| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / अपदान-अट्ठकथा • Apadāna-aṭṭhakathā |
२. सुमङ्गलत्थेरअपदानवण्णना
2. Sumaṅgalattheraapadānavaṇṇanā
अत्थदस्सी जिनवरोतिआदिकं आयस्मतो सुमङ्गलत्थेरस्स अपदानं। अयम्पि पुरिमबुद्धेसु कताधिकारो तत्थ तत्थ भवे विवट्टूपनिस्सयानि पुञ्ञानि उपचिनन्तो अत्थदस्सिस्स भगवतो काले एकस्मिं तळाकसमीपे रुक्खदेवता हुत्वा निब्बत्ति। तस्मिं समये भगवा विहारतो निक्खमित्वा नहायितुकामो तस्स तळाकस्स तीरं गन्त्वा तत्थ न्हत्वा एकचीवरो जलमानो ब्रह्मा विय सूरियो विय सुवण्णबिम्बं विय अट्ठासि। अथ सो देवपुत्तो सोमनस्सजातो पञ्जलिको थोमनमकासि, अत्तनो दिब्बगीततूरियेहि उपहारञ्च अकासि। सो तेन पुञ्ञकम्मेन देवमनुस्सेसु सम्पत्तियो अनुभवित्वा अपरभागे इमस्मिं बुद्धुप्पादे कुलगेहे निब्बत्तो विञ्ञुतं पत्तो सत्थरि पसीदित्वा पब्बजित्वा नचिरस्सेव अरहा अहोसि।
Atthadassī jinavarotiādikaṃ āyasmato sumaṅgalattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto atthadassissa bhagavato kāle ekasmiṃ taḷākasamīpe rukkhadevatā hutvā nibbatti. Tasmiṃ samaye bhagavā vihārato nikkhamitvā nahāyitukāmo tassa taḷākassa tīraṃ gantvā tattha nhatvā ekacīvaro jalamāno brahmā viya sūriyo viya suvaṇṇabimbaṃ viya aṭṭhāsi. Atha so devaputto somanassajāto pañjaliko thomanamakāsi, attano dibbagītatūriyehi upahārañca akāsi. So tena puññakammena devamanussesu sampattiyo anubhavitvā aparabhāge imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto satthari pasīditvā pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
११. सो पच्छा पुब्बकम्मं सरित्वा सोमनस्सजातो पुब्बचरितापदानं पकासेन्तो अत्थदस्सी जिनवरोतिआदिमाह। तत्थ परमत्थं निब्बानं दक्खति पस्सतीति अत्थदस्सी, अथ वा सब्बसत्तानं चतुरारियसच्चसङ्खातं अत्थपयोजनं दस्सनसीलोति अत्थदस्सी, किलेसे अजिनि जिनाति जिनिस्सतीति जिनो। वरितब्बो पत्थेतब्बो सब्बसत्तेहीति वरो, अत्थदस्सी जिनो च सो वरो चाति अत्थदस्सी जिनवरो। लोकजेट्ठोति लुज्जति पलुज्जतीति लोको, लोकीयति पस्सीयति बुद्धादीहि पारप्पत्तोति वा लोको, लोको च लोको च लोको चाति लोको। एकसेससमासवसेन ‘‘लोका’’ति वत्तब्बे ‘‘लोको’’ति वुत्तो। लोकस्स जेट्ठो लोकजेट्ठो, सो लोकजेट्ठो नरासभोति अत्थो। सेसं सब्बत्थ उत्तानमेवाति।
11. So pacchā pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento atthadassī jinavarotiādimāha. Tattha paramatthaṃ nibbānaṃ dakkhati passatīti atthadassī, atha vā sabbasattānaṃ caturāriyasaccasaṅkhātaṃ atthapayojanaṃ dassanasīloti atthadassī, kilese ajini jināti jinissatīti jino. Varitabbo patthetabbo sabbasattehīti varo, atthadassī jino ca so varo cāti atthadassī jinavaro. Lokajeṭṭhoti lujjati palujjatīti loko, lokīyati passīyati buddhādīhi pārappattoti vā loko, loko ca loko ca loko cāti loko. Ekasesasamāsavasena ‘‘lokā’’ti vattabbe ‘‘loko’’ti vutto. Lokassa jeṭṭho lokajeṭṭho, so lokajeṭṭho narāsabhoti attho. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
सुमङ्गलत्थेरअपदानवण्णना समत्ता।
Sumaṅgalattheraapadānavaṇṇanā samattā.
Related texts:
तिपिटक (मूल) • Tipiṭaka (Mūla) / सुत्तपिटक • Suttapiṭaka / खुद्दकनिकाय • Khuddakanikāya / अपदानपाळि • Apadānapāḷi / २. सुमङ्गलत्थेरअपदानं • 2. Sumaṅgalattheraapadānaṃ
