| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / အပဒာန-အဋ္ဌကထာ • Apadāna-aṭṭhakathā |
၃၉. အဝဋဖလဝဂ္ဂော
39. Avaṭaphalavaggo
၉. သောဏကောဋိဝီသတ္ထေရအပဒာနဝဏ္ဏနာ
9. Soṇakoṭivīsattheraapadānavaṇṇanā
နဝမာပဒာနေ ပန ဝိပသ္သိနော ပာဝစနေတိအာဒိကံ အာယသ္မတော သောဏသ္သ ကောဋိဝီသတ္ထေရသ္သ အပဒာနံ။ အယမ္ပိ ထေရော ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိသ္သယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဝိပသ္သိသ္သ ဘဂဝတော ကာလေ မဟာဝိဘဝေ သေဋ္ဌိကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော သေဋ္ဌိ ဟုတ္ဝာ ဥပာသကေဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဟာရံ ဂန္တ္ဝာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတ္ဝာ ပသန္နမာနသော ဘဂဝတော စင္ကမနဋ္ဌာနေ သုဓာယ ပရိကမ္မံ ကာရေတ္ဝာ ဧကဉ္စ လေဏံ ကာရေတ္ဝာ နာနာဝိရာဂဝတ္ထေဟိ လေဏဘူမိယာ သန္ထရိတ္ဝာ ဥပရိ ဝိတာနဉ္စ ကတ္ဝာ စာတုဒ္ဒိသသ္သ သင္ဃသ္သ နိယ္ယာဒေတ္ဝာ သတ္တာဟံ မဟာဒာနံ ဒတ္ဝာ ပဏိဓာနံ အကာသိ။ သတ္ထာ အနုမောဒနံ အကာသိ။ သော တေန ကုသလကမ္မေန ဒေဝမနုသ္သေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတ္ဝာ ဣမသ္မိံ ကပ္ပေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ကသ္သပဒသဗလေ အနုပ္ပန္နေ အမ္ဟာကံ ဘဂဝတိ ဗာရာဏသိယံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတ္ဝာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဂင္ဂာတီရေ ပဏ္ဏသာလံ ကရိတ္ဝာ ဝသန္တံ ဧကံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ တေမာသံ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟိ။ ပစ္စေကဗုဒ္ဓော ဝုဋ္ဌဝသ္သော ပရိပုဏ္ဏပရိက္ခာရော ဂန္ဓမာဒနမေဝ အဂမာသိ။ သောပိ ကုလပုတ္တော ယာဝဇီဝံ တတ္ထ ပုညာနိ ကတ္ဝာ တတော စဝိတ္ဝာ ဒေဝမနုသ္သေသု သံသရန္တော အမ္ဟာကံ ဘဂဝတော ကာလေ စမ္ပာနဂရေ အဂ္ဂသေဋ္ဌိသ္သ ဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏ္ဟိ။ တသ္သ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏကာလတော ပဋ္ဌာယ သေဋ္ဌိသ္သ မဟာဘောဂက္ခန္ဓော အဘိဝဍ္ဎိ။ တသ္သ မာတုကုစ္ဆိတော နိက္ခမနဒိဝသေ သကလနဂရေ မဟာလာဘသက္ကာရသမ္မာနော အဟောသိ, တသ္သ ပုဗ္ဗေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓသ္သ သတသဟသ္သဂ္ဃနိကရတ္တကမ္ဗလပရိစ္စာဂေန သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော သုခုမာလတရော စ အတ္တဘာဝော အဟောသိ, တေနသ္သ သောဏောတိ နာမံ အကံသု။ သော မဟတာ ပရိဝာရေန အဘိဝဍ္ဎိ။ တသ္သ ဟတ္ထပာဒတလာနိ ဗန္ဓုဇီဝကပုပ္ဖဝဏ္ဏာနိ အဟေသုံ, တေသံ သတဝာရံ ဝိဟတကပ္ပာသံ ဝိယ မုဒုသမ္ဖသ္သော အဟောသိ။ ပာဒတလေသု မဏိကုဏ္ဍလာဝဋ္ဋဝဏ္ဏလောမာနိ ဇာယိံသု။ ဝယပ္ပတ္တသ္သ တသ္သ တိဏ္ဏံ ဥတူနံ အနုစ္ဆဝိကေ တယော ပာသာဒေ ကာရာပေတ္ဝာ နာဋကိတ္ထိယော ဥပဋ္ဌာပေသုံ။ သော တတ္ထ မဟတိံ သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တော ဒေဝကုမာရော ဝိယ ပဋိဝသတိ။
Navamāpadāne pana vipassino pāvacanetiādikaṃ āyasmato soṇassa koṭivīsattherassa apadānaṃ. Ayampi thero purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle mahāvibhave seṭṭhikule nibbatto vuddhippatto seṭṭhi hutvā upāsakehi saddhiṃ vihāraṃ gantvā satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso bhagavato caṅkamanaṭṭhāne sudhāya parikammaṃ kāretvā ekañca leṇaṃ kāretvā nānāvirāgavatthehi leṇabhūmiyā santharitvā upari vitānañca katvā cātuddisassa saṅghassa niyyādetvā sattāhaṃ mahādānaṃ datvā paṇidhānaṃ akāsi. Satthā anumodanaṃ akāsi. So tena kusalakammena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ kappe parinibbute kassapadasabale anuppanne amhākaṃ bhagavati bārāṇasiyaṃ kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto gaṅgātīre paṇṇasālaṃ karitvā vasantaṃ ekaṃ paccekabuddhaṃ temāsaṃ catūhi paccayehi sakkaccaṃ upaṭṭhahi. Paccekabuddho vuṭṭhavasso paripuṇṇaparikkhāro gandhamādanameva agamāsi. Sopi kulaputto yāvajīvaṃ tattha puññāni katvā tato cavitvā devamanussesu saṃsaranto amhākaṃ bhagavato kāle campānagare aggaseṭṭhissa gehe paṭisandhiṃ gaṇhi. Tassa paṭisandhiggahaṇakālato paṭṭhāya seṭṭhissa mahābhogakkhandho abhivaḍḍhi. Tassa mātukucchito nikkhamanadivase sakalanagare mahālābhasakkārasammāno ahosi, tassa pubbe paccekabuddhassa satasahassagghanikarattakambalapariccāgena suvaṇṇavaṇṇo sukhumālataro ca attabhāvo ahosi, tenassa soṇoti nāmaṃ akaṃsu. So mahatā parivārena abhivaḍḍhi. Tassa hatthapādatalāni bandhujīvakapupphavaṇṇāni ahesuṃ, tesaṃ satavāraṃ vihatakappāsaṃ viya mudusamphasso ahosi. Pādatalesu maṇikuṇḍalāvaṭṭavaṇṇalomāni jāyiṃsu. Vayappattassa tassa tiṇṇaṃ utūnaṃ anucchavike tayo pāsāde kārāpetvā nāṭakitthiyo upaṭṭhāpesuṃ. So tattha mahatiṃ sampattiṃ anubhavanto devakumāro viya paṭivasati.
အထ အမ္ဟာကံ ဘဂဝတိ သဗ္ဗညုတံ ပတ္ဝာ ပဝတ္တိတဝရဓမ္မစက္ကေ ရာဇဂဟံ ဥပနိသ္သာယ ဝိဟရန္တေ ဗိမ္ဗိသာရရညာ ပက္ကောသာပိတော တေဟိ အသီတိယာ ဂာမိကသဟသ္သေဟိ သဒ္ဓိံ ရာဇဂဟံ အာဂတော သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တ္ဝာ ဓမ္မံ သုတ္ဝာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓော မာတာပိတရော အနုဇာနာပေတ္ဝာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတ္ဝာ လဒ္ဓူပသမ္ပဒော သတ္ထု သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတ္ဝာ ဇနသံသဂ္ဂပရိဟရဏတ္ထံ သီတဝနေ ဝိဟာသိ။ သော တတ္ထ ဝသန္တော ‘‘မမ သရီရံ သုခုမာလံ, န စ သက္ကာ သုခေနေဝ သုခံ အဓိဂန္တုံ, ကာယံ ကိလမေတ္ဝာပိ သမဏဓမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတ္ဝာ ဌာနစင္ကမမေဝ အဓိဋ္ဌာယ ပဓာနမနုယုဉ္ဇန္တော ပာဒတလေသု ဖောဋေသု ဥဋ္ဌိတေသုပိ ဝေဒနံ အဇ္ဈုပေက္ခိတ္ဝာ ဒဠ္ဟံ ဝီရိယံ ကရောန္တော အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယတာယ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ အသက္ကောန္တော ‘‘ဧဝံ အဟံ ဝာယမန္တောပိ မဂ္ဂဖလာနိ နိဗ္ဗတ္တေတုံ န သက္ကောမိ, ကိံ မေ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ, ဟီနာယာဝတ္တိတ္ဝာ ဘောဂေ စ ဘုဉ္ဇာမိ, ပုညာနိ စ ကရိသ္သာမီ’’တိ စိန္တေသိ။ အထ သတ္ထာ တသ္သ စိတ္တာစာရံ ဉတ္ဝာ တတ္ထ ဂန္တ္ဝာ ဝီဏောပမောဝာဒေန (မဟာဝ. ၂၄၃) ဩဝဒိတ္ဝာ ဝီရိယသမတာယောဇနဝိဓိံ ဒသ္သေန္တော ကမ္မဋ္ဌာနံ သောဓေတ္ဝာ ဂိဇ္ဈကူဋံ ဂတော။ သောဏောပိ ခော သတ္ထု သန္တိကာ ဩဝာဒံ လဘိတ္ဝာ ဝီရိယသမတံ ယောဇေတ္ဝာ ဝိပသ္သနံ ဥသ္သုက္ကာပေတ္ဝာ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ။
Atha amhākaṃ bhagavati sabbaññutaṃ patvā pavattitavaradhammacakke rājagahaṃ upanissāya viharante bimbisāraraññā pakkosāpito tehi asītiyā gāmikasahassehi saddhiṃ rājagahaṃ āgato satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho mātāpitaro anujānāpetvā bhagavato santike pabbajitvā laddhūpasampado satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā janasaṃsaggapariharaṇatthaṃ sītavane vihāsi. So tattha vasanto ‘‘mama sarīraṃ sukhumālaṃ, na ca sakkā sukheneva sukhaṃ adhigantuṃ, kāyaṃ kilametvāpi samaṇadhammaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ti cintetvā ṭhānacaṅkamameva adhiṭṭhāya padhānamanuyuñjanto pādatalesu phoṭesu uṭṭhitesupi vedanaṃ ajjhupekkhitvā daḷhaṃ vīriyaṃ karonto accāraddhavīriyatāya visesaṃ nibbattetuṃ asakkonto ‘‘evaṃ ahaṃ vāyamantopi maggaphalāni nibbattetuṃ na sakkomi, kiṃ me pabbajjāya, hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjāmi, puññāni ca karissāmī’’ti cintesi. Atha satthā tassa cittācāraṃ ñatvā tattha gantvā vīṇopamovādena (mahāva. 243) ovaditvā vīriyasamatāyojanavidhiṃ dassento kammaṭṭhānaṃ sodhetvā gijjhakūṭaṃ gato. Soṇopi kho satthu santikā ovādaṃ labhitvā vīriyasamataṃ yojetvā vipassanaṃ ussukkāpetvā arahatte patiṭṭhāsi.
၄၉. သော အရဟာ ဟုတ္ဝာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတ္ဝာ သောမနသ္သဇာတော ပုဗ္ဗစရိတာပဒာနံ ပကာသေန္တော ဝိပသ္သိနော ပာဝစနေတိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ ဝိပသ္သီတိ ဝိသေသေန, ဝိဝိဓံ ဝာ ပသ္သတီတိ ဝိပသ္သီ။ ပာဝစနေတိ ပကာရေန ဝုစ္စတီတိ ပာဝစနံ, ပိဋကတ္တယံ။ တသ္သ ဝိပသ္သိနော တသ္မိံ ပာဝစနေတိ အတ္ထော။ လေဏန္တိ လိနန္တေ နိလီယန္တေ ဧတ္ထာတိ လေဏံ ဝိဟာရံ။ ဗန္ဓုမာရာဇဓာနိယာတိ ဗန္ဓန္တိ ကုလပရမ္ပရာယ ဝသေန အညမညံ သမ္ဗဇ္ဈန္တီတိ ဗန္ဓူ, ဉာတကာ။ တေ ဧတ္ထ ပဋိဝသန္တီတိ ဗန္ဓုမာ, ဗန္ဓု အသ္သ အတ္ထီတိ ဝာ ဗန္ဓုမာ။ ရာဇူနံ ဝသနဋ္ဌာနန္တိ ရာဇဓာနီ, ဗန္ဓုမာ စ သာ ရာဇဓာနီ စေတိ ဗန္ဓုမာရာဇဓာနီ, တသ္သာ ဗန္ဓုမာရာဇဓာနိယာ, လေဏံ မယာ ကတန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝာတိ။
49. So arahā hutvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento vipassino pāvacanetiādimāha. Tattha vipassīti visesena, vividhaṃ vā passatīti vipassī. Pāvacaneti pakārena vuccatīti pāvacanaṃ, piṭakattayaṃ. Tassa vipassino tasmiṃ pāvacaneti attho. Leṇanti linante nilīyante etthāti leṇaṃ vihāraṃ. Bandhumārājadhāniyāti bandhanti kulaparamparāya vasena aññamaññaṃ sambajjhantīti bandhū, ñātakā. Te ettha paṭivasantīti bandhumā, bandhu assa atthīti vā bandhumā. Rājūnaṃ vasanaṭṭhānanti rājadhānī, bandhumā ca sā rājadhānī ceti bandhumārājadhānī, tassā bandhumārājadhāniyā, leṇaṃ mayā katanti sambandho. Sesamettha uttānatthamevāti.
သောဏကောဋိဝီသတ္ထေရအပဒာနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ။
Soṇakoṭivīsattheraapadānavaṇṇanā samattā.
Related texts:
တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / သုတ္တပိဋက • Suttapiṭaka / ခုဒ္ဒကနိကာယ • Khuddakanikāya / အပဒာနပာဠိ • Apadānapāḷi / ၉. သောဏကောဋိဝီသတ္ထေရအပဒာနံ • 9. Soṇakoṭivīsattheraapadānaṃ
