Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / ထေရဂာထာ-အဋ္ဌကထာ • Theragāthā-aṭṭhakathā

၄. သုမနတ္ထေရဂာထာဝဏ္ဏနာ

4. Sumanattheragāthāvaṇṇanā

ယံ ပတ္ထယာနောတိအာဒိကာ အာယသ္မတော သုမနတ္ထေရသ္သ ဂာထာ။ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဣတော ပဉ္စနဝုတေ ကပ္ပေ ဗုဒ္ဓသုညေ လောကေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတ္ဝာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဧကံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ဗ္ယာဓိတံ ဒိသ္ဝာ ဟရီတကံ အဒာသိ ။ သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုသ္သေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပာဒေ ကောသလရဋ္ဌေ ဂဟပတိကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတ္ဝာ သုမနောတိ လဒ္ဓနာမော သုခေန ဝဍ္ဎိ။ တသ္သ ပန မာတုလော ပဗ္ဗဇိတ္ဝာ အရဟာ ဟုတ္ဝာ အရညေ ဝိဟရန္တော သုမနေ ဝယပ္ပတ္တေ တံ ပဗ္ဗာဇေတ္ဝာ စရိတာနုကူလံ ကမ္မဋ္ဌာနံ အဒာသိ။ သော တတ္ထ ယောဂကမ္မံ ကရောန္တော စတ္တာရိ ဈာနာနိ ပဉ္စ စ အဘိညာယော နိဗ္ဗတ္တေသိ။ အထသ္သ ထေရော ဝိပသ္သနာဝိဓိံ အာစိက္ခိ။ သော စ နစိရေနေဝ ဝိပသ္သနံ ဝဍ္ဎေတ္ဝာ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ။ တေန ဝုတ္တံ အပဒာနေ (အပ. ထေရ ၂.၄၄.၆၀-၇၁) –

Yaṃ patthayānotiādikā āyasmato sumanattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto ito pañcanavute kappe buddhasuññe loke kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekaṃ paccekabuddhaṃ byādhitaṃ disvā harītakaṃ adāsi . So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kosalaraṭṭhe gahapatikule nibbattitvā sumanoti laddhanāmo sukhena vaḍḍhi. Tassa pana mātulo pabbajitvā arahā hutvā araññe viharanto sumane vayappatte taṃ pabbājetvā caritānukūlaṃ kammaṭṭhānaṃ adāsi. So tattha yogakammaṃ karonto cattāri jhānāni pañca ca abhiññāyo nibbattesi. Athassa thero vipassanāvidhiṃ ācikkhi. So ca nacireneva vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahatte patiṭṭhāsi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 2.44.60-71) –

‘‘ဟရီတကံ အာမလကံ၊ အမ္ဗဇမ္ဗုဝိဘီတကံ။

‘‘Harītakaṃ āmalakaṃ, ambajambuvibhītakaṃ;

ကောလံ ဘလ္လာတကံ ဗိလ္လံ၊ သယမေဝ ဟရာမဟံ။

Kolaṃ bhallātakaṃ billaṃ, sayameva harāmahaṃ.

‘‘ဒိသ္ဝာန ပဗ္ဘာရဂတံ၊ ဈာယိံ ဈာနရတံ မုနိံ။

‘‘Disvāna pabbhāragataṃ, jhāyiṃ jhānarataṃ muniṃ;

အာဗာဓေန အာပီဠေန္တံ၊ အဒုတီယံ မဟာမုနိံ။

Ābādhena āpīḷentaṃ, adutīyaṃ mahāmuniṃ.

‘‘ဟရီတကံ ဂဟေတ္ဝာန၊ သယမ္ဘုသ္သ အဒာသဟံ။

‘‘Harītakaṃ gahetvāna, sayambhussa adāsahaṃ;

ခာဒမတ္တမ္ဟိ ဘေသဇ္ဇေ၊ ဗ္ယာဓိ ပသ္သမ္ဘိ တာဝဒေ။

Khādamattamhi bhesajje, byādhi passambhi tāvade.

‘‘ပဟီနဒရထော ဗုဒ္ဓော၊ အနုမောဒမကာသိ မေ။

‘‘Pahīnadaratho buddho, anumodamakāsi me;

ဘေသဇ္ဇဒာနေနိမိနာ၊ ဗ္ယာဓိဝူပသမေန စ။

Bhesajjadāneniminā, byādhivūpasamena ca.

‘‘ဒေဝဘူတော မနုသ္သော ဝာ၊ ဇာတော ဝာ အညဇာတိယာ။

‘‘Devabhūto manusso vā, jāto vā aññajātiyā;

သဗ္ဗတ္ထ သုခိတော ဟောတု၊ မာ စ တေ ဗ္ယာဓိမာဂမာ။

Sabbattha sukhito hotu, mā ca te byādhimāgamā.

‘‘ဣဒံ ဝတ္ဝာန သမ္ဗုဒ္ဓော၊ သယမ္ဘူ အပရာဇိတော။

‘‘Idaṃ vatvāna sambuddho, sayambhū aparājito;

နဘံ အဗ္ဘုဂ္ဂမီ ဓီရော၊ ဟံသရာဇာဝ အမ္ဗရေ။

Nabhaṃ abbhuggamī dhīro, haṃsarājāva ambare.

‘‘ယတော ဟရီတကံ ဒိန္နံ၊ သယမ္ဘုသ္သ မဟေသိနော။

‘‘Yato harītakaṃ dinnaṃ, sayambhussa mahesino;

ဣမံ ဇာတိံ ဥပာဒာယ၊ ဗ္ယာဓိ မေ နုပပဇ္ဇထ။

Imaṃ jātiṃ upādāya, byādhi me nupapajjatha.

‘‘အယံ ပစ္ဆိမကော မယ္ဟံ၊ စရိမော ဝတ္တတေ ဘဝော။

‘‘Ayaṃ pacchimako mayhaṃ, carimo vattate bhavo;

တိသ္သော ဝိဇ္ဇာ သစ္ဆိကတာ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓသ္သ သာသနံ။

Tisso vijjā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ၊ ဘေသဇ္ဇမဒဒိံ တဒာ။

‘‘Catunnavutito kappe, bhesajjamadadiṃ tadā;

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဘေသဇ္ဇသ္သ ဣဒံ ဖလံ။

Duggatiṃ nābhijānāmi, bhesajjassa idaṃ phalaṃ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယ္ဟံ။ပေ.။ ကတံ ဗုဒ္ဓသ္သ သာသန’’န္တိ။

‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.

အရဟတ္တေ ပန ပတိဋ္ဌိတော ဧကဒိဝသံ မာတုလတ္ထေရသ္သ ဥပဋ္ဌာနံ အဂမာသိ။ တံ ထေရော အဓိဂမံ ပုစ္ဆိ, တံ ဗ္ယာကရောန္တော –

Arahatte pana patiṭṭhito ekadivasaṃ mātulattherassa upaṭṭhānaṃ agamāsi. Taṃ thero adhigamaṃ pucchi, taṃ byākaronto –

၃၃၀.

330.

‘‘ယံ ပတ္ထယာနော ဓမ္မေသု၊ ဥပဇ္ဈာယော အနုဂ္ဂဟိ။

‘‘Yaṃ patthayāno dhammesu, upajjhāyo anuggahi;

အမတံ အဘိကင္ခန္တံ၊ ကတံ ကတ္တဗ္ဗကံ မယာ။

Amataṃ abhikaṅkhantaṃ, kataṃ kattabbakaṃ mayā.

၃၃၁.

331.

‘‘အနုပ္ပတ္တော သစ္ဆိကတော၊ သယံ ဓမ္မော အနီတိဟော။

‘‘Anuppatto sacchikato, sayaṃ dhammo anītiho;

ဝိသုဒ္ဓဉာဏော နိက္ကင္ခော၊ ဗ္ယာကရောမိ တဝန္တိကေ။

Visuddhañāṇo nikkaṅkho, byākaromi tavantike.

၃၃၂.

332.

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝာသံ ဇာနာမိ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ။

‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;

သဒတ္ထော မေ အနုပ္ပတ္တော၊ ကတံ ဗုဒ္ဓသ္သ သာသနံ။

Sadattho me anuppatto, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

၃၃၃.

333.

‘‘အပ္ပမတ္တသ္သ မေ သိက္ခာ၊ သုသ္သုတာ တဝ သာသနေ။

‘‘Appamattassa me sikkhā, sussutā tava sāsane;

သဗ္ဗေ မေ အာသဝာ ခီဏာ၊ နတ္ထိ ဒာနိ ပုနဗ္ဘဝော။

Sabbe me āsavā khīṇā, natthi dāni punabbhavo.

၃၃၄.

334.

‘‘အနုသာသိ မံ အရိယဝတာ၊ အနုကမ္ပိ အနုဂ္ဂဟိ။

‘‘Anusāsi maṃ ariyavatā, anukampi anuggahi;

အမောဃော တုယ္ဟမောဝာဒော၊ အန္တေဝာသိမ္ဟိ သိက္ခိတော’’တိ။ –

Amogho tuyhamovādo, antevāsimhi sikkhito’’ti. –

ဣမာဟိ ပဉ္စဟိ ဂာထာဟိ သီဟနာဒံ နဒန္တော အညံ ဗ္ယာကာသိ။

Imāhi pañcahi gāthāhi sīhanādaṃ nadanto aññaṃ byākāsi.

တတ္ထ ယံ ပတ္ထယာနော ဓမ္မေသု, ဥပဇ္ဈာယော အနုဂ္ဂဟိ။ အမတံ အဘိကင္ခန္တန္တိ သမထဝိပသ္သနာဒီသု အနဝဇ္ဇဓမ္မေသု ယံ ဓမ္မံ မယ္ဟံ ပတ္ထယန္တော အာကင္ခန္တော ဥပဇ္ဈာယော အမတံ နိဗ္ဗာနံ အဘိကင္ခန္တံ မံ ဩဝာဒဒာနဝသေန အနုဂ္ဂဏ္ဟိ။ ကတံ ကတ္တဗ္ဗကံ မယာတိ တသ္သ အဓိဂမတ္ထံ ကတ္တဗ္ဗံ ပရိညာဒိသောဠသဝိဓံ ကိစ္စံ ကတံ နိဋ္ဌာပိတံ မယာ။

Tattha yaṃ patthayāno dhammesu, upajjhāyo anuggahi. Amataṃ abhikaṅkhantanti samathavipassanādīsu anavajjadhammesu yaṃ dhammaṃ mayhaṃ patthayanto ākaṅkhanto upajjhāyo amataṃ nibbānaṃ abhikaṅkhantaṃ maṃ ovādadānavasena anuggaṇhi. Kataṃ kattabbakaṃ mayāti tassa adhigamatthaṃ kattabbaṃ pariññādisoḷasavidhaṃ kiccaṃ kataṃ niṭṭhāpitaṃ mayā.

တတော ဧဝ အနုပ္ပတ္တော အဓိဂတော စတုဗ္ဗိဓောပိ မဂ္ဂဓမ္မော သစ္ဆိကတော။ သယံ ဓမ္မော အနီတိဟောတိ သယံ အတ္တနာယေဝ နိဗ္ဗာနဓမ္မော ဖလဓမ္မော စ အနီတိဟော အသန္ဒိဒ္ဓော အတ္တပစ္စက္ခော ကတော, ‘‘ဣတိဟ, ဣတိ ကိရာ’’တိ ပဝတ္တိယာ ဣတိဟသင္ခာတံ သံသယံ သမုစ္ဆိန္ဒန္တောယေဝ အရိယမဂ္ဂော ပဝတ္တတိ။ တေနာဟ ‘‘ဝိသုဒ္ဓဉာဏော နိက္ကင္ခော’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဝိသုဒ္ဓဉာဏောတိ သဗ္ဗသံကိလေသဝိသုဒ္ဓိယာ ဝိသုဒ္ဓဉာဏော။ တဝန္တိကေတိ တဝ သမီပေ။

Tato eva anuppatto adhigato catubbidhopi maggadhammo sacchikato. Sayaṃ dhammo anītihoti sayaṃ attanāyeva nibbānadhammo phaladhammo ca anītiho asandiddho attapaccakkho kato, ‘‘itiha, iti kirā’’ti pavattiyā itihasaṅkhātaṃ saṃsayaṃ samucchindantoyeva ariyamaggo pavattati. Tenāha ‘‘visuddhañāṇo nikkaṅkho’’tiādi. Tattha visuddhañāṇoti sabbasaṃkilesavisuddhiyā visuddhañāṇo. Tavantiketi tava samīpe.

သဒတ္ထောတိ အရဟတ္တံ။ သိက္ခာတိ အဓိသီလသိက္ခာဒယော။ သုသ္သုတာတိ ပရိယတ္တိဗာဟုသစ္စသ္သ ပဋိဝေဓဗာဟုသစ္စသ္သ စ ပာရိပူရိဝသေန သုဋ္ဌု သုတာ။ တဝ သာသနေတိ တဝ ဩဝာဒေ အနုသိဋ္ဌိယံ ဌိတသ္သ။

Sadatthoti arahattaṃ. Sikkhāti adhisīlasikkhādayo. Sussutāti pariyattibāhusaccassa paṭivedhabāhusaccassa ca pāripūrivasena suṭṭhu sutā. Tava sāsaneti tava ovāde anusiṭṭhiyaṃ ṭhitassa.

အရိယဝတာတိ သုဝိသုဒ္ဓသီလာဒိဝတသမာဒာနေန။ အန္တေဝာသိမ္ဟိ သိက္ခိတောတိ တုယ္ဟံ သမီပေ စိဏ္ဏဗ္ရဟ္မစရိယဝာသတာယ အန္တေဝာသီ သိက္ခိတဝာ သိက္ခိတအဓိသီလာဒိသိက္ခော အမ္ဟီတိ။

Ariyavatāti suvisuddhasīlādivatasamādānena. Antevāsimhi sikkhitoti tuyhaṃ samīpe ciṇṇabrahmacariyavāsatāya antevāsī sikkhitavā sikkhitaadhisīlādisikkho amhīti.

သုမနတ္ထေရဂာထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

Sumanattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.







Related texts:



တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / သုတ္တပိဋက • Suttapiṭaka / ခုဒ္ဒကနိကာယ • Khuddakanikāya / ထေရဂာထာပာဠိ • Theragāthāpāḷi / ၄. သုမနတ္ထေရဂာထာ • 4. Sumanattheragāthā


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact