| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / ឧទាន-អដ្ឋកថា • Udāna-aṭṭhakathā |
៦. សោណសុត្តវណ្ណនា
6. Soṇasuttavaṇṇanā
៤៦. ឆដ្ឋេ អវន្តីសូតិ អវន្តិរដ្ឋេ។ កុររឃរេតិ ឯវំនាមកេ នគរេ។ បវត្តេ បព្ពតេតិ បវត្តនាមកេ បព្ពតេ។ ‘‘បបាតេ បព្ពតេ’’តិបិ បឋន្តិ។ សោណោ ឧបាសកោ កុដិកណ្ណោតិ នាមេន សោណោ នាម, តីហិ សរណគមនេហិ ឧបាសកភាវប្បដិវេទនេន ឧបាសកោ, កោដិអគ្ឃនកស្ស កណ្ណបិឡន្ធនស្ស ធារណេន ‘‘កោដិកណ្ណោ’’តិ វត្តព្ពេ ‘‘កុដិកណ្ណោ’’តិ ឯវំ អភិញ្ញាតោ, ន សុខុមាលសោណោតិ អធិប្បាយោ ។ អយញ្ហិ អាយស្មតោ មហាកច្ចាយនស្ស សន្តិកេ ធម្មំ សុត្វា សាសនេ អភិប្បសន្នោ, សរណេសុ ច សីលេសុ ច បតិដ្ឋិតោ បវត្តេ បព្ពតេ ឆាយូទកសម្បន្នេ ឋានេ វិហារំ ការេត្វា ថេរំ តត្ថ វសាបេត្វា ចតូហិ បច្ចយេហិ ឧបដ្ឋាតិ។ តេន វុត្តំ – ‘‘អាយស្មតោ មហាកច្ចានស្ស ឧបដ្ឋាកោ ហោតី’’តិ។
46. Chaṭṭhe avantīsūti avantiraṭṭhe. Kuraraghareti evaṃnāmake nagare. Pavatte pabbateti pavattanāmake pabbate. ‘‘Papāte pabbate’’tipi paṭhanti. Soṇo upāsako kuṭikaṇṇoti nāmena soṇo nāma, tīhi saraṇagamanehi upāsakabhāvappaṭivedanena upāsako, koṭiagghanakassa kaṇṇapiḷandhanassa dhāraṇena ‘‘koṭikaṇṇo’’ti vattabbe ‘‘kuṭikaṇṇo’’ti evaṃ abhiññāto, na sukhumālasoṇoti adhippāyo . Ayañhi āyasmato mahākaccāyanassa santike dhammaṃ sutvā sāsane abhippasanno, saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhito pavatte pabbate chāyūdakasampanne ṭhāne vihāraṃ kāretvā theraṃ tattha vasāpetvā catūhi paccayehi upaṭṭhāti. Tena vuttaṃ – ‘‘āyasmato mahākaccānassa upaṭṭhāko hotī’’ti.
សោ កាលេន កាលំ ថេរស្ស ឧបដ្ឋានំ គច្ឆតិ។ ថេរោ ចស្ស ធម្មំ ទេសេតិ។ តេន សំវេគពហុលោ ធម្មចរិយាយ ឧស្សាហជាតោ វិហរតិ។ សោ ឯកទា សត្ថេន សទ្ធិំ វាណិជ្ជត្ថាយ ឧជ្ជេនិំ គច្ឆន្តោ អន្តរាមគ្គេ អដវិយំ សត្ថេ និវិដ្ឋេ រត្តិយំ ជនសម្ពាធភយេន ឯកមន្តំ អបក្កម្ម និទ្ទំ ឧបគញ្ឆិ។ សត្ថោ បច្ចូសវេលាយំ ឧដ្ឋាយ គតោ, ន ឯកោបិ សោណំ បពោធេសិ, សព្ពេបិ វិសរិត្វា អគមំសុ។ សោ បភាតាយ រត្តិយា បពុជ្ឈិត្វា ឧដ្ឋាយ កញ្ចិ អបស្សន្តោ សត្ថេនេវ គតមគ្គំ គហេត្វា សីឃំ សីឃំ គច្ឆន្តោ ឯកំ វដរុក្ខំ ឧបគញ្ឆិ។ តត្ថ អទ្ទស ឯកំ មហាកាយំ វិរូបទស្សនំ គច្ឆន្តំ បុរិសំ អដ្ឋិតោ មុត្តានិ អត្តនោ មំសានិ សយមេវ ខាទន្តំ, ទិស្វាន ‘‘កោសិ ត្វ’’ន្តិ បុច្ឆិ។ ‘‘បេតោម្ហិ, ភន្តេ’’តិ។ ‘‘កស្មា ឯវំ ករោសី’’តិ។ ‘‘អត្តនោ បុព្ពកម្មេនា’’តិ។ ‘‘កិំ បន តំ កម្ម’’ន្តិ។ ‘‘អហំ បុព្ពេ ភារុកច្ឆនគរវាសី កូដវាណិជោ ហុត្វា បរេសំ សន្តកំ វញ្ចេត្វា ខាទិំ, សមណេ ច ភិក្ខាយ ឧបគតេ ‘តុម្ហាកំ មំសំ ខាទថា’តិ អក្កោសិំ, តេន កម្មេន ឯតរហិ ឥមំ ទុក្ខំ អនុភវាមី’’តិ។ តំ សុត្វា សោណោ អតិវិយ សំវេគំ បដិលភិ។
So kālena kālaṃ therassa upaṭṭhānaṃ gacchati. Thero cassa dhammaṃ deseti. Tena saṃvegabahulo dhammacariyāya ussāhajāto viharati. So ekadā satthena saddhiṃ vāṇijjatthāya ujjeniṃ gacchanto antarāmagge aṭaviyaṃ satthe niviṭṭhe rattiyaṃ janasambādhabhayena ekamantaṃ apakkamma niddaṃ upagañchi. Sattho paccūsavelāyaṃ uṭṭhāya gato, na ekopi soṇaṃ pabodhesi, sabbepi visaritvā agamaṃsu. So pabhātāya rattiyā pabujjhitvā uṭṭhāya kañci apassanto sattheneva gatamaggaṃ gahetvā sīghaṃ sīghaṃ gacchanto ekaṃ vaṭarukkhaṃ upagañchi. Tattha addasa ekaṃ mahākāyaṃ virūpadassanaṃ gacchantaṃ purisaṃ aṭṭhito muttāni attano maṃsāni sayameva khādantaṃ, disvāna ‘‘kosi tva’’nti pucchi. ‘‘Petomhi, bhante’’ti. ‘‘Kasmā evaṃ karosī’’ti. ‘‘Attano pubbakammenā’’ti. ‘‘Kiṃ pana taṃ kamma’’nti. ‘‘Ahaṃ pubbe bhārukacchanagaravāsī kūṭavāṇijo hutvā paresaṃ santakaṃ vañcetvā khādiṃ, samaṇe ca bhikkhāya upagate ‘tumhākaṃ maṃsaṃ khādathā’ti akkosiṃ, tena kammena etarahi imaṃ dukkhaṃ anubhavāmī’’ti. Taṃ sutvā soṇo ativiya saṃvegaṃ paṭilabhi.
តតោ បរំ គច្ឆន្តោ មុខតោ បគ្ឃរិតកាឡលោហិតេ ទ្វេ បេតទារកេ បស្សិត្វា តថេវ បុច្ឆិ។ តេបិស្ស អត្តនោ កម្មំ កថេសុំ។ តេ កិរ ភារុកច្ឆនគរេ ទារកកាលេ គន្ធវាណិជ្ជាយ ជីវិកំ កប្បេន្តា អត្តនោ មាតរិ ខីណាសវេ និមន្តេត្វា ភោជេន្តិយា គេហំ គន្ត្វា ‘‘អម្ហាកំ សន្តកំ កស្មា សមណានំ ទេសិ, តយា ទិន្នំ ភោជនំ ភុញ្ជនកសមណានំ មុខតោ កាឡលោហិតំ បគ្ឃរតូ’’តិ អក្កោសិំសុ។ តេ តេន កម្មេន និរយេ បច្ចិត្វា តស្ស វិបាកាវសេសេន បេតយោនិយំ និព្ពត្តិត្វា តទា ឥមំ ទុក្ខំ អនុភវន្តិ។ តម្បិ សុត្វា សោណោ អតិវិយ សំវេគជាតោ អហោសិ។
Tato paraṃ gacchanto mukhato paggharitakāḷalohite dve petadārake passitvā tatheva pucchi. Tepissa attano kammaṃ kathesuṃ. Te kira bhārukacchanagare dārakakāle gandhavāṇijjāya jīvikaṃ kappentā attano mātari khīṇāsave nimantetvā bhojentiyā gehaṃ gantvā ‘‘amhākaṃ santakaṃ kasmā samaṇānaṃ desi, tayā dinnaṃ bhojanaṃ bhuñjanakasamaṇānaṃ mukhato kāḷalohitaṃ paggharatū’’ti akkosiṃsu. Te tena kammena niraye paccitvā tassa vipākāvasesena petayoniyaṃ nibbattitvā tadā imaṃ dukkhaṃ anubhavanti. Tampi sutvā soṇo ativiya saṃvegajāto ahosi.
សោ ឧជ្ជេនិំ គន្ត្វា តំ ករណីយំ តីរេត្វា កុលឃរំ បច្ចាគតោ ថេរំ ឧបសង្កមិត្វា កតបដិសន្ថារោ ថេរស្ស តមត្ថំ អារោចេសិ។ ថេរោបិស្ស បវត្តិនិវត្តីសុ អាទីនវានិសំសេ វិភាវេន្តោ ធម្មំ ទេសេសិ។ សោ ថេរំ វន្ទិត្វា គេហំ គតោ សាយមាសំ ភុញ្ជិត្វា សយនំ ឧបគតោ ថោកំយេវ និទ្ទាយិត្វា បពុជ្ឈិត្វា សយនតលេ និសជ្ជ យថាសុតំ ធម្មំ បច្ចវេក្ខិតុំ អារទ្ធោ។ តស្ស តំ ធម្មំ បច្ចវេក្ខតោ, តេ ច បេតត្តភាវេ អនុស្សរតោ សំសារទុក្ខំ អតិវិយ ភយានកំ ហុត្វា ឧបដ្ឋាសិ, បព្ពជ្ជាយ ចិត្តំ នមិ។ សោ វិភាតាយ រត្តិយា សរីរបដិជគ្គនំ កត្វា ថេរំ ឧបសង្កមិត្វា អត្តនោ អជ្ឈាសយំ អារោចេត្វា បព្ពជ្ជំ យាចិ។ តេន វុត្តំ – ‘‘អថ ខោ សោណស្ស ឧបាសកស្ស កុដិកណ្ណស្ស រហោគតស្ស…បេ.… បព្ពាជេតុ មំ, ភន្តេ, អយ្យោ មហាកច្ចានោ’’តិ។
So ujjeniṃ gantvā taṃ karaṇīyaṃ tīretvā kulagharaṃ paccāgato theraṃ upasaṅkamitvā katapaṭisanthāro therassa tamatthaṃ ārocesi. Theropissa pavattinivattīsu ādīnavānisaṃse vibhāvento dhammaṃ desesi. So theraṃ vanditvā gehaṃ gato sāyamāsaṃ bhuñjitvā sayanaṃ upagato thokaṃyeva niddāyitvā pabujjhitvā sayanatale nisajja yathāsutaṃ dhammaṃ paccavekkhituṃ āraddho. Tassa taṃ dhammaṃ paccavekkhato, te ca petattabhāve anussarato saṃsāradukkhaṃ ativiya bhayānakaṃ hutvā upaṭṭhāsi, pabbajjāya cittaṃ nami. So vibhātāya rattiyā sarīrapaṭijagganaṃ katvā theraṃ upasaṅkamitvā attano ajjhāsayaṃ ārocetvā pabbajjaṃ yāci. Tena vuttaṃ – ‘‘atha kho soṇassa upāsakassa kuṭikaṇṇassa rahogatassa…pe… pabbājetu maṃ, bhante, ayyo mahākaccāno’’ti.
តត្ថ យថា យថាតិអាទីនំ បទានំ អយំ សង្ខេបត្ថោ – យេន យេន អាការេន អយ្យោ មហាកច្ចានោ ធម្មំ ទេសេតិ អាចិក្ខតិ បញ្ញបេតិ បដ្ឋបេតិ វិវរតិ វិភជតិ ឧត្តានីករោតិ បកាសេតិ, តេន តេន មេ ឧបបរិក្ខតោ ឯវំ ហោតិ, យទេតំ សិក្ខត្តយព្រហ្មចរិយំ ឯកម្បិ ទិវសំ អក្ខណ្ឌំ កត្វា ចរិមកចិត្តំ បាបេតព្ពតាយ ឯកន្តបរិបុណ្ណំ។ ឯកទិវសម្បិ កិលេសមលេន អមលិនំ កត្វា ចរិមកចិត្តំ បាបេតព្ពតាយ ឯកន្តបរិសុទ្ធំ។ សង្ខលិខិតន្តិ លិខិតសង្ខសទិសំ ធោតសង្ខសប្បដិភាគំ ចរិតព្ពំ។ ឥទំ ន សុករំ អគារំ អជ្ឈាវសតា អគារមជ្ឈេ វសន្តេន ឯកន្ត បរិបុណ្ណំ…បេ.… ចរិតុំ យំនូនាហំ កេសេ ចេវ មស្សូនិ ច ឱហារេត្វា វោរោបេត្វា កាសាយរសបីតតាយ កាសាយានិ ព្រហ្មចរិយំ ចរន្តានំ អនុច្ឆវិកានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា និវាសេត្វា ចេវ បារុបិត្វា ច អគារស្មា និក្ខមិត្វា អនគារិយំ បព្ពជេយ្យំ ។ យស្មា អគារស្ស ហិតំ កសិវាណិជ្ជាទិកម្មំ អគារិយន្តិ វុច្ចតិ, តញ្ច បព្ពជ្ជាយ នត្ថិ, តស្មា បព្ពជ្ជា អនគារិយា នាម។ តំ អនគារិយំ បព្ពជ្ជំ បព្ពជេយ្យំ ឧបគច្ឆេយ្យំ, បដិបជ្ជេយ្យន្តិ អត្ថោ។
Tattha yathā yathātiādīnaṃ padānaṃ ayaṃ saṅkhepattho – yena yena ākārena ayyo mahākaccāno dhammaṃ deseti ācikkhati paññapeti paṭṭhapeti vivarati vibhajati uttānīkaroti pakāseti, tena tena me upaparikkhato evaṃ hoti, yadetaṃ sikkhattayabrahmacariyaṃ ekampi divasaṃ akkhaṇḍaṃ katvā carimakacittaṃ pāpetabbatāya ekantaparipuṇṇaṃ. Ekadivasampi kilesamalena amalinaṃ katvā carimakacittaṃ pāpetabbatāya ekantaparisuddhaṃ. Saṅkhalikhitanti likhitasaṅkhasadisaṃ dhotasaṅkhasappaṭibhāgaṃ caritabbaṃ. Idaṃ nasukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā agāramajjhe vasantena ekanta paripuṇṇaṃ…pe… carituṃ yaṃnūnāhaṃ kese ceva massūni ca ohāretvā voropetvā kāsāyarasapītatāya kāsāyāni brahmacariyaṃ carantānaṃ anucchavikāni vatthāni acchādetvā nivāsetvā ceva pārupitvā ca agārasmā nikkhamitvā anagāriyaṃ pabbajeyyaṃ. Yasmā agārassa hitaṃ kasivāṇijjādikammaṃ agāriyanti vuccati, tañca pabbajjāya natthi, tasmā pabbajjā anagāriyā nāma. Taṃ anagāriyaṃ pabbajjaṃ pabbajeyyaṃ upagaccheyyaṃ, paṭipajjeyyanti attho.
ឯវំ អត្តនា រហោវិតក្កិតំ សោណោ ឧបាសកោ ថេរស្ស អារោចេត្វា តំ បដិបជ្ជិតុកាមោ ‘‘បព្ពាជេតុ មំ, ភន្តេ, អយ្យោ មហាកច្ចានោ’’តិ អាហ។ ថេរោ បន ‘‘តាវស្ស ញាណបរិបាកំ កថ’’ន្តិ ឧបធារេត្វា ញាណបរិបាកំ អាគមយមានោ ‘‘ទុក្ករំ ខោ’’តិអាទិនា បព្ពជ្ជាឆន្ទំ និវារេសិ។
Evaṃ attanā rahovitakkitaṃ soṇo upāsako therassa ārocetvā taṃ paṭipajjitukāmo ‘‘pabbājetu maṃ, bhante, ayyo mahākaccāno’’ti āha. Thero pana ‘‘tāvassa ñāṇaparipākaṃ katha’’nti upadhāretvā ñāṇaparipākaṃ āgamayamāno ‘‘dukkaraṃ kho’’tiādinā pabbajjāchandaṃ nivāresi.
តត្ថ ឯកភត្តន្តិ ‘‘ឯកភត្តិកោ ហោតិ រត្តូបរតោ វិរតោ វិកាលភោជនា’’តិ (ទី. និ. ១.១៩៤; អ. និ. ៣.៧១) ឯវំ វុត្តំ វិកាលភោជនវិរតិំ សន្ធាយ វទតិ។ ឯកសេយ្យន្តិ អទុតិយសេយ្យំ។ ឯត្ថ ច សេយ្យាសីសេន ‘‘ឯកោ តិដ្ឋតិ, ឯកោ គច្ឆតិ, ឯកោ និសីទតី’’តិអាទិនា (មហានិ. ៧; ៤៩) នយេន វុត្តេសុ ចតូសុ ឥរិយាបថេសុ កាយវិវេកំ ទីបេតិ, ន ឯកាកិនា ហុត្វា សយនមត្តំ។ ព្រហ្មចរិយន្តិ មេថុនវិរតិព្រហ្មចរិយំ, សិក្ខត្តយានុយោគសង្ខាតំ សាសនព្រហ្មចរិយំ វា។ ឥង្ឃាតិ ចោទនត្ថេ និបាតោ។ តត្ថេវាតិ គេហេយេវ។ ពុទ្ធានំ សាសនំ អនុយុញ្ជាតិ និច្ចសីលឧបោសថសីលាទិភេទំ បញ្ចង្គអដ្ឋង្គទសង្គសីលំ, តទនុរូបញ្ច សមាធិបញ្ញាភាវនំ អនុយុញ្ជ។ ឯតញ្ហិ ឧបាសកេន បុព្ពភាគេ អនុយុញ្ជិតព្ពំ ពុទ្ធសាសនំ នាម។ តេនាហ – ‘‘កាលយុត្តំ ឯកភត្តំ ឯកសេយ្យំ ព្រហ្មរិយ’’ន្តិ។
Tattha ekabhattanti ‘‘ekabhattiko hoti rattūparato virato vikālabhojanā’’ti (dī. ni. 1.194; a. ni. 3.71) evaṃ vuttaṃ vikālabhojanaviratiṃ sandhāya vadati. Ekaseyyanti adutiyaseyyaṃ. Ettha ca seyyāsīsena ‘‘eko tiṭṭhati, eko gacchati, eko nisīdatī’’tiādinā (mahāni. 7; 49) nayena vuttesu catūsu iriyāpathesu kāyavivekaṃ dīpeti, na ekākinā hutvā sayanamattaṃ. Brahmacariyanti methunaviratibrahmacariyaṃ, sikkhattayānuyogasaṅkhātaṃ sāsanabrahmacariyaṃ vā. Iṅghāti codanatthe nipāto. Tatthevāti geheyeva. Buddhānaṃ sāsanaṃ anuyuñjāti niccasīlauposathasīlādibhedaṃ pañcaṅgaaṭṭhaṅgadasaṅgasīlaṃ, tadanurūpañca samādhipaññābhāvanaṃ anuyuñja. Etañhi upāsakena pubbabhāge anuyuñjitabbaṃ buddhasāsanaṃ nāma. Tenāha – ‘‘kālayuttaṃ ekabhattaṃ ekaseyyaṃ brahmariya’’nti.
តត្ថ កាលយុត្តន្តិ ចាតុទ្ទសីបញ្ចទសីអដ្ឋមីបាដិហារិយបក្ខសង្ខាតេន កាលេន យុត្តំ, យថាវុត្តកាលេ វា តុយ្ហំ អនុយុញ្ជន្តស្ស យុត្តំ បតិរូបំ សក្កុណេយ្យំ, ន សព្ពកាលំ បព្ពជ្ជាតិ អធិប្បាយោ។ សព្ពមេតំ ញាណស្ស អបរិបក្កត្តា តស្ស កាមានំ ទុប្បហានតាយ សម្មាបដិបត្តិយំ យោគ្យំ ការាបេតុំ វទតិ, ន បព្ពជ្ជាឆន្ទំ និវារេតុំ។ បព្ពជ្ជាភិសង្ខារោតិ បព្ពជិតុំ អារម្ភោ ឧស្សាហោ។ បដិបស្សម្ភីតិ ឥន្ទ្រិយានំ អបរិបក្កត្តា, សំវេគស្ស ច នាតិតិក្ខភាវតោ វូបសមិ។ កិញ្ចាបិ បដិបស្សម្ភិ, ថេរេន វុត្តវិធិំ បន អនុតិដ្ឋន្តោ កាលេន កាលំ ថេរំ ឧបសង្កមិត្វា បយិរុបាសន្តោ ធម្មំ សុណាតិ។ តស្ស វុត្តនយេនេវ ទុតិយំ បព្ពជ្ជាយ ចិត្តំ ឧប្បជ្ជិ, ថេរស្ស ច អារោចេសិ។ ទុតិយម្បិ ថេរោ បដិក្ខិបិ។ តតិយវារេ បន ញាណស្ស បរិបក្កភាវំ ញត្វា ‘‘ឥទានិ នំ បព្ពាជេតុំ កាលោ’’តិ ថេរោ បព្ពាជេសិ, បព្ពជិតញ្ច តំ តីណិ សំវច្ឆរានិ អតិក្កមិត្វា គណំ បរិយេសិត្វា ឧបសម្បាទេសិ។ តំ សន្ធាយ វុត្តំ – ‘‘ទុតិយម្បិ ខោ សោណោ…បេ.… ឧបសម្បាទេសី’’តិ។
Tattha kālayuttanti cātuddasīpañcadasīaṭṭhamīpāṭihāriyapakkhasaṅkhātena kālena yuttaṃ, yathāvuttakāle vā tuyhaṃ anuyuñjantassa yuttaṃ patirūpaṃ sakkuṇeyyaṃ, na sabbakālaṃ pabbajjāti adhippāyo. Sabbametaṃ ñāṇassa aparipakkattā tassa kāmānaṃ duppahānatāya sammāpaṭipattiyaṃ yogyaṃ kārāpetuṃ vadati, na pabbajjāchandaṃ nivāretuṃ. Pabbajjābhisaṅkhāroti pabbajituṃ ārambho ussāho. Paṭipassambhīti indriyānaṃ aparipakkattā, saṃvegassa ca nātitikkhabhāvato vūpasami. Kiñcāpi paṭipassambhi, therena vuttavidhiṃ pana anutiṭṭhanto kālena kālaṃ theraṃ upasaṅkamitvā payirupāsanto dhammaṃ suṇāti. Tassa vuttanayeneva dutiyaṃ pabbajjāya cittaṃ uppajji, therassa ca ārocesi. Dutiyampi thero paṭikkhipi. Tatiyavāre pana ñāṇassa paripakkabhāvaṃ ñatvā ‘‘idāni naṃ pabbājetuṃ kālo’’ti thero pabbājesi, pabbajitañca taṃ tīṇi saṃvaccharāni atikkamitvā gaṇaṃ pariyesitvā upasampādesi. Taṃ sandhāya vuttaṃ – ‘‘dutiyampi kho soṇo…pe… upasampādesī’’ti.
តត្ថ អប្បភិក្ខុកោតិ កតិបយភិក្ខុកោ។ តទា កិរ ភិក្ខូ យេភុយ្យេន មជ្ឈិមទេសេ ឯវ វសិំសុ។ តស្មា តត្ថ កតិបយា ឯវ អហេសុំ , តេ ច ឯកស្មិំ និគមេ ឯកោ, ឯកស្មិំ ទ្វេតិ ឯវំ វិសុំ វិសុំ វសិំសុ។ កិច្ឆេនាតិ ទុក្ខេន។ កសិរេនាតិ អាយាសេន។ តតោ តតោតិ តស្មា តស្មា គាមនិគមាទិតោ។ ថេរេន ហិ កតិបយេ ភិក្ខូ អានេត្វា អញ្ញេសុ អានីយមានេសុ បុព្ពេ អានីតា កេនចិទេវ ករណីយេន បក្កមិំសុ, កិញ្ចិ កាលំ អាគមេត្វា បុន តេសុ អានីយមានេសុ ឥតរេ បក្កមិំសុ។ ឯវំ បុនប្បុនំ អានយនេន សន្និបាតោ ចិរេនេវ អហោសិ, ថេរោ ច តទា ឯកវិហារី អហោសិ។ ទសវគ្គំ ភិក្ខុសង្ឃំ សន្និបាតេត្វាតិ តទា ភគវតា បច្ចន្តទេសេបិ ទសវគ្គេនេវ សង្ឃេន ឧបសម្បទា អនុញ្ញាតា។ ឥតោនិទានញ្ហិ ថេរេន យាចិតោ បញ្ចវគ្គេន សង្ឃេន បច្ចន្តទេសេ ឧបសម្បទំ អនុជានិ។ តេន វុត្តំ – ‘‘តិណ្ណំ វស្សានំ…បេ.… សន្និបាតេត្វា’’តិ។
Tattha appabhikkhukoti katipayabhikkhuko. Tadā kira bhikkhū yebhuyyena majjhimadese eva vasiṃsu. Tasmā tattha katipayā eva ahesuṃ , te ca ekasmiṃ nigame eko, ekasmiṃ dveti evaṃ visuṃ visuṃ vasiṃsu. Kicchenāti dukkhena. Kasirenāti āyāsena. Tato tatoti tasmā tasmā gāmanigamādito. Therena hi katipaye bhikkhū ānetvā aññesu ānīyamānesu pubbe ānītā kenacideva karaṇīyena pakkamiṃsu, kiñci kālaṃ āgametvā puna tesu ānīyamānesu itare pakkamiṃsu. Evaṃ punappunaṃ ānayanena sannipāto cireneva ahosi, thero ca tadā ekavihārī ahosi. Dasavaggaṃ bhikkhusaṅghaṃ sannipātetvāti tadā bhagavatā paccantadesepi dasavaggeneva saṅghena upasampadā anuññātā. Itonidānañhi therena yācito pañcavaggena saṅghena paccantadese upasampadaṃ anujāni. Tena vuttaṃ – ‘‘tiṇṇaṃ vassānaṃ…pe… sannipātetvā’’ti.
វស្សំវុដ្ឋស្សាតិ ឧបសម្បជ្ជិត្វា បឋមវស្សំ ឧបគន្ត្វា វុសិតវតោ។ ឦទិសោ ច ឦទិសោ ចាតិ ឯវរូបោ ច ឯវរូបោ ច, ឯវរូបាយ នាមកាយរូបកាយសម្បត្តិយា សមន្នាគតោ, ឯវរូបាយ ធម្មកាយសម្បត្តិយា សមន្នាគតោតិ សុតោយេវ មេ សោ ភគវា។ ន ខោ មេ សោ ភគវា សម្មុខា ទិដ្ឋោតិ ឯតេន បុថុជ្ជនសទ្ធាយ ឯវំ អាយស្មា សោណោ ភគវន្តំ ទដ្ឋុកាមោ អហោសិ។ អបរភាគេ បន សត្ថារា សទ្ធិំ ឯកគន្ធកុដិយំ វសិត្វា បច្ចូសសមយំ អជ្ឈិដ្ឋោ សោឡស អដ្ឋកវគ្គិកានិ សត្ថុ សម្មុខា អដ្ឋិំ កត្វា មនសិ កត្វា សព្ពំ ចេតសោ សមន្នាហរិត្វា អត្ថធម្មប្បដិសំវេទី ហុត្វា ភណន្តោ ធម្មូបសញ្ហិតបាមោជ្ជាទិមុខេន សមាហិតោ សរភញ្ញបរិយោសានេ វិបស្សនំ បដ្ឋបេត្វា សង្ខារេ សម្មសន្តោ អនុបុព្ពេន អរហត្តំ បាបុណិ។ ឯតទត្ថមេវ ហិស្ស ភគវតា អត្តនា សទ្ធិំ ឯកគន្ធកុដិយំ វាសោ អាណត្តោតិ វទន្តិ។
Vassaṃvuṭṭhassāti upasampajjitvā paṭhamavassaṃ upagantvā vusitavato. Īdiso ca īdiso cāti evarūpo ca evarūpo ca, evarūpāya nāmakāyarūpakāyasampattiyā samannāgato, evarūpāya dhammakāyasampattiyā samannāgatoti sutoyeva me so bhagavā. Na kho me so bhagavā sammukhā diṭṭhoti etena puthujjanasaddhāya evaṃ āyasmā soṇo bhagavantaṃ daṭṭhukāmo ahosi. Aparabhāge pana satthārā saddhiṃ ekagandhakuṭiyaṃ vasitvā paccūsasamayaṃ ajjhiṭṭho soḷasa aṭṭhakavaggikāni satthu sammukhā aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbaṃ cetaso samannāharitvā atthadhammappaṭisaṃvedī hutvā bhaṇanto dhammūpasañhitapāmojjādimukhena samāhito sarabhaññapariyosāne vipassanaṃ paṭṭhapetvā saṅkhāre sammasanto anupubbena arahattaṃ pāpuṇi. Etadatthameva hissa bhagavatā attanā saddhiṃ ekagandhakuṭiyaṃ vāso āṇattoti vadanti.
កេចិ បនាហុ – ‘‘ន ខោ មេ សោ ភគវា សម្មុខា ទិដ្ឋោ’’តិ ឥទំ រូបកាយទស្សនមេវ សន្ធាយ វុត្តន្តិ។ អាយស្មា ហិ សោណោ បព្ពជិត្វាវ ថេរស្ស សន្តិកេ កម្មដ្ឋានំ គហេត្វា ឃដេន្តោ វាយមន្តោ អនុបសម្បន្នោវ សោតាបន្នោ ហុត្វា ឧបសម្បជ្ជិត្វា ‘‘ឧបាសកាបិ សោតាបន្នា ហោន្តិ, អហម្បិ សោតាបន្នោ, កិមេត្ថ ចិត្ត’’ន្តិ ឧបរិមគ្គត្ថាយ វិបស្សនំ វឌ្ឍេត្វា អន្តោវស្សេយេវ ឆឡភិញ្ញោ ហុត្វា វិសុទ្ធិបវារណាយ បវារេសិ ។ អរិយសច្ចទស្សនេន ហិ ភគវតោ ធម្មកាយោ ទិដ្ឋោ នាម ហោតិ។ វុត្តញ្ហេតំ –
Keci panāhu – ‘‘na kho me so bhagavā sammukhā diṭṭho’’ti idaṃ rūpakāyadassanameva sandhāya vuttanti. Āyasmā hi soṇo pabbajitvāva therassa santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā ghaṭento vāyamanto anupasampannova sotāpanno hutvā upasampajjitvā ‘‘upāsakāpi sotāpannā honti, ahampi sotāpanno, kimettha citta’’nti uparimaggatthāya vipassanaṃ vaḍḍhetvā antovasseyeva chaḷabhiñño hutvā visuddhipavāraṇāya pavāresi . Ariyasaccadassanena hi bhagavato dhammakāyo diṭṭho nāma hoti. Vuttañhetaṃ –
‘‘យោ ខោ, វក្កលិ, ធម្មំ បស្សតិ, សោ មំ បស្សតិ។ យោ មំ បស្សតិ, សោ ធម្មំ បស្សតី’’តិ (សំ. និ. ៣.៨៧)។
‘‘Yo kho, vakkali, dhammaṃ passati, so maṃ passati. Yo maṃ passati, so dhammaṃ passatī’’ti (saṃ. ni. 3.87).
តស្មាស្ស ធម្មកាយទស្សនំ បគេវ សិទ្ធំ, បវារេត្វា បន រូបកាយំ ទដ្ឋុកាមោ អហោសីតិ។
Tasmāssa dhammakāyadassanaṃ pageva siddhaṃ, pavāretvā pana rūpakāyaṃ daṭṭhukāmo ahosīti.
‘‘សចេ មំ ឧបជ្ឈាយោ អនុជានាតី’’តិបិ បាឋោ។ ‘‘ភន្តេ’’តិ បន លិខន្តិ។ តថា ‘‘សាធុ សាធុ, អាវុសោ សោណ, គច្ឆ ត្វំ, អាវុសោ សោណា’’តិបិ បាឋោ។ ‘‘អាវុសោ’’តិ បន កេសុចិ បោត្ថកេសុ នត្ថិ។ តថា ‘‘ឯវមាវុសោតិ ខោ អាយស្មា សោណោ’’តិបិ បាឋោ។ អាវុសោវាទោយេវ ហិ អញ្ញមញ្ញំ ភិក្ខូនំ ភគវតោ ធរមានកាលេ អាចិណ្ណោ។ ភគវន្តំ បាសាទិកន្តិអាទីនំ បទានំ អត្ថោ ហេដ្ឋា វុត្តោយេវ។
‘‘Sace maṃ upajjhāyo anujānātī’’tipi pāṭho. ‘‘Bhante’’ti pana likhanti. Tathā ‘‘sādhu sādhu, āvuso soṇa, gaccha tvaṃ, āvuso soṇā’’tipi pāṭho. ‘‘Āvuso’’ti pana kesuci potthakesu natthi. Tathā ‘‘evamāvusoti kho āyasmā soṇo’’tipi pāṭho. Āvusovādoyeva hi aññamaññaṃ bhikkhūnaṃ bhagavato dharamānakāle āciṇṇo. Bhagavantaṃ pāsādikantiādīnaṃ padānaṃ attho heṭṭhā vuttoyeva.
កច្ចិ ភិក្ខុ ខមនីយន្តិ ភិក្ខុ ឥទំ តុយ្ហំ ចតុចក្កំ នវទ្វារំ សរីរយន្តំ កច្ចិ ខមនីយំ, កិំ សក្កា ខមិតុំ សហិតុំ បរិហរិតុំ, កិំ ទុក្ខភារោ នាភិភវតិ។ កច្ចិ យាបនីយន្តិ កិំ តំតំកិច្ចេសុ យាបេតុំ គមេតុំ សក្កា, ន កញ្ចិ អន្តរាយន្តិ ទស្សេតិ។ កច្ចិសិ អប្បកិលមថេនាតិ អនាយាសេន ឥមំ ឯត្តកំ អទ្ធានំ កច្ចិ អាគតោសិ។
Kacci bhikkhu khamanīyanti bhikkhu idaṃ tuyhaṃ catucakkaṃ navadvāraṃ sarīrayantaṃ kacci khamanīyaṃ, kiṃ sakkā khamituṃ sahituṃ pariharituṃ, kiṃ dukkhabhāro nābhibhavati. Kacci yāpanīyanti kiṃ taṃtaṃkiccesu yāpetuṃ gametuṃ sakkā, na kañci antarāyanti dasseti. Kaccisi appakilamathenāti anāyāsena imaṃ ettakaṃ addhānaṃ kacci āgatosi.
ឯតទហោសីតិ ពុទ្ធាចិណ្ណំ អនុស្សរន្តស្ស អាយស្មតោ អានន្ទស្ស ឯតំ ‘‘យស្ស ខោ មំ ភគវា’’តិអាទិនា ឥទានិ វុច្ចមានំ ចិត្តេ អាចិណ្ណំ អហោសិ។ ឯកវិហារេតិ ឯកគន្ធកុដិយំ។ គន្ធកុដិ ហិ ឥធ វិហារោតិ អធិប្បេតា។ វត្ថុន្តិ វសិតុំ។
Etadahosīti buddhāciṇṇaṃ anussarantassa āyasmato ānandassa etaṃ ‘‘yassa kho maṃ bhagavā’’tiādinā idāni vuccamānaṃ citte āciṇṇaṃ ahosi. Ekavihāreti ekagandhakuṭiyaṃ. Gandhakuṭi hi idha vihāroti adhippetā. Vatthunti vasituṃ.
និសជ្ជាយ វីតិនាមេត្វាតិ ឯត្ថ យស្មា ភគវា អាយស្មតោ សោណស្ស សមាបត្តិសមាបជ្ជនេ បដិសន្ថារំ ករោន្តោ សាវកសាធារណា សព្ពា សមាបត្តិយោ អនុលោមបដិលោមំ សមាបជ្ជន្តោ ពហុទេវ រត្តិំ…បេ.… វិហារំ បាវិសិ, តស្មា អាយស្មាបិ សោណោ ភគវតោ អធិប្បាយំ ញត្វា តទនុរូបំ សព្ពា តា សមាបត្តិយោ សមាបជ្ជន្តោ ‘‘ពហុទេវ រត្តិំ…បេ.… វិហារំ បាវិសី’’តិ កេចិ វទន្តិ។ បវិសិត្វា ច ភគវតា អនុញ្ញាតោ ចីវរំ តិរោករណីយំ កត្វាបិ ភគវតោ បាទបស្សេ និសជ្ជាយ វីតិនាមេសិ។ អជ្ឈេសីតិ អាណាបេសិ។ បដិភាតុ តំ ភិក្ខុ ធម្មោ ភាសិតុន្តិ ភិក្ខុ តុយ្ហំ ធម្មោ ភាសិតុំ ឧបដ្ឋាតុ ញាណមុខេ អាគច្ឆតុ, យថាសុតំ យថាបរិយត្តំ ធម្មំ ភណាហីតិ អត្ថោ។
Nisajjāya vītināmetvāti ettha yasmā bhagavā āyasmato soṇassa samāpattisamāpajjane paṭisanthāraṃ karonto sāvakasādhāraṇā sabbā samāpattiyo anulomapaṭilomaṃ samāpajjanto bahudeva rattiṃ…pe… vihāraṃ pāvisi, tasmā āyasmāpi soṇo bhagavato adhippāyaṃ ñatvā tadanurūpaṃ sabbā tā samāpattiyo samāpajjanto ‘‘bahudeva rattiṃ…pe… vihāraṃ pāvisī’’ti keci vadanti. Pavisitvā ca bhagavatā anuññāto cīvaraṃ tirokaraṇīyaṃ katvāpi bhagavato pādapasse nisajjāya vītināmesi. Ajjhesīti āṇāpesi. Paṭibhātu taṃ bhikkhu dhammo bhāsitunti bhikkhu tuyhaṃ dhammo bhāsituṃ upaṭṭhātu ñāṇamukhe āgacchatu, yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ bhaṇāhīti attho.
សោឡស អដ្ឋកវគ្គិកានីតិ អដ្ឋកវគ្គភូតានិ កាមសុត្តាទីនិ សោឡស សុត្តានិ។ សរេន អភណីតិ សុត្តុស្សារណសរេន អភាសិ, សរភញ្ញវសេន កថេសីតិ អត្ថោ។ សរភញ្ញបរិយោសានេតិ ឧស្សារណាវសានេ។ សុគ្គហិតានីតិ សម្មា ឧគ្គហិតានិ។ សុមនសិកតានីតិ សុដ្ឋុ មនសិ កតានិ។ ឯកច្ចោ ឧគ្គហណកាលេ សម្មា ឧគ្គហេត្វាបិ បច្ឆា សជ្ឈាយាទិវសេន មនសិ ករណកាលេ ព្យញ្ជនានិ វា មិច្ឆា រោបេតិ, បទបច្ឆាភដ្ឋំ វា ករោតិ, ន ឯវមយំ។ ឥមិនា បន សម្មទេវ យថុគ្គហិតំ មនសិ កតានិ។ តេន វុត្តំ – ‘‘សុមនសិកតានីតិ សុដ្ឋុ មនសិ កតានី’’តិ។ សូបធារិតានីតិ អត្ថតោបិ សុដ្ឋុ ឧបធារិតានិ។ អត្ថេ ហិ សុដ្ដុ ឧបធារិតេ សក្កា បាឡិំ សម្មា ឧស្សារេតុំ។ កល្យាណិយាសិ វាចាយ សមន្នាគតោតិ សិថិលធនិតាទីនំ យថាវិធានវចនេន បរិមណ្ឌលបទព្យញ្ជនបរិបុណ្ណាយ បោរិយា វាចាយ សមន្នាគតោ អាសិ។ វិស្សដ្ឋាយាតិ វិមុត្តាយ។ ឯតេនស្ស វិមុត្តវាទិតំ ទស្សេតិ។ អនេលគឡាយាតិ ឯលា វុច្ចតិ ទោសោ, តំ ន បគ្ឃរតីតិ អនេលគឡា, តាយ និទ្ទោសាយាតិ អត្ថោ។ អថ វា អនេលគឡាយាតិ អនេលាយ ច អគឡាយ ច និទ្ទោសាយ អគឡិតបទព្យញ្ជនាយ, អបរិហីនបទព្យញ្ជនាយាតិ អត្ថោ។ តថា ហិ នំ ភគវា ‘‘ឯតទគ្គំ, ភិក្ខវេ, មម សាវកានំ ភិក្ខូនំ កល្យាណវាក្ករណានំ យទិទំ សោណោ កុដិកណ្ណោ’’តិ (អ. និ. ១.២០៦) ឯតទគ្គេ ឋបេសិ។ អត្ថស្ស វិញ្ញាបនិយាតិ យថាធិប្បេតំ អត្ថំ វិញ្ញាបេតុំ សមត្ថាយ។
Soḷasa aṭṭhakavaggikānīti aṭṭhakavaggabhūtāni kāmasuttādīni soḷasa suttāni. Sarena abhaṇīti suttussāraṇasarena abhāsi, sarabhaññavasena kathesīti attho. Sarabhaññapariyosāneti ussāraṇāvasāne. Suggahitānīti sammā uggahitāni. Sumanasikatānīti suṭṭhu manasi katāni. Ekacco uggahaṇakāle sammā uggahetvāpi pacchā sajjhāyādivasena manasi karaṇakāle byañjanāni vā micchā ropeti, padapacchābhaṭṭhaṃ vā karoti, na evamayaṃ. Iminā pana sammadeva yathuggahitaṃ manasi katāni. Tena vuttaṃ – ‘‘sumanasikatānīti suṭṭhu manasi katānī’’ti. Sūpadhāritānīti atthatopi suṭṭhu upadhāritāni. Atthe hi suṭṭu upadhārite sakkā pāḷiṃ sammā ussāretuṃ. Kalyāṇiyāsi vācāya samannāgatoti sithiladhanitādīnaṃ yathāvidhānavacanena parimaṇḍalapadabyañjanaparipuṇṇāya poriyā vācāya samannāgato āsi. Vissaṭṭhāyāti vimuttāya. Etenassa vimuttavāditaṃ dasseti. Anelagaḷāyāti elā vuccati doso, taṃ na paggharatīti anelagaḷā, tāya niddosāyāti attho. Atha vā anelagaḷāyāti anelāya ca agaḷāya ca niddosāya agaḷitapadabyañjanāya, aparihīnapadabyañjanāyāti attho. Tathā hi naṃ bhagavā ‘‘etadaggaṃ, bhikkhave, mama sāvakānaṃ bhikkhūnaṃ kalyāṇavākkaraṇānaṃ yadidaṃ soṇo kuṭikaṇṇo’’ti (a. ni. 1.206) etadagge ṭhapesi. Atthassa viññāpaniyāti yathādhippetaṃ atthaṃ viññāpetuṃ samatthāya.
កតិវស្សោតិ សោ កិរ មជ្ឈិមវយស្ស តតិយកោដ្ឋាសេ ឋិតោ អាកប្បសម្បន្នោ ច បរេសំ ចិរតរបព្ពជិតោ វិយ ខាយតិ។ តំ សន្ធាយ ភគវា បុច្ឆតីតិ កេចិ, តំ អការណំ។ ឯវំ សន្តេ សមាធិសុខំ អនុភវិតុំ យុត្តោ, ឯត្តកំ កាលំ កស្មា បមាទមាបន្នោតិ បុន អនុយុញ្ជិតុំ សត្ថា ‘‘កតិវស្សោសី’’តិ តំ បុច្ឆតិ។ តេនេវាហ – ‘‘កិស្ស បន ត្វំ ភិក្ខុ ឯវំ ចិរំ អកាសី’’តិ។
Kativassoti so kira majjhimavayassa tatiyakoṭṭhāse ṭhito ākappasampanno ca paresaṃ ciratarapabbajito viya khāyati. Taṃ sandhāya bhagavā pucchatīti keci, taṃ akāraṇaṃ. Evaṃ sante samādhisukhaṃ anubhavituṃ yutto, ettakaṃ kālaṃ kasmā pamādamāpannoti puna anuyuñjituṃ satthā ‘‘kativassosī’’ti taṃ pucchati. Tenevāha – ‘‘kissa pana tvaṃ bhikkhu evaṃ ciraṃ akāsī’’ti.
តត្ថ កិស្សាតិ កិំ ការណា។ ឯវំ ចិរំ អកាសីតិ ឯវំ ចិរាយិ, កេន ការណេន ឯវំ ចិរកាលំ បព្ពជ្ជំ អនុបគន្ត្វា អគារមជ្ឈេ វសីតិ អត្ថោ។ ចិរំ ទិដ្ឋោ មេតិ ចិរេន ចិរកាលេន មយា ទិដ្ឋោ។ កាមេសូតិ កិលេសកាមេសុ ច វត្ថុកាមេសុ ច។ អាទីនវោតិ ទោសោ។ អបិ ចាតិ កាមេសុ អាទីនវេ កេនចិ បការេន ទិដ្ឋេបិ ន តាវាហំ ឃរាវាសតោ និក្ខមិតុំ អសក្ខិំ។ កស្មា? សម្ពាធោ ឃរាវាសោ ឧច្ចាវចេហិ កិច្ចករណីយេហិ សមុបព្យូឡ្ហោ អគារិយភាវោ។ តេនេវាហ – ‘‘ពហុកិច្ចោ ពហុករណីយោ’’តិ។
Tattha kissāti kiṃ kāraṇā. Evaṃ ciraṃ akāsīti evaṃ cirāyi, kena kāraṇena evaṃ cirakālaṃ pabbajjaṃ anupagantvā agāramajjhe vasīti attho. Ciraṃ diṭṭho meti cirena cirakālena mayā diṭṭho. Kāmesūti kilesakāmesu ca vatthukāmesu ca. Ādīnavoti doso. Api cāti kāmesu ādīnave kenaci pakārena diṭṭhepi na tāvāhaṃ gharāvāsato nikkhamituṃ asakkhiṃ. Kasmā? Sambādho gharāvāso uccāvacehi kiccakaraṇīyehi samupabyūḷho agāriyabhāvo. Tenevāha – ‘‘bahukicco bahukaraṇīyo’’ti.
ឯតមត្ថំ វិទិត្វាតិ កាមេសុ យថាភូតំ អាទីនវទស្សិនោ ចិត្តំ ចិរាយិត្វាបិ ន បតិដ្ឋាតិ, អញ្ញទត្ថុ បទុមបលាសេ ឧទកពិន្ទុ វិយ វិនិវត្តតិយេវាតិ ឯតមត្ថំ សព្ពាការតោ វិទិត្វា។ ឥមំ ឧទានន្តិ បវត្តិំ និវត្តិញ្ច សម្មទេវ ជានន្តោ បវត្តិយំ តន្និមិត្តេ ច ន កទាចិបិ រមតីតិ ឥទមត្ថទីបកំ ឥមំ ឧទានំ ឧទានេសិ។
Etamatthaṃ viditvāti kāmesu yathābhūtaṃ ādīnavadassino cittaṃ cirāyitvāpi na patiṭṭhāti, aññadatthu padumapalāse udakabindu viya vinivattatiyevāti etamatthaṃ sabbākārato viditvā. Imaṃ udānanti pavattiṃ nivattiñca sammadeva jānanto pavattiyaṃ tannimitte ca na kadācipi ramatīti idamatthadīpakaṃ imaṃ udānaṃ udānesi.
តត្ថ ទិស្វា អាទីនវំ លោកេតិ សព្ពស្មិំ សង្ខារលោកេ ‘‘អនិច្ចោ ទុក្ខោ វិបរិណាមធម្មោ’’តិអាទិនា អាទីនវំ ទោសំ បញ្ញាយ បស្សិត្វា។ ឯតេន វិបស្សនាវារោ កថិតោ ។ ញត្វា ធម្មំ និរុបធិន្តិ សព្ពូបធិបដិនិស្សគ្គត្តា និរុបធិំ និព្ពានធម្មំ យថាភូតំ ញត្វា និស្សរណវិវេកាសង្ខតាមតសភាវតោ មគ្គញាណេន បដិវិជ្ឈិត្វា។ ‘‘ទិស្វា ញត្វា’’តិ ឥមេសំ បទានំ ‘‘សប្បិំ បិវិត្វា ពលំ ហោតិ, សីហំ ទិស្វា ភយំ ហោតិ, បញ្ញាយ ទិស្វា អាសវា បរិក្ខីណា ហោន្តី’’តិអាទីសុ (បុ. ប. ២០៨; អ. និ. ៩.៤២-៤៣) វិយ ហេតុអត្ថតា ទដ្ឋព្ពា។ អរិយោ ន រមតី បាបេតិ កិលេសេហិ អារកត្តា អរិយោ សប្បុរិសោ អណុមត្តេបិ បាបេ ន រមតិ។ កស្មា? បាបេ ន រមតី សុចីតិ សុវិសុទ្ធកាយសមាចារាទិតាយ វិសុទ្ធបុគ្គលោ រាជហំសោ វិយ ឧក្ការដ្ឋានេ បាបេ សំកិលិដ្ឋធម្មេ ន រមតិ នាភិនន្ទតិ។ ‘‘បាបោ ន រមតី សុចិ’’ន្តិបិ បាឋោ។ តស្សត្ថោ – បាបោ បាបបុគ្គលោ សុចិំ អនវជ្ជំ វោទានធម្មំ ន រមតិ, អញ្ញទត្ថុ គាមសូករាទយោ វិយ ឧក្ការដ្ឋានំ អសុចិំ សំកិលេសធម្មំយេវ រមតីតិ បដិបក្ខតោ ទេសនំ បរិវត្តេតិ។
Tattha disvā ādīnavaṃ loketi sabbasmiṃ saṅkhāraloke ‘‘anicco dukkho vipariṇāmadhammo’’tiādinā ādīnavaṃ dosaṃ paññāya passitvā. Etena vipassanāvāro kathito . Ñatvā dhammaṃ nirupadhinti sabbūpadhipaṭinissaggattā nirupadhiṃ nibbānadhammaṃ yathābhūtaṃ ñatvā nissaraṇavivekāsaṅkhatāmatasabhāvato maggañāṇena paṭivijjhitvā. ‘‘Disvā ñatvā’’ti imesaṃ padānaṃ ‘‘sappiṃ pivitvā balaṃ hoti, sīhaṃ disvā bhayaṃ hoti, paññāya disvā āsavā parikkhīṇā hontī’’tiādīsu (pu. pa. 208; a. ni. 9.42-43) viya hetuatthatā daṭṭhabbā. Ariyo na ramatī pāpeti kilesehi ārakattā ariyo sappuriso aṇumattepi pāpe na ramati. Kasmā? Pāpe na ramatī sucīti suvisuddhakāyasamācārāditāya visuddhapuggalo rājahaṃso viya ukkāraṭṭhāne pāpe saṃkiliṭṭhadhamme na ramati nābhinandati. ‘‘Pāpo na ramatī suci’’ntipi pāṭho. Tassattho – pāpo pāpapuggalo suciṃ anavajjaṃ vodānadhammaṃ na ramati, aññadatthu gāmasūkarādayo viya ukkāraṭṭhānaṃ asuciṃ saṃkilesadhammaṃyeva ramatīti paṭipakkhato desanaṃ parivatteti.
ឯវំ ភគវតា ឧទានេ ឧទានិតេ អាយស្មា សោណោ ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ វន្ទិត្វា អត្តនោ ឧបជ្ឈាយស្ស វចនេន បច្ចន្តទេសេ បញ្ចវគ្គេន ឧបសម្បទាទិបញ្ចវត្ថូនិ យាចិ។ ភគវាបិ តានិ អនុជានីតិ តំ សព្ពំ ខន្ធកេ (មហាវ. ២៤២ អាទយោ) អាគតនយេន វេទិតព្ពំ។
Evaṃ bhagavatā udāne udānite āyasmā soṇo uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ vanditvā attano upajjhāyassa vacanena paccantadese pañcavaggena upasampadādipañcavatthūni yāci. Bhagavāpi tāni anujānīti taṃ sabbaṃ khandhake (mahāva. 242 ādayo) āgatanayena veditabbaṃ.
ឆដ្ឋសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Chaṭṭhasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / ខុទ្ទកនិកាយ • Khuddakanikāya / ឧទានបាឡិ • Udānapāḷi / ៦. សោណសុត្តំ • 6. Soṇasuttaṃ
