| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / পঞ্চপকরণ-মূলটীকা • Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā |
১৩. তেরসমনযো অসঙ্গহিতেনসম্পযুত্তৰিপ্পযুত্তপদৰণ্ণনা
13. Terasamanayo asaṅgahitenasampayuttavippayuttapadavaṇṇanā
৪৪৮. তেরসমনযৰণ্ণনাযং যেহি তীহিপি সঙ্গহেহি অসঙ্গহিতং ৰিঞ্ঞাণমেৰ হোতি, তে পাল়িযং ‘‘রূপঞ্চ ধম্মাযতন’’ন্তিআদিউদ্দানগাথায দস্সিতা বাৰীস ধম্মা ‘‘রূপক্খন্ধেন সদিসপঞ্হা ধম্মা’’তি ৰুত্তা। যেহি পন তীহিপি সঙ্গহেহি অসঙ্গহিতানি অরূপভৰেন ৰিয ওল়ারিকাযতনানেৰ হোন্তি, তে ৰুত্তাৰসেসা সব্বে ইধ উদ্ধটা ‘‘অরূপভৰেন সদিসা’’তি ৰুত্তা। সেসাতি সেসা পঞ্চমনযে আগতা ৰেদনাক্খন্ধাদযো সতিপি অসঙ্গাহকত্তে ইধ ৰিস্সজ্জনং ন রুহন্তীতি ন উদ্ধটা। যে পন অসঙ্গাহকা এৰ ন হোন্তি দুক্খসচ্চাদিধম্মা, তেসু ৰত্তব্বমেৰ নত্থি। যথা পন ৰেদনাক্খন্ধাদযো ন রুহন্তি, তং দস্সেতুং ‘‘ৰেদনাক্খন্ধেন হী’’তিআদিমাহ। তত্থ তেসঞ্চ সম্পযোগো নাম নত্থীতি রূপারূপধম্মানং অসম্পযোগেহি ৰোমিস্সতায সম্পযোগো নত্থীতি অত্থো।
448. Terasamanayavaṇṇanāyaṃ yehi tīhipi saṅgahehi asaṅgahitaṃ viññāṇameva hoti, te pāḷiyaṃ ‘‘rūpañca dhammāyatana’’ntiādiuddānagāthāya dassitā bāvīsa dhammā ‘‘rūpakkhandhena sadisapañhā dhammā’’ti vuttā. Yehi pana tīhipi saṅgahehi asaṅgahitāni arūpabhavena viya oḷārikāyatanāneva honti, te vuttāvasesā sabbe idha uddhaṭā ‘‘arūpabhavena sadisā’’ti vuttā. Sesāti sesā pañcamanaye āgatā vedanākkhandhādayo satipi asaṅgāhakatte idha vissajjanaṃ na ruhantīti na uddhaṭā. Ye pana asaṅgāhakā eva na honti dukkhasaccādidhammā, tesu vattabbameva natthi. Yathā pana vedanākkhandhādayo na ruhanti, taṃ dassetuṃ ‘‘vedanākkhandhena hī’’tiādimāha. Tattha tesañca sampayogo nāma natthīti rūpārūpadhammānaṃ asampayogehi vomissatāya sampayogo natthīti attho.
যদি পন তে কদাচি অসব্বৰিঞ্ঞাণধাতুসম্পযুত্তা অরূপধম্মা রূপধম্মা চ সিযুং, ন তেসং ৰিপ্পযোগো নত্থীতি ‘‘ৰিপ্পযোগো চ নত্থী’’তি ন ৰুত্তং, ন ৰেদনাক্খন্ধেন অসঙ্গহিতানং ৰিপ্পযোগস্স অত্থিতাযাতি ৰেদিতব্বং। উভযাভাৰতো হি ৰেদনাক্খন্ধাদযো ইধ ন রুহন্তীতি। এৰং পনেত্থ সিযা ‘‘ৰেদনাক্খন্ধেন হি খন্ধাদিৰসেন অনারম্মণমিস্সকা সত্তৰিঞ্ঞাণধাতুধম্মা অসঙ্গহিতা হোন্তি, তেসঞ্চ সম্পযোগো ৰিপ্পযোগো চ নত্থী’’তি। অনারম্মণসহিতানঞ্হি সব্বৰিঞ্ঞাণধাতূনং সব্বৰিঞ্ঞাণধাতুসম্পযুত্তানং তদুভযধম্মানঞ্চ ৰেদনাক্খন্ধাদিৰিঞ্ঞাণক্খন্ধাদিচক্খাযতনাদীহি তীহিপি সঙ্গহেহি অসঙ্গহিতানং সম্পযোগৰিপ্পযোগাভাৰো অরুহণে কারণং। জাতিৰিপ্পযোগভূমিকালসন্তানৰিপ্পযোগতো চতুব্বিধো ৰিপ্পযোগো। তত্থ জাতিৰিপ্পযোগো ‘‘কুসলা ধম্মা, অকুসলা ধম্মা’’তিআদি, ভূমিৰিপ্পযোগো ‘‘কামাৰচরা, রূপাৰচরা’’তিআদি, কালৰিপ্পযোগো ‘‘অতীতা ধম্মা, অনাগতা ধম্মা’’তিআদি, সন্তানৰিপ্পযোগো ‘‘অজ্ঝত্তা ধম্মা, বহিদ্ধা ধম্মা’’তিআদি। এৰং ৰিপ্পযোগো চতুধা ৰেদিতব্বো।
Yadi pana te kadāci asabbaviññāṇadhātusampayuttā arūpadhammā rūpadhammā ca siyuṃ, na tesaṃ vippayogo natthīti ‘‘vippayogo ca natthī’’ti na vuttaṃ, na vedanākkhandhena asaṅgahitānaṃ vippayogassa atthitāyāti veditabbaṃ. Ubhayābhāvato hi vedanākkhandhādayo idha na ruhantīti. Evaṃ panettha siyā ‘‘vedanākkhandhena hi khandhādivasena anārammaṇamissakā sattaviññāṇadhātudhammā asaṅgahitā honti, tesañca sampayogo vippayogo ca natthī’’ti. Anārammaṇasahitānañhi sabbaviññāṇadhātūnaṃ sabbaviññāṇadhātusampayuttānaṃ tadubhayadhammānañca vedanākkhandhādiviññāṇakkhandhādicakkhāyatanādīhi tīhipi saṅgahehi asaṅgahitānaṃ sampayogavippayogābhāvo aruhaṇe kāraṇaṃ. Jātivippayogabhūmikālasantānavippayogato catubbidho vippayogo. Tattha jātivippayogo ‘‘kusalā dhammā, akusalā dhammā’’tiādi, bhūmivippayogo ‘‘kāmāvacarā, rūpāvacarā’’tiādi, kālavippayogo ‘‘atītā dhammā, anāgatā dhammā’’tiādi, santānavippayogo ‘‘ajjhattā dhammā, bahiddhā dhammā’’tiādi. Evaṃ vippayogo catudhā veditabbo.
তেরসমনযঅসঙ্গহিতেনসম্পযুত্তৰিপ্পযুত্তপদৰণ্ণনা নিট্ঠিতা।
Terasamanayaasaṅgahitenasampayuttavippayuttapadavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / অভিধম্মপিটক • Abhidhammapiṭaka / ধাতুকথাপাল়ি • Dhātukathāpāḷi / ১৩. অসঙ্গহিতেনসম্পযুত্তৰিপ্পযুত্তপদনিদ্দেসো • 13. Asaṅgahitenasampayuttavippayuttapadaniddeso
অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / অভিধম্মপিটক (অট্ঠকথা) • Abhidhammapiṭaka (aṭṭhakathā) / পঞ্চপকরণ-অট্ঠকথা • Pañcapakaraṇa-aṭṭhakathā / ১৩. তেরসমনযো অসঙ্গহিতেনসম্পযুত্তৰিপ্পযুত্তপদৰণ্ণনা • 13. Terasamanayo asaṅgahitenasampayuttavippayuttapadavaṇṇanā
টীকা • Tīkā / অভিধম্মপিটক (টীকা) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / পঞ্চপকরণ-অনুটীকা • Pañcapakaraṇa-anuṭīkā / ১৩. তেরসমনযো অসঙ্গহিতেনসম্পযুত্তৰিপ্পযুত্তপদৰণ্ণনা • 13. Terasamanayo asaṅgahitenasampayuttavippayuttapadavaṇṇanā
