံ။
Assamaṃ abhivanditvā, nikkhamiṃ vipinā ahaṃ.
၂၅၆.
256.
‘‘တတော စန္ဒနမာဒာယ၊ ဂာမာ ဂာမံ ပုရာ ပုရံ။
‘‘Tato candanamādāya, gāmā gāmaṃ purā puraṃ;
ဒေဝဒေဝံ ဂဝေသန္တော၊ ဥပဂစ္ဆိံ ဝိနာယကံ။
Devadevaṃ gavesanto, upagacchiṃ vināyakaṃ.
၂၅၇.
257.
‘‘ဘဂဝာ တမ္ဟိ သမယေ၊ သုမေဓော လောကနာယကော။
‘‘Bhagavā tamhi samaye, sumedho lokanāyako;
စတုသစ္စံ ပကာသေန္တော၊ ဗောဓေတိ ဇနတံ ဗဟုံ။
Catusaccaṃ pakāsento, bodheti janataṃ bahuṃ.
၂၅၈.
258.
‘‘အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတ္ဝာန၊ သီသေ ကတ္ဝာန စန္ဒနံ။
‘‘Añjaliṃ paggahetvāna, sīse katvāna candanaṃ;
သမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝာဒေတ္ဝာ၊ ဣမာ ဂာထာ အဘာသဟံ။
Sambuddhaṃ abhivādetvā, imā gāthā abhāsahaṃ.
၂၅၉.
259.
‘‘‘ဝသ္သိကေ ပုပ္ဖမာနမ္ဟိ၊ သန္တိကေ ဥပဝာယတိ။
‘‘‘Vassike pupphamānamhi, santike upavāyati;
တ္ဝံ ဝီရ ဂုဏဂန္ဓေန၊ ဒိသာ သဗ္ဗာ ပဝာယသိ။
Tvaṃ vīra guṇagandhena, disā sabbā pavāyasi.
၂၆၀.
260.
‘‘‘စမ္ပကေ နာဂဝနိကေ၊ အတိမုတ္တကကေတကေ။
‘‘‘Campake nāgavanike, atimuttakaketake;
သာလေသု ပုပ္ဖမာနေသု၊ အနုဝာတံ ပဝာယတိ။
Sālesu pupphamānesu, anuvātaṃ pavāyati.
၂၆၁.
261.
‘‘‘တဝ ဂန္ဓံ သုဏိတ္ဝာန၊ ဟိမဝန္တာ ဣဓာဂမိံ။
‘‘‘Tava gandhaṃ suṇitvāna, himavantā idhāgamiṃ;
ပူဇေမိ တံ မဟာဝီရ၊ လောကဇေဋ္ဌ မဟာယသ’။
Pūjemi taṃ mahāvīra, lokajeṭṭha mahāyasa’.
၂၆၂.
262.
‘‘ဝရစန္ဒနေနာနုလိမ္ပိံ၊ သုမေဓံ လောကနာယကံ။
‘‘Varacandanenānulimpiṃ, sumedhaṃ lokanāyakaṃ;
သကံ စိတ္တံ ပသာဒေတ္ဝာ၊ တုဏ္ဟီ အဋ္ဌာသိ တာဝဒေ။
Sakaṃ cittaṃ pasādetvā, tuṇhī aṭṭhāsi tāvade.
၂၆၃.
263.
‘‘သုမေဓော နာမ ဘဂဝာ၊ လောကဇေဋ္ဌော နရာသဘော။
‘‘Sumedho nāma bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho;
ဘိက္ခုသင္ဃေ နိသီဒိတ္ဝာ၊ ဣမာ ဂာထာ အဘာသထ။
Bhikkhusaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.
၂၆၄.
264.
‘‘‘ယော မေ ဂုဏေ ပကိတ္တေသိ၊ စန္ဒနဉ္စ အပူဇယိ။
‘‘‘Yo me guṇe pakittesi, candanañca apūjayi;
တမဟံ ကိတ္တယိသ္သာမိ၊ သုဏာထ မမ ဘာသတော။
Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.
၂၆၅.
265.
‘‘‘အာဒေယ္ယဝာက္ယဝစနော၊ ဗ္ရဟ္မာ ဥဇု ပတာပဝာ။
‘‘‘Ādeyyavākyavacano, brahmā uju patāpavā;
ပဉ္စဝီသတိကပ္ပာနိ၊ သပ္ပဘာသော ဘဝိသ္သတိ။
Pañcavīsatikappāni, sappabhāso bhavissati.
၂၆၆.
266.
‘‘‘ဆဗ္ဗီသတိကပ္ပသတေ၊ ဒေဝလောကေ ရမိသ္သတိ။
‘‘‘Chabbīsatikappasate, devaloke ramissati;
သဟသ္သက္ခတ္တုံ ရာဇာ စ၊ စက္ကဝတ္တီ ဘဝိသ္သတိ။
Sahassakkhattuṃ rājā ca, cakkavattī bhavissati.
၂၆၇.
267.
‘‘‘တေတ္တိံသက္ခတ္တုံ ဒေဝိန္ဒော၊ ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိသ္သတိ။
‘‘‘Tettiṃsakkhattuṃ devindo, devarajjaṃ karissati;
ပဒေသရဇ္ဇံ ဝိပုလံ၊ ဂဏနာတော အသင္ခိယံ။
Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ.
၂၆၈.
268.
‘‘‘တတော စုတောယံ မနုဇော၊ မနုသ္သတ္တံ ဂမိသ္သတိ။
‘‘‘Tato cutoyaṃ manujo, manussattaṃ gamissati;
ပုညကမ္မေန သံယုတ္တော၊ ဗ္ရဟ္မဗန္ဓု ဘဝိသ္သတိ။
Puññakammena saṃyutto, brahmabandhu bhavissati.
၂၆၉.
269.
‘‘‘အဇ္ဈာယကော မန္တဓရော၊ တိဏ္ဏံ ဝေဒာန ပာရဂူ။
‘‘‘Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū;
တိလက္ခဏေန သမ္ပန္နော၊ ဗာဝရီ နာမ ဗ္ရာဟ္မဏော။
Tilakkhaṇena sampanno, bāvarī nāma brāhmaṇo.
၂၇၀.
270.
‘‘‘တသ္သ သိသ္သော ဘဝိတ္ဝာန၊ ဟေသ္သတိ မန္တပာရဂူ။
‘‘‘Tassa sisso bhavitvāna, hessati mantapāragū;
ဥပဂန္တ္ဝာန သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ ဂောတမံ သက္ယပုင္ဂဝံ။
Upagantvāna sambuddhaṃ, gotamaṃ sakyapuṅgavaṃ.
၂၇၁.
271.
‘‘‘ပုစ္ဆိတ္ဝာ နိပုဏေ ပဉ္ဟေ၊ ဘာဝယိတ္ဝာန အဉ္ဇသံ 23။
‘‘‘Pucchitvā nipuṇe pañhe, bhāvayitvāna añjasaṃ 24;
သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ၊ ဝိဟရိသ္သတိနာသဝော’။
Sabbāsave pariññāya, viharissatināsavo’.
၂၇၂.
272.
‘‘တိဝိဓဂ္ဂိ နိဗ္ဗုတာ မယ္ဟံ၊ ဘဝာ သဗ္ဗေ သမူဟတာ။
‘‘Tividhaggi nibbutā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā;
သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ၊ ဝိဟရာမိ အနာသဝော။
Sabbāsave pariññāya, viharāmi anāsavo.
၂၇၃.
273.
‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယ္ဟံ။ပေ.။ ဝိဟရာမိ အနာသဝော။
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… viharāmi anāsavo.
၂၇၄.
274.
‘‘သ္ဝာဂတံ ဝတ မေ အာသိ။ပေ.။ ကတံ ဗုဒ္ဓသ္သ သာသနံ။
‘‘Svāgataṃ vata me āsi…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
၂၇၅.
275.
‘‘ပဋိသမ္ဘိဒာ စတသ္သော။ပေ.။ ကတံ ဗုဒ္ဓသ္သ သာသနံ’’။
‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ တောဒေယ္ယော ထေရော ဣမာ ဂာထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
Itthaṃ sudaṃ āyasmā todeyyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
တောဒေယ္ယတ္ထေရသ္သာပဒာနံ အဋ္ဌမံ။
Todeyyattherassāpadānaṃ aṭṭhamaṃ.
Footnotes:
Related texts:
အဋ္ဌကထာ • Aṭṭhakathā / သုတ္တပိဋက (အဋ္ဌကထာ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ခုဒ္ဒကနိကာယ (အဋ္ဌကထာ) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / အပဒာန-အဋ္ဌကထာ • Apadāna-aṭṭhakathā / ၂. ပုဏ္ဏကတ္ထေရအပဒာနဝဏ္ဏနာ • 2. Puṇṇakattheraapadānavaṇṇanā
