| Library / Tipiṭaka / திபிடக • Tipiṭaka / மிலிந்த³பஞ்ஹபாளி • Milindapañhapāḷi |
5. ஸுபினபஞ்ஹோ
5. Supinapañho
5. ‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, இமஸ்மிங் லோகே நரனாரியோ ஸுபினங் பஸ்ஸந்தி கல்யாணம்பி பாபகம்பி, தி³ட்ட²புப்³ப³ம்பி அதி³ட்ட²புப்³ப³ம்பி, கதபுப்³ப³ம்பி அகதபுப்³ப³ம்பி, கே²மம்பி ஸப⁴யம்பி, தூ³ரேபி ஸந்திகேபி, ப³ஹுவிதா⁴னிபி அனேகவண்ணஸஹஸ்ஸானி தி³ஸ்ஸந்தி, கிஞ்சேதங் ஸுபினங் நாம, கோ சேதங் பஸ்ஸதீ’’தி? ‘‘நிமித்தமேதங், மஹாராஜ, ஸுபினங் நாம, யங் சித்தஸ்ஸ ஆபாத 1 முபக³ச்ச²தி. ச²யிமே, மஹாராஜ, ஸுபினங் பஸ்ஸந்தி, வாதிகோ ஸுபினங் பஸ்ஸதி, பித்திகோ ஸுபினங் பஸ்ஸதி, ஸெம்ஹிகோ ஸுபினங் பஸ்ஸதி, தே³வதூபஸங்ஹாரதோ ஸுபினங் பஸ்ஸதி, ஸமுதா³சிண்ணதோ ஸுபினங் பஸ்ஸதி, புப்³ப³னிமித்ததோ ஸுபினங் பஸ்ஸதி, தத்ர, மஹாராஜ, யங் புப்³ப³னிமித்ததோ ஸுபினங் பஸ்ஸதி, தங் யேவ ஸச்சங், அவஸேஸங் மிச்சா²’’தி.
5. ‘‘Bhante nāgasena, imasmiṃ loke naranāriyo supinaṃ passanti kalyāṇampi pāpakampi, diṭṭhapubbampi adiṭṭhapubbampi, katapubbampi akatapubbampi, khemampi sabhayampi, dūrepi santikepi, bahuvidhānipi anekavaṇṇasahassāni dissanti, kiñcetaṃ supinaṃ nāma, ko cetaṃ passatī’’ti? ‘‘Nimittametaṃ, mahārāja, supinaṃ nāma, yaṃ cittassa āpāta 2 mupagacchati. Chayime, mahārāja, supinaṃ passanti, vātiko supinaṃ passati, pittiko supinaṃ passati, semhiko supinaṃ passati, devatūpasaṃhārato supinaṃ passati, samudāciṇṇato supinaṃ passati, pubbanimittato supinaṃ passati, tatra, mahārāja, yaṃ pubbanimittato supinaṃ passati, taṃ yeva saccaṃ, avasesaṃ micchā’’ti.
‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, யோ புப்³ப³னிமித்ததோ ஸுபினங் பஸ்ஸதி, கிங் தஸ்ஸ சித்தங் ஸயங் க³ந்த்வா தங் நிமித்தங் விசினாதி, தங் வா நிமித்தங் சித்தஸ்ஸ ஆபாதமுபக³ச்ச²தி, அஞ்ஞோ வா ஆக³ந்த்வா தஸ்ஸ ஆரோசேதீ’’தி? ‘‘ந, மஹாராஜ, தஸ்ஸ சித்தங் ஸயங் க³ந்த்வா தங் நிமித்தங் விசினாதி, நாபி அஞ்ஞோ கோசி ஆக³ந்த்வா தஸ்ஸ ஆரோசேதி, அத² கோ² தங் யேவ நிமித்தங் சித்தஸ்ஸ ஆபாதமுபக³ச்ச²தி. யதா², மஹாராஜ, ஆதா³ஸோ ந ஸயங் குஹிஞ்சி க³ந்த்வா சா²யங் விசினாதி, நாபி அஞ்ஞோ கோசி சா²யங் ஆனெத்வா ஆதா³ஸங் ஆரோபேதி 3, அத² கோ² யதோ குதோசி சா²யா ஆக³ந்த்வா ஆதா³ஸஸ்ஸ ஆபாதமுபக³ச்ச²தி, ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, ந தஸ்ஸ சித்தங் ஸயங் க³ந்த்வா தங் நிமித்தங் விசினாதி, நாபி அஞ்ஞோ கோசி ஆக³ந்த்வா ஆரோசேதி, அத² கோ² யதோ குதோசி நிமித்தங் ஆக³ந்த்வா சித்தஸ்ஸ ஆபாதமுபக³ச்ச²தீ’’தி.
‘‘Bhante nāgasena, yo pubbanimittato supinaṃ passati, kiṃ tassa cittaṃ sayaṃ gantvā taṃ nimittaṃ vicināti, taṃ vā nimittaṃ cittassa āpātamupagacchati, añño vā āgantvā tassa ārocetī’’ti? ‘‘Na, mahārāja, tassa cittaṃ sayaṃ gantvā taṃ nimittaṃ vicināti, nāpi añño koci āgantvā tassa āroceti, atha kho taṃ yeva nimittaṃ cittassa āpātamupagacchati. Yathā, mahārāja, ādāso na sayaṃ kuhiñci gantvā chāyaṃ vicināti, nāpi añño koci chāyaṃ ānetvā ādāsaṃ āropeti 4, atha kho yato kutoci chāyā āgantvā ādāsassa āpātamupagacchati, evameva kho, mahārāja, na tassa cittaṃ sayaṃ gantvā taṃ nimittaṃ vicināti, nāpi añño koci āgantvā āroceti, atha kho yato kutoci nimittaṃ āgantvā cittassa āpātamupagacchatī’’ti.
‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, யங் தங் சித்தங் ஸுபினங் பஸ்ஸதி, அபி நு தங் சித்தங் ஜானாதி ‘ஏவங் நாம விபாகோ ப⁴விஸ்ஸதி கே²மங் வா ப⁴யங் வா’தி? ‘‘ந ஹி, மஹாராஜ, தங் சித்தங் ஜானாதி ‘ஏவங்விபாகோ ப⁴விஸ்ஸதி கே²மங் வா ப⁴யங் வா’தி, நிமித்தே பன உப்பன்னே அஞ்ஞேஸங் கதே²தி, ததோ தே அத்த²ங் கதெ²ந்தீ’’தி.
‘‘Bhante nāgasena, yaṃ taṃ cittaṃ supinaṃ passati, api nu taṃ cittaṃ jānāti ‘evaṃ nāma vipāko bhavissati khemaṃ vā bhayaṃ vā’ti? ‘‘Na hi, mahārāja, taṃ cittaṃ jānāti ‘evaṃvipāko bhavissati khemaṃ vā bhayaṃ vā’ti, nimitte pana uppanne aññesaṃ katheti, tato te atthaṃ kathentī’’ti.
‘‘இங்க⁴, ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, காரணங் மே த³ஸ்ஸேஹீ’’தி. ‘‘யதா², மஹாராஜ, ஸரீரே திலகா பீளகா த³த்³தூ³னி உட்ட²ஹந்தி லாபா⁴ய வா அலாபா⁴ய வா, யஸாய வா அயஸாய வா, நிந்தா³ய வா பஸங்ஸாய வா, ஸுகா²ய வா து³க்கா²ய வா, அபி நு தா, மஹாராஜ, பீளகா ஜானித்வா உப்பஜ்ஜந்தி ‘இமங் நாம மயங் அத்த²ங் நிப்பா²தெ³ஸ்ஸாமா’’’தி? ‘‘ந ஹி, ப⁴ந்தே, யாதி³ஸே தா ஓகாஸே பீளகா ஸம்ப⁴வந்தி, தத்த² தா பீளகா தி³ஸ்வா நேமித்தகா ப்³யாகரொந்தி ‘ஏவங் நாம விபாகோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’’தி. ‘‘ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, யங் தங் சித்தங் ஸுபினங் பஸ்ஸதி, ந தங் சித்தங் ஜானாதி ‘ஏவங் நாம விபாகோ ப⁴விஸ்ஸதி கே²மங் வா ப⁴யங் வா’தி, நிமித்தே பன உப்பன்னே அஞ்ஞேஸங் கதே²தி, ததோ தே அத்த²ங் கதெ²ந்தீ’’தி.
‘‘Iṅgha, bhante nāgasena, kāraṇaṃ me dassehī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, sarīre tilakā pīḷakā daddūni uṭṭhahanti lābhāya vā alābhāya vā, yasāya vā ayasāya vā, nindāya vā pasaṃsāya vā, sukhāya vā dukkhāya vā, api nu tā, mahārāja, pīḷakā jānitvā uppajjanti ‘imaṃ nāma mayaṃ atthaṃ nipphādessāmā’’’ti? ‘‘Na hi, bhante, yādise tā okāse pīḷakā sambhavanti, tattha tā pīḷakā disvā nemittakā byākaronti ‘evaṃ nāma vipāko bhavissatī’’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, yaṃ taṃ cittaṃ supinaṃ passati, na taṃ cittaṃ jānāti ‘evaṃ nāma vipāko bhavissati khemaṃ vā bhayaṃ vā’ti, nimitte pana uppanne aññesaṃ katheti, tato te atthaṃ kathentī’’ti.
‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, யோ ஸுபினங் பஸ்ஸதி, ஸோ நித்³தா³யந்தோ, உதா³ஹு ஜாக³ரந்தோ 5 பஸ்ஸதீ’’தி? ‘‘யோ ஸோ, மஹாராஜ, ஸுபினங் பஸ்ஸதி, ந ஸோ நித்³தா³யந்தோ பஸ்ஸதி, நாபி ஜாக³ரந்தோ பஸ்ஸதி. அபி ச ஓக்கந்தே மித்³தே⁴ அஸம்பத்தே ப⁴வங்கே³ எத்த²ந்தரே ஸுபினங் பஸ்ஸதி. மித்³த⁴ஸமாரூள்ஹஸ்ஸ, மஹாராஜ, சித்தங் ப⁴வங்க³க³தங் ஹோதி, ப⁴வங்க³க³தங் சித்தங் நப்பவத்ததி, அப்பவத்தங் சித்தங் ஸுக²து³க்க²ங் நப்பஜானாதி, அப்படிவிஜானந்தஸ்ஸ ஸுபினோ ந ஹோதி, பவத்தமானே சித்தே ஸுபினங் பஸ்ஸதி.
‘‘Bhante nāgasena, yo supinaṃ passati, so niddāyanto, udāhu jāgaranto 6 passatī’’ti? ‘‘Yo so, mahārāja, supinaṃ passati, na so niddāyanto passati, nāpi jāgaranto passati. Api ca okkante middhe asampatte bhavaṅge etthantare supinaṃ passati. Middhasamārūḷhassa, mahārāja, cittaṃ bhavaṅgagataṃ hoti, bhavaṅgagataṃ cittaṃ nappavattati, appavattaṃ cittaṃ sukhadukkhaṃ nappajānāti, appaṭivijānantassa supino na hoti, pavattamāne citte supinaṃ passati.
‘‘யதா², மஹாராஜ, திமிரே அந்த⁴காரே அப்பபா⁴ஸே ஸுபரிஸுத்³தே⁴பி ஆதா³ஸே சா²யா ந தி³ஸ்ஸதி , ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, மித்³த⁴ஸமாரூள்ஹே சித்தே ப⁴வங்க³க³தே திட்ட²மானேபி ஸரீரே சித்தங் அப்பவத்தங் ஹோதி, அப்பவத்தே சித்தே ஸுபினங் ந பஸ்ஸதி . யதா², மஹாராஜ, ஆதா³ஸோ, ஏவங் ஸரீரங் த³ட்ட²ப்³ப³ங்; யதா² அந்த⁴காரோ, ஏவங் மித்³த⁴ங் த³ட்ட²ப்³ப³ங்; யதா² ஆலோகோ, ஏவங் சித்தங் த³ட்ட²ப்³ப³ங்.
‘‘Yathā, mahārāja, timire andhakāre appabhāse suparisuddhepi ādāse chāyā na dissati , evameva kho, mahārāja, middhasamārūḷhe citte bhavaṅgagate tiṭṭhamānepi sarīre cittaṃ appavattaṃ hoti, appavatte citte supinaṃ na passati . Yathā, mahārāja, ādāso, evaṃ sarīraṃ daṭṭhabbaṃ; yathā andhakāro, evaṃ middhaṃ daṭṭhabbaṃ; yathā āloko, evaṃ cittaṃ daṭṭhabbaṃ.
‘‘யதா² வா பன, மஹாராஜ, மஹிகொத்த²டஸ்ஸ ஸூரியஸ்ஸ பபா⁴ ந தி³ஸ்ஸதி ஸந்தா யேவ ஸூரியரஸ்மி அப்பவத்தா ஹோதி, அப்பவத்தாய ஸூரியரஸ்மியா ஆலோகோ ந ஹோதி, ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, மித்³த⁴ஸமாரூள்ஹஸ்ஸ சித்தங் ப⁴வங்க³க³தங் ஹோதி, ப⁴வங்க³க³தங் சித்தங் நப்பவத்ததி, அப்பவத்தே சித்தே ஸுபினங் ந பஸ்ஸதி. யதா², மஹாராஜ, ஸூரியோ, ஏவங் ஸரீரங் த³ட்ட²ப்³ப³ங்; யதா² மஹிகொத்த²ரணங், ஏவங் மித்³த⁴ங் த³ட்ட²ப்³ப³ங்; யதா² ஸூரியரஸ்மி, ஏவங் சித்தங் த³ட்ட²ப்³ப³ங்.
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, mahikotthaṭassa sūriyassa pabhā na dissati santā yeva sūriyarasmi appavattā hoti, appavattāya sūriyarasmiyā āloko na hoti, evameva kho, mahārāja, middhasamārūḷhassa cittaṃ bhavaṅgagataṃ hoti, bhavaṅgagataṃ cittaṃ nappavattati, appavatte citte supinaṃ na passati. Yathā, mahārāja, sūriyo, evaṃ sarīraṃ daṭṭhabbaṃ; yathā mahikottharaṇaṃ, evaṃ middhaṃ daṭṭhabbaṃ; yathā sūriyarasmi, evaṃ cittaṃ daṭṭhabbaṃ.
‘‘த்³வின்னங், மஹாராஜ, ஸந்தேபி ஸரீரே சித்தங் அப்பவத்தங் ஹோதி, மித்³த⁴ஸமாரூள்ஹஸ்ஸ ப⁴வங்க³க³தஸ்ஸ ஸந்தேபி ஸரீரே சித்தங் அப்பவத்தங் ஹோதி, நிரோத⁴ஸமாபன்னஸ்ஸ ஸந்தேபி ஸரீரே சித்தங் அப்பவத்தங் ஹோதி, ஜாக³ரந்தஸ்ஸ, மஹாராஜ, சித்தங் லோலங் ஹோதி விவடங் பாகடங் அனிப³த்³த⁴ங், ஏவரூபஸ்ஸ சித்தே நிமித்தங் ஆபாதங் ந உபேதி. யதா², மஹாராஜ, புரிஸங் விவடங் பாகடங் அகிரியங் அரஹஸ்ஸங் ரஹஸ்ஸகாமா பரிவஜ்ஜெந்தி, ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, ஜாக³ரந்தஸ்ஸ தி³ப்³போ³ அத்தோ² ஆபாதங் ந உபேதி, தஸ்மா ஜாக³ரந்தோ ஸுபினங் ந பஸ்ஸதி. யதா² வா பன, மஹாராஜ, பி⁴க்கு²ங் பி⁴ன்னாஜீவங் அனாசாரங் பாபமித்தங் து³ஸ்ஸீலங் குஸீதங் ஹீனவீரியங் குஸலா போ³தி⁴பக்கி²யா த⁴ம்மா ஆபாதங் ந உபெந்தி, ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, ஜாக³ரந்தஸ்ஸ தி³ப்³போ³ அத்தோ² ஆபாதங் ந உபேதி, தஸ்மா ஜாக³ரந்தோ ஸுபினங் ந பஸ்ஸதீ’’தி.
‘‘Dvinnaṃ, mahārāja, santepi sarīre cittaṃ appavattaṃ hoti, middhasamārūḷhassa bhavaṅgagatassa santepi sarīre cittaṃ appavattaṃ hoti, nirodhasamāpannassa santepi sarīre cittaṃ appavattaṃ hoti, jāgarantassa, mahārāja, cittaṃ lolaṃ hoti vivaṭaṃ pākaṭaṃ anibaddhaṃ, evarūpassa citte nimittaṃ āpātaṃ na upeti. Yathā, mahārāja, purisaṃ vivaṭaṃ pākaṭaṃ akiriyaṃ arahassaṃ rahassakāmā parivajjenti, evameva kho, mahārāja, jāgarantassa dibbo attho āpātaṃ na upeti, tasmā jāgaranto supinaṃ na passati. Yathā vā pana, mahārāja, bhikkhuṃ bhinnājīvaṃ anācāraṃ pāpamittaṃ dussīlaṃ kusītaṃ hīnavīriyaṃ kusalā bodhipakkhiyā dhammā āpātaṃ na upenti, evameva kho, mahārāja, jāgarantassa dibbo attho āpātaṃ na upeti, tasmā jāgaranto supinaṃ na passatī’’ti.
‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, அத்தி² மித்³த⁴ஸ்ஸ ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸான’’ந்தி? ‘‘ஆம, மஹாராஜ, அத்தி² மித்³த⁴ஸ்ஸ ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸான’’ந்தி. ‘‘கதமங் ஆதி³, கதமங் மஜ்ஜ²ங், கதமங் பரியோஸான’’ந்தி? ‘‘யோ, மஹாராஜ, காயஸ்ஸ ஓனாஹோ பரியோனாஹோ து³ப்³ப³ல்யங் மந்த³தா அகம்மஞ்ஞதா காயஸ்ஸ, அயங் மித்³த⁴ஸ்ஸ ஆதி³; யோ, மஹாராஜ, கபினித்³தா³பரேதோ வோகிண்ணகங் ஜக்³க³தி 7, இத³ங் மித்³த⁴ஸ்ஸ மஜ்ஜ²ங்; ப⁴வங்க³க³தி பரியோஸனங். மஜ்ஜூ²பக³தோ, மஹாராஜ, கபினித்³தா³பரேதோ ஸுபினங் பஸ்ஸதி. யதா², மஹாராஜ, கோசி யதசாரீ ஸமாஹிதசித்தோ டி²தத⁴ம்மோ அசலபு³த்³தி⁴ பஹீனகோதூஹலஸத்³த³ங் வனமஜ்ஜோ²கா³ஹித்வா ஸுகு²மங் அத்த²ங் சிந்தயதி, ந ச ஸோ தத்த² மித்³த⁴ங் ஓக்கமதி, ஸோ தத்த² ஸமாஹிதோ ஏகக்³க³சித்தோ ஸுகு²மங் அத்த²ங் படிவிஜ்ஜ²தி, ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, ஜாக³ரோ ந மித்³த⁴ஸமாபன்னோ , மஜ்ஜூ²பக³தோ கபினித்³தா³பரேதோ ஸுபினங் பஸ்ஸதி. யதா², மஹாராஜ, கோதூஹலஸத்³தோ³, ஏவங் ஜாக³ரங் த³ட்ட²ப்³ப³ங்; யதா² விவித்தங் வனங், ஏவங் கபினித்³தா³பரேதோ த³ட்ட²ப்³போ³ ; யதா² ஸோ கோதூஹலஸத்³த³ங் ஓஹாய மித்³த⁴ங் விவஜ்ஜெத்வா மஜ்ஜ²த்தபூ⁴தோ ஸுகு²மங் அத்த²ங் படிவிஜ்ஜ²தி, ஏவங் ஜாக³ரோ ந மித்³த⁴ஸமாபன்னோ கபினித்³தா³பரேதோ ஸுபினங் பஸ்ஸதீ’’தி. ‘‘ஸாது⁴, ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, ஏவமேதங் ததா² ஸம்படிச்சா²மீ’’தி.
‘‘Bhante nāgasena, atthi middhassa ādimajjhapariyosāna’’nti? ‘‘Āma, mahārāja, atthi middhassa ādimajjhapariyosāna’’nti. ‘‘Katamaṃ ādi, katamaṃ majjhaṃ, katamaṃ pariyosāna’’nti? ‘‘Yo, mahārāja, kāyassa onāho pariyonāho dubbalyaṃ mandatā akammaññatā kāyassa, ayaṃ middhassa ādi; yo, mahārāja, kapiniddāpareto vokiṇṇakaṃ jaggati 8, idaṃ middhassa majjhaṃ; bhavaṅgagati pariyosanaṃ. Majjhūpagato, mahārāja, kapiniddāpareto supinaṃ passati. Yathā, mahārāja, koci yatacārī samāhitacitto ṭhitadhammo acalabuddhi pahīnakotūhalasaddaṃ vanamajjhogāhitvā sukhumaṃ atthaṃ cintayati, na ca so tattha middhaṃ okkamati, so tattha samāhito ekaggacitto sukhumaṃ atthaṃ paṭivijjhati, evameva kho, mahārāja, jāgaro na middhasamāpanno , majjhūpagato kapiniddāpareto supinaṃ passati. Yathā, mahārāja, kotūhalasaddo, evaṃ jāgaraṃ daṭṭhabbaṃ; yathā vivittaṃ vanaṃ, evaṃ kapiniddāpareto daṭṭhabbo ; yathā so kotūhalasaddaṃ ohāya middhaṃ vivajjetvā majjhattabhūto sukhumaṃ atthaṃ paṭivijjhati, evaṃ jāgaro na middhasamāpanno kapiniddāpareto supinaṃ passatī’’ti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.
ஸுபினபஞ்ஹோ பஞ்சமோ.
Supinapañho pañcamo.
Footnotes:
