Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / ဓမ္မသင္ဂဏီ-အနုဋီကာ • Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā

တတိယစိတ္တဝဏ္ဏနာ

Tatiyacittavaṇṇanā

၄၀၀. အပဏ္ဏကပဒံ ဝိယ အဝိရဇ္ဈနကပဒမ္ပိ ကဒာစိ နိယတဘာဝံ ဒီပေယ္ယာတိ အနိယတတံ ဒီပေတုံ ‘‘ဥပ္ပတ္တိအရဟင္ဂာနီ’’တိ ဝုတ္တံ မာနသ္သ အနိယတတ္တာ။ ယဒိ ဟိ မာနော နိယတော သိယာ, ကာမရာဂသ္သ မာနရဟိတာ ပဝတ္တိ န သိယာ, တထာ ဘဝရာဂသ္သ။ ဧဝံ သတိ ပဋ္ဌာနေ စတုက္ခတ္တုံ ကာမရာဂေန ယောဇနာ န သိယာ, တိက္ခတ္တုံယေဝ သိယာ, ဘဝရာဂမူလိကာ စ န သိယာ, ဧဝဉ္စ သံယောဇနာနံ သံယောဇနေဟိ အဋ္ဌဝိဓေန ယောဇနာ သိယာ, န ဒသဝိဓာ ဒသ္သိတာတိ ယထာဝုတ္တာဟိ ယောဇနာဟိ မာနသ္သ အနိယတဘာဝော ပကာသိတော။ အထ ဝာ မာနေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စ ဟောန္တိ ယထာဝုတ္တာနိ အပဏ္ဏကင္ဂာနိ, ကိံ ပန ဟောန္တီတိ အပေက္ခာယံ ယေဝာပနကာတိ ဝိဒိတောဝာယမတ္ထော။ ယေဝာပနကာနဉ္ဟိ ပဉ္စဘာဝော ဣဓ ဝိဓီယတိ, န အပဏ္ဏကင္ဂာနန္တိ သော ယထာ ဟောတိ , တထာ ယောဇေတဗ္ဗံ။ ကိလေသဒုကေ ပဋိစ္စဝာရာဒီသု ‘‘ကိလေသံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကိလေသော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ’’တိအာဒီသု ‘‘လောဘံ ပဋိစ္စ မောဟော မာနော ထိနံ ဥဒ္ဓစ္စံ အဟိရိကံ အနောတ္တပ္ပံ။ လောဘံ ပဋိစ္စ မောဟော မာနော ဥဒ္ဓစ္စံ အဟိရိကံ အနောတ္တပ္ပံ။ လောဘံ ပဋိစ္စ မောဟော ထိနံ ဥဒ္ဓစ္စံ အဟိရိကံ အနောတ္တပ္ပံ။ လောဘံ ပဋိစ္စ မောဟော ဥဒ္ဓစ္စံ အဟိရိကံ အနောတ္တပ္ပ’’န္တိ ဝိဘတ္တတ္တာ ‘‘တထာ ကိလေသဒုကေပီ’’တိ ဝုတ္တံ။ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ပယုတ္တသသင္ခာရိကာသင္ခာရိကစိတ္တဝသေန ဟိ အယံ ပာဌဘေဒောတိ။

400. Apaṇṇakapadaṃ viya avirajjhanakapadampi kadāci niyatabhāvaṃ dīpeyyāti aniyatataṃ dīpetuṃ ‘‘uppattiarahaṅgānī’’ti vuttaṃ mānassa aniyatattā. Yadi hi māno niyato siyā, kāmarāgassa mānarahitā pavatti na siyā, tathā bhavarāgassa. Evaṃ sati paṭṭhāne catukkhattuṃ kāmarāgena yojanā na siyā, tikkhattuṃyeva siyā, bhavarāgamūlikā ca na siyā, evañca saṃyojanānaṃ saṃyojanehi aṭṭhavidhena yojanā siyā, na dasavidhā dassitāti yathāvuttāhi yojanāhi mānassa aniyatabhāvo pakāsito. Atha vā mānena saddhiṃ pañca honti yathāvuttāni apaṇṇakaṅgāni, kiṃ pana hontīti apekkhāyaṃ yevāpanakāti viditovāyamattho. Yevāpanakānañhi pañcabhāvo idha vidhīyati, na apaṇṇakaṅgānanti so yathā hoti , tathā yojetabbaṃ. Kilesaduke paṭiccavārādīsu ‘‘kilesaṃ dhammaṃ paṭicca kileso dhammo uppajjati hetupaccayā’’tiādīsu ‘‘lobhaṃ paṭicca moho māno thinaṃ uddhaccaṃ ahirikaṃ anottappaṃ. Lobhaṃ paṭicca moho māno uddhaccaṃ ahirikaṃ anottappaṃ. Lobhaṃ paṭicca moho thinaṃ uddhaccaṃ ahirikaṃ anottappaṃ. Lobhaṃ paṭicca moho uddhaccaṃ ahirikaṃ anottappa’’nti vibhattattā ‘‘tathā kilesadukepī’’ti vuttaṃ. Diṭṭhivippayuttasasaṅkhārikāsaṅkhārikacittavasena hi ayaṃ pāṭhabhedoti.

‘‘ကာမရာဂော စတုဓာ ဧကတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ပဋိဃော တိဓာ, မာနော ဧကဓာ, တထာ ဝိစိကိစ္ဆာ ဘဝရာဂောတိ ဥဒ္ဒိသိတ္ဝာ ကာမရာဂော မာနသံယောဇနအဝိဇ္ဇာသံယောဇနေဟိ စေဝ အဝိဇ္ဇာသံယောဇနမတ္တေနေဝ စ သဒ္ဓိံ မာနော ဘဝရာဂာဝိဇ္ဇာသံယောဇနေဟိ သဒ္ဓိံ ဘဝရာဂော အဝိဇ္ဇာသံယောဇနေန သဒ္ဓိ’’န္တိ အဋ္ဌကထာကဏ္ဍဝဏ္ဏနာယံ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၁၄၈၅) ဝက္ခမာနတ္တာ ‘‘ဣဓ စ ဝက္ခတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထေဝ ‘‘လောဘော ဆဓာ ဧကတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ပဋိဃော ဒ္ဝေဓာ, တထာ မောဟော’’တိ ဥဒ္ဒိသိတ္ဝာ ‘‘လောဘော အသင္ခာရိကော ဒိဋ္ဌိဝိပ္ပယုတ္တော မောဟဥဒ္ဓစ္စအဟိရိကာနောတ္တပ္ပေဟိ, သသင္ခာရိကော မောဟထိနဥဒ္ဓစ္စအဟိရိကာနောတ္တပ္ပေဟိ, အသင္ခာရိကော ဧဝ မောဟမာနဥဒ္ဓစ္စအဟိရိကအနောတ္တပ္ပေဟိ, သသင္ခာရိကော ဧဝ စ မောဟမာနထိနဥဒ္ဓစ္စအဟိရိကအနောတ္တပ္ပေဟီ’’တိ ဝက္ခမာနတ္တာ ‘‘တထာဒသဝိဓာ ကိလေသာန’’န္တိ ဝုတ္တံ။ ‘‘အဟ’’န္တိ ဂဟဏတာယ အဝံကတ္ဝာ ဂဟဏမ္ပိ ‘‘သမ္ပဂ္ဂဟော’’တိ ဝုတ္တံ။

‘‘Kāmarāgo catudhā ekato uppajjati, paṭigho tidhā, māno ekadhā, tathā vicikicchā bhavarāgoti uddisitvā kāmarāgo mānasaṃyojanaavijjāsaṃyojanehi ceva avijjāsaṃyojanamatteneva ca saddhiṃ māno bhavarāgāvijjāsaṃyojanehi saddhiṃ bhavarāgo avijjāsaṃyojanena saddhi’’nti aṭṭhakathākaṇḍavaṇṇanāyaṃ (dha. sa. aṭṭha. 1485) vakkhamānattā ‘‘idha ca vakkhatī’’tiādi vuttaṃ. Tattheva ‘‘lobho chadhā ekato uppajjati, paṭigho dvedhā, tathā moho’’ti uddisitvā ‘‘lobho asaṅkhāriko diṭṭhivippayutto mohauddhaccaahirikānottappehi, sasaṅkhāriko mohathinauddhaccaahirikānottappehi, asaṅkhāriko eva mohamānauddhaccaahirikaanottappehi, sasaṅkhāriko eva ca mohamānathinauddhaccaahirikaanottappehī’’ti vakkhamānattā ‘‘tathādasavidhā kilesāna’’nti vuttaṃ. ‘‘Aha’’nti gahaṇatāya avaṃkatvā gahaṇampi ‘‘sampaggaho’’ti vuttaṃ.







Related texts:



တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / အဘိဓမ္မပိဋက • Abhidhammapiṭaka / ဓမ္မသင္ဂဏီပာဠိ • Dhammasaṅgaṇīpāḷi / ဒ္ဝာဒသ အကုသလာနိ • Dvādasa akusalāni

အဋ္ဌကထာ • Aṭṭhakathā / အဘိဓမ္မပိဋက (အဋ္ဌကထာ) • Abhidhammapiṭaka (aṭṭhakathā) / ဓမ္မသင္ဂဏိ-အဋ္ဌကထာ • Dhammasaṅgaṇi-aṭṭhakathā / တတိယစိတ္တံ • Tatiyacittaṃ

ဋီကာ • Tīkā / အဘိဓမ္မပိဋက (ဋီကာ) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / ဓမ္မသင္ဂဏီ-မူလဋီကာ • Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā / တတိယစိတ္တဝဏ္ဏနာ • Tatiyacittavaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact