Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / തിപിടക • Tipiṭaka / ഥേരഗാഥാ-അട്ഠകഥാ • Theragāthā-aṭṭhakathā

൯. തിസ്സത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ

9. Tissattheragāthāvaṇṇanā

സത്തിയാ വിയ ഓമട്ഠോതി ആയസ്മതോ തിസ്സത്ഥേരസ്സ ഗാഥാ. കാ ഉപ്പതി? അയമ്പി കിര പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ വിവട്ടൂപനിസ്സയം പുഞ്ഞം ഉപചിനന്തോ തിസ്സസ്സ ഭഗവതോ ബോധിയാ മൂലേ പുരാണപണ്ണാനി നീഹരിത്വാ സോധേസി. സോ തേന പുഞ്ഞകമ്മേന ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ കപിലവത്ഥുനഗരേ ഭഗവതോ പിതുച്ഛാപുത്തോ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി തിസ്സോ നാമ നാമേന. സോ ഭഗവന്തം അനുപബ്ബജിത്വാ ഉപസമ്പന്നോ ഹുത്വാ അരഞ്ഞായതനേ വിഹരന്തോ ജാതിം പടിച്ച മാനം കരോന്തോ കോധൂപായാസബഹുലോ ച ഉജ്ഝാനബഹുലോ ച ഹുത്വാ വിചരതി, സമണധമ്മേ ഉസ്സുക്കം ന കരോതി. അഥ നം സത്ഥാ ഏകദിവസം ദിവാട്ഠാനേ വിവടമുഖം നിദ്ദായന്തം ദിബ്ബചക്ഖുനാ ഓലോകേന്തോ സാവത്ഥിതോ ആകാസേന ഗന്ത്വാ തസ്സ ഉപരി ആകാസേയേവ ഠത്വാ ഓഭാസം ഫരിത്വാ തേനോഭാസേന പടിബുദ്ധസ്സ സതിം ഉപ്പാദേത്വാ ഓവാദം ദേന്തോ ‘‘സത്തിയാ വിയ ഓമട്ഠോ’’തി ഗാഥം അഭാസി.

Sattiyā viya omaṭṭhoti āyasmato tissattherassa gāthā. Kā uppati? Ayampi kira purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto tissassa bhagavato bodhiyā mūle purāṇapaṇṇāni nīharitvā sodhesi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kapilavatthunagare bhagavato pitucchāputto hutvā nibbatti tisso nāma nāmena. So bhagavantaṃ anupabbajitvā upasampanno hutvā araññāyatane viharanto jātiṃ paṭicca mānaṃ karonto kodhūpāyāsabahulo ca ujjhānabahulo ca hutvā vicarati, samaṇadhamme ussukkaṃ na karoti. Atha naṃ satthā ekadivasaṃ divāṭṭhāne vivaṭamukhaṃ niddāyantaṃ dibbacakkhunā olokento sāvatthito ākāsena gantvā tassa upari ākāseyeva ṭhatvā obhāsaṃ pharitvā tenobhāsena paṭibuddhassa satiṃ uppādetvā ovādaṃ dento ‘‘sattiyā viya omaṭṭho’’ti gāthaṃ abhāsi.

൩൯. തത്ഥ സത്തിയാതി ദേസനാസീസമേതം, ഏകതോധാരാദിനാ സത്ഥേനാതി അത്ഥോ. ഓമട്ഠോതി പഹതോ. ചത്താരോ ഹി പഹാരാ ഓമട്ഠോ ഉമ്മട്ഠോ മട്ഠോ വിമട്ഠോതി. തത്ഥ ഉപരി ഠത്വാ അധോമുഖം ദിന്നപഹാരോ ഓമട്ഠോ നാമ, ഹേട്ഠാ ഠത്വാ ഉദ്ധമ്മുഖം ദിന്നപഹാരോ ഉമ്മട്ഠോ നാമ, അഗ്ഗളസൂചി വിയ വിനിവിജ്ഝിത്വാ ഗതോ മട്ഠോ നാമ, സേസോ സബ്ബോപി വിമട്ഠോ നാമ. ഇമസ്മിം പന ഠാനേ ഓമട്ഠോ ഗഹിതോ. സോ ഹി സബ്ബദാരുണോ ദുരുദ്ധരണസല്ലോ ദുത്തികിച്ഛോ അന്തോദോസോ അന്തോപുബ്ബലോഹിതോവ ഹോതി, പുബ്ബലോഹിതം അനിക്ഖമിത്വാ വണമുഖം പരിയോനന്ധിത്വാ തിട്ഠതി. പുബ്ബലോഹിതം നീഹരിതുകാമേഹി മഞ്ചേന സദ്ധിം ബന്ധിത്വാ അധോസിരോ കാതബ്ബോ ഹോതി, മരണം വാ മരണമത്തം വാ ദുക്ഖം പാപുണന്തി. ഡയ്ഹമാനേതി അഗ്ഗിനാ ഝായമാനേ. മത്ഥകേതി സീസേ. ഇദം വുത്തം ഹോതി – യഥാ സത്തിയാ ഓമട്ഠോ പുരിസോ സല്ലുബ്ബാഹനവണതികിച്ഛനാനം അത്ഥായ വീരിയം ആരഭതി താദിസം പയോഗം കരോതി പരക്കമതി, യഥാ ച ഡയ്ഹമാനേ മത്ഥകേ ആദിത്തസീസോ പുരിസോ തസ്സ നിബ്ബാപനത്ഥം വീരിയം ആരഭതി താദിസം പയോഗം കരോതി, ഏവമേവം, ഭിക്ഖു, കാമരാഗപ്പഹാനായ സതോ അപ്പമത്തോ അതിവിയ ഉസ്സാഹജാതോ ഹുത്വാ വിഹരേയ്യാതി.

39. Tattha sattiyāti desanāsīsametaṃ, ekatodhārādinā satthenāti attho. Omaṭṭhoti pahato. Cattāro hi pahārā omaṭṭho ummaṭṭho maṭṭho vimaṭṭhoti. Tattha upari ṭhatvā adhomukhaṃ dinnapahāro omaṭṭho nāma, heṭṭhā ṭhatvā uddhammukhaṃ dinnapahāro ummaṭṭho nāma, aggaḷasūci viya vinivijjhitvā gato maṭṭho nāma, seso sabbopi vimaṭṭho nāma. Imasmiṃ pana ṭhāne omaṭṭho gahito. So hi sabbadāruṇo duruddharaṇasallo duttikiccho antodoso antopubbalohitova hoti, pubbalohitaṃ anikkhamitvā vaṇamukhaṃ pariyonandhitvā tiṭṭhati. Pubbalohitaṃ nīharitukāmehi mañcena saddhiṃ bandhitvā adhosiro kātabbo hoti, maraṇaṃ vā maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ pāpuṇanti. Ḍayhamāneti agginā jhāyamāne. Matthaketi sīse. Idaṃ vuttaṃ hoti – yathā sattiyā omaṭṭho puriso sallubbāhanavaṇatikicchanānaṃ atthāya vīriyaṃ ārabhati tādisaṃ payogaṃ karoti parakkamati, yathā ca ḍayhamāne matthake ādittasīso puriso tassa nibbāpanatthaṃ vīriyaṃ ārabhati tādisaṃ payogaṃ karoti, evamevaṃ, bhikkhu, kāmarāgappahānāya sato appamatto ativiya ussāhajāto hutvā vihareyyāti.

ഏവം ഭഗവാ തസ്സ ഥേരസ്സ കോധൂപായാസവൂപസമായ ഓവാദം ദേന്തോ തദേകട്ഠതായ കാമരാഗപ്പഹാനസീസേന ദേസനം നിട്ഠാപേസി. ഥേരോ ഇമം ഗാഥം സുത്വാ സംവിഗ്ഗഹദയോ വിപസ്സനായ യുത്തപ്പയുത്തോ വിഹാസി. തസ്സ അജ്ഝാസയം ഞത്വാ സത്ഥാ സംയുത്തകേ തിസ്സത്ഥേരസുത്തം (സം॰ നി॰ ൩.൮൪) ദേസേസി. സോ ദേസനാപരിയോസാനേ അരഹത്തേ പതിട്ഠാസി. തേന വുത്തം അപദാനേ (അപ॰ ഥേര ൨.൫൩.൬൬-൭൩) –

Evaṃ bhagavā tassa therassa kodhūpāyāsavūpasamāya ovādaṃ dento tadekaṭṭhatāya kāmarāgappahānasīsena desanaṃ niṭṭhāpesi. Thero imaṃ gāthaṃ sutvā saṃviggahadayo vipassanāya yuttappayutto vihāsi. Tassa ajjhāsayaṃ ñatvā satthā saṃyuttake tissattherasuttaṃ (saṃ. ni. 3.84) desesi. So desanāpariyosāne arahatte patiṭṭhāsi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 2.53.66-73) –

‘‘ദേവലോകേ മനുസ്സേ ചേ, അനുഭോത്വാ ഉഭോ യസേ;

‘‘Devaloke manusse ce, anubhotvā ubho yase;

അവസാനേ ച നിബ്ബാനം, സിവം പത്തോ അനുത്തരം.

Avasāne ca nibbānaṃ, sivaṃ patto anuttaraṃ.

‘‘സമ്ബുദ്ധം ഉദ്ദിസിത്വാന, ബോധിം വാ തസ്സ സത്ഥുനോ;

‘‘Sambuddhaṃ uddisitvāna, bodhiṃ vā tassa satthuno;

യോ പുഞ്ഞം പസവീ പോസോ, തസ്സ കിം നാമ ദുല്ലഭം.

Yo puññaṃ pasavī poso, tassa kiṃ nāma dullabhaṃ.

‘‘മഗ്ഗേ ഫലേ ആഗമേ ച, ഝാനാഭിഞ്ഞാഗുണേസു ച;

‘‘Magge phale āgame ca, jhānābhiññāguṇesu ca;

അഞ്ഞേസം അധികോ ഹുത്വാ, നിബ്ബായാമി അനാസവോ.

Aññesaṃ adhiko hutvā, nibbāyāmi anāsavo.

‘‘പുരേഹം ബോധിയാ പത്തം, ഛഡ്ഡേത്വാ ഹട്ഠമാനസോ;

‘‘Purehaṃ bodhiyā pattaṃ, chaḍḍetvā haṭṭhamānaso;

ഇമേഹി വീസതങ്ഗേഹി, സമങ്ഗീ ഹോമി സബ്ബഥാ.

Imehi vīsataṅgehi, samaṅgī homi sabbathā.

‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ॰… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

അരഹത്തം പന പത്വാ ഥേരോ അഞ്ഞം ബ്യാകരോന്തോ സത്ഥാരം പൂജേതും തമേവ ഗാഥം അഭാസി.

Arahattaṃ pana patvā thero aññaṃ byākaronto satthāraṃ pūjetuṃ tameva gāthaṃ abhāsi.

തിസ്സത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

Tissattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



തിപിടക (മൂല) • Tipiṭaka (Mūla) / സുത്തപിടക • Suttapiṭaka / ഖുദ്ദകനികായ • Khuddakanikāya / ഥേരഗാഥാപാളി • Theragāthāpāḷi / ൯. തിസ്സത്ഥേരഗാഥാ • 9. Tissattheragāthā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact