| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / နေတ္တိဝိဘာဝိနီ • Nettivibhāvinī |
၁၃. သောဓနဟာရဝိဘင္ဂဝိဘာဝနာ
13. Sodhanahāravibhaṅgavibhāvanā
၄၅. ယေန ယေန သံဝဏ္ဏနာဝိသေသဘူတေန ဩတရဏဟာရဝိဘင္ဂေန ဩတရေတဗ္ဗာ သုတ္တတ္ထာ ဝိဘတ္တာ, သော သံဝဏ္ဏနာဝိသေသဘူတော ဝိဘင္ဂော ပရိပုဏ္ဏော, ‘‘ကတမော သောဓနဟာရဝိဘင္ဂော’’တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ ‘‘တတ္ထ ကတမော သောဓနော ဟာရော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ တတ္ထာတိ တေသု နိဒ္ဒိဋ္ဌေသု သောဠသသု ဒေသနာဟာရာဒီသု ကတမော သံဝဏ္ဏနာဝိသေသော သောဓနော ဟာရော သောဓနဟာရဝိဘင္ဂော နာမာတိ ပုစ္ဆတိ။ ‘‘ဝိသ္သဇ္ဇိတမ္ဟိ ပဉ္ဟေ’’တိအာဒိနိဒ္ဒေသသ္သ ဣဒာနိ မယာ ဝုစ္စမာနော ‘‘ယထာ အာယသ္မာ အဇိတော’’တိအာဒိကော ဝိတ္ထာရသံဝဏ္ဏနာဝိသေသော သောဓနဟာရဝိဘင္ဂော နာမာတိ ဂဟေတဗ္ဗော။ ‘‘ကထံ တတ္ထ ပဉ္ဟေ သောဓနော ဟာရော ဝိညာတဗ္ဗော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ‘‘ယထာ အာယသ္မာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ ယထာ ယေန ပကာရေန အာယသ္မာ အဇိတော ပာရာယနေ ဘဂဝန္တံ ပဉ္ဟံ ပုစ္ဆတိ, တထာ တေန ပကာရေန ဝိသ္သဇ္ဇိတမ္ဟိ ပဉ္ဟေ အယံ သောဓနော ဟာရော ဝိညာတဗ္ဗောတိ။ ‘‘နိယမေတ္ဝာ ဝိဘဇေဟီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ နိယမေတ္ဝာ ဝိဘဇိတုံ ‘‘ကေနသ္သူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ ဂာထာတ္ထော ဝုတ္တောဝ။
45. Yena yena saṃvaṇṇanāvisesabhūtena otaraṇahāravibhaṅgena otaretabbā suttatthā vibhattā, so saṃvaṇṇanāvisesabhūto vibhaṅgo paripuṇṇo, ‘‘katamo sodhanahāravibhaṅgo’’ti pucchitabbattā ‘‘tattha katamo sodhano hāro’’tiādi vuttaṃ. Tattha tatthāti tesu niddiṭṭhesu soḷasasu desanāhārādīsu katamo saṃvaṇṇanāviseso sodhano hāro sodhanahāravibhaṅgo nāmāti pucchati. ‘‘Vissajjitamhi pañhe’’tiādiniddesassa idāni mayā vuccamāno ‘‘yathā āyasmā ajito’’tiādiko vitthārasaṃvaṇṇanāviseso sodhanahāravibhaṅgo nāmāti gahetabbo. ‘‘Kathaṃ tattha pañhe sodhano hāro viññātabbo’’ti vattabbattā ‘‘yathā āyasmā’’tiādi vuttaṃ. Yathā yena pakārena āyasmā ajito pārāyane bhagavantaṃ pañhaṃ pucchati, tathā tena pakārena vissajjitamhi pañhe ayaṃ sodhano hāro viññātabboti. ‘‘Niyametvā vibhajehī’’ti vattabbattā niyametvā vibhajituṃ ‘‘kenassū’’tiādi vuttaṃ. Gāthāttho vuttova.
‘‘ကေနသ္သု နိဝုတော လောကော၊ ကေနသ္သု နပ္ပကာသတိ။
‘‘Kenassu nivuto loko, kenassu nappakāsati;
ကိသ္သာဘိလေပနံ ဗ္ရူသိ၊ ကိံသု တသ္သ မဟဗ္ဘယ’’န္တိ။ –
Kissābhilepanaṃ brūsi, kiṃsu tassa mahabbhaya’’nti. –
ပုစ္ဆာဝသေန ပဝတ္တဂာထာယဉ္စ –
Pucchāvasena pavattagāthāyañca –
‘‘အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတော လောကော၊ (အဇိတာတိ ဘဂဝာ၊)
‘‘Avijjāya nivuto loko, (ajitāti bhagavā,)
ဝိဝိစ္ဆာ ပမာဒာ နပ္ပကာသတိ။
Vivicchā pamādā nappakāsati;
ဇပ္ပာဘိလေပနံ ဗ္ရူမိ၊ ဒုက္ခမသ္သ မဟဗ္ဘယ’’န္တိ။ –
Jappābhilepanaṃ brūmi, dukkhamassa mahabbhaya’’nti. –
ဝိသ္သဇ္ဇနဝသေန ပဝတ္တဂာထာယဉ္စာတိ ဣမာသု ဒ္ဝီသု ဂာထာသု ‘‘ကေနသ္သု နိဝုတော လောကော’’တိ ဣမိနာ ပဒေန ပဉ္ဟေ ပုစ္ဆိတေ ‘‘အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတော လောကော’’တိ ဣမိနာ ပဒေန ဘဂဝာ ‘‘ကေနသ္သု နိဝုတော လောကော’’တိ ပဒံ တဒတ္ထေ အညာဏသံသယာဒိမလာနံ အပနယနေန သောဓေတိ။ တဒတ္ထေ ဟိ ဝိသ္သဇ္ဇိတေ အညာဏသံသယာဒီနံ အဘာဝတော အတ္ထော သောဓိတော နာမ, အတ္ထေ စ သောဓိတေ ပဒမ္ပိ သောဓိတံယေဝ။ တေနာဟ အဋ္ဌကထာယံ – ‘‘တဒတ္ထသ္သ ဝိသ္သဇ္ဇနတော’’တိ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၄၅), ဋီကာယဉ္စ ‘‘တဗ္ဗိသယအညာဏသံသယာဒိမလာပနယနေန သောဓေတီ’’တိ ဝုတ္တံ။ နော စ အာရမ္ဘန္တိ ပုစ္ဆိတုံ အာရဘိတဗ္ဗံ သဗ္ဗဂာထာပဒံ, ဂာထာတ္ထံ ဝာ, ဉာတုံ ဣစ္ဆိတသ္သ သဗ္ဗသ္သ အတ္ထသ္သ ဝိသ္သဇ္ဇနဝသေန အပရိယောသိတတ္တာ ဘဂဝာ ‘‘အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတော လောကော’’တိ ဧတ္တကေနေဝ ပဒေန သောဓေတိ။ သေသေသုပိ ဧသ နယော။
Vissajjanavasena pavattagāthāyañcāti imāsu dvīsu gāthāsu ‘‘kenassu nivuto loko’’ti iminā padena pañhe pucchite ‘‘avijjāya nivuto loko’’ti iminā padena bhagavā ‘‘kenassu nivuto loko’’ti padaṃ tadatthe aññāṇasaṃsayādimalānaṃ apanayanena sodheti. Tadatthe hi vissajjite aññāṇasaṃsayādīnaṃ abhāvato attho sodhito nāma, atthe ca sodhite padampi sodhitaṃyeva. Tenāha aṭṭhakathāyaṃ – ‘‘tadatthassa vissajjanato’’ti (netti. aṭṭha. 45), ṭīkāyañca ‘‘tabbisayaaññāṇasaṃsayādimalāpanayanena sodhetī’’ti vuttaṃ. No ca ārambhanti pucchituṃ ārabhitabbaṃ sabbagāthāpadaṃ, gāthātthaṃ vā, ñātuṃ icchitassa sabbassa atthassa vissajjanavasena apariyositattā bhagavā ‘‘avijjāya nivuto loko’’ti ettakeneva padena sodheti. Sesesupi esa nayo.
‘‘ကိံသု တသ္သ မဟဗ္ဘယ’’န္တိ ဣမိနာ ပဒေန ပဉ္ဟေ ပုစ္ဆိတေ ‘‘ဒုက္ခမသ္သ မဟဗ္ဘယ’’န္တိ ပဒေန ဘဂဝတာ အာရမ္ဘော ဉာတုံ ဣစ္ဆိတော အတ္ထော သုဒ္ဓော သောဓိတော ဟောတိ။ သေသဂာထာသုပိ ဧသေဝ နယော။
‘‘Kiṃsu tassa mahabbhaya’’nti iminā padena pañhe pucchite ‘‘dukkhamassa mahabbhaya’’nti padena bhagavatā ārambho ñātuṃ icchito attho suddho sodhito hoti. Sesagāthāsupi eseva nayo.
ယတ္ထ ပဉ္ဟေ ဧဝံ နိရဝသေသဝိသ္သဇ္ဇနဝသေန အာရမ္ဘော သုဒ္ဓော သောဓိတော ဘဝတိ, သော ပဉ္ဟော ဝိသ္သဇ္ဇိတော သောဓိတော ဘဝတိ။ ယတ္ထ ပဉ္ဟေ ဧဝံ နိရဝသေသဝိသ္သဇ္ဇနဝသေန အာရမ္ဘော ယာဝ အသုဒ္ဓော အသောဓိတော ဘဝတိ, တာဝ သော ပဉ္ဟော ဝိသ္သဇ္ဇိတော သောဓိတော န ဘဝတီတိ ယောဇနာ။ ‘‘တေနာဟာ’’တိအာဒ္ယာနုသန္ဓ္ယာဒ္ယတ္ထော စေဝ ‘‘နိယုတ္တော သောဓနော ဟာရော’’တိ အနုသန္ဓ္ယာဒ္ယတ္ထော စ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗော။
Yattha pañhe evaṃ niravasesavissajjanavasena ārambho suddho sodhito bhavati, so pañho vissajjito sodhito bhavati. Yattha pañhe evaṃ niravasesavissajjanavasena ārambho yāva asuddho asodhito bhavati, tāva so pañho vissajjito sodhito na bhavatīti yojanā. ‘‘Tenāhā’’tiādyānusandhyādyattho ceva ‘‘niyutto sodhano hāro’’ti anusandhyādyattho ca vuttanayānusārena veditabbo.
ဣတိ သောဓနဟာရဝိဘင္ဂေ သတ္တိဗလာနုရူပာ ရစိတာ
Iti sodhanahāravibhaṅge sattibalānurūpā racitā
ဝိဘာဝနာ နိဋ္ဌိတာ။
Vibhāvanā niṭṭhitā.
ပဏ္ဍိတေဟိ ပန အဋ္ဌကထာဋီကာနုသာရေန ဂမ္ဘီရတ္ထော ဝိတ္ထာရတော ဝိဘဇိတ္ဝာ ဂဟေတဗ္ဗောတိ။
Paṇḍitehi pana aṭṭhakathāṭīkānusārena gambhīrattho vitthārato vibhajitvā gahetabboti.
Related texts:
တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / သုတ္တပိဋက • Suttapiṭaka / ခုဒ္ဒကနိကာယ • Khuddakanikāya / နေတ္တိပ္ပကရဏပာဠိ • Nettippakaraṇapāḷi / ၁၃. သောဓနဟာရဝိဘင္ဂော • 13. Sodhanahāravibhaṅgo
အဋ္ဌကထာ • Aṭṭhakathā / သုတ္တပိဋက (အဋ္ဌကထာ) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / ခုဒ္ဒကနိကာယ (အဋ္ဌကထာ) • Khuddakanikāya (aṭṭhakathā) / နေတ္တိပ္ပကရဏ-အဋ္ဌကထာ • Nettippakaraṇa-aṭṭhakathā / ၁၃. သောဓနဟာရဝိဘင္ဂဝဏ္ဏနာ • 13. Sodhanahāravibhaṅgavaṇṇanā
ဋီကာ • Tīkā / သုတ္တပိဋက (ဋီကာ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / ခုဒ္ဒကနိကာယ (ဋီကာ) • Khuddakanikāya (ṭīkā) / နေတ္တိပ္ပကရဏ-ဋီကာ • Nettippakaraṇa-ṭīkā / ၁၃. သောဓနဟာရဝိဘင္ဂဝဏ္ဏနာ • 13. Sodhanahāravibhaṅgavaṇṇanā
