| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វជិរពុទ្ធិ-ដីកា • Vajirabuddhi-ṭīkā |
៥. តលសត្តិកសិក្ខាបទវណ្ណនា
5. Talasattikasikkhāpadavaṇṇanā
៤៥៦. ‘‘កាយំ វា កាយបដិពទ្ធំ វា’’តិ (បាចិ. ៤៥៦) វចនតោ កាយាទីសុ យំ ឧច្ចារេតិ , តំ តលំ នាម។ តលមេវ តលសត្តិកំ។ បោថនសមត្ថដ្ឋេន សត្តិកន្តិ ឯកេ។ តំ ‘‘ឧប្បលបត្តម្បី’’តិ ឥមិនា និយមេតិ។ ឯវំ កុបិតា ហិ កោបវសេន បោថនាសមត្ថតំ អវិចារេត្វា យំ កិញ្ចិ ហត្ថគតំ បដិក្ខិបន្តិ, សុខសម្ផស្សម្បិ ហោតុ, បាចិត្តិយមេវ។ យស្មា បហរិតុកាមតាយ បហដេ បុរិមេន បាចិត្តិយំ។ កេវលំ ឧច្ចារេតុកាមតាយ ឧគ្គិរណមត្តេ កតេ ឥមិនា បាចិត្តិយំ។ ឥមិនា បន វិរជ្ឈិត្វា បហារោ ទិន្នោ, តស្មា ន បហរិតុកាមតាយ ទិន្នត្តា ទុក្កដំ។ កិមិទំ ទុក្កដំ បហារបច្ចយា, ឧទាហុ ឧគ្គិរណបច្ចយាតិ? បហារបច្ចយា ឯវ ទុក្កដំ។ បុរិមំ ឧគ្គិរណបច្ចយា បាចិត្តិយន្តិ សទុក្កដំ បាចិត្តិយំ យុជ្ជតិ។ បុរិមញ្ហិ ឧគ្គិរណំ, បច្ឆា បហារោ។ ន ច បច្ឆិមបហារំ និស្សាយ បុរិមំ ឧគ្គិរណំ អនាបត្តិវត្ថុកំ ភវិតុមរហតីតិ នោ តក្កោតិ អាចរិយោ។ ‘‘តេន បហារេន ហត្ថាទីសុ យំ កិញ្ចិ ភិជ្ជតិ, ទុក្កដមេវា’’តិ ឥមិនាបិ បហារបច្ចយា ទុក្កដំ។ ឧគ្គិរណំ យថាវត្ថុកមេវាតិ សិទ្ធំ, សុដ្ឋុ វីមំសិតព្ពំ។ ‘‘តិរច្ឆានាទីនំ អសុចិករណាទីនិ ទិស្វា កុជ្ឈិត្វាបិ ឧគ្គិរន្តស្ស មោក្ខាធិប្បាយោ ឯវា’’តិ វទន្តិ។
456. ‘‘Kāyaṃ vā kāyapaṭibaddhaṃ vā’’ti (pāci. 456) vacanato kāyādīsu yaṃ uccāreti , taṃ talaṃ nāma. Talameva talasattikaṃ. Pothanasamatthaṭṭhena sattikanti eke. Taṃ ‘‘uppalapattampī’’ti iminā niyameti. Evaṃ kupitā hi kopavasena pothanāsamatthataṃ avicāretvā yaṃ kiñci hatthagataṃ paṭikkhipanti, sukhasamphassampi hotu, pācittiyameva. Yasmā paharitukāmatāya pahaṭe purimena pācittiyaṃ. Kevalaṃ uccāretukāmatāya uggiraṇamatte kate iminā pācittiyaṃ. Iminā pana virajjhitvā pahāro dinno, tasmā na paharitukāmatāya dinnattā dukkaṭaṃ. Kimidaṃ dukkaṭaṃ pahārapaccayā, udāhu uggiraṇapaccayāti? Pahārapaccayā eva dukkaṭaṃ. Purimaṃ uggiraṇapaccayā pācittiyanti sadukkaṭaṃ pācittiyaṃ yujjati. Purimañhi uggiraṇaṃ, pacchā pahāro. Na ca pacchimapahāraṃ nissāya purimaṃ uggiraṇaṃ anāpattivatthukaṃ bhavitumarahatīti no takkoti ācariyo. ‘‘Tena pahārena hatthādīsu yaṃ kiñci bhijjati, dukkaṭamevā’’ti imināpi pahārapaccayā dukkaṭaṃ. Uggiraṇaṃ yathāvatthukamevāti siddhaṃ, suṭṭhu vīmaṃsitabbaṃ. ‘‘Tiracchānādīnaṃ asucikaraṇādīni disvā kujjhitvāpi uggirantassa mokkhādhippāyo evā’’ti vadanti.
តលសត្តិកសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Talasattikasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / វិនយបិដក • Vinayapiṭaka / មហាវិភង្គ • Mahāvibhaṅga / ៨. សហធម្មិកវគ្គោ • 8. Sahadhammikavaggo
