| Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / ৰিমতিৰিনোদনী-টীকা • Vimativinodanī-ṭīkā |
সুঙ্কঘাতকথাৰণ্ণনা
Suṅkaghātakathāvaṇṇanā
১১৩. সুঙ্কঘাতকথাযং সুঙ্কং যত্থ রাজপুরিসা হনন্তি অদদন্তানং সন্তকং অচ্ছিন্দিত্ৰাপি গণ্হন্তি, তং ঠানং সুঙ্কঘাতন্তি এৰম্পি অত্থো দট্ঠব্বো। ৰুত্তমেৰত্থং পাকটং কাতুং তঞ্হীতিআদি ৰুত্তং। দুতিযং পাদং অতিক্কামেতীতি এত্থ পঠমপাদং পরিচ্ছেদতো বহি ঠপেত্ৰা দুতিযপাদে উদ্ধটমত্তে পারাজিকং। উদ্ধরিত্ৰা বহি অট্ঠপিতেপি বহি ঠিতো এৰ নাম হোতীতি কত্ৰা এৰং সব্বত্থ পদৰারেসুপীতি দট্ঠব্বং। পরিৰত্তিত্ৰা অব্ভন্তরিমং বহি ঠপেতি, পারাজিকন্তি ইদং সযং বহি ঠত্ৰা পঠমং অব্ভন্তরিমং উক্খিপিত্ৰা ৰা সমকং উক্খিপিত্ৰা ৰা পরিৰত্তনং সন্ধায ৰুত্তং। বহি ঠত্ৰা উক্খিত্তমত্তে হি সব্বং বহিগতমেৰ হোতীতি। সচে পন সো বহি ঠত্ৰাপি বাহিরপুটকং পঠমং অন্তো ঠপেত্ৰা পচ্ছা অব্ভন্তরিমং উক্খিপিত্ৰা বহি ঠপেতি, তদাপি একাবদ্ধতায অৰিজহিতত্তা অৰহারো ন দিস্সতি। কেচি পন ‘‘ভূমিযং পতিত্ৰা ৰত্তন্তং পুন অন্তো পৰিসতি, পারাজিকমেৰাতি (পারা॰ অট্ঠ॰ ১.১১৩) ৰুত্তত্তা বাহিরপুটকে অন্তোপৰিট্ঠেপি বহিগতভাৰতো ন মুচ্চতি, অন্তোগতং পন পুটকং পঠমং, পচ্ছা এৰ ৰা বহি ঠপিতমত্তে ৰা পারাজিকমেৰা’’তি ৰদন্তি, তং ন যুত্তং। বহি ভূমিযং পাতিতস্স কেনচি সদ্ধিং একাবদ্ধতায অভাৰেন অন্তোপৰিট্ঠেপি পারাজিকমেৰাতি ৰত্তুং যুত্তং, ইদং পন একাবদ্ধত্তা তেন সদ্ধিং ন সমেতি। তস্মা যথা অন্তোভূমিগতেন একাবদ্ধতা ন হোতি, এৰং উভযস্সাপি বহিগতভাৰে সাধিতেযেৰ অৰহারোতি ৰিঞ্ঞাযতি, ৰীমংসিত্ৰা গহেতব্বং। যে পন পরিৰত্তিত্ৰাতি ইমস্স নিৰত্তিত্ৰাতি অত্থং ৰদন্তি, তেহি পন অব্ভন্তরিমং বহি ঠপেতীতি অযমত্থো গহিতো হোতীতি তত্থ সঙ্কাযেৰ নত্থি। একাবদ্ধন্তি কাজকোটিযং রজ্জুযা বন্ধনং সন্ধায ৰুত্তং। অবন্ধিত্ৰা কাজকোটিযং ঠপিতমত্তমেৰ হোতি, পারাজিকন্তি বহি গহিতকাজকোটিযং ঠপিতং যদি পাদং অগ্ঘতি, পারাজিকমেৰ, অন্তোঠপিতেন একাবদ্ধতায অভাৰাতি অধিপ্পাযো। গচ্ছন্তে যানে ৰা…পে॰… ঠপেতীতি সুঙ্কঘাতং পৰিসিত্ৰা অপ্পৰিসিত্ৰা ৰা ঠপেতি। সুঙ্কট্ঠানস্স বহি ঠিতন্তি যানাদীহি নীহটত্তা বহি ঠিতং। কেচি পন ‘‘বহি ঠপিত’’ন্তি পাঠং ৰিকপ্পেত্ৰা সুঙ্কট্ঠানতো পুব্বেৰ বহি ঠপিতন্তি অত্থং ৰদন্তি, তং ন সুন্দরং; সুঙ্কট্ঠানে পৰিসিত্ৰা যানে ঠপিতেপি পৰত্তিত্ৰা গতে ৰিয দোসাভাৰতো। যো পন সুঙ্কট্ঠানস্স অন্তোৰ পৰিসিত্ৰা ‘‘সুঙ্কট্ঠান’’ন্তি ঞত্ৰা থেয্যচিত্তেন আগতমগ্গেন পটিনিৰত্তিত্ৰা গচ্ছতি, তস্সাপি যদি তেন দিসাভাগেন গচ্ছন্তানম্পি হত্থতো সুঙ্কং গণ্হন্তি, পারাজিকমেৰ। ইমস্মিং ঠানেতি যানাদীহি নীহরণে। তত্রাতি তস্মিং এল়কলোমসিক্খাপদে (পারা॰ ৫৭১ আদযো)।
113. Suṅkaghātakathāyaṃ suṅkaṃ yattha rājapurisā hananti adadantānaṃ santakaṃ acchinditvāpi gaṇhanti, taṃ ṭhānaṃ suṅkaghātanti evampi attho daṭṭhabbo. Vuttamevatthaṃ pākaṭaṃ kātuṃ tañhītiādi vuttaṃ. Dutiyaṃ pādaṃ atikkāmetīti ettha paṭhamapādaṃ paricchedato bahi ṭhapetvā dutiyapāde uddhaṭamatte pārājikaṃ. Uddharitvā bahi aṭṭhapitepi bahi ṭhito eva nāma hotīti katvā evaṃ sabbattha padavāresupīti daṭṭhabbaṃ. Parivattitvā abbhantarimaṃ bahi ṭhapeti, pārājikanti idaṃ sayaṃ bahi ṭhatvā paṭhamaṃ abbhantarimaṃ ukkhipitvā vā samakaṃ ukkhipitvā vā parivattanaṃ sandhāya vuttaṃ. Bahi ṭhatvā ukkhittamatte hi sabbaṃ bahigatameva hotīti. Sace pana so bahi ṭhatvāpi bāhirapuṭakaṃ paṭhamaṃ anto ṭhapetvā pacchā abbhantarimaṃ ukkhipitvā bahi ṭhapeti, tadāpi ekābaddhatāya avijahitattā avahāro na dissati. Keci pana ‘‘bhūmiyaṃ patitvā vattantaṃ puna anto pavisati, pārājikamevāti (pārā. aṭṭha. 1.113) vuttattā bāhirapuṭake antopaviṭṭhepi bahigatabhāvato na muccati, antogataṃ pana puṭakaṃ paṭhamaṃ, pacchā eva vā bahi ṭhapitamatte vā pārājikamevā’’ti vadanti, taṃ na yuttaṃ. Bahi bhūmiyaṃ pātitassa kenaci saddhiṃ ekābaddhatāya abhāvena antopaviṭṭhepi pārājikamevāti vattuṃ yuttaṃ, idaṃ pana ekābaddhattā tena saddhiṃ na sameti. Tasmā yathā antobhūmigatena ekābaddhatā na hoti, evaṃ ubhayassāpi bahigatabhāve sādhiteyeva avahāroti viññāyati, vīmaṃsitvā gahetabbaṃ. Ye pana parivattitvāti imassa nivattitvāti atthaṃ vadanti, tehi pana abbhantarimaṃ bahi ṭhapetīti ayamattho gahito hotīti tattha saṅkāyeva natthi. Ekābaddhanti kājakoṭiyaṃ rajjuyā bandhanaṃ sandhāya vuttaṃ. Abandhitvā kājakoṭiyaṃ ṭhapitamattameva hoti, pārājikanti bahi gahitakājakoṭiyaṃ ṭhapitaṃ yadi pādaṃ agghati, pārājikameva, antoṭhapitena ekābaddhatāya abhāvāti adhippāyo. Gacchante yāne vā…pe… ṭhapetīti suṅkaghātaṃ pavisitvā appavisitvā vā ṭhapeti. Suṅkaṭṭhānassa bahi ṭhitanti yānādīhi nīhaṭattā bahi ṭhitaṃ. Keci pana ‘‘bahi ṭhapita’’nti pāṭhaṃ vikappetvā suṅkaṭṭhānato pubbeva bahi ṭhapitanti atthaṃ vadanti, taṃ na sundaraṃ; suṅkaṭṭhāne pavisitvā yāne ṭhapitepi pavattitvā gate viya dosābhāvato. Yo pana suṅkaṭṭhānassa antova pavisitvā ‘‘suṅkaṭṭhāna’’nti ñatvā theyyacittena āgatamaggena paṭinivattitvā gacchati, tassāpi yadi tena disābhāgena gacchantānampi hatthato suṅkaṃ gaṇhanti, pārājikameva. Imasmiṃ ṭhāneti yānādīhi nīharaṇe. Tatrāti tasmiṃ eḷakalomasikkhāpade (pārā. 571 ādayo).
Related texts:
তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / ৰিনযপিটক • Vinayapiṭaka / মহাৰিভঙ্গ • Mahāvibhaṅga / ২. দুতিযপারাজিকং • 2. Dutiyapārājikaṃ
অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / ৰিনযপিটক (অট্ঠকথা) • Vinayapiṭaka (aṭṭhakathā) / মহাৰিভঙ্গ-অট্ঠকথা • Mahāvibhaṅga-aṭṭhakathā / ২. দুতিযপারাজিকং • 2. Dutiyapārājikaṃ
টীকা • Tīkā / ৰিনযপিটক (টীকা) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / সারত্থদীপনী-টীকা • Sāratthadīpanī-ṭīkā / সুঙ্কঘাতকথাৰণ্ণনা • Suṅkaghātakathāvaṇṇanā
টীকা • Tīkā / ৰিনযপিটক (টীকা) • Vinayapiṭaka (ṭīkā) / ৰজিরবুদ্ধি-টীকা • Vajirabuddhi-ṭīkā / ভূমট্ঠকথাদিৰণ্ণনা • Bhūmaṭṭhakathādivaṇṇanā
