| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / ж̇аад̇ага-адтагат̇аа • Jātaka-aṭṭhakathā |
[368] 8. д̇ажасаараж̇аад̇агаван̣н̣анаа
[368] 8. Tacasārajātakavaṇṇanā
амид̇д̇ахад̇т̇ад̇т̇аг̇ад̇аад̇и ид̣̇ам̣ сад̇т̇аа ж̇зд̇аванз вихаранд̇о бан̃н̃аабаарамим̣ аараб̣бха гат̇зси. д̇ад̣̇аа хи сад̇т̇аа ‘‘на, бхигкавз, ид̣̇аанзва, буб̣б̣зби д̇ат̇ааг̇ад̇о бан̃н̃аваа убааяагусалоязваа’’д̇и вад̇ваа ад̇ийд̇ам̣ аахари.
Amittahatthatthagatāti idaṃ satthā jetavane viharanto paññāpāramiṃ ārabbha kathesi. Tadā hi satthā ‘‘na, bhikkhave, idāneva, pubbepi tathāgato paññavā upāyakusaloyevā’’ti vatvā atītaṃ āhari.
ад̇ийд̇з б̣аараан̣асияам̣ б̣рахмад̣̇ад̇д̇з раж̇ж̇ам̣ гаарзнд̇з б̣од̇хисад̇д̇о г̇аамагз гудумб̣игагулз ниб̣б̣ад̇д̇ид̇ваад̇и саб̣б̣ам̣ буримаж̇аад̇аганияаамзнзва гат̇зд̇аб̣б̣ам̣. ид̇ха бана взж̇ж̇з мад̇з г̇аамаваасино мануссаа ‘‘мануссамаарагаа’’д̇и д̇з д̣̇аарагз гуд̣̇ан̣д̣агзхи б̣анд̇хид̇ваа ‘‘ран̃н̃о д̣̇ассзссаамаа’’д̇и б̣аараан̣асим̣ наяим̣су. б̣од̇хисад̇д̇о анд̇араамаг̇г̇зязва сзсад̣̇аарагаанам̣ оваад̣̇ам̣ ад̣̇ааси ‘‘д̇умхз маа бхааяат̇а, рааж̇аанам̣ д̣̇исвааби абхийд̇аа д̇удтинд̣̇рияаа бхавзяяаат̇а, рааж̇аа амхзхи сад̣̇д̇хим̣ батамад̇арам̣ гат̇зссад̇и, д̇ад̇о бадтааяа ахам̣ ж̇ааниссаамий’’д̇и. д̇з ‘‘саад̇хуу’’д̇и самбадижчид̇ваа д̇ат̇аа гарим̣су. рааж̇аа д̇з абхийд̇з д̇удтинд̣̇рияз д̣̇исваа ‘‘имз ‘мануссамаарагаа’д̇и гуд̣̇ан̣д̣агаб̣ад̣̇д̇хаа аанийд̇аа, зваруубам̣ д̣̇угкам̣ бад̇д̇ааби на бхааяанд̇и, д̇удтинд̣̇рияааязва, гим̣ ну ко зд̇зсам̣ асожанагааран̣ам̣, бужчиссаами нз’’д̇и бужчанд̇о батамам̣ г̇аат̇амааха –
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto gāmake kuṭumbikakule nibbattitvāti sabbaṃ purimajātakaniyāmeneva kathetabbaṃ. Idha pana vejje mate gāmavāsino manussā ‘‘manussamārakā’’ti te dārake kudaṇḍakehi bandhitvā ‘‘rañño dassessāmā’’ti bārāṇasiṃ nayiṃsu. Bodhisatto antarāmaggeyeva sesadārakānaṃ ovādaṃ adāsi ‘‘tumhe mā bhāyatha, rājānaṃ disvāpi abhītā tuṭṭhindriyā bhaveyyātha, rājā amhehi saddhiṃ paṭhamataraṃ kathessati, tato paṭṭhāya ahaṃ jānissāmī’’ti. Te ‘‘sādhū’’ti sampaṭicchitvā tathā kariṃsu. Rājā te abhīte tuṭṭhindriye disvā ‘‘ime ‘manussamārakā’ti kudaṇḍakabaddhā ānītā, evarūpaṃ dukkhaṃ pattāpi na bhāyanti, tuṭṭhindriyāyeva, kiṃ nu kho etesaṃ asocanakāraṇaṃ, pucchissāmi ne’’ti pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha –
95.
95.
‘‘амид̇д̇ахад̇т̇ад̇т̇аг̇ад̇аа, д̇ажасаарасамаббид̇аа;
‘‘Amittahatthatthagatā, tacasārasamappitā;
басаннамукаван̣н̣аад̇т̇а, гасмаа д̇умхз на сожат̇аа’’д̇и.
Pasannamukhavaṇṇāttha, kasmā tumhe na socathā’’ti.
д̇ад̇т̇а амид̇д̇ахад̇т̇ад̇т̇аг̇ад̇аад̇и гуд̣̇ан̣д̣агзхи г̇ийвааяам̣ б̣анд̇хид̇ваа аанзнд̇аанам̣ амид̇д̇аанам̣ хад̇т̇аг̇ад̇аа. д̇ажасаарасамаббид̇аад̇и взл̣уд̣̇ан̣д̣агзхи б̣ад̣̇д̇хад̇д̇аа звамааха. гасмаад̇и ‘‘зваруубам̣ б̣яасанам̣ бад̇д̇ааби д̇умхз гим̣гааран̣аа на сожат̇аа’’д̇и бужчад̇и.
Tattha amittahatthatthagatāti kudaṇḍakehi gīvāyaṃ bandhitvā ānentānaṃ amittānaṃ hatthagatā. Tacasārasamappitāti veḷudaṇḍakehi baddhattā evamāha. Kasmāti ‘‘evarūpaṃ byasanaṃ pattāpi tumhe kiṃkāraṇā na socathā’’ti pucchati.
д̇ам̣ суд̇ваа б̣од̇хисад̇д̇о сзсаг̇аат̇аа абхааси –
Taṃ sutvā bodhisatto sesagāthā abhāsi –
96.
96.
‘‘на сожанааяа барид̣̇званааяа, ад̇т̇ова лаб̣бхо аби аббагоби;
‘‘Na socanāya paridevanāya, atthova labbho api appakopi;
сожанд̇амзнам̣ д̣̇укид̇ам̣ вид̣̇ид̇ваа, бажжад̇т̇игаа ад̇д̇аманаа бхаванд̇и.
Socantamenaṃ dukhitaṃ viditvā, paccatthikā attamanā bhavanti.
97.
97.
‘‘яад̇о жа ко бан̣д̣ид̇о аабад̣̇аасу, на взд̇хад̇ий ад̇т̇авинижчаяан̃н̃уу;
‘‘Yato ca kho paṇḍito āpadāsu, na vedhatī atthavinicchayaññū;
бажжад̇т̇игаасса д̣̇укид̇аа бхаванд̇и, д̣̇исваа мукам̣ авигаарам̣ бураан̣ам̣.
Paccatthikāssa dukhitā bhavanti, disvā mukhaṃ avikāraṃ purāṇaṃ.
98.
98.
‘‘ж̇аббзна манд̇зна субхаасид̇зна, ануббад̣̇аанзна бавзн̣ияаа ваа;
‘‘Jappena mantena subhāsitena, anuppadānena paveṇiyā vā;
яат̇аа яат̇аа яад̇т̇а лабхзт̇а ад̇т̇ам̣, д̇ат̇аа д̇ат̇аа д̇ад̇т̇а бараггамзяяа.
Yathā yathā yattha labhetha atthaṃ, tathā tathā tattha parakkameyya.
99.
99.
‘‘яад̇о жа ж̇аанзяяа алаб̣бханзяяо, маяаава ан̃н̃зна ваа зса ад̇т̇о;
‘‘Yato ca jāneyya alabbhaneyyo, mayāva aññena vā esa attho;
асожамаано ад̇хиваасаязяяа, гаммам̣ д̣̇ал̣хам̣ гинд̇и гароми д̣̇ааний’’д̇и.
Asocamāno adhivāsayeyya, kammaṃ daḷhaṃ kinti karomi dānī’’ti.
д̇ад̇т̇а ад̇т̇од̇и вуд̣дхи. бажжад̇т̇игаа ад̇д̇аманаад̇и зд̇ам̣ бурисам̣ сожанд̇ам̣ д̣̇угкид̇ам̣ вид̣̇ид̇ваа бажжаамид̇д̇аа д̇удтажид̇д̇аа хонд̇и. д̇зсам̣ д̇уссанагааран̣ам̣ наама бан̣д̣ид̇зна гаад̇ум̣ на ваддад̇ийд̇и д̣̇ийбзд̇и . яад̇од̇и яад̣̇аа. на взд̇хад̇ийд̇и жид̇д̇уд̇раасабхаязна на гамбад̇и. ад̇т̇авинижчаяан̃н̃ууд̇и д̇асса д̇асса ад̇т̇асса винижчаяагусало.
Tattha atthoti vuḍḍhi. Paccatthikā attamanāti etaṃ purisaṃ socantaṃ dukkhitaṃ viditvā paccāmittā tuṭṭhacittā honti. Tesaṃ tussanakāraṇaṃ nāma paṇḍitena kātuṃ na vaṭṭatīti dīpeti . Yatoti yadā. Na vedhatīti cittutrāsabhayena na kampati. Atthavinicchayaññūti tassa tassa atthassa vinicchayakusalo.
ж̇аббзнаад̇и манд̇абариж̇аббанзна. манд̇знаад̇и бан̣д̣ид̇зхи сад̣̇д̇хим̣ манд̇аг̇г̇ахан̣зна. субхаасид̇знаад̇и бияаважанзна. ануббад̣̇аанзнаад̇и лан̃ж̇ад̣̇аанзна. бавзн̣ияаад̇и гулавам̣сзна. ид̣̇ам̣ вуд̇д̇ам̣ ход̇и – махаарааж̇а, бан̣д̣ид̇зна наама аабад̣̇аасу уббаннаасу на сожид̇аб̣б̣ам̣ на гиламид̇аб̣б̣ам̣, имзсу бана бан̃жасу гааран̣зсу ан̃н̃ад̇аравасзна бажжаамид̇д̇аа ж̇инид̇аб̣б̣аа. сажз хи саггод̇и, манд̇ам̣ бариж̇аббид̇ваа мукаб̣анд̇ханам̣ гад̇вааби д̇з ж̇инид̇аб̣б̣аа, д̇ат̇аа асаггонд̇зна бан̣д̣ид̇зхи сад̣̇д̇хим̣ манд̇зд̇ваа згам̣ убааяам̣ саллагкзд̇ваа ж̇инид̇аб̣б̣аа, бияаважанам̣ вад̇д̇ум̣ саггонд̇зна бияам̣ вад̇вааби д̇з ж̇инид̇аб̣б̣аа, д̇ат̇аа асаггонд̇зна винижчаяаамажжаанам̣ лан̃ж̇ам̣ д̣̇ад̇вааби ж̇инид̇аб̣б̣аа, д̇ат̇аа асаггонд̇зна гулавам̣сам̣ гат̇зд̇ваа ‘‘маяам̣ асугабавзн̣ияаа ааг̇ад̇аа, д̇умхааган̃жа амхааган̃жа згова буб̣б̣абурисо’’д̇и звам̣ виж̇ж̇амаанан̃аад̇игодим̣ гхадзд̇вааби ж̇инид̇аб̣б̣аа зваад̇и. яат̇аа яат̇аад̇и зд̇зсу бан̃жасу гааран̣зсу язна язна гааран̣зна яад̇т̇а яад̇т̇а ад̇д̇ано вуд̣дхим̣ лабхзяяа. д̇ат̇аа д̇ат̇аад̇и д̇зна д̇зна гааран̣зна д̇ад̇т̇а д̇ад̇т̇а бараггамзяяа, бараггамам̣ гад̇ваа бажжад̇т̇игз ж̇инзяяаад̇и ад̇хиббааяо.
Jappenāti mantaparijappanena. Mantenāti paṇḍitehi saddhiṃ mantaggahaṇena. Subhāsitenāti piyavacanena. Anuppadānenāti lañjadānena. Paveṇiyāti kulavaṃsena. Idaṃ vuttaṃ hoti – mahārāja, paṇḍitena nāma āpadāsu uppannāsu na socitabbaṃ na kilamitabbaṃ, imesu pana pañcasu kāraṇesu aññataravasena paccāmittā jinitabbā. Sace hi sakkoti, mantaṃ parijappitvā mukhabandhanaṃ katvāpi te jinitabbā, tathā asakkontena paṇḍitehi saddhiṃ mantetvā ekaṃ upāyaṃ sallakkhetvā jinitabbā, piyavacanaṃ vattuṃ sakkontena piyaṃ vatvāpi te jinitabbā, tathā asakkontena vinicchayāmaccānaṃ lañjaṃ datvāpi jinitabbā, tathā asakkontena kulavaṃsaṃ kathetvā ‘‘mayaṃ asukapaveṇiyā āgatā, tumhākañca amhākañca ekova pubbapuriso’’ti evaṃ vijjamānañātikoṭiṃ ghaṭetvāpi jinitabbā evāti. Yathā yathāti etesu pañcasu kāraṇesu yena yena kāraṇena yattha yattha attano vuḍḍhiṃ labheyya. Tathā tathāti tena tena kāraṇena tattha tattha parakkameyya, parakkamaṃ katvā paccatthike jineyyāti adhippāyo.
яад̇о жа ж̇аанзяяаад̇и яад̣̇аа бана ж̇аанзяяа, маяаа ваа ан̃н̃зна ваа зса ад̇т̇о алаб̣бханзяяо наанаббагаарзна вааяамид̇вааби на саггаа лад̣̇д̇хум̣, д̇ад̣̇аа бан̣д̣ид̇о бурисо асожамаано агиламамаано ‘‘маяаа буб̣б̣з гад̇агаммам̣ д̣̇ал̣хам̣ т̇ирам̣ на саггаа бадиб̣аахид̇ум̣, ид̣̇аани гим̣ саггаа гаад̇у’’нд̇и ад̇хиваасаязяяаад̇и.
Yato ca jāneyyāti yadā pana jāneyya, mayā vā aññena vā esa attho alabbhaneyyo nānappakārena vāyamitvāpi na sakkā laddhuṃ, tadā paṇḍito puriso asocamāno akilamamāno ‘‘mayā pubbe katakammaṃ daḷhaṃ thiraṃ na sakkā paṭibāhituṃ, idāni kiṃ sakkā kātu’’nti adhivāsayeyyāti.
рааж̇аа б̣од̇хисад̇д̇асса д̇хаммагат̇ам̣ суд̇ваа гаммам̣ сод̇хзд̇ваа нид̣̇д̣̇осабхаавам̣ н̃ад̇ваа гуд̣̇ан̣д̣агз хараабзд̇ваа махаасад̇д̇асса маханд̇ам̣ яасам̣ д̣̇ад̇ваа ад̇д̇ано ад̇т̇ад̇хаммаанусаасагам̣ амажжарад̇анам̣ агааси, сзсад̣̇аарагаанамби яасам̣ д̣̇ад̇ваа таананд̇араани ад̣̇ааси.
Rājā bodhisattassa dhammakathaṃ sutvā kammaṃ sodhetvā niddosabhāvaṃ ñatvā kudaṇḍake harāpetvā mahāsattassa mahantaṃ yasaṃ datvā attano atthadhammaanusāsakaṃ amaccaratanaṃ akāsi, sesadārakānampi yasaṃ datvā ṭhānantarāni adāsi.
сад̇т̇аа имам̣ д̇хаммад̣̇зсанам̣ аахарид̇ваа ж̇аад̇агам̣ самод̇хаанзси ‘‘д̇ад̣̇аа б̣аараан̣асирааж̇аа аананд̣̇о ахоси, д̣̇аарагаа т̇зраанут̇зраа, бан̣д̣ид̇ад̣̇аараго бана ахамзва ахоси’’нд̇и.
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi ‘‘tadā bārāṇasirājā ānando ahosi, dārakā therānutherā, paṇḍitadārako pana ahameva ahosi’’nti.
д̇ажасаараж̇аад̇агаван̣н̣анаа адтамаа.
Tacasārajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
Related texts:
д̇ибидага (муула) • Tipiṭaka (Mūla) / суд̇д̇абидага • Suttapiṭaka / куд̣̇д̣̇аганигааяа • Khuddakanikāya / ж̇аад̇агабаал̣и • Jātakapāḷi / 368. д̇ажасаараж̇аад̇агам̣ • 368. Tacasārajātakaṃ
