| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / धम्मसङ्गणी-अनुटीका • Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā |
सुमेधकथावण्णना
Sumedhakathāvaṇṇanā
उप्पन्ने बुद्धे ततो अत्तानं सेय्यतो वा सदिसतो वा दहन्तो झानाभिञ्ञाहि परिहायति, न तथा सुमेधपण्डितो अट्ठासीति तस्स झानाभिञ्ञाहि अपरिहानि दट्ठब्बा। तेनेवाह ‘‘तापसेहि असमो’’ति। यथा निब्बानं, अञ्ञं वा निच्चाभिमतं अविपरीतवुत्तिताय सब्बकालं तथाभावेन ‘‘सस्सत’’न्ति वुच्चति, एवं बुद्धानं वचनन्ति तस्स सस्सतता वुत्ता। तेनेवाह ‘‘अविपरीतमेवा’’ति। उपपारमीआदिविभागेन अनेकप्पकारता। समादानाधिट्ठानन्ति समादानस्स अधिट्ठानं पवत्तनं करणन्ति अत्थो। ञाणतेजेनाति पारमीपविचयञाणप्पभावेन। महानुभावञ्हि तं ञाणं बोधिसम्भारेसु अनावरणं अनाचरियकं महाबोधिसमुप्पत्तिया अनुरूपपुब्बनिमित्तभूतं। तथा हि तं मनुस्सपुरिसभावादिआधारमेव जातं। कायादीसु असुभसञ्ञादिभावेन सुद्धगोचरा। ‘‘अञ्ञथा’’ति पदस्स पकरणपरिच्छिन्नं अत्थं दस्सेन्तो ‘‘लीनता’’ति आह। लीनताति च सङ्कोचो वीरियहानि वीरियारम्भस्स अधिप्पेतत्ता। तेनाह ‘‘एसा मे वीरियपारमी’’ति।
Uppanne buddhe tato attānaṃ seyyato vā sadisato vā dahanto jhānābhiññāhi parihāyati, na tathā sumedhapaṇḍito aṭṭhāsīti tassa jhānābhiññāhi aparihāni daṭṭhabbā. Tenevāha ‘‘tāpasehi asamo’’ti. Yathā nibbānaṃ, aññaṃ vā niccābhimataṃ aviparītavuttitāya sabbakālaṃ tathābhāvena ‘‘sassata’’nti vuccati, evaṃ buddhānaṃ vacananti tassa sassatatā vuttā. Tenevāha ‘‘aviparītamevā’’ti. Upapāramīādivibhāgena anekappakāratā. Samādānādhiṭṭhānanti samādānassa adhiṭṭhānaṃ pavattanaṃ karaṇanti attho. Ñāṇatejenāti pāramīpavicayañāṇappabhāvena. Mahānubhāvañhi taṃ ñāṇaṃ bodhisambhāresu anāvaraṇaṃ anācariyakaṃ mahābodhisamuppattiyā anurūpapubbanimittabhūtaṃ. Tathā hi taṃ manussapurisabhāvādiādhārameva jātaṃ. Kāyādīsu asubhasaññādibhāvena suddhagocarā. ‘‘Aññathā’’ti padassa pakaraṇaparicchinnaṃ atthaṃ dassento ‘‘līnatā’’ti āha. Līnatāti ca saṅkoco vīriyahāni vīriyārambhassa adhippetattā. Tenāha ‘‘esā me vīriyapāramī’’ti.
निदानकथावण्णना निट्ठिता।
Nidānakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
टीका • Tīkā / अभिधम्मपिटक (टीका) • Abhidhammapiṭaka (ṭīkā) / धम्मसङ्गणी-मूलटीका • Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā / सुमेधकथावण्णना • Sumedhakathāvaṇṇanā
