| Library / Tipiṭaka / തിപിടക • Tipiṭaka / ഥേരഗാഥാ-അട്ഠകഥാ • Theragāthā-aṭṭhakathā |
൨. സുഭൂതത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ
2. Subhūtattheragāthāvaṇṇanā
അയോഗേതിആദികാ ആയസ്മതോ സുഭൂതത്ഥേരസ്സ ഗാഥാ. കാ ഉപ്പത്തി? അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ കസ്സപസ്സ ഭഗവതോ കാലേ ബാരാണസിയം ഗഹപതിമഹാസാലകുലേ നിബ്ബത്തിത്വാ വിഞ്ഞുതം പത്തോ ഏകദിവസം സത്ഥു സന്തികേ ധമ്മം സുത്വാ പസന്നമാനസോ സരണേസു ച സീലേസു ച പതിട്ഠായ മാസേ മാസേ അട്ഠക്ഖത്തും ചതുജ്ജാതിയഗന്ധേന സത്ഥു ഗന്ധകുടിം ഓപുഞ്ജാപേസി. സോ തേന പുഞ്ഞകമ്മേന നിബ്ബത്തനിബ്ബത്തട്ഠാനേ സുഗന്ധസരീരോ ഹുത്വാ, ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ മഗധരട്ഠേ ഗഹപതികുലേ നിബ്ബത്തിത്വാ സുഭൂതോതി ലദ്ധനാമോ വയപ്പത്തോ, നിസ്സരണജ്ഝാസയതായ ഘരാവാസം പഹായ തിത്ഥിയേസു പബ്ബജിത്വാ തത്ഥ സാരം അലഭന്തോ, സത്ഥു സന്തികേ ഉപതിസ്സകോലിതസേലാദികേ ബഹൂ സമണബ്രാഹ്മണേ പബ്ബജിത്വാ സാമഞ്ഞസുഖം അനുഭവന്തേ ദിസ്വാ സാസനേ പടിലദ്ധസദ്ധോ പബ്ബജിത്വാ ആചരിയുപജ്ഝായേ ആരാധേത്വാ കമ്മട്ഠാനം ഗഹേത്വാ വിവേകവാസം വസന്തോ വിപസ്സനം വഡ്ഢേത്വാ അരഹത്തം പാപുണി. തേന വുത്തം അപദാനേ (അപ॰ ഥേര ൨.൫൫.൨൭൨-൩൦൮) –
Ayogetiādikā āyasmato subhūtattherassa gāthā. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto kassapassa bhagavato kāle bārāṇasiyaṃ gahapatimahāsālakule nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthu santike dhammaṃ sutvā pasannamānaso saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhāya māse māse aṭṭhakkhattuṃ catujjātiyagandhena satthu gandhakuṭiṃ opuñjāpesi. So tena puññakammena nibbattanibbattaṭṭhāne sugandhasarīro hutvā, imasmiṃ buddhuppāde magadharaṭṭhe gahapatikule nibbattitvā subhūtoti laddhanāmo vayappatto, nissaraṇajjhāsayatāya gharāvāsaṃ pahāya titthiyesu pabbajitvā tattha sāraṃ alabhanto, satthu santike upatissakolitaselādike bahū samaṇabrāhmaṇe pabbajitvā sāmaññasukhaṃ anubhavante disvā sāsane paṭiladdhasaddho pabbajitvā ācariyupajjhāye ārādhetvā kammaṭṭhānaṃ gahetvā vivekavāsaṃ vasanto vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne (apa. thera 2.55.272-308) –
‘‘ഇമമ്ഹി ഭദ്ദകേ കപ്പേ, ബ്രഹ്മബന്ധു മഹായസോ;
‘‘Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso;
കസ്സപോ നാമ ഗോത്തേന, ഉപ്പജ്ജി വദതം വരോ.
Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṃ varo.
‘‘അനുബ്യഞ്ജനസമ്പന്നോ, ബാത്തിംസവരലക്ഖണോ;
‘‘Anubyañjanasampanno, bāttiṃsavaralakkhaṇo;
ബ്യാമപ്പഭാപരിവുതോ, രംസിജാലസമോത്ഥടോ.
Byāmappabhāparivuto, raṃsijālasamotthaṭo.
‘‘അസ്സാസേതാ യഥാ ചന്ദോ, സൂരിയോവ പഭങ്കരോ;
‘‘Assāsetā yathā cando, sūriyova pabhaṅkaro;
നിബ്ബാപേതാ യഥാ മേഘോ, സാഗരോവ ഗുണാകരോ.
Nibbāpetā yathā megho, sāgarova guṇākaro.
‘‘ധരണീരിവ സീലേന, ഹിമവാവ സമാധിനാ;
‘‘Dharaṇīriva sīlena, himavāva samādhinā;
ആകാസോ വിയ പഞ്ഞായ, അസങ്ഗോ അനിലോ യഥാ.
Ākāso viya paññāya, asaṅgo anilo yathā.
‘‘തദാഹം ബാരാണസിയം, ഉപപന്നോ മഹാകുലേ;
‘‘Tadāhaṃ bārāṇasiyaṃ, upapanno mahākule;
പഹൂതധനധഞ്ഞസ്മിം, നാനാരതനസഞ്ചയേ.
Pahūtadhanadhaññasmiṃ, nānāratanasañcaye.
‘‘മഹതാ പരിവാരേന, നിസിന്നം ലോകനായകം;
‘‘Mahatā parivārena, nisinnaṃ lokanāyakaṃ;
ഉപേച്ച ധമ്മമസ്സോസിം, അമതംവ മനോഹരം.
Upecca dhammamassosiṃ, amataṃva manoharaṃ.
‘‘ദ്വത്തിംസലക്ഖണധരോ, സനക്ഖത്തോവ ചന്ദിമാ;
‘‘Dvattiṃsalakkhaṇadharo, sanakkhattova candimā;
അനുബ്യഞ്ജനസമ്പന്നോ, സാലരാജാവ ഫുല്ലിതോ.
Anubyañjanasampanno, sālarājāva phullito.
‘‘രംസിജാലപരിക്ഖിത്തോ, ദിത്തോവ കനകാചലോ;
‘‘Raṃsijālaparikkhitto, dittova kanakācalo;
ബ്യാമപ്പഭാപരിവുതോ, സതരംസീ ദിവാകരോ.
Byāmappabhāparivuto, sataraṃsī divākaro.
‘‘സോണ്ണാനനോ ജിനവരോ, സമണീവ സിലുച്ചയോ;
‘‘Soṇṇānano jinavaro, samaṇīva siluccayo;
കരുണാപുണ്ണഹദയോ, ഗുണേന വിയ സാഗരോ.
Karuṇāpuṇṇahadayo, guṇena viya sāgaro.
‘‘ലോകവിസ്സുതകിത്തി ച, സിനേരൂവ നഗുത്തമോ;
‘‘Lokavissutakitti ca, sinerūva naguttamo;
യസസാ വിത്ഥതോ വീരോ, ആകാസസദിസോ മുനി.
Yasasā vitthato vīro, ākāsasadiso muni.
‘‘അസങ്ഗചിത്തോ സബ്ബത്ഥ, അനിലോ വിയ നായകോ;
‘‘Asaṅgacitto sabbattha, anilo viya nāyako;
പതിട്ഠാ സബ്ബഭൂതാനം, മഹീവ മുനിസത്തമോ.
Patiṭṭhā sabbabhūtānaṃ, mahīva munisattamo.
‘‘അനുപലിത്തോ ലോകേന, തോയേന പദുമം യഥാ;
‘‘Anupalitto lokena, toyena padumaṃ yathā;
കുവാദഗച്ഛദഹനോ, അഗ്ഗിക്ഖന്ധോവ സോഭതി.
Kuvādagacchadahano, aggikkhandhova sobhati.
‘‘അഗദോ വിയ സബ്ബത്ഥ, കിലേസവിസനാസകോ;
‘‘Agado viya sabbattha, kilesavisanāsako;
ഗന്ധമാദനസേലോവ, ഗുണഗന്ധവിഭൂസിതോ.
Gandhamādanaselova, guṇagandhavibhūsito.
‘‘ഗുണാനം ആകരോ വീരോ, രതനാനംവ സാഗരോ;
‘‘Guṇānaṃ ākaro vīro, ratanānaṃva sāgaro;
സിന്ധൂവ വനരാജീനം, കിലേസമലഹാരകോ.
Sindhūva vanarājīnaṃ, kilesamalahārako.
‘‘വിജയീവ മഹായോധോ, മാരസേനാവമദ്ദനോ;
‘‘Vijayīva mahāyodho, mārasenāvamaddano;
ചക്കവത്തീവ സോ രാജാ, ബോജ്ഝങ്ഗരതനിസ്സരോ.
Cakkavattīva so rājā, bojjhaṅgaratanissaro.
‘‘മഹാഭിസക്കസങ്കാസോ, ദോസബ്യാധിതികിച്ഛകോ;
‘‘Mahābhisakkasaṅkāso, dosabyādhitikicchako;
സല്ലകത്തോ യഥാ വേജ്ജോ, ദിട്ഠിഗണ്ഡവിഫാലകോ.
Sallakatto yathā vejjo, diṭṭhigaṇḍaviphālako.
‘‘സോ തദാ ലോകപജ്ജോതോ, സനരാമരസക്കതോ;
‘‘So tadā lokapajjoto, sanarāmarasakkato;
പരിസാസു നരാദിച്ചോ, ധമ്മം ദേസയതേ ജിനോ.
Parisāsu narādicco, dhammaṃ desayate jino.
‘‘ദാനം ദത്വാ മഹാഭോഗോ, സീലേന സുഗതൂപഗോ;
‘‘Dānaṃ datvā mahābhogo, sīlena sugatūpago;
ഭാവനായ ച നിബ്ബാതി, ഇച്ചേവമനുസാസഥ.
Bhāvanāya ca nibbāti, iccevamanusāsatha.
‘‘ദേസനം തം മഹസ്സാദം, ആദിമജ്ഝന്തസോഭനം;
‘‘Desanaṃ taṃ mahassādaṃ, ādimajjhantasobhanaṃ;
സുണന്തി പരിസാ സബ്ബാ, അമതംവ മഹാരസം.
Suṇanti parisā sabbā, amataṃva mahārasaṃ.
‘‘സുത്വാ സുമധുരം ധമ്മം, പസന്നോ ജിനസാസനേ;
‘‘Sutvā sumadhuraṃ dhammaṃ, pasanno jinasāsane;
സുഗതം സരണം ഗന്ത്വാ, യാവജീവം നമസ്സഹം.
Sugataṃ saraṇaṃ gantvā, yāvajīvaṃ namassahaṃ.
‘‘മുനിനോ ഗന്ധകുടിയാ, ഓപുഞ്ജേസിം തദാ മഹിം;
‘‘Munino gandhakuṭiyā, opuñjesiṃ tadā mahiṃ;
ചതുജ്ജാതേന ഗന്ധേന, മാസേ അട്ഠ ദിനേസ്വഹം.
Catujjātena gandhena, māse aṭṭha dinesvahaṃ.
‘‘പണിധായ സുഗന്ധത്തം, സരീരവിസ്സഗന്ധിനോ;
‘‘Paṇidhāya sugandhattaṃ, sarīravissagandhino;
തദാ ജിനോ വിയാകാസി, സുഗന്ധതനുലാഭിതം.
Tadā jino viyākāsi, sugandhatanulābhitaṃ.
‘‘യോ യം ഗന്ധകുടിഭൂമിം, ഗന്ധേനോപുഞ്ജതേ സകിം;
‘‘Yo yaṃ gandhakuṭibhūmiṃ, gandhenopuñjate sakiṃ;
തേന കമ്മവിപാകേന, ഉപപന്നോ തഹിം തഹിം.
Tena kammavipākena, upapanno tahiṃ tahiṃ.
‘‘സുഗന്ധദേഹോ സബ്ബത്ഥ, ഭവിസ്സതി അയം നരോ;
‘‘Sugandhadeho sabbattha, bhavissati ayaṃ naro;
ഗുണഗന്ധയുത്തോ ഹുത്വാ, നിബ്ബായിസ്സതിനാസവോ.
Guṇagandhayutto hutvā, nibbāyissatināsavo.
‘‘തേന കമ്മേന സുകതേന, ചേതനാപണിധീഹി ച;
‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca;
ജഹിത്വാ മാനുസം ദേഹം, താവതിംസമഗച്ഛഹം.
Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ.
‘‘പച്ഛിമേ ച ഭവേ ദാനി, ജാതോ വിപ്പകുലേ അഹം;
‘‘Pacchime ca bhave dāni, jāto vippakule ahaṃ;
ഗബ്ഭം മേ വസതോ മാതാ, ദേഹേനാസി സുഗന്ധിതാ.
Gabbhaṃ me vasato mātā, dehenāsi sugandhitā.
‘‘യദാ ച മാതുകുച്ഛിമ്ഹാ, നിക്ഖമാമി തദാ പുരീ;
‘‘Yadā ca mātukucchimhā, nikkhamāmi tadā purī;
സാവത്ഥി സബ്ബഗന്ധേഹി, വാസിതാ വിയ വായഥ.
Sāvatthi sabbagandhehi, vāsitā viya vāyatha.
‘‘പുപ്ഫവസ്സഞ്ച സുരഭി, ദിബ്ബഗന്ധം മനോരമം;
‘‘Pupphavassañca surabhi, dibbagandhaṃ manoramaṃ;
ധൂപാനി ച മഹഗ്ഘാനി, ഉപവായിംസു താവദേ.
Dhūpāni ca mahagghāni, upavāyiṃsu tāvade.
‘‘ദേവാ ച സബ്ബഗന്ധേഹി, ധൂപപുപ്ഫേഹി തം ഘരം;
‘‘Devā ca sabbagandhehi, dhūpapupphehi taṃ gharaṃ;
വാസയിംസു സുഗന്ധേന, യസ്മിം ജാതോ അഹം ഘരേ.
Vāsayiṃsu sugandhena, yasmiṃ jāto ahaṃ ghare.
‘‘യദാ ച തരുണോ ഭദ്ദോ, പഠമേ യോബ്ബനേ ഠിതോ;
‘‘Yadā ca taruṇo bhaddo, paṭhame yobbane ṭhito;
തദാ സേലം സപരിസം, വിനേത്വാ നരസാരഥി.
Tadā selaṃ saparisaṃ, vinetvā narasārathi.
‘‘തേഹി സബ്ബേഹി പരിവുതോ, സാവത്ഥിപുരമാഗതോ;
‘‘Tehi sabbehi parivuto, sāvatthipuramāgato;
തദാ ബുദ്ധാനുഭാവം തം, ദിസ്വാ പബ്ബജിതോ അഹം.
Tadā buddhānubhāvaṃ taṃ, disvā pabbajito ahaṃ.
‘‘സീലം സമാധിപഞ്ഞഞ്ച, വിമുത്തിഞ്ച അനുത്തരം;
‘‘Sīlaṃ samādhipaññañca, vimuttiñca anuttaraṃ;
ഭാവേത്വാ ചതുരോ ധമ്മേ, പാപുണിം ആസവക്ഖയം.
Bhāvetvā caturo dhamme, pāpuṇiṃ āsavakkhayaṃ.
‘‘യദാ പബ്ബജിതോ ചാഹം, യദാ ച അരഹാ അഹും;
‘‘Yadā pabbajito cāhaṃ, yadā ca arahā ahuṃ;
നിബ്ബായിസ്സം യദാ ചാഹം, ഗന്ധവസ്സോ തദാ അഹു.
Nibbāyissaṃ yadā cāhaṃ, gandhavasso tadā ahu.
‘‘സരീരഗന്ധോ ച സദാതിസേതി മേ, മഹാരഹം ചന്ദനചമ്പകുപ്പലം;
‘‘Sarīragandho ca sadātiseti me, mahārahaṃ candanacampakuppalaṃ;
തഥേവ ഗന്ധേ ഇതരേ ച സബ്ബസോ, പസയ്ഹ വായാമി തതോ തഹിം തഹിം.
Tatheva gandhe itare ca sabbaso, pasayha vāyāmi tato tahiṃ tahiṃ.
‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ॰… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
അരഹത്തം പന പത്വാ തിത്ഥിയേസു പബ്ബജിത്വാ അത്തനോ പത്തം അത്തകിലമഥാനുയോഗം ദുക്ഖം, സാസനേ പബ്ബജിത്വാ പത്തം ഝാനാദിസുഖഞ്ച ചിന്തേത്വാ അത്തനോ പടിപത്തിപച്ചവേക്ഖണമുഖേന അഞ്ഞം ബ്യാകരോന്തോ –
Arahattaṃ pana patvā titthiyesu pabbajitvā attano pattaṃ attakilamathānuyogaṃ dukkhaṃ, sāsane pabbajitvā pattaṃ jhānādisukhañca cintetvā attano paṭipattipaccavekkhaṇamukhena aññaṃ byākaronto –
൩൨൦.
320.
‘‘അയോഗേ യുഞ്ജമത്താനം, പുരിസോ കിച്ചമിച്ഛകോ;
‘‘Ayoge yuñjamattānaṃ, puriso kiccamicchako;
ചരം ചേ നാധിഗച്ഛേയ്യ, തം മേ ദുബ്ഭഗലക്ഖണം.
Caraṃ ce nādhigaccheyya, taṃ me dubbhagalakkhaṇaṃ.
൩൨൧.
321.
‘‘അബ്ബൂള്ഹം അഘഗതം വിജിതം, ഏകഞ്ചേ ഓസ്സജേയ്യ കലീവ സിയാ;
‘‘Abbūḷhaṃ aghagataṃ vijitaṃ, ekañce ossajeyya kalīva siyā;
സബ്ബാനിപി ചേ ഓസ്സജേയ്യ അന്ധോവ സിയാ, സമവിസമസ്സ അദസ്സനതോ.
Sabbānipi ce ossajeyya andhova siyā, samavisamassa adassanato.
൩൨൨.
322.
‘‘യഞ്ഹി കയിരാ തഞ്ഹി വദേ, യം ന കയിരാ ന തം വദേ;
‘‘Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade;
അകരോന്തം ഭാസമാനം, പരിജാനന്തി പണ്ഡിതാ.
Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā.
൩൨൩.
323.
‘‘യഥാപി രുചിരം പുപ്ഫം, വണ്ണവന്തം അഗന്ധകം;
‘‘Yathāpi ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ agandhakaṃ;
ഏവം സുഭാസിതാ വാചാ, അഫലാ ഹോതി അകുബ്ബതോ.
Evaṃ subhāsitā vācā, aphalā hoti akubbato.
൩൨൪.
324.
‘‘യഥാപി രുചിരം പുപ്ഫം, വണ്ണവന്തം സുഗന്ധകം;
‘‘Yathāpi ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ sugandhakaṃ;
ഏവം സുഭാസിതാ വാചാ, സഫലാ ഹോതി കുബ്ബതോ’’തി. –
Evaṃ subhāsitā vācā, saphalā hoti kubbato’’ti. –
ഇമാ പഞ്ച ഗാഥാ അഭാസി.
Imā pañca gāthā abhāsi.
തത്ഥ അയോഗേതി അയുഞ്ജിതബ്ബേ അസേവിതബ്ബേ അന്തദ്വയേ. ഇധ പന അത്തകിലമഥാനുയോഗവസേന അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. യുഞ്ജന്തി തസ്മിം അത്താനം യുഞ്ജന്തോ യോജേന്തോ തഥാ പടിപജ്ജന്തോ. കിച്ചമിച്ഛകോതി ഉഭയഹിതാവഹം കിച്ചം ഇച്ഛന്തോ, തപ്പടിപക്ഖതോ അയോഗേ ചരം ചരന്തോ ചേ ഭവേയ്യ. നാധിഗച്ഛേയ്യാതി യഥാധിപ്പേതം ഹിതസുഖം ന പാപുണേയ്യാതി ഞായോ. തസ്മാ യം അഹം തിത്ഥിയമതവഞ്ചിതോ അയോഗേ യുഞ്ജിം, തം മേ ദുബ്ഭഗലക്ഖണം അപുഞ്ഞസഭാവോ. ‘‘പുരിമകമ്മബ്യാമോഹിതോ അയോഗേ യുഞ്ജി’’ന്തി ദസ്സേതി.
Tattha ayogeti ayuñjitabbe asevitabbe antadvaye. Idha pana attakilamathānuyogavasena attho veditabbo. Yuñjanti tasmiṃ attānaṃ yuñjanto yojento tathā paṭipajjanto. Kiccamicchakoti ubhayahitāvahaṃ kiccaṃ icchanto, tappaṭipakkhato ayoge caraṃ caranto ce bhaveyya. Nādhigaccheyyāti yathādhippetaṃ hitasukhaṃ na pāpuṇeyyāti ñāyo. Tasmā yaṃ ahaṃ titthiyamatavañcito ayoge yuñjiṃ, taṃ me dubbhagalakkhaṇaṃ apuññasabhāvo. ‘‘Purimakammabyāmohito ayoge yuñji’’nti dasseti.
അബ്ബൂള്ഹം അഘഗതം വിജിതന്തി വിബാധനസഭാവതായ അഘാ നാമ രാഗാദയോ, അഘാനി ഏവ അഘഗതം, അഘഗതാനം വിജിതം സംസാരപ്പവത്തി, തേസം വിജയോ കുസലധമ്മാഭിഭവോ. ‘‘അഘഗതം വിജിത’’ന്തി അനുനാസികലോപം അകത്വാ വുത്തം. തം അബ്ബൂള്ഹം അനുദ്ധതം യേന, തം അബ്ബൂള്ഹാഘഗതം വിജിതം കത്വാ ഏവംഭൂതോ ഹുത്വാ, കിലേസേ അസമുച്ഛിന്ദിത്വാതി അത്ഥോ. ഏകഞ്ചേ ഓസ്സജേയ്യാതി അദുതിയതായ പധാനതായ ച ഏകം അപ്പമാദം സമ്മാപയോഗമേവ വാ ഓസ്സജേയ്യ പരിച്ചജേയ്യ ചേ. കലീവ സോ പുഗ്ഗലോ കാളകണ്ണീ വിയ സിയാ. സബ്ബാനിപി ചേ ഓസ്സജേയ്യാതി സബ്ബാനിപി വിമുത്തിയാ പരിപാചകാനി സദ്ധാവീരിയസതിസമാധിപഞ്ഞിന്ദ്രിയാനി ഓസ്സജേയ്യ ചേ, അഭാവനായ ഛഡ്ഡേയ്യ ചേ, അന്ധോവ സിയാ സമവിസമസ്സ അദസ്സനതോ.
Abbūḷhaṃ aghagataṃ vijitanti vibādhanasabhāvatāya aghā nāma rāgādayo, aghāni eva aghagataṃ, aghagatānaṃ vijitaṃ saṃsārappavatti, tesaṃ vijayo kusaladhammābhibhavo. ‘‘Aghagataṃ vijita’’nti anunāsikalopaṃ akatvā vuttaṃ. Taṃ abbūḷhaṃ anuddhataṃ yena, taṃ abbūḷhāghagataṃ vijitaṃ katvā evaṃbhūto hutvā, kilese asamucchinditvāti attho. Ekañce ossajeyyāti adutiyatāya padhānatāya ca ekaṃ appamādaṃ sammāpayogameva vā ossajeyya pariccajeyya ce. Kalīva so puggalo kāḷakaṇṇī viya siyā. Sabbānipi ce ossajeyyāti sabbānipi vimuttiyā paripācakāni saddhāvīriyasatisamādhipaññindriyāni ossajeyya ce, abhāvanāya chaḍḍeyya ce, andhova siyā samavisamassa adassanato.
യഥാതി ഓപമ്മസമ്പടിപാദനത്ഥേ നിപാതോ. രുചിരന്തി സോഭനം. വണ്ണവന്തന്തി വണ്ണസണ്ഠാനസമ്പന്നം. അഗന്ധകന്തി ഗന്ധരഹിതം പാലിഭദ്ദകഗിരികണ്ണികജയസുമനാദിഭേദം. ഏവം സുഭാസിതാ വാചാതി സുഭാസിതാ വാചാ നാമ തേപിടകം ബുദ്ധവചനം വണ്ണസണ്ഠാനസമ്പന്നപുപ്ഫസദിസം. യഥാ ഹി അഗന്ധകം പുപ്ഫം ധാരേന്തസ്സ സരീരേ ഗന്ധോ ന ഫരതി, ഏവം ഏതമ്പി യോ സക്കച്ചസവനാദീഹി ച സമാചരതി, തസ്സ സക്കച്ചം അസമാചരന്തസ്സ യം തത്ഥ കത്തബ്ബം, തം അകുബ്ബതോ സുതഗന്ധം പടിപത്തിഗന്ധഞ്ച ന ആവഹതി അഫലാ ഹോതി. തേന വുത്തം ‘‘ഏവം സുഭാസിതാ വാചാ, അഫലാ ഹോതി അകുബ്ബതോ’’തി.
Yathāti opammasampaṭipādanatthe nipāto. Ruciranti sobhanaṃ. Vaṇṇavantanti vaṇṇasaṇṭhānasampannaṃ. Agandhakanti gandharahitaṃ pālibhaddakagirikaṇṇikajayasumanādibhedaṃ. Evaṃ subhāsitā vācāti subhāsitā vācā nāma tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ vaṇṇasaṇṭhānasampannapupphasadisaṃ. Yathā hi agandhakaṃ pupphaṃ dhārentassa sarīre gandho na pharati, evaṃ etampi yo sakkaccasavanādīhi ca samācarati, tassa sakkaccaṃ asamācarantassa yaṃ tattha kattabbaṃ, taṃ akubbato sutagandhaṃ paṭipattigandhañca na āvahati aphalā hoti. Tena vuttaṃ ‘‘evaṃ subhāsitā vācā, aphalā hoti akubbato’’ti.
സുഗന്ധകന്തി സുമനചമ്പകനീലുപ്പലപുപ്ഫാദിഭേദം. ഏവന്തി യഥാ തം പുപ്ഫം ധാരേന്തസ്സ സരീരേ ഗന്ധോ ഫരതി, ഏവം തേപിടകബുദ്ധവചനസങ്ഖാതാ സുഭാസിതാ വാചാപി യോ സക്കച്ചസവനാദീഹി തത്ഥ കത്തബ്ബം കരോതി, അസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ സഫലാ ഹോതി, സുതഗന്ധപടിപത്തിഗന്ധാനം ആവഹനതോ മഹപ്ഫലാ ഹോതി മഹാനിസംസാ. തസ്മാ യഥോവാദം പടിപജ്ജേയ്യ, യഥാകാരീ തഥാവാദീ ച ഭവേയ്യാതി. സേസം വുത്തനയമേവ.
Sugandhakanti sumanacampakanīluppalapupphādibhedaṃ. Evanti yathā taṃ pupphaṃ dhārentassa sarīre gandho pharati, evaṃ tepiṭakabuddhavacanasaṅkhātā subhāsitā vācāpi yo sakkaccasavanādīhi tattha kattabbaṃ karoti, assa puggalassa saphalā hoti, sutagandhapaṭipattigandhānaṃ āvahanato mahapphalā hoti mahānisaṃsā. Tasmā yathovādaṃ paṭipajjeyya, yathākārī tathāvādī ca bhaveyyāti. Sesaṃ vuttanayameva.
സുഭൂതത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.
Subhūtattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
തിപിടക (മൂല) • Tipiṭaka (Mūla) / സുത്തപിടക • Suttapiṭaka / ഖുദ്ദകനികായ • Khuddakanikāya / ഥേരഗാഥാപാളി • Theragāthāpāḷi / ൨. സുഭൂതത്ഥേരഗാഥാ • 2. Subhūtattheragāthā
