Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / বুদ্ধৰংসপাল়ি • Buddhavaṃsapāḷi

২. সুমেধপত্থনাকথা

2. Sumedhapatthanākathā

.

1.

কপ্পে চ সতসহস্সে, চতুরো চ অসঙ্খিযে।

Kappe ca satasahasse, caturo ca asaṅkhiye;

অমরং নাম নগরং, দস্সনেয্যং মনোরমং॥

Amaraṃ nāma nagaraṃ, dassaneyyaṃ manoramaṃ.

.

2.

দসহি সদ্দেহি অৰিৰিত্তং, অন্নপানসমাযুতং।

Dasahi saddehi avivittaṃ, annapānasamāyutaṃ;

হত্থিসদ্দং অস্সসদ্দং, ভেরিসঙ্খরথানি চ।

Hatthisaddaṃ assasaddaṃ, bherisaṅkharathāni ca;

খাদথ পিৰথ চেৰ, অন্নপানেন ঘোসিতং॥

Khādatha pivatha ceva, annapānena ghositaṃ.

.

3.

নগরং সব্বঙ্গসম্পন্নং, সব্বকম্মমুপাগতং।

Nagaraṃ sabbaṅgasampannaṃ, sabbakammamupāgataṃ;

সত্তরতনসম্পন্নং, নানাজনসমাকুলং।

Sattaratanasampannaṃ, nānājanasamākulaṃ;

সমিদ্ধং দেৰনগরংৰ, আৰাসং পুঞ্ঞকম্মিনং॥

Samiddhaṃ devanagaraṃva, āvāsaṃ puññakamminaṃ.

.

4.

নগরে অমরৰতিযা, সুমেধো নাম ব্রাহ্মণো।

Nagare amaravatiyā, sumedho nāma brāhmaṇo;

অনেককোটিসন্নিচযো, পহূতধনধঞ্ঞৰা॥

Anekakoṭisannicayo, pahūtadhanadhaññavā.

.

5.

অজ্ঝাযকো মন্তধরো, তিণ্ণং ৰেদান পারগূ।

Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū;

লক্খণে ইতিহাসে চ, সধম্মে পারমিং গতো॥

Lakkhaṇe itihāse ca, sadhamme pāramiṃ gato.

.

6.

রহোগতো নিসীদিত্ৰা, এৰং চিন্তেসহং তদা।

Rahogato nisīditvā, evaṃ cintesahaṃ tadā;

‘‘দুক্খো পুনব্ভৰো নাম, সরীরস্স চ ভেদনং॥

‘‘Dukkho punabbhavo nāma, sarīrassa ca bhedanaṃ.

.

7.

‘‘জাতিধম্মো জরাধম্মো, ব্যাধিধম্মো সহং 1 তদা।

‘‘Jātidhammo jarādhammo, byādhidhammo sahaṃ 2 tadā;

অজরং অমতং খেমং, পরিযেসিস্সামি নিব্বুতিং॥

Ajaraṃ amataṃ khemaṃ, pariyesissāmi nibbutiṃ.

.

8.

‘‘যংনূনিমং পূতিকাযং, নানাকুণপপূরিতং।

‘‘Yaṃnūnimaṃ pūtikāyaṃ, nānākuṇapapūritaṃ;

ছড্ডযিত্ৰান গচ্ছেয্যং, অনপেক্খো অনত্থিকো॥

Chaḍḍayitvāna gaccheyyaṃ, anapekkho anatthiko.

.

9.

‘‘অত্থি হেহিতি সো মগ্গো, ন সো সক্কা ন হেতুযে।

‘‘Atthi hehiti so maggo, na so sakkā na hetuye;

পরিযেসিস্সামি তং মগ্গং, ভৰতো পরিমুত্তিযা॥

Pariyesissāmi taṃ maggaṃ, bhavato parimuttiyā.

১০.

10.

‘‘যথাপি দুক্খে ৰিজ্জন্তে, সুখং নামপি ৰিজ্জতি।

‘‘Yathāpi dukkhe vijjante, sukhaṃ nāmapi vijjati;

এৰং ভৰে ৰিজ্জমানে, ৰিভৰোপি ইচ্ছিতব্বকো॥

Evaṃ bhave vijjamāne, vibhavopi icchitabbako.

১১.

11.

‘‘যথাপি উণ্হে ৰিজ্জন্তে, অপরং ৰিজ্জতি সীতলং।

‘‘Yathāpi uṇhe vijjante, aparaṃ vijjati sītalaṃ;

এৰং তিৰিধগ্গি ৰিজ্জন্তে, নিব্বানং ইচ্ছিতব্বকং॥

Evaṃ tividhaggi vijjante, nibbānaṃ icchitabbakaṃ.

১২.

12.

‘‘যথাপি পাপে ৰিজ্জন্তে, কল্যাণমপি ৰিজ্জতি।

‘‘Yathāpi pāpe vijjante, kalyāṇamapi vijjati;

এৰমেৰ জাতি ৰিজ্জন্তে, অজাতিপিচ্ছিতব্বকং॥

Evameva jāti vijjante, ajātipicchitabbakaṃ.

১৩.

13.

‘‘যথা গূথগতো পুরিসো, তল়াকং দিস্ৰান পূরিতং।

‘‘Yathā gūthagato puriso, taḷākaṃ disvāna pūritaṃ;

ন গৰেসতি তং তল়াকং, ন দোসো তল়াকস্স সো॥

Na gavesati taṃ taḷākaṃ, na doso taḷākassa so.

১৪.

14.

‘‘এৰং কিলেসমলধোৰ, ৰিজ্জন্তে অমতন্তল়ে।

‘‘Evaṃ kilesamaladhova, vijjante amatantaḷe;

ন গৰেসতি তং তল়াকং, ন দোসো অমতন্তল়ে॥

Na gavesati taṃ taḷākaṃ, na doso amatantaḷe.

১৫.

15.

‘‘যথা অরীহি পরিরুদ্ধো, ৰিজ্জন্তে গমনম্পথে।

‘‘Yathā arīhi pariruddho, vijjante gamanampathe;

ন পলাযতি সো পুরিসো, ন দোসো অঞ্জসস্স সো॥

Na palāyati so puriso, na doso añjasassa so.

১৬.

16.

‘‘এৰং কিলেসপরিরুদ্ধো, ৰিজ্জমানে সিৰে পথে।

‘‘Evaṃ kilesapariruddho, vijjamāne sive pathe;

ন গৰেসতি তং মগ্গং, ন দোসো সিৰমঞ্জসে॥

Na gavesati taṃ maggaṃ, na doso sivamañjase.

১৭.

17.

‘‘যথাপি ব্যাধিতো পুরিসো, ৰিজ্জমানে তিকিচ্ছকে।

‘‘Yathāpi byādhito puriso, vijjamāne tikicchake;

ন তিকিচ্ছাপেতি তং ব্যাধিং, ন দোসো সো তিকিচ্ছকে॥

Na tikicchāpeti taṃ byādhiṃ, na doso so tikicchake.

১৮.

18.

‘‘এৰং কিলেসব্যাধীহি, দুক্খিতো পরিপীল়িতো।

‘‘Evaṃ kilesabyādhīhi, dukkhito paripīḷito;

ন গৰেসতি তং আচরিযং, ন দোসো সো ৰিনাযকে॥

Na gavesati taṃ ācariyaṃ, na doso so vināyake.

১৯.

19.

‘‘যথাপি কুণপং পুরিসো, কণ্ঠে বন্ধং জিগুচ্ছিয।

‘‘Yathāpi kuṇapaṃ puriso, kaṇṭhe bandhaṃ jigucchiya;

মোচযিত্ৰান গচ্ছেয্য, সুখী সেরী সযংৰসী॥

Mocayitvāna gaccheyya, sukhī serī sayaṃvasī.

২০.

20.

‘‘তথেৰিমং পূতিকাযং, নানাকুণপসঞ্চযং।

‘‘Tathevimaṃ pūtikāyaṃ, nānākuṇapasañcayaṃ;

ছড্ডযিত্ৰান গচ্ছেয্যং, অনপেক্খো অনত্থিকো॥

Chaḍḍayitvāna gaccheyyaṃ, anapekkho anatthiko.

২১.

21.

‘‘যথা উচ্চারট্ঠানম্হি, করীসং নরনারিযো।

‘‘Yathā uccāraṭṭhānamhi, karīsaṃ naranāriyo;

ছড্ডযিত্ৰান গচ্ছন্তি, অনপেক্খা অনত্থিকা॥

Chaḍḍayitvāna gacchanti, anapekkhā anatthikā.

২২.

22.

‘‘এৰমেৰাহং ইমং কাযং, নানাকুণপপূরিতং।

‘‘Evamevāhaṃ imaṃ kāyaṃ, nānākuṇapapūritaṃ;

ছড্ডযিত্ৰান গচ্ছিস্সং, ৰচ্চং কত্ৰা যথা কুটিং॥

Chaḍḍayitvāna gacchissaṃ, vaccaṃ katvā yathā kuṭiṃ.

২৩.

23.

‘‘যথাপি জজ্জরং নাৰং, পলুগ্গং উদগাহিনিং 3

‘‘Yathāpi jajjaraṃ nāvaṃ, paluggaṃ udagāhiniṃ 4;

সামী ছড্ডেত্ৰা গচ্ছন্তি, অনপেক্খা অনত্থিকা॥

Sāmī chaḍḍetvā gacchanti, anapekkhā anatthikā.

২৪.

24.

‘‘এৰমেৰাহং ইমং কাযং, নৰচ্ছিদ্দং ধুৰস্সৰং।

‘‘Evamevāhaṃ imaṃ kāyaṃ, navacchiddaṃ dhuvassavaṃ;

ছড্ডযিত্ৰান গচ্ছিস্সং, জিণ্ণনাৰংৰ সামিকা॥

Chaḍḍayitvāna gacchissaṃ, jiṇṇanāvaṃva sāmikā.

২৫.

25.

‘‘যথাপি পুরিসো চোরেহি, গচ্ছন্তো ভণ্ডমাদিয।

‘‘Yathāpi puriso corehi, gacchanto bhaṇḍamādiya;

ভণ্ডচ্ছেদভযং দিস্ৰা, ছড্ডযিত্ৰান গচ্ছতি॥

Bhaṇḍacchedabhayaṃ disvā, chaḍḍayitvāna gacchati.

২৬.

26.

‘‘এৰমেৰ অযং কাযো, মহাচোরসমো ৰিয।

‘‘Evameva ayaṃ kāyo, mahācorasamo viya;

পহাযিমং গমিস্সামি, কুসলচ্ছেদনা ভযা’’॥

Pahāyimaṃ gamissāmi, kusalacchedanā bhayā’’.

২৭.

27.

এৰাহং চিন্তযিত্ৰান, নেককোটিসতং ধনং।

Evāhaṃ cintayitvāna, nekakoṭisataṃ dhanaṃ;

নাথানাথানং দত্ৰান, হিমৰন্তমুপাগমিং॥

Nāthānāthānaṃ datvāna, himavantamupāgamiṃ.

২৮.

28.

হিমৰন্তস্সাৰিদূরে, ধম্মিকো নাম পব্বতো।

Himavantassāvidūre, dhammiko nāma pabbato;

অস্সমো সুকতো ময্হং, পণ্ণসালা সুমাপিতা॥

Assamo sukato mayhaṃ, paṇṇasālā sumāpitā.

২৯.

29.

চঙ্কমং তত্থ মাপেসিং, পঞ্চদোসৰিৰজ্জিতং।

Caṅkamaṃ tattha māpesiṃ, pañcadosavivajjitaṃ;

অট্ঠগুণসমূপেতং, অভিঞ্ঞাবলমাহরিং॥

Aṭṭhaguṇasamūpetaṃ, abhiññābalamāhariṃ.

৩০.

30.

সাটকং পজহিং তত্থ, নৰদোসমুপাগতং।

Sāṭakaṃ pajahiṃ tattha, navadosamupāgataṃ;

ৰাকচীরং নিৰাসেসিং, দ্ৰাদসগুণমুপাগতং॥

Vākacīraṃ nivāsesiṃ, dvādasaguṇamupāgataṃ.

৩১.

31.

অট্ঠদোসসমাকিণ্ণং , পজহিং পণ্ণসালকং।

Aṭṭhadosasamākiṇṇaṃ , pajahiṃ paṇṇasālakaṃ;

উপাগমিং রুক্খমূলং, গুণে দসহুপাগতং॥

Upāgamiṃ rukkhamūlaṃ, guṇe dasahupāgataṃ.

৩২.

32.

ৰাপিতং রোপিতং ধঞ্ঞং, পজহিং নিরৰসেসতো।

Vāpitaṃ ropitaṃ dhaññaṃ, pajahiṃ niravasesato;

অনেকগুণসম্পন্নং, পৰত্তফলমাদিযিং॥

Anekaguṇasampannaṃ, pavattaphalamādiyiṃ.

৩৩.

33.

তত্থপ্পধানং পদহিং, নিসজ্জট্ঠানচঙ্কমে।

Tatthappadhānaṃ padahiṃ, nisajjaṭṭhānacaṅkame;

অব্ভন্তরম্হি সত্তাহে, অভিঞ্ঞাবলপাপুণিং॥

Abbhantaramhi sattāhe, abhiññābalapāpuṇiṃ.

৩৪.

34.

এৰং মে সিদ্ধিপ্পত্তস্স, ৰসীভূতস্স সাসনে।

Evaṃ me siddhippattassa, vasībhūtassa sāsane;

দীপঙ্করো নাম জিনো, উপ্পজ্জি লোকনাযকো॥

Dīpaṅkaro nāma jino, uppajji lokanāyako.

৩৫.

35.

উপ্পজ্জন্তে চ জাযন্তে, বুজ্ঝন্তে ধম্মদেসনে।

Uppajjante ca jāyante, bujjhante dhammadesane;

চতুরো নিমিত্তে নাদ্দসং, ঝানরতিসমপ্পিতো॥

Caturo nimitte nāddasaṃ, jhānaratisamappito.

৩৬.

36.

পচ্চন্তদেসৰিসযে, নিমন্তেত্ৰা তথাগতং।

Paccantadesavisaye, nimantetvā tathāgataṃ;

তস্স আগমনং মগ্গং, সোধেন্তি তুট্ঠমানসা॥

Tassa āgamanaṃ maggaṃ, sodhenti tuṭṭhamānasā.

৩৭.

37.

অহং তেন সমযেন, নিক্খমিত্ৰা সকস্সমা।

Ahaṃ tena samayena, nikkhamitvā sakassamā;

ধুনন্তো ৰাকচীরানি, গচ্ছামি অম্বরে তদা॥

Dhunanto vākacīrāni, gacchāmi ambare tadā.

৩৮.

38.

ৰেদজাতং জনং দিস্ৰা, তুট্ঠহট্ঠং পমোদিতং।

Vedajātaṃ janaṃ disvā, tuṭṭhahaṭṭhaṃ pamoditaṃ;

ওরোহিত্ৰান গগনা, মনুস্সে পুচ্ছি তাৰদে॥

Orohitvāna gaganā, manusse pucchi tāvade.

৩৯.

39.

‘‘তুট্ঠহট্ঠো পমুদিতো, ৰেদজাতো মহাজনো।

‘‘Tuṭṭhahaṭṭho pamudito, vedajāto mahājano;

কস্স সোধীযতি মগ্গো, অঞ্জসং ৰটুমাযনং’’॥

Kassa sodhīyati maggo, añjasaṃ vaṭumāyanaṃ’’.

৪০.

40.

তে মে পুট্ঠা ৰিযাকংসু, ‘‘বুদ্ধো লোকে অনুত্তরো।

Te me puṭṭhā viyākaṃsu, ‘‘buddho loke anuttaro;

দীপঙ্করো নাম জিনো, উপ্পজ্জি লোকনাযকো।

Dīpaṅkaro nāma jino, uppajji lokanāyako;

তস্স সোধীযতি মগ্গো, অঞ্জসং ৰটুমাযনং’’॥

Tassa sodhīyati maggo, añjasaṃ vaṭumāyanaṃ’’.

৪১.

41.

বুদ্ধোতিৰচনং 5 সুত্ৰান, পীতি উপ্পজ্জি তাৰদে।

Buddhotivacanaṃ 6 sutvāna, pīti uppajji tāvade;

বুদ্ধো বুদ্ধোতি কথযন্তো, সোমনস্সং পৰেদযিং॥

Buddho buddhoti kathayanto, somanassaṃ pavedayiṃ.

৪২.

42.

তত্থ ঠত্ৰা ৰিচিন্তেসিং, তুট্ঠো সংৰিগ্গমানসো।

Tattha ṭhatvā vicintesiṃ, tuṭṭho saṃviggamānaso;

‘‘ইধ বীজানি রোপিস্সং, খণো ৰে মা উপচ্চগা॥

‘‘Idha bījāni ropissaṃ, khaṇo ve mā upaccagā.

৪৩.

43.

‘‘যদি বুদ্ধস্স সোধেথ, একোকাসং দদাথ মে।

‘‘Yadi buddhassa sodhetha, ekokāsaṃ dadātha me;

অহম্পি সোধযিস্সামি, অঞ্জসং ৰটুমাযনং’’॥

Ahampi sodhayissāmi, añjasaṃ vaṭumāyanaṃ’’.

৪৪.

44.

অদংসু তে মমোকাসং, সোধেতুং অঞ্জসং তদা।

Adaṃsu te mamokāsaṃ, sodhetuṃ añjasaṃ tadā;

বুদ্ধো বুদ্ধোতি চিন্তেন্তো, মগ্গং সোধেমহং তদা॥

Buddho buddhoti cintento, maggaṃ sodhemahaṃ tadā.

৪৫.

45.

অনিট্ঠিতে মমোকাসে, দীপঙ্করো মহামুনি।

Aniṭṭhite mamokāse, dīpaṅkaro mahāmuni;

চতূহি সতসহস্সেহি, ছল়ভিঞ্ঞেহি তাদিহি।

Catūhi satasahassehi, chaḷabhiññehi tādihi;

খীণাসৰেহি ৰিমলেহি, পটিপজ্জি অঞ্জসং জিনো॥

Khīṇāsavehi vimalehi, paṭipajji añjasaṃ jino.

৪৬.

46.

পচ্চুগ্গমনা ৰত্তন্তি, ৰজ্জন্তি ভেরিযো বহূ।

Paccuggamanā vattanti, vajjanti bheriyo bahū;

আমোদিতা নরমরূ, সাধুকারং পৰত্তযুং॥

Āmoditā naramarū, sādhukāraṃ pavattayuṃ.

৪৭.

47.

দেৰা মনুস্সে পস্সন্তি, মনুস্সাপি চ দেৰতা।

Devā manusse passanti, manussāpi ca devatā;

উভোপি তে পঞ্জলিকা, অনুযন্তি তথাগতং॥

Ubhopi te pañjalikā, anuyanti tathāgataṃ.

৪৮.

48.

দেৰা দিব্বেহি তুরিযেহি, মনুস্সা মানুসেহি চ 7

Devā dibbehi turiyehi, manussā mānusehi ca 8;

উভোপি তে ৰজ্জযন্তা, অনুযন্তি তথাগতং॥

Ubhopi te vajjayantā, anuyanti tathāgataṃ.

৪৯.

49.

দিব্বং মন্দারৰং পুপ্ফং, পদুমং পারিছত্তকং।

Dibbaṃ mandāravaṃ pupphaṃ, padumaṃ pārichattakaṃ;

দিসোদিসং ওকিরন্তি, আকাসনভগতা মরূ॥

Disodisaṃ okiranti, ākāsanabhagatā marū.

৫০.

50.

দিব্বং চন্দনচুণ্ণঞ্চ, ৰরগন্ধঞ্চ কেৰলং।

Dibbaṃ candanacuṇṇañca, varagandhañca kevalaṃ;

দিসোদিসং ওকিরন্তি, আকাসনভগতা 9 মরূ॥

Disodisaṃ okiranti, ākāsanabhagatā 10 marū.

৫১.

51.

চম্পকং সরলং নীপং, নাগপুন্নাগকেতকং।

Campakaṃ saralaṃ nīpaṃ, nāgapunnāgaketakaṃ;

দিসোদিসং উক্খিপন্তি, ভূমিতলগতা নরা॥

Disodisaṃ ukkhipanti, bhūmitalagatā narā.

৫২.

52.

কেসে মুঞ্চিত্ৰাহং তত্থ, ৰাকচীরঞ্চ চম্মকং।

Kese muñcitvāhaṃ tattha, vākacīrañca cammakaṃ;

কললে পত্থরিত্ৰান, অৰকুজ্জো নিপজ্জহং॥

Kalale pattharitvāna, avakujjo nipajjahaṃ.

৫৩.

53.

‘‘অক্কমিত্ৰান মং বুদ্ধো, সহ সিস্সেহি গচ্ছতু।

‘‘Akkamitvāna maṃ buddho, saha sissehi gacchatu;

মা নং কললে অক্কমিত্থ, হিতায মে ভৰিস্সতি’’॥

Mā naṃ kalale akkamittha, hitāya me bhavissati’’.

৫৪.

54.

পথৰিযং নিপন্নস্স, এৰং মে আসি চেতসো।

Pathaviyaṃ nipannassa, evaṃ me āsi cetaso;

‘‘ইচ্ছমানো অহং অজ্জ, কিলেসে ঝাপযে মম॥

‘‘Icchamāno ahaṃ ajja, kilese jhāpaye mama.

৫৫.

55.

‘‘কিং মে অঞ্ঞাতৰেসেন, ধম্মং সচ্ছিকতেনিধ।

‘‘Kiṃ me aññātavesena, dhammaṃ sacchikatenidha;

সব্বঞ্ঞুতং পাপুণিত্ৰা, বুদ্ধো হেস্সং সদেৰকে॥

Sabbaññutaṃ pāpuṇitvā, buddho hessaṃ sadevake.

৫৬.

56.

‘‘কিং মে একেন তিণ্ণেন, পুরিসেন থামদস্সিনা।

‘‘Kiṃ me ekena tiṇṇena, purisena thāmadassinā;

সব্বঞ্ঞুতং পাপুণিত্ৰা, সন্তারেস্সং সদেৰকং॥

Sabbaññutaṃ pāpuṇitvā, santāressaṃ sadevakaṃ.

৫৭.

57.

‘‘ইমিনা মে অধিকারেন, কতেন পুরিসুত্তমে।

‘‘Iminā me adhikārena, katena purisuttame;

সব্বঞ্ঞুতং পাপুণিত্ৰা, তারেমি জনতং বহুং॥

Sabbaññutaṃ pāpuṇitvā, tāremi janataṃ bahuṃ.

৫৮.

58.

‘‘সংসারসোতং ছিন্দিত্ৰা, ৰিদ্ধংসেত্ৰা তযো ভৰে।

‘‘Saṃsārasotaṃ chinditvā, viddhaṃsetvā tayo bhave;

ধম্মনাৰং সমারুয্হ, সন্তারেস্সং সদেৰকং’’॥

Dhammanāvaṃ samāruyha, santāressaṃ sadevakaṃ’’.

৫৯.

59.

মনুস্সত্তং লিঙ্গসম্পত্তি, হেতু সত্থারদস্সনং।

Manussattaṃ liṅgasampatti, hetu satthāradassanaṃ;

পব্বজ্জা গুণসম্পত্তি, অধিকারো চ ছন্দতা।

Pabbajjā guṇasampatti, adhikāro ca chandatā;

অট্ঠধম্মসমোধানা, অভিনীহারো সমিজ্ঝতি॥

Aṭṭhadhammasamodhānā, abhinīhāro samijjhati.

৬০.

60.

দীপঙ্করো লোকৰিদূ, আহুতীনং পটিগ্গহো।

Dīpaṅkaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho;

উস্সীসকে মং ঠত্ৰান, ইদং ৰচনমব্রৰি॥

Ussīsake maṃ ṭhatvāna, idaṃ vacanamabravi.

৬১.

61.

‘‘পস্সথ ইমং তাপসং, জটিলং উগ্গতাপনং।

‘‘Passatha imaṃ tāpasaṃ, jaṭilaṃ uggatāpanaṃ;

অপরিমেয্যিতো কপ্পে, বুদ্ধো লোকে ভৰিস্সতি॥

Aparimeyyito kappe, buddho loke bhavissati.

৬২.

62.

‘‘অহু কপিলৰ্হযা রম্মা, নিক্খমিত্ৰা তথাগতো।

‘‘Ahu kapilavhayā rammā, nikkhamitvā tathāgato;

পধানং পদহিত্ৰান, কত্ৰা দুক্করকারিকং॥

Padhānaṃ padahitvāna, katvā dukkarakārikaṃ.

৬৩.

63.

‘‘অজপালরুক্খমূলস্মিং, নিসীদিত্ৰা তথাগতো।

‘‘Ajapālarukkhamūlasmiṃ, nisīditvā tathāgato;

তত্থ পাযাসং পগ্গয্হ, নেরঞ্জরমুপেহিতি॥

Tattha pāyāsaṃ paggayha, nerañjaramupehiti.

৬৪.

64.

‘‘নেরঞ্জরায তীরম্হি, পাযাসং অদ সো জিনো।

‘‘Nerañjarāya tīramhi, pāyāsaṃ ada so jino;

পটিযত্তৰরমগ্গেন, বোধিমূলমুপেহিতি॥

Paṭiyattavaramaggena, bodhimūlamupehiti.

৬৫.

65.

‘‘ততো পদক্খিণং কত্ৰা, বোধিমণ্ডং অনুত্তরো 11

‘‘Tato padakkhiṇaṃ katvā, bodhimaṇḍaṃ anuttaro 12;

অস্সত্থরুক্খমূলম্হি, বুজ্ঝিস্সতি মহাযসো॥

Assattharukkhamūlamhi, bujjhissati mahāyaso.

৬৬.

66.

‘‘ইমস্স জনিকা মাতা, মাযা নাম ভৰিস্সতি।

‘‘Imassa janikā mātā, māyā nāma bhavissati;

পিতা সুদ্ধোদনো নাম, অযং হেস্সতি গোতমো॥

Pitā suddhodano nāma, ayaṃ hessati gotamo.

৬৭.

67.

‘‘অনাসৰা ৰীতরাগা, সন্তচিত্তা সমাহিতা।

‘‘Anāsavā vītarāgā, santacittā samāhitā;

কোলিতো উপতিস্সো চ, অগ্গা হেস্সন্তি সাৰকা।

Kolito upatisso ca, aggā hessanti sāvakā;

আনন্দো নামুপট্ঠাকো, উপট্ঠিস্সতিমং 13 জিনং॥

Ānando nāmupaṭṭhāko, upaṭṭhissatimaṃ 14 jinaṃ.

৬৮.

68.

‘‘খেমা উপ্পলৰণ্ণা চ, অগ্গা হেস্সন্তি সাৰিকা।

‘‘Khemā uppalavaṇṇā ca, aggā hessanti sāvikā;

অনাসৰা ৰীতরাগা, সন্তচিত্তা সমাহিতা।

Anāsavā vītarāgā, santacittā samāhitā;

বোধি তস্স ভগৰতো, অস্সত্থোতি পৰুচ্চতি॥

Bodhi tassa bhagavato, assatthoti pavuccati.

৬৯.

69.

‘‘চিত্তো চ হত্থাল়ৰকো 15, অগ্গা হেস্সন্তুপট্ঠকা।

‘‘Citto ca hatthāḷavako 16, aggā hessantupaṭṭhakā;

উত্তরা নন্দমাতা চ, অগ্গা হেস্সন্তুপট্ঠিকা’’॥

Uttarā nandamātā ca, aggā hessantupaṭṭhikā’’.

৭০.

70.

ইদং সুত্ৰান ৰচনং, অসমস্স মহেসিনো।

Idaṃ sutvāna vacanaṃ, asamassa mahesino;

আমোদিতা নরমরূ, বুদ্ধবীজং কির 17 অযং॥

Āmoditā naramarū, buddhabījaṃ kira 18 ayaṃ.

৭১.

71.

উক্কুট্ঠিসদ্দা ৰত্তন্তি, অপ্ফোটেন্তি 19 হসন্তি চ।

Ukkuṭṭhisaddā vattanti, apphoṭenti 20 hasanti ca;

কতঞ্জলী নমস্সন্তি, দসসহস্সী সদেৰকা॥

Katañjalī namassanti, dasasahassī sadevakā.

৭২.

72.

‘‘যদিমস্স লোকনাথস্স, ৰিরজ্ঝিস্সাম সাসনং।

‘‘Yadimassa lokanāthassa, virajjhissāma sāsanaṃ;

অনাগতম্হি অদ্ধানে, হেস্সাম সম্মুখা ইমং॥

Anāgatamhi addhāne, hessāma sammukhā imaṃ.

৭৩.

73.

‘‘যথা মনুস্সা নদিং তরন্তা, পটিতিত্থং ৰিরজ্ঝিয।

‘‘Yathā manussā nadiṃ tarantā, paṭititthaṃ virajjhiya;

হেট্ঠাতিত্থে গহেত্ৰান, উত্তরন্তি মহানদিং॥

Heṭṭhātitthe gahetvāna, uttaranti mahānadiṃ.

৭৪.

74.

‘‘এৰমেৰ মযং সব্বে, যদি মুঞ্চামিমং জিনং।

‘‘Evameva mayaṃ sabbe, yadi muñcāmimaṃ jinaṃ;

অনাগতম্হি অদ্ধানে, হেস্সাম সম্মুখা ইমং’’॥

Anāgatamhi addhāne, hessāma sammukhā imaṃ’’.

৭৫.

75.

দীপঙ্করো লোকৰিদূ, আহুতীনং পটিগ্গহো।

Dīpaṅkaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho;

মম কম্মং পকিত্তেত্ৰা, দক্খিণং পাদমুদ্ধরি॥

Mama kammaṃ pakittetvā, dakkhiṇaṃ pādamuddhari.

৭৬.

76.

যে তত্থাসুং জিনপুত্তা, পদক্খিণমকংসু 21 মং।

Ye tatthāsuṃ jinaputtā, padakkhiṇamakaṃsu 22 maṃ;

দেৰা মনুস্সা অসুরা চ, অভিৰাদেত্ৰান পক্কমুং॥

Devā manussā asurā ca, abhivādetvāna pakkamuṃ.

৭৭.

77.

দস্সনং মে অতিক্কন্তে, সসঙ্ঘে লোকনাযকে।

Dassanaṃ me atikkante, sasaṅghe lokanāyake;

সযনা ৰুট্ঠহিত্ৰান, পল্লঙ্কং আভুজিং তদা॥

Sayanā vuṭṭhahitvāna, pallaṅkaṃ ābhujiṃ tadā.

৭৮.

78.

সুখেন সুখিতো হোমি, পামোজ্জেন পমোদিতো।

Sukhena sukhito homi, pāmojjena pamodito;

পীতিযা চ অভিস্সন্নো, পল্লঙ্কং আভুজিং তদা॥

Pītiyā ca abhissanno, pallaṅkaṃ ābhujiṃ tadā.

৭৯.

79.

পল্লঙ্কেন নিসীদিত্ৰা, এৰং চিন্তেসহং তদা।

Pallaṅkena nisīditvā, evaṃ cintesahaṃ tadā;

‘‘ৰসীভূতো অহং ঝানে, অভিঞ্ঞাসু পারমিংগতো 23

‘‘Vasībhūto ahaṃ jhāne, abhiññāsu pāramiṃgato 24.

৮০.

80.

‘‘সহস্সিযম্হি লোকম্হি, ইসযো নত্থি মে সমা।

‘‘Sahassiyamhi lokamhi, isayo natthi me samā;

অসমো ইদ্ধিধম্মেসু, অলভিং ঈদিসং সুখং॥

Asamo iddhidhammesu, alabhiṃ īdisaṃ sukhaṃ.

৮১.

81.

‘‘পল্লঙ্কাভুজনে ময্হং, দসসহস্সাধিৰাসিনো।

‘‘Pallaṅkābhujane mayhaṃ, dasasahassādhivāsino;

মহানাদং পৰত্তেসুং, ‘ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Mahānādaṃ pavattesuṃ, ‘dhuvaṃ buddho bhavissasi.

৮২.

82.

‘‘‘যা পুব্বে বোধিসত্তানং, পল্লঙ্কৰরমাভুজে।

‘‘‘Yā pubbe bodhisattānaṃ, pallaṅkavaramābhuje;

নিমিত্তানি পদিস্সন্তি, তানি অজ্জ পদিস্সরে॥

Nimittāni padissanti, tāni ajja padissare.

৮৩.

83.

‘‘‘সীতং ব্যপগতং হোতি, উণ্হঞ্চ উপসম্মতি।

‘‘‘Sītaṃ byapagataṃ hoti, uṇhañca upasammati;

তানি অজ্জ পদিস্সন্তি, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Tāni ajja padissanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

৮৪.

84.

‘‘‘দসসহস্সী লোকধাতূ, নিস্সদ্দা হোন্তি নিরাকুলা।

‘‘‘Dasasahassī lokadhātū, nissaddā honti nirākulā;

তানি অজ্জ পদিস্সন্তি, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Tāni ajja padissanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

৮৫.

85.

‘‘‘মহাৰাতা ন ৰাযন্তি, ন সন্দন্তি সৰন্তিযো।

‘‘‘Mahāvātā na vāyanti, na sandanti savantiyo;

তানি অজ্জ পদিস্সন্তি, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Tāni ajja padissanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

৮৬.

86.

‘‘‘থলজা দকজা পুপ্ফা, সব্বে পুপ্ফন্তি তাৰদে।

‘‘‘Thalajā dakajā pupphā, sabbe pupphanti tāvade;

তেপজ্জ পুপ্ফিতা 25 সব্বে, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Tepajja pupphitā 26 sabbe, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

৮৭.

87.

‘‘‘লতা ৰা যদি ৰা রুক্খা, ফলভারা হোন্তি তাৰদে।

‘‘‘Latā vā yadi vā rukkhā, phalabhārā honti tāvade;

তেপজ্জ ফলিতা সব্বে, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Tepajja phalitā sabbe, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

৮৮.

88.

‘‘‘আকাসট্ঠা চ ভূমট্ঠা, রতনা জোতন্তি তাৰদে।

‘‘‘Ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā, ratanā jotanti tāvade;

তেপজ্জ রতনা জোতন্তি, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Tepajja ratanā jotanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

৮৯.

89.

‘‘‘মানুস্সকা চ দিব্বা চ, তুরিযা ৰজ্জন্তি তাৰদে।

‘‘‘Mānussakā ca dibbā ca, turiyā vajjanti tāvade;

তেপজ্জুভো অভিরৰন্তি, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Tepajjubho abhiravanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

৯০.

90.

‘‘‘ৰিচিত্রপুপ্ফা গগনা, অভিৰস্সন্তি তাৰদে।

‘‘‘Vicitrapupphā gaganā, abhivassanti tāvade;

তেপি অজ্জ পৰস্সন্তি, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Tepi ajja pavassanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

৯১.

91.

‘‘‘মহাসমুদ্দো আভুজতি, দসসহস্সী পকম্পতি।

‘‘‘Mahāsamuddo ābhujati, dasasahassī pakampati;

তেপজ্জুভো অভিরৰন্তি, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Tepajjubho abhiravanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

৯২.

92.

‘‘‘নিরযেপি দসসহস্সে, অগ্গী নিব্বন্তি তাৰদে।

‘‘‘Nirayepi dasasahasse, aggī nibbanti tāvade;

তেপজ্জ নিব্বুতা অগ্গী, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Tepajja nibbutā aggī, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

৯৩.

93.

‘‘‘ৰিমলো হোতি সূরিযো, সব্বা দিস্সন্তি তারকা।

‘‘‘Vimalo hoti sūriyo, sabbā dissanti tārakā;

তেপি অজ্জ পদিস্সন্তি, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Tepi ajja padissanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

৯৪.

94.

‘‘‘অনোৰট্ঠেন 27 উদকং, মহিযা উব্ভিজ্জি তাৰদে।

‘‘‘Anovaṭṭhena 28 udakaṃ, mahiyā ubbhijji tāvade;

তম্পজ্জুব্ভিজ্জতে মহিযা, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Tampajjubbhijjate mahiyā, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

৯৫.

95.

‘‘‘তারাগণা ৰিরোচন্তি, নক্খত্তা গগনমণ্ডলে।

‘‘‘Tārāgaṇā virocanti, nakkhattā gaganamaṇḍale;

ৰিসাখা চন্দিমা যুত্তা, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Visākhā candimā yuttā, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

৯৬.

96.

‘‘‘বিলাসযা দরীসযা, নিক্খমন্তি সকাসযা।

‘‘‘Bilāsayā darīsayā, nikkhamanti sakāsayā;

তেপজ্জ আসযা ছুদ্ধা, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Tepajja āsayā chuddhā, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

৯৭.

97.

‘‘‘ন হোন্তি অরতী সত্তানং, সন্তুট্ঠা হোন্তি তাৰদে।

‘‘‘Na honti aratī sattānaṃ, santuṭṭhā honti tāvade;

তেপজ্জ সব্বে সন্তুট্ঠা, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Tepajja sabbe santuṭṭhā, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

৯৮.

98.

‘‘‘রোগা তদুপসম্মন্তি, জিঘচ্ছা চ ৰিনস্সতি।

‘‘‘Rogā tadupasammanti, jighacchā ca vinassati;

তানি অজ্জ পদিস্সন্তি, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Tāni ajja padissanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

৯৯.

99.

‘‘‘রাগো তদা তনু হোতি, দোসো মোহো ৰিনস্সতি।

‘‘‘Rāgo tadā tanu hoti, doso moho vinassati;

তেপজ্জ ৰিগতা সব্বে, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Tepajja vigatā sabbe, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

১০০.

100.

‘‘‘ভযং তদা ন ভৰতি, অজ্জপেতং পদিস্সতি।

‘‘‘Bhayaṃ tadā na bhavati, ajjapetaṃ padissati;

তেন লিঙ্গেন জানাম, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Tena liṅgena jānāma, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

১০১.

101.

‘‘‘রজোনুদ্ধংসতি উদ্ধং, অজ্জপেতং পদিস্সতি।

‘‘‘Rajonuddhaṃsati uddhaṃ, ajjapetaṃ padissati;

তেন লিঙ্গেন জানাম, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Tena liṅgena jānāma, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

১০২.

102.

‘‘‘অনিট্ঠগন্ধো পক্কমতি, দিব্বগন্ধো পৰাযতি।

‘‘‘Aniṭṭhagandho pakkamati, dibbagandho pavāyati;

সোপজ্জ ৰাযতি গন্ধো, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Sopajja vāyati gandho, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

১০৩.

103.

‘‘‘সব্বে দেৰা পদিস্সন্তি, ঠপযিত্ৰা অরূপিনো।

‘‘‘Sabbe devā padissanti, ṭhapayitvā arūpino;

তেপজ্জ সব্বে দিস্সন্তি, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Tepajja sabbe dissanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

১০৪.

104.

‘‘‘যাৰতা নিরযা নাম, সব্বে দিস্সন্তি তাৰদে।

‘‘‘Yāvatā nirayā nāma, sabbe dissanti tāvade;

তেপজ্জ সব্বে দিস্সন্তি, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Tepajja sabbe dissanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

১০৫.

105.

‘‘‘কুট্টা 29 কৰাটা সেলা চ, ন হোন্তাৰরণা তদা।

‘‘‘Kuṭṭā 30 kavāṭā selā ca, na hontāvaraṇā tadā;

আকাসভূতা তেপজ্জ, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Ākāsabhūtā tepajja, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

১০৬.

106.

‘‘‘চুতী চ উপপত্তি চ, খণে তস্মিং ন ৰিজ্জতি।

‘‘‘Cutī ca upapatti ca, khaṇe tasmiṃ na vijjati;

তানিপজ্জ পদিস্সন্তি, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি॥

Tānipajja padissanti, dhuvaṃ buddho bhavissasi.

১০৭.

107.

‘‘‘দল়্হং পগ্গণ্হ ৰীরিযং, মা নিৰত্ত অভিক্কম।

‘‘‘Daḷhaṃ paggaṇha vīriyaṃ, mā nivatta abhikkama;

মযম্পেতং ৰিজানাম, ধুৰং বুদ্ধো ভৰিস্সসি’’’॥

Mayampetaṃ vijānāma, dhuvaṃ buddho bhavissasi’’’.

১০৮.

108.

বুদ্ধস্স ৰচনং সুত্ৰা, দসসহস্সীনচূভযং।

Buddhassa vacanaṃ sutvā, dasasahassīnacūbhayaṃ;

তুট্ঠহট্ঠো পমোদিতো, এৰং চিন্তেসহং তদা॥

Tuṭṭhahaṭṭho pamodito, evaṃ cintesahaṃ tadā.

১০৯.

109.

‘‘অদ্ৰেজ্ঝৰচনা বুদ্ধা, অমোঘৰচনা জিনা।

‘‘Advejjhavacanā buddhā, amoghavacanā jinā;

ৰিতথং নত্থি বুদ্ধানং, ধুৰং বুদ্ধো ভৰামহং॥

Vitathaṃ natthi buddhānaṃ, dhuvaṃ buddho bhavāmahaṃ.

১১০.

110.

‘‘যথা খিত্তং নভে লেড্ডু, ধুৰং পততি ভূমিযং।

‘‘Yathā khittaṃ nabhe leḍḍu, dhuvaṃ patati bhūmiyaṃ;

তথেৰ বুদ্ধসেট্ঠানং, ৰচনং ধুৰসস্সতং।

Tatheva buddhaseṭṭhānaṃ, vacanaṃ dhuvasassataṃ;

ৰিতথং নত্থি বুদ্ধানং, ধুৰং বুদ্ধো ভৰামহং॥

Vitathaṃ natthi buddhānaṃ, dhuvaṃ buddho bhavāmahaṃ.

১১১.

111.

‘‘যথাপি সব্বসত্তানং, মরণং ধুৰসস্সতং।

‘‘Yathāpi sabbasattānaṃ, maraṇaṃ dhuvasassataṃ;

তথেৰ বুদ্ধসেট্ঠানং, ৰচনং ধুৰসস্সতং।

Tatheva buddhaseṭṭhānaṃ, vacanaṃ dhuvasassataṃ;

ৰিতথং নত্থি বুদ্ধানং, ধুৰং বুদ্ধো ভৰামহং॥

Vitathaṃ natthi buddhānaṃ, dhuvaṃ buddho bhavāmahaṃ.

১১২.

112.

‘‘যথা রত্তিক্খযে পত্তে, সূরিযুগ্গমনং ধুৰং।

‘‘Yathā rattikkhaye patte, sūriyuggamanaṃ dhuvaṃ;

তথেৰ বুদ্ধসেট্ঠানং, ৰচনং ধুৰসস্সতং।

Tatheva buddhaseṭṭhānaṃ, vacanaṃ dhuvasassataṃ;

ৰিতথং নত্থি বুদ্ধানং, ধুৰং বুদ্ধো ভৰামহং॥

Vitathaṃ natthi buddhānaṃ, dhuvaṃ buddho bhavāmahaṃ.

১১৩.

113.

‘‘যথা নিক্খন্তসযনস্স, সীহস্স নদনং ধুৰং।

‘‘Yathā nikkhantasayanassa, sīhassa nadanaṃ dhuvaṃ;

তথেৰ বুদ্ধসেট্ঠানং, ৰচনং ধুৰসস্সতং।

Tatheva buddhaseṭṭhānaṃ, vacanaṃ dhuvasassataṃ;

ৰিতথং নত্থি বুদ্ধানং, ধুৰং বুদ্ধো ভৰামহং॥

Vitathaṃ natthi buddhānaṃ, dhuvaṃ buddho bhavāmahaṃ.

১১৪.

114.

‘‘যথা আপন্নসত্তানং, ভারমোরোপনং ধুৰং।

‘‘Yathā āpannasattānaṃ, bhāramoropanaṃ dhuvaṃ;

তথেৰ বুদ্ধসেট্ঠানং, ৰচনং ধুৰসস্সতং।

Tatheva buddhaseṭṭhānaṃ, vacanaṃ dhuvasassataṃ;

ৰিতথং নত্থি বুদ্ধানং, ধুৰং বুদ্ধো ভৰামহং॥

Vitathaṃ natthi buddhānaṃ, dhuvaṃ buddho bhavāmahaṃ.

১১৫.

115.

‘‘হন্দ বুদ্ধকরে ধম্মে, ৰিচিনামি ইতো চিতো।

‘‘Handa buddhakare dhamme, vicināmi ito cito;

উদ্ধং অধো দস দিসা, যাৰতা ধম্মধাতুযা’’॥

Uddhaṃ adho dasa disā, yāvatā dhammadhātuyā’’.

১১৬.

116.

ৰিচিনন্তো তদা দক্খিং, পঠমং দানপারমিং।

Vicinanto tadā dakkhiṃ, paṭhamaṃ dānapāramiṃ;

পুব্বকেহি মহেসীহি, অনুচিণ্ণং মহাপথং॥

Pubbakehi mahesīhi, anuciṇṇaṃ mahāpathaṃ.

১১৭.

117.

‘‘ইমং ত্ৰং পঠমং তাৰ, দল়্হং কত্ৰা সমাদিয।

‘‘Imaṃ tvaṃ paṭhamaṃ tāva, daḷhaṃ katvā samādiya;

দানপারমিতং গচ্ছ, যদি বোধিং পত্তুমিচ্ছসি॥

Dānapāramitaṃ gaccha, yadi bodhiṃ pattumicchasi.

১১৮.

118.

‘‘যথাপি কুম্ভো সম্পুণ্ণো, যস্স কস্সচি অধো কতো।

‘‘Yathāpi kumbho sampuṇṇo, yassa kassaci adho kato;

ৰমতে ৰুদকং নিস্সেসং, ন তত্থ পরিরক্খতি॥

Vamate vudakaṃ nissesaṃ, na tattha parirakkhati.

১১৯.

119.

‘‘তথেৰ যাচকে দিস্ৰা, হীনমুক্কট্ঠমজ্ঝিমে।

‘‘Tatheva yācake disvā, hīnamukkaṭṭhamajjhime;

দদাহি দানং নিস্সেসং, কুম্ভো ৰিয অধো কতো॥

Dadāhi dānaṃ nissesaṃ, kumbho viya adho kato.

১২০.

120.

‘‘নহেতে এত্তকাযেৰ, বুদ্ধধম্মা ভৰিস্সরে।

‘‘Nahete ettakāyeva, buddhadhammā bhavissare;

অঞ্ঞেপি ৰিচিনিস্সামি, যে ধম্মা বোধিপাচনা’’॥

Aññepi vicinissāmi, ye dhammā bodhipācanā’’.

১২১.

121.

ৰিচিনন্তো তদা দক্খিং, দুতিযং সীলপারমিং।

Vicinanto tadā dakkhiṃ, dutiyaṃ sīlapāramiṃ;

পুব্বকেহি মহেসীহি, আসেৰিতনিসেৰিতং॥

Pubbakehi mahesīhi, āsevitanisevitaṃ.

১২২.

122.

‘‘ইমং ত্ৰং দুতিযং তাৰ, দল়্হং কত্ৰা সমাদিয।

‘‘Imaṃ tvaṃ dutiyaṃ tāva, daḷhaṃ katvā samādiya;

সীলপারমিতং গচ্ছ, যদি বোধিং পত্তুমিচ্ছসি॥

Sīlapāramitaṃ gaccha, yadi bodhiṃ pattumicchasi.

১২৩.

123.

‘‘যথাপি চমরী ৰালং, কিস্মিঞ্চি পটিলগ্গিতং।

‘‘Yathāpi camarī vālaṃ, kismiñci paṭilaggitaṃ;

উপেতি মরণং তত্থ, ন ৰিকোপেতি ৰালধিং॥

Upeti maraṇaṃ tattha, na vikopeti vāladhiṃ.

১২৪.

124.

‘‘তথেৰ ত্ৰং চতূসু ভূমীসু, সীলানি পরিপূরয।

‘‘Tatheva tvaṃ catūsu bhūmīsu, sīlāni paripūraya;

পরিরক্খ সব্বদা সীলং, চমরী ৰিয ৰালধিং॥

Parirakkha sabbadā sīlaṃ, camarī viya vāladhiṃ.

১২৫.

125.

‘‘নহেতে এত্তকাযেৰ, বুদ্ধধম্মা ভৰিস্সরে।

‘‘Nahete ettakāyeva, buddhadhammā bhavissare;

অঞ্ঞেপি ৰিচিনিস্সামি, যে ধম্মা বোধিপাচনা’’॥

Aññepi vicinissāmi, ye dhammā bodhipācanā’’.

১২৬.

126.

ৰিচিনন্তো তদা দক্খিং, ততিযং নেক্খম্মপারমিং।

Vicinanto tadā dakkhiṃ, tatiyaṃ nekkhammapāramiṃ;

পুব্বকেহি মহেসীহি, আসেৰিতনিসেৰিতং॥

Pubbakehi mahesīhi, āsevitanisevitaṃ.

১২৭.

127.

‘‘ইমং ত্ৰং ততিযং তাৰ, দল়্হং কত্ৰা সমাদিয।

‘‘Imaṃ tvaṃ tatiyaṃ tāva, daḷhaṃ katvā samādiya;

নেক্খম্মপারমিতং গচ্ছ, যদি বোধিং পত্তুমিচ্ছসি॥

Nekkhammapāramitaṃ gaccha, yadi bodhiṃ pattumicchasi.

১২৮.

128.

‘‘যথা অন্দুঘরে পুরিসো, চিরৰুত্থো দুখট্টিতো।

‘‘Yathā andughare puriso, ciravuttho dukhaṭṭito;

ন তত্থ রাগং জনেসি, মুত্তিংযেৰ গৰেসতি॥

Na tattha rāgaṃ janesi, muttiṃyeva gavesati.

১২৯.

129.

‘‘তথেৰ ত্ৰং সব্বভৰে, পস্স অন্দুঘরে ৰিয।

‘‘Tatheva tvaṃ sabbabhave, passa andughare viya;

নেক্খম্মাভিমুখো হোহি, ভৰতো পরিমুত্তিযা॥

Nekkhammābhimukho hohi, bhavato parimuttiyā.

১৩০.

130.

‘‘নহেতে এত্তকাযেৰ, বুদ্ধধম্মা ভৰিস্সরে।

‘‘Nahete ettakāyeva, buddhadhammā bhavissare;

অঞ্ঞেপি ৰিচিনিস্সামি, যে ধম্মা বোধিপাচনা’’॥

Aññepi vicinissāmi, ye dhammā bodhipācanā’’.

১৩১.

131.

ৰিচিনন্তো তদা দক্খিং, চতুত্থং পঞ্ঞাপারমিং।

Vicinanto tadā dakkhiṃ, catutthaṃ paññāpāramiṃ;

পুব্বকেহি মহেসীহি, আসেৰিতনিসেৰিতং॥

Pubbakehi mahesīhi, āsevitanisevitaṃ.

১৩২.

132.

‘‘ইমং ত্ৰং চতুত্থং তাৰ, দল়্হং কত্ৰা সমাদিয।

‘‘Imaṃ tvaṃ catutthaṃ tāva, daḷhaṃ katvā samādiya;

পঞ্ঞাপারমিতং গচ্ছ, যদি বোধিং পত্তুমিচ্ছসি॥

Paññāpāramitaṃ gaccha, yadi bodhiṃ pattumicchasi.

১৩৩.

133.

‘‘যথাপি ভিক্খু ভিক্খন্তো, হীনমুক্কট্ঠমজ্ঝিমে।

‘‘Yathāpi bhikkhu bhikkhanto, hīnamukkaṭṭhamajjhime;

কুলানি ন ৰিৰজ্জেন্তো, এৰং লভতি যাপনং॥

Kulāni na vivajjento, evaṃ labhati yāpanaṃ.

১৩৪.

134.

‘‘তথেৰ ত্ৰং সব্বকালং, পরিপুচ্ছং বুধং জনং।

‘‘Tatheva tvaṃ sabbakālaṃ, paripucchaṃ budhaṃ janaṃ;

পঞ্ঞাপারমিতং গন্ত্ৰা, সম্বোধিং পাপুণিস্সসি॥

Paññāpāramitaṃ gantvā, sambodhiṃ pāpuṇissasi.

১৩৫.

135.

‘‘নহেতে এত্তকাযেৰ, বুদ্ধধম্মা ভৰিস্সরে।

‘‘Nahete ettakāyeva, buddhadhammā bhavissare;

অঞ্ঞেপি ৰিচিনিস্সামি, যে ধম্মা বোধিপাচনা’’॥

Aññepi vicinissāmi, ye dhammā bodhipācanā’’.

১৩৬.

136.

ৰিচিনন্তো তদা দক্খিং, পঞ্চমং ৰীরিযপারমিং।

Vicinanto tadā dakkhiṃ, pañcamaṃ vīriyapāramiṃ;

পুব্বকেহি মহেসীহি, আসেৰিতনিসেৰিতং॥

Pubbakehi mahesīhi, āsevitanisevitaṃ.

১৩৭.

137.

‘‘ইমং ত্ৰং পঞ্চমং তাৰ, দল়্হং কত্ৰা সমাদিয।

‘‘Imaṃ tvaṃ pañcamaṃ tāva, daḷhaṃ katvā samādiya;

ৰীরিযপারমিতং গচ্ছ, যদি বোধিং পত্তুমিচ্ছসি॥

Vīriyapāramitaṃ gaccha, yadi bodhiṃ pattumicchasi.

১৩৮.

138.

‘‘যথাপি সীহো মিগরাজা, নিসজ্জট্ঠানচঙ্কমে।

‘‘Yathāpi sīho migarājā, nisajjaṭṭhānacaṅkame;

অলীনৰীরিযো হোতি, পগ্গহিতমনো সদা॥

Alīnavīriyo hoti, paggahitamano sadā.

১৩৯.

139.

‘‘তথেৰ ত্ৰং 31 সব্বভৰে, পগ্গণ্হ ৰীরিযং দল়্হং।

‘‘Tatheva tvaṃ 32 sabbabhave, paggaṇha vīriyaṃ daḷhaṃ;

ৰীরিযপারমিতং গন্ত্ৰা, সম্বোধিং পাপুণিস্সসি॥

Vīriyapāramitaṃ gantvā, sambodhiṃ pāpuṇissasi.

১৪০.

140.

‘‘নহেতে এত্তকাযেৰ, বুদ্ধধম্মা ভৰিস্সরে।

‘‘Nahete ettakāyeva, buddhadhammā bhavissare;

অঞ্ঞেপি ৰিচিনিস্সামি, যে ধম্মা বোধিপাচনা’’॥

Aññepi vicinissāmi, ye dhammā bodhipācanā’’.

১৪১.

141.

ৰিচিনন্তো তদা দক্খিং, ছট্ঠমং খন্তিপারমিং।

Vicinanto tadā dakkhiṃ, chaṭṭhamaṃ khantipāramiṃ;

পুব্বকেহি মহেসীহি, আসেৰিতনিসেৰিতং॥

Pubbakehi mahesīhi, āsevitanisevitaṃ.

১৪২.

142.

‘‘ইমং ত্ৰং ছট্ঠমং তাৰ, দল়্হং কত্ৰা সমাদিয।

‘‘Imaṃ tvaṃ chaṭṭhamaṃ tāva, daḷhaṃ katvā samādiya;

তত্থ অদ্ৰেজ্ঝমানসো, সম্বোধিং পাপুণিস্সসি॥

Tattha advejjhamānaso, sambodhiṃ pāpuṇissasi.

১৪৩.

143.

‘‘যথাপি পথৰী নাম, সুচিম্পি অসুচিম্পি চ।

‘‘Yathāpi pathavī nāma, sucimpi asucimpi ca;

সব্বং সহতি নিক্খেপং, ন করোতি পটিঘং তযা॥

Sabbaṃ sahati nikkhepaṃ, na karoti paṭighaṃ tayā.

১৪৪.

144.

‘‘তথেৰ ত্ৰম্পি সব্বেসং, সম্মানাৰমানক্খমো।

‘‘Tatheva tvampi sabbesaṃ, sammānāvamānakkhamo;

খন্তিপারমিতং গন্ত্ৰা, সম্বোধিং পাপুণিস্সসি॥

Khantipāramitaṃ gantvā, sambodhiṃ pāpuṇissasi.

১৪৫.

145.

‘‘নহেতে এত্তকাযেৰ, বুদ্ধধম্মা ভৰিস্সরে।

‘‘Nahete ettakāyeva, buddhadhammā bhavissare;

অঞ্ঞেপি ৰিচিনিস্সামি, যে ধম্মা বোধিপাচনা’’॥

Aññepi vicinissāmi, ye dhammā bodhipācanā’’.

১৪৬.

146.

ৰিচিনন্তো তদা দক্খিং, সত্তমং সচ্চপারমিং।

Vicinanto tadā dakkhiṃ, sattamaṃ saccapāramiṃ;

পুব্বকেহি মহেসীহি, আসেৰিতনিসেৰিতং॥

Pubbakehi mahesīhi, āsevitanisevitaṃ.

১৪৭.

147.

‘‘ইমং ত্ৰং সত্তমং তাৰ, দল়্হং কত্ৰা সমাদিয।

‘‘Imaṃ tvaṃ sattamaṃ tāva, daḷhaṃ katvā samādiya;

তত্থ অদ্ৰেজ্ঝৰচনো, সম্বোধিং পাপুণিস্সসি॥

Tattha advejjhavacano, sambodhiṃ pāpuṇissasi.

১৪৮.

148.

‘‘যথাপি ওসধী নাম, তুলাভূতা সদেৰকে।

‘‘Yathāpi osadhī nāma, tulābhūtā sadevake;

সমযে উতুৰস্সে ৰা, ন ৰোক্কমতি ৰীথিতো॥

Samaye utuvasse vā, na vokkamati vīthito.

১৪৯.

149.

‘‘তথেৰ ত্ৰম্পি সচ্চেসু, মা ৰোক্কম হি ৰীথিতো।

‘‘Tatheva tvampi saccesu, mā vokkama hi vīthito;

সচ্চপারমিতং গন্ত্ৰা, সম্বোধিং পাপুণিস্সসি॥

Saccapāramitaṃ gantvā, sambodhiṃ pāpuṇissasi.

১৫০.

150.

‘‘নহেতে এত্তকাযেৰ, বুদ্ধধম্মা ভৰিস্সরে।

‘‘Nahete ettakāyeva, buddhadhammā bhavissare;

অঞ্ঞেপি ৰিচিনিস্সামি, যে ধম্মা বোধিপাচনা’’॥

Aññepi vicinissāmi, ye dhammā bodhipācanā’’.

১৫১.

151.

ৰিচিনন্তো তদা দক্খিং, অট্ঠমং অধিট্ঠানপারমিং।

Vicinanto tadā dakkhiṃ, aṭṭhamaṃ adhiṭṭhānapāramiṃ;

পুব্বকেহি মহেসীহি, আসেৰিতনিসেৰিতং॥

Pubbakehi mahesīhi, āsevitanisevitaṃ.

১৫২.

152.

‘‘ইমং ত্ৰং অট্ঠমং তাৰ, দল়্হং কত্ৰা সমাদিয।

‘‘Imaṃ tvaṃ aṭṭhamaṃ tāva, daḷhaṃ katvā samādiya;

তত্থ ত্ৰং অচলো হুত্ৰা, সম্বোধিং পাপুণিস্সসি॥

Tattha tvaṃ acalo hutvā, sambodhiṃ pāpuṇissasi.

১৫৩.

153.

‘‘যথাপি পব্বতো সেলো, অচলো সুপ্পতিট্ঠিতো।

‘‘Yathāpi pabbato selo, acalo suppatiṭṭhito;

ন কম্পতি ভুসৰাতেহি, সকট্ঠানেৰ তিট্ঠতি॥

Na kampati bhusavātehi, sakaṭṭhāneva tiṭṭhati.

১৫৪.

154.

‘‘তথেৰ ত্ৰম্পি অধিট্ঠানে, সব্বদা অচলো ভৰ।

‘‘Tatheva tvampi adhiṭṭhāne, sabbadā acalo bhava;

অধিট্ঠানপারমিতং গন্ত্ৰা, সম্বোধিং পাপুণিস্সসি॥

Adhiṭṭhānapāramitaṃ gantvā, sambodhiṃ pāpuṇissasi.

১৫৫.

155.

‘‘নহেতে এত্তকাযেৰ, বুদ্ধধম্মা ভৰিস্সরে।

‘‘Nahete ettakāyeva, buddhadhammā bhavissare;

অঞ্ঞেপি ৰিচিনিস্সামি, যে ধম্মা বোধিপাচনা’’॥

Aññepi vicinissāmi, ye dhammā bodhipācanā’’.

১৫৬.

156.

ৰিচিনন্তো তদা দক্খিং, নৰমং মেত্তাপারমিং।

Vicinanto tadā dakkhiṃ, navamaṃ mettāpāramiṃ;

পুব্বকেহি মহেসীহি, আসেৰিতনিসেৰিতং॥

Pubbakehi mahesīhi, āsevitanisevitaṃ.

১৫৭.

157.

‘‘ইমং ত্ৰং নৰমং তাৰ, দল়্হং কত্ৰা সমাদিয।

‘‘Imaṃ tvaṃ navamaṃ tāva, daḷhaṃ katvā samādiya;

মেত্তায অসমো হোহি, যদি বোধিং পত্তুমিচ্ছসি॥

Mettāya asamo hohi, yadi bodhiṃ pattumicchasi.

১৫৮.

158.

‘‘যথাপি উদকং নাম, কল্যাণে পাপকে জনে।

‘‘Yathāpi udakaṃ nāma, kalyāṇe pāpake jane;

সমং ফরতি সীতেন, পৰাহেতি রজোমলং॥

Samaṃ pharati sītena, pavāheti rajomalaṃ.

১৫৯.

159.

‘‘তথেৰ ত্ৰং হিতাহিতে, সমং মেত্তায ভাৰয।

‘‘Tatheva tvaṃ hitāhite, samaṃ mettāya bhāvaya;

মেত্তাপারমিতং গন্ত্ৰা, সম্বোধিং পাপুণিস্সসি॥

Mettāpāramitaṃ gantvā, sambodhiṃ pāpuṇissasi.

১৬০.

160.

‘‘নহেতে এত্তকাযেৰ, বুদ্ধধম্মা ভৰিস্সরে।

‘‘Nahete ettakāyeva, buddhadhammā bhavissare;

অঞ্ঞেপি ৰিচিনিস্সামি, যে ধম্মা বোধিপাচনা’’॥

Aññepi vicinissāmi, ye dhammā bodhipācanā’’.

১৬১.

161.

ৰিচিনন্তো তদা দক্খিং, দসমং উপেক্খাপারমিং।

Vicinanto tadā dakkhiṃ, dasamaṃ upekkhāpāramiṃ;

পুব্বকেহি মহেসীহি, আসেৰিতনিসেৰিতং॥

Pubbakehi mahesīhi, āsevitanisevitaṃ.

১৬২.

162.

‘‘ইমং ত্ৰং দসমং তাৰ, দল়্হং কত্ৰা সমাদিয।

‘‘Imaṃ tvaṃ dasamaṃ tāva, daḷhaṃ katvā samādiya;

তুলাভূতো দল়্হো হুত্ৰা, সম্বোধিং পাপুণিস্সসি॥

Tulābhūto daḷho hutvā, sambodhiṃ pāpuṇissasi.

১৬৩.

163.

‘‘যথাপি পথৰী নাম, নিক্খিত্তং অসুচিং সুচিং।

‘‘Yathāpi pathavī nāma, nikkhittaṃ asuciṃ suciṃ;

উপেক্খতি উভোপেতে, কোপানুনযৰজ্জিতা॥

Upekkhati ubhopete, kopānunayavajjitā.

১৬৪.

164.

‘‘তথেৰ ত্ৰং সুখদুক্খে, তুলাভূতো সদা ভৰ।

‘‘Tatheva tvaṃ sukhadukkhe, tulābhūto sadā bhava;

উপেক্খাপারমিতং গন্ত্ৰা, সম্বোধিং পাপুণিস্সসি॥

Upekkhāpāramitaṃ gantvā, sambodhiṃ pāpuṇissasi.

১৬৫.

165.

‘‘এত্তকাযেৰ তে লোকে, যে ধম্মা বোধিপাচনা।

‘‘Ettakāyeva te loke, ye dhammā bodhipācanā;

ততুদ্ধং নত্থি অঞ্ঞত্র, দল়্হং তত্থ পতিট্ঠহ’’॥

Tatuddhaṃ natthi aññatra, daḷhaṃ tattha patiṭṭhaha’’.

১৬৬.

166.

ইমে ধম্মে সম্মসতো, সভাৰসরসলক্খণে।

Ime dhamme sammasato, sabhāvasarasalakkhaṇe;

ধম্মতেজেন ৰসুধা, দসসহস্সী পকম্পথ॥

Dhammatejena vasudhā, dasasahassī pakampatha.

১৬৭.

167.

চলতী রৰতী পথৰী, উচ্ছুযন্তংৰ পীল়িতং।

Calatī ravatī pathavī, ucchuyantaṃva pīḷitaṃ;

তেলযন্তে যথা চক্কং, এৰং কম্পতি মেদনী॥

Telayante yathā cakkaṃ, evaṃ kampati medanī.

১৬৮.

168.

যাৰতা পরিসা আসি, বুদ্ধস্স পরিৰেসনে।

Yāvatā parisā āsi, buddhassa parivesane;

পৰেধমানা সা তত্থ, মুচ্ছিতা সেতি ভূমিযং॥

Pavedhamānā sā tattha, mucchitā seti bhūmiyaṃ.

১৬৯.

169.

ঘটানেকসহস্সানি, কুম্ভীনঞ্চ সতা বহূ।

Ghaṭānekasahassāni, kumbhīnañca satā bahū;

সঞ্চুণ্ণমথিতা তত্থ, অঞ্ঞমঞ্ঞং পঘট্টিতা॥

Sañcuṇṇamathitā tattha, aññamaññaṃ paghaṭṭitā.

১৭০.

170.

উব্বিগ্গা তসিতা ভীতা, ভন্তা ব্যাথিতমানসা।

Ubbiggā tasitā bhītā, bhantā byāthitamānasā;

মহাজনা সমাগম্ম, দীপঙ্করমুপাগমুং॥

Mahājanā samāgamma, dīpaṅkaramupāgamuṃ.

১৭১.

171.

‘‘কিং ভৰিস্সতি লোকস্স, কল্যাণমথ পাপকং।

‘‘Kiṃ bhavissati lokassa, kalyāṇamatha pāpakaṃ;

সব্বো উপদ্দুতো লোকো, তং ৰিনোদেহি চক্খুম’’॥

Sabbo upadduto loko, taṃ vinodehi cakkhuma’’.

১৭২.

172.

তেসং তদা সঞ্ঞপেসি, দীপঙ্করো মহামুনি।

Tesaṃ tadā saññapesi, dīpaṅkaro mahāmuni;

‘‘ৰিসট্ঠা হোথ মা ভেথ 33, ইমস্মিং পথৰিকম্পনে॥

‘‘Visaṭṭhā hotha mā bhetha 34, imasmiṃ pathavikampane.

১৭৩.

173.

‘‘যমহং অজ্জ ব্যাকাসিং, বুদ্ধো লোকে ভৰিস্সতি।

‘‘Yamahaṃ ajja byākāsiṃ, buddho loke bhavissati;

এসো সম্মসতি ধম্মং, পুব্বকং জিনসেৰিতং॥

Eso sammasati dhammaṃ, pubbakaṃ jinasevitaṃ.

১৭৪.

174.

‘‘তস্স সম্মসতো ধম্মং, বুদ্ধভূমিং অসেসতো।

‘‘Tassa sammasato dhammaṃ, buddhabhūmiṃ asesato;

তেনাযং কম্পিতা পথৰী, দসসহস্সী সদেৰকে’’॥

Tenāyaṃ kampitā pathavī, dasasahassī sadevake’’.

১৭৫.

175.

বুদ্ধস্স ৰচনং সুত্ৰা, মনো নিব্বাযি তাৰদে।

Buddhassa vacanaṃ sutvā, mano nibbāyi tāvade;

সব্বে মং উপসঙ্কম্ম, পুনাপি অভিৰন্দিসুং॥

Sabbe maṃ upasaṅkamma, punāpi abhivandisuṃ.

১৭৬.

176.

সমাদিযিত্ৰা বুদ্ধগুণং, দল়্হং কত্ৰান মানসং।

Samādiyitvā buddhaguṇaṃ, daḷhaṃ katvāna mānasaṃ;

দীপঙ্করং নমস্সিত্ৰা, আসনা ৰুট্ঠহিং তদা॥

Dīpaṅkaraṃ namassitvā, āsanā vuṭṭhahiṃ tadā.

১৭৭.

177.

দিব্বং মানুসকং পুপ্ফং, দেৰা মানুসকা উভো।

Dibbaṃ mānusakaṃ pupphaṃ, devā mānusakā ubho;

সমোকিরন্তি পুপ্ফেহি, ৰুট্ঠহন্তস্স আসনা॥

Samokiranti pupphehi, vuṭṭhahantassa āsanā.

১৭৮.

178.

ৰেদযন্তি চ তে সোত্থিং, দেৰা মানুসকা উভো।

Vedayanti ca te sotthiṃ, devā mānusakā ubho;

‘‘মহন্তং পত্থিতং তুয্হং, তং লভস্সু যথিচ্ছিতং॥

‘‘Mahantaṃ patthitaṃ tuyhaṃ, taṃ labhassu yathicchitaṃ.

১৭৯.

179.

‘‘সব্বীতিযো ৰিৰজ্জন্তু, সোকো রোগো ৰিনস্সতু।

‘‘Sabbītiyo vivajjantu, soko rogo vinassatu;

মা তে ভৰন্ত্ৰন্তরাযা 35, ফুস খিপ্পং বোধিমুত্তমং॥

Mā te bhavantvantarāyā 36, phusa khippaṃ bodhimuttamaṃ.

১৮০.

180.

‘‘যথাপি সমযে পত্তে, পুপ্ফন্তি পুপ্ফিনো দুমা।

‘‘Yathāpi samaye patte, pupphanti pupphino dumā;

তথেৰ ত্ৰং মহাৰীর, বুদ্ধঞাণেন পুপ্ফসি॥

Tatheva tvaṃ mahāvīra, buddhañāṇena pupphasi.

১৮১.

181.

‘‘যথা যে কেচি সম্বুদ্ধা, পূরযুং দস পারমী।

‘‘Yathā ye keci sambuddhā, pūrayuṃ dasa pāramī;

তথেৰ ত্ৰং মহাৰীর, পূরয দস পারমী॥

Tatheva tvaṃ mahāvīra, pūraya dasa pāramī.

১৮২.

182.

‘‘যথা যে কেচি সম্বুদ্ধা, বোধিমণ্ডম্হি বুজ্ঝরে।

‘‘Yathā ye keci sambuddhā, bodhimaṇḍamhi bujjhare;

তথেৰ ত্ৰং মহাৰীর, বুজ্ঝস্সু জিনবোধিযং॥

Tatheva tvaṃ mahāvīra, bujjhassu jinabodhiyaṃ.

১৮৩.

183.

‘‘যথা যে কেচি সম্বুদ্ধা, ধম্মচক্কং পৰত্তযুং।

‘‘Yathā ye keci sambuddhā, dhammacakkaṃ pavattayuṃ;

তথেৰ ত্ৰং মহাৰীর, ধম্মচক্কং পৰত্তয॥

Tatheva tvaṃ mahāvīra, dhammacakkaṃ pavattaya.

১৮৪.

184.

‘‘পুণ্ণমাযে যথা চন্দো, পরিসুদ্ধো ৰিরোচতি।

‘‘Puṇṇamāye yathā cando, parisuddho virocati;

তথেৰ ত্ৰং পুণ্ণমনো, ৰিরোচ দসসহস্সিযং॥

Tatheva tvaṃ puṇṇamano, viroca dasasahassiyaṃ.

১৮৫.

185.

‘‘রাহুমুত্তো যথা সূরিযো, তাপেন অতিরোচতি।

‘‘Rāhumutto yathā sūriyo, tāpena atirocati;

তথেৰ লোকা মুঞ্চিত্ৰা, ৰিরোচ সিরিযা তুৰং॥

Tatheva lokā muñcitvā, viroca siriyā tuvaṃ.

১৮৬.

186.

‘‘যথা যা কাচি নদিযো, ওসরন্তি মহোদধিং।

‘‘Yathā yā kāci nadiyo, osaranti mahodadhiṃ;

এৰং সদেৰকা লোকা, ওসরন্তু তৰন্তিকে’’॥

Evaṃ sadevakā lokā, osarantu tavantike’’.

১৮৭.

187.

তেহি থুতপ্পসত্থো সো, দস ধম্মে সমাদিয।

Tehi thutappasattho so, dasa dhamme samādiya;

তে ধম্মে পরিপূরেন্তো, পৰনং পাৰিসী তদাতি॥

Te dhamme paripūrento, pavanaṃ pāvisī tadāti.

সুমেধপত্থনাকথা নিট্ঠিতা।

Sumedhapatthanākathā niṭṭhitā.







Footnotes:
1. চহং (সী॰ স্যা॰)
2. cahaṃ (sī. syā.)
3. উদকগাহিণিং (সী॰), উদকগাহিনিং (স্যা॰)
4. udakagāhiṇiṃ (sī.), udakagāhiniṃ (syā.)
5. বুদ্ধোতি মম (সী॰ স্যা॰ ক॰)
6. buddhoti mama (sī. syā. ka.)
7. মানুস্সকেহি চ মানুসকেহি চ (স্যা॰ ক॰)
8. mānussakehi ca mānusakehi ca (syā. ka.)
9. আকাসে নভগা (স্যা॰)
10. ākāse nabhagā (syā.)
11. অনুত্তরং (স্যা॰ কং॰)
12. anuttaraṃ (syā. kaṃ.)
13. উপট্ঠিস্সতি তং (সী॰)
14. upaṭṭhissati taṃ (sī.)
15. হত্থালৰকো (সী॰)
16. hatthālavako (sī.)
17. বুদ্ধবীজঙ্কুরো (সী॰ স্যা॰)
18. buddhabījaṅkuro (sī. syā.)
19. অপ্ফোঠেন্তি (সী॰)
20. apphoṭhenti (sī.)
21. সব্বে পদক্খিণমকংসু (স্যা॰ ক॰)
22. sabbe padakkhiṇamakaṃsu (syā. ka.)
23. অভিঞ্ঞাপারমিং গতো (সী॰)
24. abhiññāpāramiṃ gato (sī.)
25. পুপ্ফিতানি (অট্ঠ॰)
26. pupphitāni (aṭṭha.)
27. অনোৰুট্ঠেন (স্যা॰ ক॰)
28. anovuṭṭhena (syā. ka.)
29. কুড্ডা (সী॰)
30. kuḍḍā (sī.)
31. ত্ৰংপি (সী॰)
32. tvaṃpi (sī.)
33. ভাথ (সব্বত্থ)
34. bhātha (sabbattha)
35. ভৰত্ৰন্তরাযো (সী॰ স্যা॰)
36. bhavatvantarāyo (sī. syā.)



Related texts:



অট্ঠকথা • Aṭṭhakathā / সুত্তপিটক (অট্ঠকথা) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / খুদ্দকনিকায (অট্ঠকথা) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / বুদ্ধৰংস-অট্ঠকথা • Buddhavaṃsa-aṭṭhakathā / ২. সুমেধপত্থনাকথাৰণ্ণনা • 2. Sumedhapatthanākathāvaṇṇanā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact