| Library / Tipiṭaka / ติปิฎก • Tipiṭaka / พุทฺธวํสปาฬิ • Buddhavaṃsapāḷi |
๑๓. สุเมธพุทฺธวํโส
13. Sumedhabuddhavaṃso
๑.
1.
ปทุมุตฺตรสฺส อปเรน, สุเมโธ นาม นายโก;
Padumuttarassa aparena, sumedho nāma nāyako;
ทุราสโท อุคฺคเตโช, สพฺพโลกุตฺตโม มุนิฯ
Durāsado uggatejo, sabbalokuttamo muni.
๒.
2.
ปสนฺนเนโตฺต สุมุโข, พฺรหา อุชุ ปตาปวา;
Pasannanetto sumukho, brahā uju patāpavā;
หิเตสี สพฺพสตฺตานํ, พหู โมเจสิ พนฺธนาฯ
Hitesī sabbasattānaṃ, bahū mocesi bandhanā.
๓.
3.
ยทา พุโทฺธ ปาปุณิตฺวา, เกวลํ โพธิมุตฺตมํ;
Yadā buddho pāpuṇitvā, kevalaṃ bodhimuttamaṃ;
สุทสฺสนมฺหิ นคเร, ธมฺมจกฺกํ ปวตฺตยิฯ
Sudassanamhi nagare, dhammacakkaṃ pavattayi.
๔.
4.
ตสฺสาปิ อภิสมยา ตีณิ, อเหสุํ ธมฺมเทสเน;
Tassāpi abhisamayā tīṇi, ahesuṃ dhammadesane;
โกฎิสตสหสฺสานํ, ปฐมาภิสมโย อหุฯ
Koṭisatasahassānaṃ, paṭhamābhisamayo ahu.
๕.
5.
ปุนาปรํ กุมฺภกณฺณํ, ยกฺขํ โส ทมยี ชิโน;
Punāparaṃ kumbhakaṇṇaṃ, yakkhaṃ so damayī jino;
นวุติโกฎิสหสฺสานํ, ทุติยาภิสมโย อหุฯ
Navutikoṭisahassānaṃ, dutiyābhisamayo ahu.
๖.
6.
ปุนาปรํ อมิตยโส, จตุสจฺจํ ปกาสยิ;
Punāparaṃ amitayaso, catusaccaṃ pakāsayi;
อสีติโกฎิสหสฺสานํ, ตติยาภิสมโย อหุฯ
Asītikoṭisahassānaṃ, tatiyābhisamayo ahu.
๗.
7.
สนฺนิปาตา ตโย อาสุํ, สุเมธสฺส มเหสิโน;
Sannipātā tayo āsuṃ, sumedhassa mahesino;
ขีณาสวานํ วิมลานํ, สนฺตจิตฺตาน ตาทินํฯ
Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ, santacittāna tādinaṃ.
๘.
8.
สุทสฺสนํ นาม นครํ, อุปคญฺฉิ ชิโน ยทา;
Sudassanaṃ nāma nagaraṃ, upagañchi jino yadā;
ตทา ขีณาสวา ภิกฺขู, สมิํสุ สตโกฎิโยฯ
Tadā khīṇāsavā bhikkhū, samiṃsu satakoṭiyo.
๙.
9.
ปุนาปรํ เทวกูเฎ, ภิกฺขูนํ กถินตฺถเต;
Punāparaṃ devakūṭe, bhikkhūnaṃ kathinatthate;
ตทา นวุติโกฎีนํ, ทุติโย อาสิ สมาคโมฯ
Tadā navutikoṭīnaṃ, dutiyo āsi samāgamo.
๑๐.
10.
ปุนาปรํ ทสพโล, ยทา จรติ จาริกํ;
Punāparaṃ dasabalo, yadā carati cārikaṃ;
ตทา อสีติโกฎีนํ, ตติโย อาสิ สมาคโมฯ
Tadā asītikoṭīnaṃ, tatiyo āsi samāgamo.
๑๑.
11.
อหํ เตน สมเยน, อุตฺตโร นาม มาณโว;
Ahaṃ tena samayena, uttaro nāma māṇavo;
อสีติโกฎิโย มยฺหํ, ฆเร สนฺนิจิตํ ธนํฯ
Asītikoṭiyo mayhaṃ, ghare sannicitaṃ dhanaṃ.
๑๒.
12.
เกวลํ สพฺพํ ทตฺวาน, สสเงฺฆ โลกนายเก;
Kevalaṃ sabbaṃ datvāna, sasaṅghe lokanāyake;
สรณํ ตสฺสุปคญฺฉิํ, ปพฺพชฺชญฺจาภิโรจยิํฯ
Saraṇaṃ tassupagañchiṃ, pabbajjañcābhirocayiṃ.
๑๓.
13.
โสปิ มํ พุโทฺธ พฺยากาสิ, กโรโนฺต อนุโมทนํ;
Sopi maṃ buddho byākāsi, karonto anumodanaṃ;
‘‘ติํสกปฺปสหสฺสมฺหิ, อยํ พุโทฺธ ภวิสฺสติฯ
‘‘Tiṃsakappasahassamhi, ayaṃ buddho bhavissati.
๑๔.
14.
‘‘ปธานํ ปทหิตฺวาน…เป.… เหสฺสาม สมฺมุขา อิมํ’’ฯ
‘‘Padhānaṃ padahitvāna…pe… hessāma sammukhā imaṃ’’.
๑๕.
15.
ตสฺสาปิ วจนํ สุตฺวา, ภิโยฺย จิตฺตํ ปสาทยิํ;
Tassāpi vacanaṃ sutvā, bhiyyo cittaṃ pasādayiṃ;
อุตฺตริํ วตมธิฎฺฐาสิํ, ทสปารมิปูริยาฯ
Uttariṃ vatamadhiṭṭhāsiṃ, dasapāramipūriyā.
๑๖.
16.
สุตฺตนฺตํ วินยญฺจาปิ, นวงฺคํ สตฺถุสาสนํ;
Suttantaṃ vinayañcāpi, navaṅgaṃ satthusāsanaṃ;
สพฺพํ ปริยาปุณิตฺวาน, โสภยิํ ชินสาสนํฯ
Sabbaṃ pariyāpuṇitvāna, sobhayiṃ jinasāsanaṃ.
๑๗.
17.
ตตฺถปฺปมโตฺต วิหรโนฺต, นิสชฺชฎฺฐานจงฺกเม;
Tatthappamatto viharanto, nisajjaṭṭhānacaṅkame;
อภิญฺญาสุ ปารมิํ คนฺตฺวา, พฺรหฺมโลกมคญฺฉหํฯ
Abhiññāsu pāramiṃ gantvā, brahmalokamagañchahaṃ.
๑๘.
18.
สุทสฺสนํ นาม นครํ, สุทโตฺต นาม ขตฺติโย;
Sudassanaṃ nāma nagaraṃ, sudatto nāma khattiyo;
สุทตฺตา นาม ชนิกา, สุเมธสฺส มเหสิโนฯ
Sudattā nāma janikā, sumedhassa mahesino.
๑๙.
19.
นววสฺสสหสฺสานิ, อคารํ อชฺฌ โส วสิ;
Navavassasahassāni, agāraṃ ajjha so vasi;
สุจนฺทกญฺจนสิริวฑฺฒา, ตโย ปาสาทมุตฺตมาฯ
Sucandakañcanasirivaḍḍhā, tayo pāsādamuttamā.
๒๐.
20.
ติโสฬสสหสฺสานิ, นาริโย สมลงฺกตา;
Tisoḷasasahassāni, nāriyo samalaṅkatā;
สุมนา นาม สา นารี, ปุนพฺพสุ นาม อตฺรโชฯ
Sumanā nāma sā nārī, punabbasu nāma atrajo.
๒๑.
21.
นิมิเตฺต จตุโร ทิสฺวา, หตฺถิยาเนน นิกฺขมิ;
Nimitte caturo disvā, hatthiyānena nikkhami;
อนูนกํ อฑฺฒมาสํ, ปธานํ ปทหี ชิโนฯ
Anūnakaṃ aḍḍhamāsaṃ, padhānaṃ padahī jino.
๒๒.
22.
พฺรหฺมุนา ยาจิโต สโนฺต, สุเมโธ โลกนายโก;
Brahmunā yācito santo, sumedho lokanāyako;
วตฺติ จกฺกํ มหาวีโร, สุทสฺสนุยฺยานมุตฺตเมฯ
Vatti cakkaṃ mahāvīro, sudassanuyyānamuttame.
๒๓.
23.
สรโณ สพฺพกาโม จ, อเหสุํ อคฺคสาวกา;
Saraṇo sabbakāmo ca, ahesuṃ aggasāvakā;
สาคโร นามุปฎฺฐาโก, สุเมธสฺส มเหสิโนฯ
Sāgaro nāmupaṭṭhāko, sumedhassa mahesino.
๒๔.
24.
รามา เจว สุรามา จ, อเหสุํ อคฺคสาวิกา;
Rāmā ceva surāmā ca, ahesuṃ aggasāvikā;
โพธิ ตสฺส ภควโต, มหานีโปติ วุจฺจติฯ
Bodhi tassa bhagavato, mahānīpoti vuccati.
๒๕.
25.
อุรุเวลา ยสวา จ, อเหสุํ อคฺคุปฎฺฐกา;
Uruvelā yasavā ca, ahesuṃ aggupaṭṭhakā;
๒๖.
26.
อฎฺฐาสีติรตนานิ, อจฺจุคฺคโต มหามุนิ;
Aṭṭhāsītiratanāni, accuggato mahāmuni;
โอภาเสติ ทิสา สพฺพา, จโนฺท ตารคเณ ยถาฯ
Obhāseti disā sabbā, cando tāragaṇe yathā.
๒๗.
27.
จกฺกวตฺติมณี นาม, ยถา ตปติ โยชนํ;
Cakkavattimaṇī nāma, yathā tapati yojanaṃ;
ตเถว ตสฺส รตนํ, สมนฺตา ผรติ โยชนํฯ
Tatheva tassa ratanaṃ, samantā pharati yojanaṃ.
๒๘.
28.
นวุติวสฺสสหสฺสานิ , อายุ วิชฺชติ ตาวเท;
Navutivassasahassāni , āyu vijjati tāvade;
ตาวตา ติฎฺฐมาโน โส, ตาเรสิ ชนตํ พหุํฯ
Tāvatā tiṭṭhamāno so, tāresi janataṃ bahuṃ.
๒๙.
29.
เตวิชฺชฉฬภิเญฺญหิ, พลปฺปเตฺตหิ ตาทิหิ;
Tevijjachaḷabhiññehi, balappattehi tādihi;
สมากุลมิทํ อาสิ, อรหเนฺตหิ สาธุหิฯ
Samākulamidaṃ āsi, arahantehi sādhuhi.
๓๐.
30.
เตปิ สเพฺพ อมิตยสา, วิปฺปมุตฺตา นิรูปธี;
Tepi sabbe amitayasā, vippamuttā nirūpadhī;
ญาณาโลกํ ทสฺสยิตฺวา, นิพฺพุตา เต มหายสาฯ
Ñāṇālokaṃ dassayitvā, nibbutā te mahāyasā.
๓๑.
31.
สุเมโธ ชินวโร พุโทฺธ, เมธารามมฺหิ นิพฺพุโต;
Sumedho jinavaro buddho, medhārāmamhi nibbuto;
ธาตุวิตฺถาริกํ อาสิ, เตสุ เตสุ ปเทสโตติฯ
Dhātuvitthārikaṃ āsi, tesu tesu padesatoti.
สุเมธสฺส ภควโต วํโส เอกาทสโมฯ
Sumedhassa bhagavato vaṃso ekādasamo.
Footnotes:
Related texts:
อฎฺฐกถา • Aṭṭhakathā / สุตฺตปิฎก (อฎฺฐกถา) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ขุทฺทกนิกาย (อฎฺฐกถา) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / พุทฺธวํส-อฎฺฐกถา • Buddhavaṃsa-aṭṭhakathā / ๑๓. สุเมธพุทฺธวํสวณฺณนา • 13. Sumedhabuddhavaṃsavaṇṇanā
