| Library / Tipiṭaka / തിപിടക • Tipiṭaka / അങ്ഗുത്തരനികായ • Aṅguttaranikāya |
(൭) ൨. മഹാവഗ്ഗോ
(7) 2. Mahāvaggo
൧. തിത്ഥായതനാദിസുത്തം
1. Titthāyatanādisuttaṃ
൬൨. ‘‘തീണിമാനി , ഭിക്ഖവേ, തിത്ഥായതനാനി യാനി പണ്ഡിതേഹി സമനുയുഞ്ജിയമാനാനി 1 സമനുഗാഹിയമാനാനി സമനുഭാസിയമാനാനി പരമ്പി ഗന്ത്വാ അകിരിയായ സണ്ഠഹന്തി. കതമാനി തീണി? സന്തി, ഭിക്ഖവേ, ഏകേ സമണബ്രാഹ്മണാ ഏവംവാദിനോ ഏവംദിട്ഠിനോ – ‘യം കിഞ്ചായം പുരിസപുഗ്ഗലോ പടിസംവേദേതി സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖം വാ സബ്ബം തം പുബ്ബേകതഹേതൂ’തി. സന്തി, ഭിക്ഖവേ, ഏകേ സമണബ്രാഹ്മണാ ഏവംവാദിനോ ഏവംദിട്ഠിനോ – ‘യം കിഞ്ചായം പുരിസപുഗ്ഗലോ പടിസംവേദേതി സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖം വാ സബ്ബം തം ഇസ്സരനിമ്മാനഹേതൂ’തി. സന്തി, ഭിക്ഖവേ, ഏകേ സമണബ്രാഹ്മണാ ഏവംവാദിനോ ഏവംദിട്ഠിനോ – ‘യം കിഞ്ചായം പുരിസപുഗ്ഗലോ പടിസംവേദേതി സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖം വാ സബ്ബം തം അഹേതുഅപ്പച്ചയാ’’’തി.
62. ‘‘Tīṇimāni , bhikkhave, titthāyatanāni yāni paṇḍitehi samanuyuñjiyamānāni 2 samanugāhiyamānāni samanubhāsiyamānāni parampi gantvā akiriyāya saṇṭhahanti. Katamāni tīṇi? Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ pubbekatahetū’ti. Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ issaranimmānahetū’ti. Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ ahetuappaccayā’’’ti.
‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യേ തേ സമണബ്രാഹ്മണാ ഏവംവാദിനോ ഏവംദിട്ഠിനോ – ‘യം കിഞ്ചായം പുരിസപുഗ്ഗലോ പടിസംവേദേതി സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖം വാ സബ്ബം തം പുബ്ബേകതഹേതൂ’തി, ത്യാഹം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏവം വദാമി – ‘സച്ചം കിര തുമ്ഹേ ആയസ്മന്തോ ഏവംവാദിനോ ഏവംദിട്ഠിനോ – യം കിഞ്ചായം പുരിസപുഗ്ഗലോ പടിസംവേദേതി സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖം വാ സബ്ബം തം പുബ്ബേകതഹേതൂ’തി ? തേ ച മേ 3 ഏവം പുട്ഠാ ‘ആമാ’തി 4 പടിജാനന്തി. ത്യാഹം ഏവം വദാമി – ‘തേനഹായസ്മന്തോ പാണാതിപാതിനോ ഭവിസ്സന്തി പുബ്ബേകതഹേതു, അദിന്നാദായിനോ ഭവിസ്സന്തി പുബ്ബേകതഹേതു, അബ്രഹ്മചാരിനോ ഭവിസ്സന്തി പുബ്ബേകതഹേതു, മുസാവാദിനോ ഭവിസ്സന്തി പുബ്ബേകതഹേതു, പിസുണവാചാ ഭവിസ്സന്തി പുബ്ബേകതഹേതു, ഫരുസവാചാ ഭവിസ്സന്തി പുബ്ബേകതഹേതു, സമ്ഫപ്പലാപിനോ ഭവിസ്സന്തി പുബ്ബേകതഹേതു, അഭിജ്ഝാലുനോ ഭവിസ്സന്തി പുബ്ബേകതഹേതു, ബ്യാപന്നചിത്താ ഭവിസ്സന്തി പുബ്ബേകതഹേതു, മിച്ഛാദിട്ഠികാ ഭവിസ്സന്തി പുബ്ബേകതഹേതു’’’.
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ pubbekatahetū’ti, tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ pubbekatahetū’ti ? Te ca me 5 evaṃ puṭṭhā ‘āmā’ti 6 paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tenahāyasmanto pāṇātipātino bhavissanti pubbekatahetu, adinnādāyino bhavissanti pubbekatahetu, abrahmacārino bhavissanti pubbekatahetu, musāvādino bhavissanti pubbekatahetu, pisuṇavācā bhavissanti pubbekatahetu, pharusavācā bhavissanti pubbekatahetu, samphappalāpino bhavissanti pubbekatahetu, abhijjhāluno bhavissanti pubbekatahetu, byāpannacittā bhavissanti pubbekatahetu, micchādiṭṭhikā bhavissanti pubbekatahetu’’’.
‘‘പുബ്ബേകതം ഖോ പന, ഭിക്ഖവേ, സാരതോ പച്ചാഗച്ഛതം ന ഹോതി ഛന്ദോ വാ വായാമോ വാ ഇദം വാ കരണീയം ഇദം വാ അകരണീയന്തി. ഇതി കരണീയാകരണീയേ ഖോ പന സച്ചതോ ഥേതതോ അനുപലബ്ഭിയമാനേ മുട്ഠസ്സതീനം അനാരക്ഖാനം വിഹരതം ന ഹോതി പച്ചത്തം സഹധമ്മികോ സമണവാദോ . അയം ഖോ മേ, ഭിക്ഖവേ, തേസു സമണബ്രാഹ്മണേസു ഏവംവാദീസു ഏവംദിട്ഠീസു പഠമോ സഹധമ്മികോ നിഗ്ഗഹോ ഹോതി.
‘‘Pubbekataṃ kho pana, bhikkhave, sārato paccāgacchataṃ na hoti chando vā vāyāmo vā idaṃ vā karaṇīyaṃ idaṃ vā akaraṇīyanti. Iti karaṇīyākaraṇīye kho pana saccato thetato anupalabbhiyamāne muṭṭhassatīnaṃ anārakkhānaṃ viharataṃ na hoti paccattaṃ sahadhammiko samaṇavādo . Ayaṃ kho me, bhikkhave, tesu samaṇabrāhmaṇesu evaṃvādīsu evaṃdiṭṭhīsu paṭhamo sahadhammiko niggaho hoti.
‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, യേ തേ സമണബ്രാഹ്മണാ ഏവംവാദിനോ ഏവംദിട്ഠിനോ – ‘യം കിഞ്ചായം പുരിസപുഗ്ഗലോ പടിസംവേദേതി സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖം വാ സബ്ബം തം ഇസ്സരനിമ്മാനഹേതൂ’തി, ത്യാഹം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏവം വദാമി – ‘സച്ചം കിര തുമ്ഹേ ആയസ്മന്തോ ഏവംവാദിനോ ഏവദിട്ഠിനോ – യം കിഞ്ചായം പുരിസപുഗ്ഗലോ പടിസംവേദേതി സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖം വാ സബ്ബം തം ഇസ്സരനിമ്മാനഹേതൂ’തി? തേ ച മേ ഏവം പുട്ഠാ ‘ആമാ’തി പടിജാനന്തി. ത്യാഹം ഏവം വദാമി – ‘തേനഹായസ്മന്തോ പാണാതിപാതിനോ ഭവിസ്സന്തി ഇസ്സരനിമ്മാനഹേതു, അദിന്നാദായിനോ ഭവിസ്സന്തി ഇസ്സരനിമ്മാനഹേതു, അബ്രഹ്മചാരിനോ ഭവിസ്സന്തി ഇസ്സരനിമ്മാനഹേതു, മുസാവാദിനോ ഭവിസ്സന്തി ഇസ്സരനിമ്മാനഹേതു, പിസുണവാചാ ഭവിസ്സന്തി ഇസ്സരനിമ്മാനഹേതു, ഫരുസവാചാ ഭവിസ്സന്തി ഇസ്സരനിമ്മാനഹേതു, സമ്ഫപ്പലാപിനോ ഭവിസ്സന്തി ഇസ്സരനിമ്മാനഹേതു, അഭിജ്ഝാലുനോ ഭവിസ്സന്തി ഇസ്സരനിമ്മാനഹേതു, ബ്യാപന്നചിത്താ ഭവിസ്സന്തി ഇസ്സരനിമ്മാനഹേതു, മിച്ഛാദിട്ഠികാ ഭവിസ്സന്തി ഇസ്സരനിമ്മാനഹേതു’’’.
‘‘Tatra, bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ issaranimmānahetū’ti, tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto evaṃvādino evadiṭṭhino – yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ issaranimmānahetū’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti. Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tenahāyasmanto pāṇātipātino bhavissanti issaranimmānahetu, adinnādāyino bhavissanti issaranimmānahetu, abrahmacārino bhavissanti issaranimmānahetu, musāvādino bhavissanti issaranimmānahetu, pisuṇavācā bhavissanti issaranimmānahetu, pharusavācā bhavissanti issaranimmānahetu, samphappalāpino bhavissanti issaranimmānahetu, abhijjhāluno bhavissanti issaranimmānahetu, byāpannacittā bhavissanti issaranimmānahetu, micchādiṭṭhikā bhavissanti issaranimmānahetu’’’.
‘‘ഇസ്സരനിമ്മാനം ഖോ പന, ഭിക്ഖവേ, സാരതോ പച്ചാഗച്ഛതം ന ഹോതി ഛന്ദോ വാ വായാമോ വാ ഇദം വാ കരണീയം ഇദം വാ അകരണീയന്തി. ഇതി കരണീയാകരണീയേ ഖോ പന സച്ചതോ ഥേതതോ അനുപലബ്ഭിയമാനേ മുട്ഠസ്സതീനം അനാരക്ഖാനം വിഹരതം ന ഹോതി പച്ചത്തം സഹധമ്മികോ സമണവാദോ. അയം ഖോ മേ, ഭിക്ഖവേ, തേസു സമണബ്രാഹ്മണേസു ഏവംവാദീസു ഏവംദിട്ഠീസു ദുതിയോ സഹധമ്മികോ നിഗ്ഗഹോ ഹോതി.
‘‘Issaranimmānaṃ kho pana, bhikkhave, sārato paccāgacchataṃ na hoti chando vā vāyāmo vā idaṃ vā karaṇīyaṃ idaṃ vā akaraṇīyanti. Iti karaṇīyākaraṇīye kho pana saccato thetato anupalabbhiyamāne muṭṭhassatīnaṃ anārakkhānaṃ viharataṃ na hoti paccattaṃ sahadhammiko samaṇavādo. Ayaṃ kho me, bhikkhave, tesu samaṇabrāhmaṇesu evaṃvādīsu evaṃdiṭṭhīsu dutiyo sahadhammiko niggaho hoti.
‘‘തത്ര , ഭിക്ഖവേ, യേ തേ സമണബ്രാഹ്മണാ ഏവംവാദിനോ ഏവംദിട്ഠിനോ – ‘യം കിം ചായം പുരിസപുഗ്ഗലോ പടിസംവേദേതി സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖം വാ സബ്ബം തം അഹേതുഅപ്പച്ചയാ’തി, ത്യാഹം ഉപസങ്കമിത്വാ ഏവം വദാമി – ‘സച്ചം കിര തുമ്ഹേ ആയസ്മന്തോ ഏവംവാദിനോ ഏവംദിട്ഠിനോ – യം കിം ചായം പുരിസപുഗ്ഗലോ പടിസംവേദേതി സുഖം വാ ദുക്ഖം വാ അദുക്ഖമസുഖം വാ സബ്ബം തം അഹേതുഅപ്പച്ചയാ’തി? തേ ച മേ ഏവം പുട്ഠാ ‘ആമാ’തി പടിജാനന്തി . ത്യാഹം ഏവം വദാമി – ‘തേനഹായസ്മന്തോ പാണാതിപാതിനോ ഭവിസ്സന്തി അഹേതുഅപ്പച്ചയാ…പേ॰… മിച്ഛാദിട്ഠികാ ഭവിസ്സന്തി അഹേതുഅപ്പച്ചയാ’’’.
‘‘Tatra , bhikkhave, ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘yaṃ kiṃ cāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ ahetuappaccayā’ti, tyāhaṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadāmi – ‘saccaṃ kira tumhe āyasmanto evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – yaṃ kiṃ cāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ ahetuappaccayā’ti? Te ca me evaṃ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti . Tyāhaṃ evaṃ vadāmi – ‘tenahāyasmanto pāṇātipātino bhavissanti ahetuappaccayā…pe… micchādiṭṭhikā bhavissanti ahetuappaccayā’’’.
‘‘അഹേതുഅപ്പച്ചയം 7 ഖോ പന, ഭിക്ഖവേ, സാരതോ പച്ചാഗച്ഛതം ന ഹോതി ഛന്ദോ വാ വായാമോ വാ ഇദം വാ കരണീയം ഇദം വാ അകരണീയന്തി. ഇതി കരണീയാകരണീയേ ഖോ പന സച്ചതോ ഥേതതോ അനുപലബ്ഭിയമാനേ മുട്ഠസ്സതീനം അനാരക്ഖാനം വിഹരതം ന ഹോതി പച്ചത്തം സഹധമ്മികോ സമണവാദോ. അയം ഖോ മേ, ഭിക്ഖവേ, തേസു സമണബ്രാഹ്മണേസു ഏവംവാദീസു ഏവംദിട്ഠീസു തതിയോ സഹധമ്മികോ നിഗ്ഗഹോ ഹോതി.
‘‘Ahetuappaccayaṃ 8 kho pana, bhikkhave, sārato paccāgacchataṃ na hoti chando vā vāyāmo vā idaṃ vā karaṇīyaṃ idaṃ vā akaraṇīyanti. Iti karaṇīyākaraṇīye kho pana saccato thetato anupalabbhiyamāne muṭṭhassatīnaṃ anārakkhānaṃ viharataṃ na hoti paccattaṃ sahadhammiko samaṇavādo. Ayaṃ kho me, bhikkhave, tesu samaṇabrāhmaṇesu evaṃvādīsu evaṃdiṭṭhīsu tatiyo sahadhammiko niggaho hoti.
‘‘ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തീണി തിത്ഥായതനാനി യാനി പണ്ഡിതേഹി സമനുയുഞ്ജിയമാനാനി സമനുഗാഹിയമാനാനി സമനുഭാസിയമാനാനി പരമ്പി ഗന്ത്വാ അകിരിയായ സണ്ഠഹന്തി.
‘‘Imāni kho, bhikkhave, tīṇi titthāyatanāni yāni paṇḍitehi samanuyuñjiyamānāni samanugāhiyamānāni samanubhāsiyamānāni parampi gantvā akiriyāya saṇṭhahanti.
‘‘അയം ഖോ പന, ഭിക്ഖവേ, മയാ ധമ്മോ ദേസിതോ അനിഗ്ഗഹിതോ അസംകിലിട്ഠോ അനുപവജ്ജോ അപ്പടികുട്ഠോ സമണേഹി ബ്രാഹ്മണേഹി വിഞ്ഞൂഹി. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, മയാ ധമ്മോ ദേസിതോ അനിഗ്ഗഹിതോ അസംകിലിട്ഠോ അനുപവജ്ജോ അപ്പടികുട്ഠോ സമണേഹി ബ്രാഹ്മണേഹി വിഞ്ഞൂഹി? ഇമാ ഛ ധാതുയോതി, ഭിക്ഖവേ, മയാ ധമ്മോ ദേസിതോ അനിഗ്ഗഹിതോ അസംകിലിട്ഠോ അനുപവജ്ജോ അപ്പടികുട്ഠോ സമണേഹി ബ്രാഹ്മണേഹി വിഞ്ഞൂഹി. ഇമാനി ഛ ഫസ്സായതനാനീതി, ഭിക്ഖവേ, മയാ ധമ്മോ ദേസിതോ അനിഗ്ഗഹിതോ അസംകിലിട്ഠോ അനുപവജ്ജോ അപ്പടികുട്ഠോ സമണേഹി ബ്രാഹ്മണേഹി വിഞ്ഞൂഹി. ഇമേ അട്ഠാരസ മനോപവിചാരാതി, ഭിക്ഖവേ, മയാ ധമ്മോ ദേസിതോ അനിഗ്ഗഹിതോ അസംകിലിട്ഠോ അനുപവജ്ജോ അപ്പടികുട്ഠോ സമണേഹി ബ്രാഹ്മണേഹി വിഞ്ഞൂഹി. ഇമാനി ചത്താരി അരിയസച്ചാനീതി, ഭിക്ഖവേ, മയാ ധമ്മോ ദേസിതോ അനിഗ്ഗഹിതോ അസംകിലിട്ഠോ അനുപവജ്ജോ അപ്പടികുട്ഠോ സമണേഹി ബ്രാഹ്മണേഹി വിഞ്ഞൂഹി.
‘‘Ayaṃ kho pana, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Katamo ca, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi? Imā cha dhātuyoti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Imāni cha phassāyatanānīti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Ime aṭṭhārasa manopavicārāti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi. Imāni cattāri ariyasaccānīti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhi.
‘‘ഇമാ ഛ ധാതുയോതി, ഭിക്ഖവേ, മയാ ധമ്മോ ദേസിതോ അനിഗ്ഗഹിതോ അസംകിലിട്ഠോ അനുപവജ്ജോ അപ്പടികുട്ഠോ സമണേഹി ബ്രാഹ്മണേഹി വിഞ്ഞൂഹീതി. ഇതി ഖോ പനേതം വുത്തം. കിഞ്ചേതം പടിച്ച വുത്തം? ഛയിമാ, ഭിക്ഖവേ , ധാതുയോ – പഥവീധാതു, ആപോധാതു, തേജോധാതു, വായോധാതു, ആകാസധാതു, വിഞ്ഞാണധാതു. ഇമാ ഛ ധാതുയോതി, ഭിക്ഖവേ, മയാ ധമ്മോ ദേസിതോ അനിഗ്ഗഹിതോ അസംകിലിട്ഠോ അനുപവജ്ജോ അപ്പടികുട്ഠോ സമണേഹി ബ്രാഹ്മണേഹി വിഞ്ഞൂഹീതി. ഇതി യം തം വുത്തം, ഇദമേതം പടിച്ച വുത്തം.
‘‘Imā cha dhātuyoti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Chayimā, bhikkhave , dhātuyo – pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, ākāsadhātu, viññāṇadhātu. Imā cha dhātuyoti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
‘‘ഇമാനി ഛ ഫസ്സായതനാനീതി, ഭിക്ഖവേ, മയാ ധമ്മോ ദേസിതോ അനിഗ്ഗഹിതോ അസംകിലിട്ഠോ അനുപവജ്ജോ അപ്പടികുട്ഠോ സമണേഹി ബ്രാഹ്മണേഹി വിഞ്ഞൂഹീതി. ഇതി ഖോ പനേതം വുത്തം. കിഞ്ചേതം പടിച്ച വുത്തം? ഛയിമാനി, ഭിക്ഖവേ, ഫസ്സായതനാനി – ചക്ഖു ഫസ്സായതനം, സോതം ഫസ്സായതനം, ഘാനം ഫസ്സായതനം, ജിവ്ഹാ ഫസ്സായതനം, കായോ ഫസ്സായതനം, മനോ ഫസ്സായതനം. ഇമാനി ഛ ഫസ്സായതനാനീതി, ഭിക്ഖവേ, മയാ ധമ്മോ ദേസിതോ അനിഗ്ഗഹിതോ അസംകിലിട്ഠോ അനുപവജ്ജോ അപ്പടികുട്ഠോ സമണേഹി ബ്രാഹ്മണേഹി വിഞ്ഞൂഹീതി. ഇതി യം തം വുത്തം, ഇദമേതം പടിച്ച വുത്തം.
‘‘Imāni cha phassāyatanānīti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Chayimāni, bhikkhave, phassāyatanāni – cakkhu phassāyatanaṃ, sotaṃ phassāyatanaṃ, ghānaṃ phassāyatanaṃ, jivhā phassāyatanaṃ, kāyo phassāyatanaṃ, mano phassāyatanaṃ. Imāni cha phassāyatanānīti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
‘‘ഇമേ അട്ഠാരസ മനോപവിചാരാതി, ഭിക്ഖവേ, മയാ ധമ്മോ ദേസിതോ അനിഗ്ഗഹിതോ അസംകിലിട്ഠോ അനുപവജ്ജോ അപ്പടികുട്ഠോ സമണേഹി ബ്രാഹ്മണേഹി വിഞ്ഞൂഹീതി. ഇതി ഖോ പനേതം വുത്തം. കിഞ്ചേതം പടിച്ച വുത്തം? ചക്ഖുനാ രൂപം ദിസ്വാ സോമനസ്സട്ഠാനിയം രൂപം ഉപവിചരതി ദോമനസ്സട്ഠാനിയം രൂപം ഉപവിചരതി ഉപേക്ഖാട്ഠാനിയം രൂപം ഉപവിചരതി, സോതേന സദ്ദം സുത്വാ… ഘാനേന ഗന്ധം ഘായിത്വാ… ജിവ്ഹായ രസം സായിത്വാ… കായേന ഫോട്ഠബ്ബം ഫുസിത്വാ… മനസാ ധമ്മം വിഞ്ഞായ സോമനസ്സട്ഠാനിയം ധമ്മം ഉപവിചരതി ദോമനസ്സട്ഠാനിയം ധമ്മം ഉപവിചരതി ഉപേക്ഖാട്ഠാനിയം ധമ്മം ഉപവിചരതി. ഇമേ അട്ഠാരസ മനോപവിചാരാതി, ഭിക്ഖവേ, മയാ ധമ്മോ ദേസിതോ അനിഗ്ഗഹിതോ അസംകിലിട്ഠോ അനുപവജ്ജോ അപ്പടികുട്ഠോ സമണേഹി ബ്രാഹ്മണേഹി വിഞ്ഞൂഹീതി. ഇതി യം തം വുത്തം, ഇദമേതം പടിച്ച വുത്തം.
‘‘Ime aṭṭhārasa manopavicārāti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Cakkhunā rūpaṃ disvā somanassaṭṭhāniyaṃ rūpaṃ upavicarati domanassaṭṭhāniyaṃ rūpaṃ upavicarati upekkhāṭṭhāniyaṃ rūpaṃ upavicarati, sotena saddaṃ sutvā… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya somanassaṭṭhāniyaṃ dhammaṃ upavicarati domanassaṭṭhāniyaṃ dhammaṃ upavicarati upekkhāṭṭhāniyaṃ dhammaṃ upavicarati. Ime aṭṭhārasa manopavicārāti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.
‘‘ഇമാനി ചത്താരി അരിയസച്ചാനീതി, ഭിക്ഖവേ, മയാ ധമ്മോ ദേസിതോ അനിഗ്ഗഹിതോ അസംകിലിട്ഠോ അനുപവജ്ജോ അപ്പടികുട്ഠോ സമണേഹി ബ്രാഹ്മണേഹി വിഞ്ഞൂഹീതി. ഇതി ഖോ പനേതം വുത്തം. കിഞ്ചേതം പടിച്ച വുത്തം? ഛന്നം, ഭിക്ഖവേ, ധാതൂനം ഉപാദായ ഗബ്ഭസ്സാവക്കന്തി ഹോതി; ഓക്കന്തിയാ സതി നാമരൂപം, നാമരൂപപച്ചയാ സളായതനം, സളായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ. വേദിയമാനസ്സ ഖോ പനാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇദം ദുക്ഖന്തി പഞ്ഞപേമി, അയം ദുക്ഖസമുദയോതി പഞ്ഞപേമി, അയം ദുക്ഖനിരോധോതി പഞ്ഞപേമി, അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാതി പഞ്ഞപേമി.
‘‘Imāni cattāri ariyasaccānīti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Channaṃ, bhikkhave, dhātūnaṃ upādāya gabbhassāvakkanti hoti; okkantiyā sati nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā. Vediyamānassa kho panāhaṃ, bhikkhave, idaṃ dukkhanti paññapemi, ayaṃ dukkhasamudayoti paññapemi, ayaṃ dukkhanirodhoti paññapemi, ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti paññapemi.
‘‘കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖം അരിയസച്ചം? ജാതിപി ദുക്ഖാ, ജരാപി ദുക്ഖാ , ( ) 9 മരണമ്പി ദുക്ഖം , സോകപരിദേവദുക്ഖദോമനസ്സുപായാസാപി ദുക്ഖാ, (അപ്പിയേഹി സമ്പയോഗോ ദുക്ഖോ, പിയേഹി വിപ്പയോഗോ ദുക്ഖോ,) 10 യമ്പിച്ഛം ന ലഭതി തമ്പി ദുക്ഖം. സംഖിത്തേന പഞ്ചുപാദാനക്ഖന്ധാ ദുക്ഖാ. ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖം അരിയസച്ചം.
‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ? Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā , ( ) 11 maraṇampi dukkhaṃ , sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, (appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho,) 12 yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ. Saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ.
‘‘കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖസമുദയം 13 അരിയസച്ചം? അവിജ്ജാപച്ചയാ സങ്ഖാരാ, സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമരൂപം, നാമരൂപപച്ചയാ സളായതനം, സളായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ, ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാ, വേദനാപച്ചയാ തണ്ഹാ, തണ്ഹാപച്ചയാ ഉപാദാനം, ഉപാദാനപച്ചയാ ഭവോ, ഭവപച്ചയാ ജാതി, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം സോകപരിദേവദുക്ഖദോമനസ്സുപായാസാ സമ്ഭവന്തി. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി. ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖസമുദയം അരിയസച്ചം.
‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ 14 ariyasaccaṃ? Avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ.
‘‘കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖനിരോധം 15 അരിയസച്ചം? അവിജ്ജായ ത്വേവ അസേസവിരാഗനിരോധാ സങ്ഖാരനിരോധോ, സങ്ഖാരനിരോധാ വിഞ്ഞാണനിരോധോ, വിഞ്ഞാണനിരോധാ നാമരൂപനിരോധോ, നാമരൂപനിരോധാ സളായതനനിരോധോ, സളായതനനിരോധാ ഫസ്സനിരോധോ, ഫസ്സനിരോധാ വേദനാനിരോധോ, വേദനാനിരോധാ തണ്ഹാനിരോധോ, തണ്ഹാനിരോധാ ഉപാദാനനിരോധോ, ഉപാദാനനിരോധാ ഭവനിരോധോ, ഭവനിരോധാ ജാതിനിരോധോ, ജാതിനിരോധാ ജരാമരണം സോകപരിദേവദുക്ഖദോമനസ്സുപായാസാ നിരുജ്ഝന്തി. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ നിരോധോ ഹോതി. ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖനിരോധം അരിയസച്ചം.
‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ 16 ariyasaccaṃ? Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ.
‘‘കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ അരിയസച്ചം? അയമേവ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ, സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി, സമ്മാസങ്കപ്പോ, സമ്മാവാചാ, സമ്മാകമ്മന്തോ, സമ്മാആജീവോ, സമ്മാവായാമോ, സമ്മാസതി, സമ്മാസമാധി. ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ അരിയസച്ചം. ‘ഇമാനി ചത്താരി അരിയസച്ചാനീ’തി, ഭിക്ഖവേ, മയാ ധമ്മോ ദേസിതോ അനിഗ്ഗഹിതോ അസംകിലിട്ഠോ അനുപവജ്ജോ അപ്പടികുട്ഠോ സമണേഹി ബ്രാഹ്മണേഹി വിഞ്ഞൂഹീതി. ഇതി യം തം വുത്തം ഇദമേതം പടിച്ച വുത്ത’’ന്തി. പഠമം.
‘‘Katamañca, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi. Idaṃ vuccati, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. ‘Imāni cattāri ariyasaccānī’ti, bhikkhave, mayā dhammo desito aniggahito asaṃkiliṭṭho anupavajjo appaṭikuṭṭho samaṇehi brāhmaṇehi viññūhīti. Iti yaṃ taṃ vuttaṃ idametaṃ paṭicca vutta’’nti. Paṭhamaṃ.
Footnotes:
Related texts:
അട്ഠകഥാ • Aṭṭhakathā / സുത്തപിടക (അട്ഠകഥാ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / അങ്ഗുത്തരനികായ (അട്ഠകഥാ) • Aṅguttaranikāya (aṭṭhakathā) / ൧. തിത്ഥായതനസുത്തവണ്ണനാ • 1. Titthāyatanasuttavaṇṇanā
ടീകാ • Tīkā / സുത്തപിടക (ടീകാ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / അങ്ഗുത്തരനികായ (ടീകാ) • Aṅguttaranikāya (ṭīkā) / ൧. തിത്ഥായതനസുത്തവണ്ണനാ • 1. Titthāyatanasuttavaṇṇanā
