| Library / Tipiṭaka / तिपिटक • Tipiṭaka / पेतवत्थु-अट्ठकथा • Petavatthu-aṭṭhakathā |
२. सूकरमुखपेतवत्थुवण्णना
2. Sūkaramukhapetavatthuvaṇṇanā
कायो ते सब्बसोवण्णोति इदं सत्थरि राजगहं उपनिस्साय वेळुवने कलन्दकनिवापे विहरन्ते अञ्ञ्ञातरं सूकरमुखपेतं आरब्भ वुत्तं। अतीते किर कस्सपस्स भगवतो सासने एको भिक्खु कायेन सञ्ञतो अहोसि, वाचाय असञ्ञतो, भिक्खू अक्कोसति परिभासति। सो कालं कत्वा निरये निब्बत्तो, एकं बुद्धन्तरं तत्थ पच्चित्वा ततो चवित्वा इमस्मिं बुद्धुप्पादे राजगहसमीपे गिज्झकूटपब्बतपादे तस्सेव कम्मस्स विपाकावसेसेन खुप्पिपासाभिभूतो पेतो हुत्वा निब्बत्ति। तस्स कायो सुवण्णवण्णो अहोसि, मुखं सूकरमुखसदिसं। अथायस्मा नारदो गिज्झकूटे पब्बते वसन्तो पातोव सरीरपटिजग्गनं कत्वा पत्तचीवरमादाय राजगहं पिण्डाय गच्छन्तो अन्तरामग्गे तं पेतं दिस्वा तेन कतकम्मं पुच्छन्तो –
Kāyo te sabbasovaṇṇoti idaṃ satthari rājagahaṃ upanissāya veḷuvane kalandakanivāpe viharante añññātaraṃ sūkaramukhapetaṃ ārabbha vuttaṃ. Atīte kira kassapassa bhagavato sāsane eko bhikkhu kāyena saññato ahosi, vācāya asaññato, bhikkhū akkosati paribhāsati. So kālaṃ katvā niraye nibbatto, ekaṃ buddhantaraṃ tattha paccitvā tato cavitvā imasmiṃ buddhuppāde rājagahasamīpe gijjhakūṭapabbatapāde tasseva kammassa vipākāvasesena khuppipāsābhibhūto peto hutvā nibbatti. Tassa kāyo suvaṇṇavaṇṇo ahosi, mukhaṃ sūkaramukhasadisaṃ. Athāyasmā nārado gijjhakūṭe pabbate vasanto pātova sarīrapaṭijagganaṃ katvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya gacchanto antarāmagge taṃ petaṃ disvā tena katakammaṃ pucchanto –
४.
4.
‘‘कायो ते सब्बसोवण्णो, सब्बा ओभासते दिसा।
‘‘Kāyo te sabbasovaṇṇo, sabbā obhāsate disā;
मुखं ते सूकरस्सेव, किं कम्ममकरी पुरे’’ति॥ –
Mukhaṃ te sūkarasseva, kiṃ kammamakarī pure’’ti. –
गाथमाह। तत्थ कायो ते सब्बसोवण्णोति तव कायो देहो सब्बो सुवण्णवण्णो उत्तत्तकनकसन्निभो। सब्बा ओभासते दिसाति तस्स पभाय सब्बापि दिसा समन्तन्तो ओभासति विज्जोतति। ओभासतेति वा अन्तोगधहोतुअत्थमिदं पदन्ति ‘‘ते कायो सब्बसोवण्णो सब्बा दिसा ओभासेति विज्जोतेती’’ति अत्थो दट्ठब्बो। मुखं ते सूकरस्सेवाति मुखं पन ते सूकरस्स विय, सूकरमुखसदिसं तव मुखन्ति अत्थो। किं कम्ममकरी पुरेति ‘‘त्वं पुब्बे अतीतजातियं कीदिसं कम्मं अकासी’’ति पुच्छति।
Gāthamāha. Tattha kāyo te sabbasovaṇṇoti tava kāyo deho sabbo suvaṇṇavaṇṇo uttattakanakasannibho. Sabbā obhāsate disāti tassa pabhāya sabbāpi disā samantanto obhāsati vijjotati. Obhāsateti vā antogadhahotuatthamidaṃ padanti ‘‘te kāyo sabbasovaṇṇo sabbā disā obhāseti vijjotetī’’ti attho daṭṭhabbo. Mukhaṃte sūkarassevāti mukhaṃ pana te sūkarassa viya, sūkaramukhasadisaṃ tava mukhanti attho. Kiṃ kammamakarī pureti ‘‘tvaṃ pubbe atītajātiyaṃ kīdisaṃ kammaṃ akāsī’’ti pucchati.
एवं थेरेन सो पेतो कतकम्मं पुट्ठो गाथाय विस्सज्जेन्तो –
Evaṃ therena so peto katakammaṃ puṭṭho gāthāya vissajjento –
५.
5.
‘‘कायेन सञ्ञतो आसिं, वाचायासिमसञ्ञतो।
‘‘Kāyena saññato āsiṃ, vācāyāsimasaññato;
तेन मेतादिसो वण्णो, यथा पस्ससि नारदा’’ति॥ –
Tena metādiso vaṇṇo, yathā passasi nāradā’’ti. –
आह । तत्थ कायेन सञ्ञतो आसिन्ति कायिकेन संयमेन संयतो कायद्वारिकेन संवरेन संवुतो अहोसिं। वाचायासिमसञ्ञतोति वाचाय असञ्ञतो वाचसिकेन असंवरेन समन्नागतो अहोसिं। तेनाति तेन उभयेन संयमेन असंयमेन च। मेति मय्हं। एतादिसो वण्णोति एदिसो। यथा त्वं, नारद, पच्चक्खतो पस्ससि, एवरूपो, कायेन मनुस्ससण्ठानो सुवण्णवण्णो, मुखेन सूकरसदिसो आसिन्ति योजना। वण्णसद्दो हि इध छवियं सण्ठाने च दट्ठब्बो।
Āha . Tattha kāyena saññato āsinti kāyikena saṃyamena saṃyato kāyadvārikena saṃvarena saṃvuto ahosiṃ. Vācāyāsimasaññatoti vācāya asaññato vācasikena asaṃvarena samannāgato ahosiṃ. Tenāti tena ubhayena saṃyamena asaṃyamena ca. Meti mayhaṃ. Etādiso vaṇṇoti ediso. Yathā tvaṃ, nārada, paccakkhato passasi, evarūpo, kāyena manussasaṇṭhāno suvaṇṇavaṇṇo, mukhena sūkarasadiso āsinti yojanā. Vaṇṇasaddo hi idha chaviyaṃ saṇṭhāne ca daṭṭhabbo.
एवं पेतो थेरेन पुच्छितो तमत्थं विस्सज्जेत्वा तमेव कारणं कत्वा थेरस्स ओवादं देन्तो –
Evaṃ peto therena pucchito tamatthaṃ vissajjetvā tameva kāraṇaṃ katvā therassa ovādaṃ dento –
६.
6.
‘‘तं त्याहं नारद ब्रूमि, सामं दिट्ठमिदं तया।
‘‘Taṃ tyāhaṃ nārada brūmi, sāmaṃ diṭṭhamidaṃ tayā;
माकासि मुखसा पापं, मा खो सूकरमुखो अहू’’ति॥ –
Mākāsi mukhasā pāpaṃ, mā kho sūkaramukho ahū’’ti. –
गाथमाह। तत्थ तन्ति तस्मा। त्याहन्ति ते अहं। नारदाति थेरं आलपति। ब्रूमीति कथेमि। सामन्ति सयमेव। इदन्ति अत्तनो सरीरं सन्धाय वदति। अयञ्हेत्थ अत्थो – यस्मा, भन्ते नारद, इदं मम सरीरं गलतो पट्ठाय हेट्ठा मनुस्ससण्ठानं, उपरि सूकरसण्ठानं, तया पच्चक्खतोव दिट्ठं, तस्मा ते अहं ओवादवसेन वदामीति। किन्ति चेति आह ‘‘माकासि मुखसा पापं, मा खो सूकरमुखो अहू’’ति। तत्थ माति पटिसेधे निपातो। मुखसाति मुखेन। खोति अवधारणे, वाचाय पापकम्मं माकासि मा करोहि। मा खो सूकरमुखो अहूति अहं विय सूकरमुखो मा अहोसियेव। सचे पन त्वं मुखरो हुत्वा वाचाय पापं करेय्यासि, एकंसेन सूकरमुखो भवेय्यासि, तस्मा माकासि मुखसा पापन्ति फलपटिसेधनमुखेनपि हेतुमेव पटिसेधेति।
Gāthamāha. Tattha tanti tasmā. Tyāhanti te ahaṃ. Nāradāti theraṃ ālapati. Brūmīti kathemi. Sāmanti sayameva. Idanti attano sarīraṃ sandhāya vadati. Ayañhettha attho – yasmā, bhante nārada, idaṃ mama sarīraṃ galato paṭṭhāya heṭṭhā manussasaṇṭhānaṃ, upari sūkarasaṇṭhānaṃ, tayā paccakkhatova diṭṭhaṃ, tasmā te ahaṃ ovādavasena vadāmīti. Kinti ceti āha ‘‘mākāsi mukhasā pāpaṃ, mā kho sūkaramukho ahū’’ti. Tattha māti paṭisedhe nipāto. Mukhasāti mukhena. Khoti avadhāraṇe, vācāya pāpakammaṃ mākāsi mā karohi. Mākho sūkaramukho ahūti ahaṃ viya sūkaramukho mā ahosiyeva. Sace pana tvaṃ mukharo hutvā vācāya pāpaṃ kareyyāsi, ekaṃsena sūkaramukho bhaveyyāsi, tasmā mākāsi mukhasā pāpanti phalapaṭisedhanamukhenapi hetumeva paṭisedheti.
अथायस्मा नारदो राजगहे पिण्डाय चरित्वा पच्छाभत्तं पिण्डपातपटिक्कन्तो चतुपरिसमज्झे निसिन्नस्स सत्थुनो तमत्थं आरोचेसि। सत्था, ‘‘नारद, पुब्बेव मया सो सत्थो दिट्ठो’’ति वत्वा अनेकाकारवोकारं वचीदुच्चरितसन्निस्सितं आदीनवं, वचीसुचरितपटिसंयुत्तञ्च आनिसंसं पकासेन्तो धम्मं देसेसि। सा देसना सम्पत्तपरिसाय सात्थिका अहोसीति।
Athāyasmā nārado rājagahe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto catuparisamajjhe nisinnassa satthuno tamatthaṃ ārocesi. Satthā, ‘‘nārada, pubbeva mayā so sattho diṭṭho’’ti vatvā anekākāravokāraṃ vacīduccaritasannissitaṃ ādīnavaṃ, vacīsucaritapaṭisaṃyuttañca ānisaṃsaṃ pakāsento dhammaṃ desesi. Sā desanā sampattaparisāya sātthikā ahosīti.
सूकरमुखपेतवत्थुवण्णना निट्ठिता।
Sūkaramukhapetavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
तिपिटक (मूल) • Tipiṭaka (Mūla) / सुत्तपिटक • Suttapiṭaka / खुद्दकनिकाय • Khuddakanikāya / पेतवत्थुपाळि • Petavatthupāḷi / २. सूकरमुखपेतवत्थु • 2. Sūkaramukhapetavatthu
