| Library / Tipiṭaka / તિપિટક • Tipiṭaka / અઙ્ગુત્તરનિકાય (ટીકા) • Aṅguttaranikāya (ṭīkā) |
૨. તિઠાનસુત્તવણ્ણના
2. Tiṭhānasuttavaṇṇanā
૪૨. દુતિયે મચ્છરિયમેવ મલં મચ્છરિયમલં, ચિત્તસ્સ મલીનસભાવાપાદનતો વિગતં મચ્છરિયમલં એત્થાતિ વિગતમચ્છરિયમલં. ગેધાભાવેન કોચિ કિઞ્ચિ દેન્તોપિ તત્થ આસત્તિં ન વિસ્સજ્જેતિ, અયં પન ન તાદિસોતિ આહ ‘‘વિસ્સટ્ઠચાગો’’તિ. મલીનહત્થોવ ચિત્તવિસુદ્ધિયા અભાવતો. ધોતહત્થોવ ધોતહત્થેન કાતબ્બકિચ્ચસાધનતો. તેન વુત્તં – ‘‘ચિત્તે સુદ્ધે વિસુજ્ઝન્તિ, ઇતિ વુત્તં મહેસિના’’તિ. યાચિતું યુત્તો યાચકાનં મનોરથપૂરણતો. યાચયોગો પયોગાસહેહિ યાચકેહિ સુટ્ઠુ યુત્તભાવતો. તંસમઙ્ગી એવ તત્થ રતો નામ, ન ચિત્તમત્તેનેવાતિ આહ ‘‘દાનં…પે॰… રતો નામ હોતી’’તિ.
42. Dutiye macchariyameva malaṃ macchariyamalaṃ, cittassa malīnasabhāvāpādanato vigataṃ macchariyamalaṃ etthāti vigatamacchariyamalaṃ. Gedhābhāvena koci kiñci dentopi tattha āsattiṃ na vissajjeti, ayaṃ pana na tādisoti āha ‘‘vissaṭṭhacāgo’’ti. Malīnahatthova cittavisuddhiyā abhāvato. Dhotahatthova dhotahatthena kātabbakiccasādhanato. Tena vuttaṃ – ‘‘citte suddhe visujjhanti, iti vuttaṃ mahesinā’’ti. Yācituṃ yutto yācakānaṃ manorathapūraṇato. Yācayogo payogāsahehi yācakehi suṭṭhu yuttabhāvato. Taṃsamaṅgī eva tattha rato nāma, na cittamattenevāti āha ‘‘dānaṃ…pe… rato nāma hotī’’ti.
‘‘ઉચ્ચા, ભન્તે’’તિ વત્વા અયં મં ઉચ્ચતો વદતીતિ ચિન્તેય્યાતિ પુન ‘‘નાતિઉચ્ચા તુમ્હે’’તિ આહ, સરીરેનાતિ અધિપ્પાયો. મેચકવણ્ણસ્સાતિ નીલોભાસસ્સ. પુચ્છીતિ ભિક્ખૂ પુચ્છિ. ભૂમિયં લેખં લિખન્તો અચ્છીતિ પઠમં મઞ્ચે નિપજ્જિત્વા ઉટ્ઠાય ભૂમિયં લેખં લિખન્તો અચ્છિ ‘‘અખીણાસવોતિ મઞ્ઞના હોતૂ’’તિ. તથા હિ રાજા ખીણાસવસ્સ નામ…પે॰… નિવત્તિ. ધજપગ્ગહિતાવાતિ પગ્ગહિતધજાવ. સિલાચેતિયટ્ઠાનન્તિ થૂપારામસ્સ ચ મહાચેતિયસ્સ ચ અન્તરે સિલાય કતચેતિયટ્ઠાનં. ચેતિયં…પે॰… અટ્ઠાસિ સાવકસ્સ તં કૂટાગારન્તિ કત્વા.
‘‘Uccā, bhante’’ti vatvā ayaṃ maṃ uccato vadatīti cinteyyāti puna ‘‘nātiuccā tumhe’’ti āha, sarīrenāti adhippāyo. Mecakavaṇṇassāti nīlobhāsassa. Pucchīti bhikkhū pucchi. Bhūmiyaṃ lekhaṃ likhanto acchīti paṭhamaṃ mañce nipajjitvā uṭṭhāya bhūmiyaṃ lekhaṃ likhanto acchi ‘‘akhīṇāsavoti maññanā hotū’’ti. Tathā hi rājā khīṇāsavassa nāma…pe… nivatti. Dhajapaggahitāvāti paggahitadhajāva. Silācetiyaṭṭhānanti thūpārāmassa ca mahācetiyassa ca antare silāya katacetiyaṭṭhānaṃ. Cetiyaṃ…pe… aṭṭhāsi sāvakassa taṃ kūṭāgāranti katvā.
પચ્છાભાગેનાતિ ધમ્મકથિકસ્સ થેરસ્સ પિટ્ઠિપસ્સેન. ગોનસોતિ મણ્ડલસપ્પો. ધમ્મસ્સવનન્તરાય બહૂનં સગ્ગમગ્ગપ્પટિલાભન્તરાયો ભવેય્યાતિ અધિપ્પાયેન ‘‘ધમ્મસ્સવનન્તરાયં ન કરિસ્સામી’’તિ ચિન્તેસિ. વિસં વિક્ખમ્ભેત્વાતિ વિપસ્સનાતેજેન વિસવેગં વિક્ખમ્ભેત્વા. ગાથાસહસ્સન્તિ ગાથાસહસ્સવન્તં. પટ્ઠાનગાથાયાતિ પટ્ઠાપનગાથાય, આદિગાથાયાતિ અત્થો. પટ્ઠાન…પે॰… અવસાનગાથં એવ વવત્થપેસિ, ન દ્વિન્નં અન્તરે વુત્તં કિલન્તકાયત્તા. સરભાણં સાયન્હધમ્મકથા. પગ્ગણ્હાતીતિ પચ્ચક્ખં કરોન્તી ગણ્હાતિ, સક્કચ્ચં સુણાતીતિ અત્થો. ધમ્મકથનદિવસે ધમ્મકથિકાનં અકિલમનત્થં સદ્ધા ઉપાસકા સિનિદ્ધભોજનં મધુપાનકઞ્ચ દેન્તિ સરસ્સ મધુરભાવાય સપ્પિમધુકતેલાદિઞ્ચ ભેસજ્જં. તેનાહ ‘‘અરિયવંસં કથેસ્સામી’’તિઆદિ. ચતૂહિ દાઠાહિ ડંસિત્વાતિ દળ્હદટ્ઠભાવદસ્સનં. ચરિસ્સામીતિ સમ્માનેસ્સામિ, સક્કચ્ચં સુણિસ્સામીતિ અત્થો. નિમ્મથેત્વાતિ નિમ્મદ્દિત્વા, અપનેત્વાતિ અત્થો.
Pacchābhāgenāti dhammakathikassa therassa piṭṭhipassena. Gonasoti maṇḍalasappo. Dhammassavanantarāya bahūnaṃ saggamaggappaṭilābhantarāyo bhaveyyāti adhippāyena ‘‘dhammassavanantarāyaṃ na karissāmī’’ti cintesi. Visaṃ vikkhambhetvāti vipassanātejena visavegaṃ vikkhambhetvā. Gāthāsahassanti gāthāsahassavantaṃ. Paṭṭhānagāthāyāti paṭṭhāpanagāthāya, ādigāthāyāti attho. Paṭṭhāna…pe… avasānagāthaṃ eva vavatthapesi, na dvinnaṃ antare vuttaṃ kilantakāyattā. Sarabhāṇaṃ sāyanhadhammakathā. Paggaṇhātīti paccakkhaṃ karontī gaṇhāti, sakkaccaṃ suṇātīti attho. Dhammakathanadivase dhammakathikānaṃ akilamanatthaṃ saddhā upāsakā siniddhabhojanaṃ madhupānakañca denti sarassa madhurabhāvāya sappimadhukatelādiñca bhesajjaṃ. Tenāha ‘‘ariyavaṃsaṃ kathessāmī’’tiādi. Catūhi dāṭhāhi ḍaṃsitvāti daḷhadaṭṭhabhāvadassanaṃ. Carissāmīti sammānessāmi, sakkaccaṃ suṇissāmīti attho. Nimmathetvāti nimmadditvā, apanetvāti attho.
તિઠાનસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.
Tiṭhānasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
તિપિટક (મૂલ) • Tipiṭaka (Mūla) / સુત્તપિટક • Suttapiṭaka / અઙ્ગુત્તરનિકાય • Aṅguttaranikāya / ૨. તિઠાનસુત્તં • 2. Tiṭhānasuttaṃ
અટ્ઠકથા • Aṭṭhakathā / સુત્તપિટક (અટ્ઠકથા) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / અઙ્ગુત્તરનિકાય (અટ્ઠકથા) • Aṅguttaranikāya (aṭṭhakathā) / ૨. તિઠાનસુત્તવણ્ણના • 2. Tiṭhānasuttavaṇṇanā
