| Library / Tipiṭaka / ติปิฎก • Tipiṭaka / มหาวคฺคปาฬิ • Mahāvaggapāḷi |
๖๗. ตสฺสุทฺทานํ
67. Tassuddānaṃ
๑๓๑.
131.
วินยมฺหิ มหเตฺถสุ, เปสลานํ สุขาวเห;
Vinayamhi mahatthesu, pesalānaṃ sukhāvahe;
นิคฺคหานญฺจ ปาปิเจฺฉ, ลชฺชีนํ ปคฺคเหสุ จฯ
Niggahānañca pāpicche, lajjīnaṃ paggahesu ca.
สาสนาธารเณ เจว, สพฺพญฺญุชินโคจเร;
Sāsanādhāraṇe ceva, sabbaññujinagocare;
อนญฺญวิสเย เขเม, สุปญฺญเตฺต อสํสเยฯ
Anaññavisaye kheme, supaññatte asaṃsaye.
ขนฺธเก วินเย เจว, ปริวาเร จ มาติเก;
Khandhake vinaye ceva, parivāre ca mātike;
ยถาตฺถการี กุสโล, ปฎิปชฺชติ โยนิโสฯ
Yathātthakārī kusalo, paṭipajjati yoniso.
โย ควํ น วิชานาติ, น โส รกฺขติ โคคณํ;
Yo gavaṃ na vijānāti, na so rakkhati gogaṇaṃ;
เอวํ สีลํ อชานโนฺต, กิํ โส รเกฺขยฺย สํวรํฯ
Evaṃ sīlaṃ ajānanto, kiṃ so rakkheyya saṃvaraṃ.
ปมุฎฺฐมฺหิ จ สุตฺตเนฺต, อภิธเมฺม จ ตาวเท;
Pamuṭṭhamhi ca suttante, abhidhamme ca tāvade;
วินเย อวินฎฺฐมฺหิ, ปุน ติฎฺฐติ สาสนํฯ
Vinaye avinaṭṭhamhi, puna tiṭṭhati sāsanaṃ.
ปวกฺขามิ ยถาญายํ, สุณาถ มม ภาสโตฯ
Pavakkhāmi yathāñāyaṃ, suṇātha mama bhāsato.
วตฺถุ นิทานํ อาปตฺติ, นยา เปยฺยาลเมว จ;
Vatthu nidānaṃ āpatti, nayā peyyālameva ca;
ทุกฺกรํ ตํ อเสเสตุํ, นยโต ตํ วิชานถาติฯ
Dukkaraṃ taṃ asesetuṃ, nayato taṃ vijānathāti.
โพธิ ราชายตนญฺจ, อชปาโล สหมฺปติ;
Bodhi rājāyatanañca, ajapālo sahampati;
พฺรหฺมา อาฬาโร อุทโก, ภิกฺขุ จ อุปโก อิสิฯ
Brahmā āḷāro udako, bhikkhu ca upako isi.
โกณฺฑโญฺญ วโปฺป ภทฺทิโย, มหานาโม จ อสฺสชิ;
Koṇḍañño vappo bhaddiyo, mahānāmo ca assaji;
ยโส จตฺตาโร ปญฺญาส, สเพฺพ เปเสสิ โส ทิสาฯ
Yaso cattāro paññāsa, sabbe pesesi so disā.
วตฺถุ มาเรหิ ติํสา จ, อุรุเวลํ ตโย ชฎี;
Vatthu mārehi tiṃsā ca, uruvelaṃ tayo jaṭī;
อคฺยาคารํ มหาราชา, สโกฺก พฺรหฺมา จ เกวลาฯ
Agyāgāraṃ mahārājā, sakko brahmā ca kevalā.
ปํสุกูลํ โปกฺขรณี, สิลา จ กกุโธ สิลา;
Paṃsukūlaṃ pokkharaṇī, silā ca kakudho silā;
ชมฺพุ อโมฺพ จ อามโล, ปาริปุปฺผญฺจ อาหริฯ
Jambu ambo ca āmalo, pāripupphañca āhari.
ผาลิยนฺตุ อุชฺชลนฺตุ, วิชฺฌายนฺตุ จ กสฺสป;
Phāliyantu ujjalantu, vijjhāyantu ca kassapa;
นิมุชฺชนฺติ มุขี เมโฆ, คยา ลฎฺฐิ จ มาคโธฯ
Nimujjanti mukhī megho, gayā laṭṭhi ca māgadho.
อุปติโสฺส โกลิโต จ, อภิญฺญาตา จ ปพฺพชุํ;
Upatisso kolito ca, abhiññātā ca pabbajuṃ;
ทุนฺนิวตฺถา ปณามนา, กิโส ลูโข จ พฺราหฺมโณฯ
Dunnivatthā paṇāmanā, kiso lūkho ca brāhmaṇo.
อนาจารํ อาจรติ, อุทรํ มาณโว คโณ;
Anācāraṃ ācarati, udaraṃ māṇavo gaṇo;
วสฺสํ พาเลหิ ปกฺกโนฺต, ทส วสฺสานิ นิสฺสโยฯ
Vassaṃ bālehi pakkanto, dasa vassāni nissayo.
น วตฺตนฺติ ปณาเมตุํ, พาลา ปสฺสทฺธิ ปญฺจ ฉ;
Na vattanti paṇāmetuṃ, bālā passaddhi pañca cha;
โย โส อโญฺญ จ นโคฺค จ, อจฺฉินฺนชฎิลสากิโยฯ
Yo so añño ca naggo ca, acchinnajaṭilasākiyo.
มาคโธ จ อนุญฺญาสิ, การา ลิขิ กสาหโตฯ
Māgadho ca anuññāsi, kārā likhi kasāhato.
ลกฺขณา อิณา ทาโส จ, ภณฺฑุโก อุปาลิ อหิ;
Lakkhaṇā iṇā dāso ca, bhaṇḍuko upāli ahi;
สทฺธํ กุลํ กณฺฎโก จ, อาหุนฺทริกเมว จฯ
Saddhaṃ kulaṃ kaṇṭako ca, āhundarikameva ca.
วตฺถุมฺหิ ทารโก สิกฺขา, วิหรนฺติ จ กิํ นุ โข;
Vatthumhi dārako sikkhā, viharanti ca kiṃ nu kho;
สพฺพํ มุขํ อุปชฺฌาเย, อปลาฬน กณฺฎโกฯ
Sabbaṃ mukhaṃ upajjhāye, apalāḷana kaṇṭako.
ปณฺฑโก เถยฺยปกฺกโนฺต, อหิ จ มาตรี ปิตา;
Paṇḍako theyyapakkanto, ahi ca mātarī pitā;
อรหนฺตภิกฺขุนีเภทา, รุหิเรน จ พฺยญฺชนํฯ
Arahantabhikkhunībhedā, ruhirena ca byañjanaṃ.
อนุปชฺฌายสเงฺฆน, คณปณฺฑกปตฺตโก;
Anupajjhāyasaṅghena, gaṇapaṇḍakapattako;
อจีวรํ ตทุภยํ, ยาจิเตนปิ เย ตโยฯ
Acīvaraṃ tadubhayaṃ, yācitenapi ye tayo.
หตฺถา ปาทา หตฺถปาทา, กณฺณา นาสา ตทูภยํ;
Hatthā pādā hatthapādā, kaṇṇā nāsā tadūbhayaṃ;
องฺคุลิอฬกณฺฑรํ, ผณํ ขุชฺชญฺจ วามนํฯ
Aṅguliaḷakaṇḍaraṃ, phaṇaṃ khujjañca vāmanaṃ.
คลคณฺฑี ลกฺขณา เจว, กสา ลิขิตสีปที;
Galagaṇḍī lakkhaṇā ceva, kasā likhitasīpadī;
ปาปปริสทูสี จ, กาณํ กุณิ ตเถว จฯ
Pāpaparisadūsī ca, kāṇaṃ kuṇi tatheva ca.
ขญฺชํ ปกฺขหตเญฺจว, สจฺฉินฺนอิริยาปถํ;
Khañjaṃ pakkhahatañceva, sacchinnairiyāpathaṃ;
ชรานฺธมูคพธิรํ, อนฺธมูคญฺจ ยํ ตหิํฯ
Jarāndhamūgabadhiraṃ, andhamūgañca yaṃ tahiṃ.
อนฺธพธิรํ ยํ วุตฺตํ, มูคพธิรเมว จ;
Andhabadhiraṃ yaṃ vuttaṃ, mūgabadhirameva ca;
อนฺธมูคพธิรญฺจ, อลชฺชีนญฺจ นิสฺสยํฯ
Andhamūgabadhirañca, alajjīnañca nissayaṃ.
อาคจฺฉตุ วิวทนฺติ, เอกุปชฺฌาเยน กสฺสโปฯ
Āgacchatu vivadanti, ekupajjhāyena kassapo.
ทิสฺสนฺติ อุปสมฺปนฺนา, อาพาเธหิ จ ปีฬิตา;
Dissanti upasampannā, ābādhehi ca pīḷitā;
อนนุสิฎฺฐา วิเตฺถนฺติ, ตเตฺถว อนุสาสนาฯ
Ananusiṭṭhā vitthenti, tattheva anusāsanā.
สเงฺฆปิ จ อโถ พาลา, อสมฺมตา จ เอกโต;
Saṅghepi ca atho bālā, asammatā ca ekato;
อุลฺลุมฺปตุปสมฺปทา, นิสฺสโย เอกโก ตโยติฯ
Ullumpatupasampadā, nissayo ekako tayoti.
อิมมฺหิ ขนฺธเก วตฺถูนิ เอกสตญฺจ ทฺวาสตฺตติฯ
Imamhi khandhake vatthūni ekasatañca dvāsattati.
มหาขนฺธโก นิฎฺฐิโตฯ
Mahākhandhako niṭṭhito.
Footnotes:
Related texts:
ฎีกา • Tīkā / วินยปิฎก (ฎีกา) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / วิมติวิโนทนี-ฎีกา • Vimativinodanī-ṭīkā / จตฺตาโรนิสฺสยาทิกถาวณฺณนา • Cattāronissayādikathāvaṇṇanā
