| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា • Khuddasikkhā-mūlasikkhā |
៤៧. សុទ្ធិនិទ្ទេសវណ្ណនា
47. Suddhiniddesavaṇṇanā
៤៥៥. ទេសនា សំវរោ ឯដ្ឋិ បច្ចវេក្ខណន្តិ ភេទតោ សុទ្ធិ ចតុព្ពិធាតិ សម្ពន្ធោ។ ‘‘បច្ចវេក្ខណំ ភេទតោ’’តិ វត្តព្ពេ និគ្គហិតលោបោ ទដ្ឋព្ពោ, ទេសនាសុទ្ធិ សំវរសុទ្ធិ បរិយេដ្ឋិសុទ្ធិ បច្ចវេក្ខណសុទ្ធីតិ ចតុព្ពិធាតិ វុត្តំ ហោតិ។ តត្ថ សុជ្ឈតីតិ សុទ្ធិ, យថាធម្មំ ទេសនាយ សុទ្ធិ ទេសនាសុទ្ធិ។ វុដ្ឋានស្សាបិ ចេត្ថ ទេសនាយ ឯវ សង្គហោ ទដ្ឋព្ពោ។ មូលាបត្តីនំ បន អភិក្ខុតាបដិញ្ញាវ ទេសនាតិ ហេដ្ឋា វុត្តា, សាវស្ស បារាជិកាបន្នស្ស វិសុទ្ធិ នាម ហោតិ។ អយញ្ហិ យស្មា បារាជិកំ អាបន្នោ, តស្មា ភិក្ខុភាវេ ឋត្វា អភព្ពោ ឈានាទីនិ អធិគន្តុំ។ ភិក្ខុភាវោ ហិស្ស សគ្គន្តរាយោ ចេវ ហោតិ, មគ្គន្តរាយោ ច។ វុត្តញ្ហេតំ –
455. Desanā saṃvaro eṭṭhi paccavekkhaṇanti bhedato suddhi catubbidhāti sambandho. ‘‘Paccavekkhaṇaṃ bhedato’’ti vattabbe niggahitalopo daṭṭhabbo, desanāsuddhi saṃvarasuddhi pariyeṭṭhisuddhi paccavekkhaṇasuddhīti catubbidhāti vuttaṃ hoti. Tattha sujjhatīti suddhi, yathādhammaṃ desanāya suddhi desanāsuddhi. Vuṭṭhānassāpi cettha desanāya eva saṅgaho daṭṭhabbo. Mūlāpattīnaṃ pana abhikkhutāpaṭiññāva desanāti heṭṭhā vuttā, sāvassa pārājikāpannassa visuddhi nāma hoti. Ayañhi yasmā pārājikaṃ āpanno, tasmā bhikkhubhāve ṭhatvā abhabbo jhānādīni adhigantuṃ. Bhikkhubhāvo hissa saggantarāyo ceva hoti, maggantarāyo ca. Vuttañhetaṃ –
‘‘សាមញ្ញំ ទុប្បរាមដ្ឋំ, និរយាយូបកឌ្ឍតី’’តិ។ (ធ. ប. ៣១១);
‘‘Sāmaññaṃ dupparāmaṭṭhaṃ, nirayāyūpakaḍḍhatī’’ti. (dha. pa. 311);
អបរម្បិ វុត្តំ –
Aparampi vuttaṃ –
‘‘សិថិលោ ហិ បរិព្ពជោ, ភិយ្យោ អាកិរតេ រជ’’ន្តិ។ (ធ. ប. ៣១៣);
‘‘Sithilo hi paribbajo, bhiyyo ākirate raja’’nti. (dha. pa. 313);
ឥច្ចស្ស ភិក្ខុភាវោ វិសុទ្ធិ នាម ន ហោតិ។ យស្មា បន គិហិអាទិកោ ហុត្វា ទានសរណសីលសំវរាទីហិ សគ្គមគ្គំ វា ឈានវិមោក្ខមគ្គំ វា អារាធេតុំ ភព្ពោ ហោតិ, តស្មាស្ស គិហិអាទិភាវោ វិសុទ្ធិ នាម ហោតិ។ អធិដ្ឋានវិសិដ្ឋេន សំវរេន វិសុទ្ធិ សំវរវិសុទ្ធិ។ ធម្មេន សមេន បច្ចយានំ ឯដ្ឋិយា សុទ្ធិ ឯដ្ឋិសុទ្ធិ។ ចតូសុ បច្ចយេសុ បច្ចវេក្ខណេន សុទ្ធិ បច្ចវេក្ខណសុទ្ធិ។ ‘‘ចតុព្ពិធា បាតី’’តិអាទីសុ បាតិមោក្ខសំវរសម្មតន្តិ ‘‘បាតិមោក្ខសំវរោ’’តិ សម្មតំ សីលំ។
Iccassa bhikkhubhāvo visuddhi nāma na hoti. Yasmā pana gihiādiko hutvā dānasaraṇasīlasaṃvarādīhi saggamaggaṃ vā jhānavimokkhamaggaṃ vā ārādhetuṃ bhabbo hoti, tasmāssa gihiādibhāvo visuddhi nāma hoti. Adhiṭṭhānavisiṭṭhena saṃvarena visuddhi saṃvaravisuddhi. Dhammena samena paccayānaṃ eṭṭhiyā suddhi eṭṭhisuddhi. Catūsu paccayesu paccavekkhaṇena suddhi paccavekkhaṇasuddhi. ‘‘Catubbidhā pātī’’tiādīsu pātimokkhasaṃvarasammatanti ‘‘pātimokkhasaṃvaro’’ti sammataṃ sīlaṃ.
៤៥៦. ចិត្តាធិដ្ឋានសំវរា សុជ្ឈតីតិ ឥន្ទ្រិយសំវរោ សំវរសុទ្ធីតិ វុត្តោតិ យោជនា។
456. Cittādhiṭṭhānasaṃvarā sujjhatīti indriyasaṃvaro saṃvarasuddhīti vuttoti yojanā.
៤៥៧. អនេសនំ បហាយ ធម្មេន ឧប្បាទេន្តស្ស ឯដ្ឋិយា សុទ្ធត្តា អាជីវនិស្សិតំ ឯដ្ឋិសុទ្ធីតិ វុត្តន្តិ សម្ពន្ធោ។ ឧប្បាទេន្តស្សាតិ បច្ចយេ ឧប្បាទេន្តស្ស។
457. Anesanaṃ pahāya dhammena uppādentassa eṭṭhiyā suddhattā ājīvanissitaṃ eṭṭhisuddhīti vuttanti sambandho. Uppādentassāti paccaye uppādentassa.
៤៥៨. បច្ចវេក្ខណសុជ្ឈនាតិ ហេតុម្ហិ បញ្ចមីតិ។
458.Paccavekkhaṇasujjhanāti hetumhi pañcamīti.
សុទ្ធិនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Suddhiniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
៤៨. សន្តោសនិទ្ទេសវណ្ណនា
48. Santosaniddesavaṇṇanā
៤៥៩. បំសុកូលំ បិណ្ឌិយាលោបោ រុក្ខមូលំ បូតិមុត្តភេសជ្ជន្តិ ឥមេ ចត្តារោ បច្ចយា អប្បគ្ឃនកតាយ អប្បា ចេវ កស្សចិបិ អាលយាភាវេន អនវជ្ជា ច គតគតដ្ឋានេ លព្ភមានតាយ សុលភា ចាតិ វុច្ចន្តិ, តេនាហ ‘‘អប្បេនា’’តិអាទិ។ មត្តញ្ញូតិ បរិយេសនប្បដិគ្គហណបរិភោគវិស្សជ្ជនេសុ ចតូសុ មត្តញ្ញុតាវសេន បមាណញ្ញូ។
459. Paṃsukūlaṃ piṇḍiyālopo rukkhamūlaṃ pūtimuttabhesajjanti ime cattāro paccayā appagghanakatāya appā ceva kassacipi ālayābhāvena anavajjā ca gatagataṭṭhāne labbhamānatāya sulabhā cāti vuccanti, tenāha ‘‘appenā’’tiādi. Mattaññūti pariyesanappaṭiggahaṇaparibhogavissajjanesu catūsu mattaññutāvasena pamāṇaññū.
៤៦០. កថំ សន្តុដ្ឋោតិ អាហ ‘‘អតីត’’ន្តិអាទិ។ បច្ចុប្បន្នេន យាបេន្តោតិ យថាលាភយថាពលយថាសារុប្បវសេន បច្ចុប្បន្នេន យថាវុត្តចតុព្ពិធបច្ចយេន យាបេន្តោតិ។
460. Kathaṃ santuṭṭhoti āha ‘‘atīta’’ntiādi. Paccuppannena yāpentoti yathālābhayathābalayathāsāruppavasena paccuppannena yathāvuttacatubbidhapaccayena yāpentoti.
សន្តោសនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Santosaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
