| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā |
[১১৭] ৭. তিত্তিরজাতকৰণ্ণনা
[117] 7. Tittirajātakavaṇṇanā
অচ্চুগ্গতাতিবলতাতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো কোকালিকং আরব্ভ কথেসি। তস্স ৰত্থু তেরসকনিপাতে তক্কারিযজাতকে (জা॰ ১.১৩.১০৪ আদযো) আৰি ভৰিস্সতি। সত্থা পন ‘‘ন, ভিক্খৰে, কোকালিকো ইদানেৰ অত্তনো ৰাচং নিস্সায নট্ঠো, পুব্বেপি নট্ঠোযেৰা’’তি ৰত্ৰা অতীতং আহরি।
Accuggatātibalatāti idaṃ satthā jetavane viharanto kokālikaṃ ārabbha kathesi. Tassa vatthu terasakanipāte takkāriyajātake (jā. 1.13.104 ādayo) āvi bhavissati. Satthā pana ‘‘na, bhikkhave, kokāliko idāneva attano vācaṃ nissāya naṭṭho, pubbepi naṭṭhoyevā’’ti vatvā atītaṃ āhari.
অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো উদিচ্চব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰযপ্পত্তো তক্কসিলাযং সব্বসিপ্পানি উগ্গণ্হিত্ৰা কামে পহায ইসিপব্বজ্জং পব্বজিত্ৰা পঞ্চাভিঞ্ঞা অট্ঠ সমাপত্তিযো নিব্বত্তেসি। হিমৰন্তপ্পদেসে সব্বো ইসিগণো সন্নিপতিত্ৰা তং ওৰাদাচরিযং কত্ৰা পরিৰারেসি। সো পঞ্চন্নং ইসিসতানং ওৰাদাচরিযো হুত্ৰা ঝানকীল়ং কীল়ন্তো হিমৰন্তে ৰসতি। তদা একো চেত্থ পণ্ডুরোগী তাপসো কুঠারিং গহেত্ৰা কট্ঠং ফালেতি। অথেকো মুখরতাপসো তস্স সন্তিকে নিসীদিত্ৰা ‘‘ইধ পহারং দেহি, ইধ পহারং দেহী’’তি তং তাপসং রোসেসি। সো কুজ্ঝিত্ৰা ‘‘ন দানি মে ত্ৰং দারুফালনসিপ্পং সিক্খাপনকাচরিযো’’তি তিণ্হং কুঠারিং উক্খিপিত্ৰা নং একপ্পহারেনেৰ জীৰিতক্খযং পাপেসি। বোধিসত্তো তস্স সরীরকিচ্চং কারেসি। তদা অস্সমতো অৰিদূরে একস্মিং ৰম্মিকপাদে একো তিত্তিরো ৰসতি। সো সাযং পাতং তস্মিং ৰম্মিকমত্থকে ঠত্ৰা মহাৰস্সিতং ৰস্সতি। তং সুত্ৰা একো লুদ্দকো ‘‘তিত্তিরেন ভৰিতব্ব’’ন্তি চিন্তেত্ৰা সদ্দসঞ্ঞায তত্থ গন্ত্ৰা তং ৰধিত্ৰা আদায গতো।
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto udiccabrāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā kāme pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā pañcābhiññā aṭṭha samāpattiyo nibbattesi. Himavantappadese sabbo isigaṇo sannipatitvā taṃ ovādācariyaṃ katvā parivāresi. So pañcannaṃ isisatānaṃ ovādācariyo hutvā jhānakīḷaṃ kīḷanto himavante vasati. Tadā eko cettha paṇḍurogī tāpaso kuṭhāriṃ gahetvā kaṭṭhaṃ phāleti. Atheko mukharatāpaso tassa santike nisīditvā ‘‘idha pahāraṃ dehi, idha pahāraṃ dehī’’ti taṃ tāpasaṃ rosesi. So kujjhitvā ‘‘na dāni me tvaṃ dāruphālanasippaṃ sikkhāpanakācariyo’’ti tiṇhaṃ kuṭhāriṃ ukkhipitvā naṃ ekappahāreneva jīvitakkhayaṃ pāpesi. Bodhisatto tassa sarīrakiccaṃ kāresi. Tadā assamato avidūre ekasmiṃ vammikapāde eko tittiro vasati. So sāyaṃ pātaṃ tasmiṃ vammikamatthake ṭhatvā mahāvassitaṃ vassati. Taṃ sutvā eko luddako ‘‘tittirena bhavitabba’’nti cintetvā saddasaññāya tattha gantvā taṃ vadhitvā ādāya gato.
বোধিসত্তো তস্স সদ্দং অসুণন্তো ‘‘অসুকট্ঠানে তিত্তিরো ৰসতি, কিং নু খো তস্স সদ্দো ন সূযতী’’তি তাপসে পুচ্ছি। তে তস্স তমত্থং আরোচেসুং। সো উভোপি তানি কারণানি সংসন্দেত্ৰা ইসিগণমজ্ঝে ইমং গাথমাহ –
Bodhisatto tassa saddaṃ asuṇanto ‘‘asukaṭṭhāne tittiro vasati, kiṃ nu kho tassa saddo na sūyatī’’ti tāpase pucchi. Te tassa tamatthaṃ ārocesuṃ. So ubhopi tāni kāraṇāni saṃsandetvā isigaṇamajjhe imaṃ gāthamāha –
১১৭.
117.
‘‘অচ্চুগ্গতাতিবলতা, অতিৰেলং পভাসিতা।
‘‘Accuggatātibalatā, ativelaṃ pabhāsitā;
ৰাচা হনতি দুম্মেধং, তিত্তিরং ৰাতিৰস্সিত’’ন্তি॥
Vācā hanati dummedhaṃ, tittiraṃ vātivassita’’nti.
তত্থ অচ্চুগ্গতাতি অতিউগ্গতা। অতিবলতাতি পুনপ্পুনং ভাসনেন অতিবলসভাৰা। অতিৰেলং পভাসিতাতি অতিক্কন্তৰেলা পমাণাতিক্কমেন ভাসিতা। তিত্তিরং ৰাতিৰস্সিতন্তি যথা তিত্তিরং অতিৰস্সিতং হনতি, তথা এৰরূপা ৰাচা দুম্মেধং বালপুগ্গলং হনতীতি।
Tattha accuggatāti atiuggatā. Atibalatāti punappunaṃ bhāsanena atibalasabhāvā. Ativelaṃ pabhāsitāti atikkantavelā pamāṇātikkamena bhāsitā. Tittiraṃ vātivassitanti yathā tittiraṃ ativassitaṃ hanati, tathā evarūpā vācā dummedhaṃ bālapuggalaṃ hanatīti.
এৰং বোধিসত্তো ইসিগণস্স ওৰাদং দত্ৰা চত্তারো ব্রহ্মৰিহারে ভাৰেত্ৰা ব্রহ্মলোকপরাযণো অহোসি।
Evaṃ bodhisatto isigaṇassa ovādaṃ datvā cattāro brahmavihāre bhāvetvā brahmalokaparāyaṇo ahosi.
সত্থা ‘‘ন, ভিক্খৰে, কোকালিকো ইদানেৰ অত্তনো ৰচনং নিস্সায নট্ঠো, পুব্বেপি নট্ঠোযেৰা’’তি ৰত্ৰা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা জাতকং সমোধানেসি – ‘‘তদা মুখরতাপসো কোকালিকো অহোসি, ইসিগণো বুদ্ধপরিসা, গণসত্থা পন অহমেৰ অহোসি’’ন্তি।
Satthā ‘‘na, bhikkhave, kokāliko idāneva attano vacanaṃ nissāya naṭṭho, pubbepi naṭṭhoyevā’’ti vatvā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā mukharatāpaso kokāliko ahosi, isigaṇo buddhaparisā, gaṇasatthā pana ahameva ahosi’’nti.
তিত্তিরজাতকৰণ্ণনা সত্তমা।
Tittirajātakavaṇṇanā sattamā.
Related texts:
তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ১১৭. তিত্তিরজাতকং • 117. Tittirajātakaṃ
