| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಜಾತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Jātaka-aṭṭhakathā |
[೧೧೩] ೩. ಸಿಙ್ಗಾಲಜಾತಕವಣ್ಣನಾ
[113] 3. Siṅgālajātakavaṇṇanā
ಸದ್ದಹಾಸಿ ಸಿಙ್ಗಾಲಸ್ಸಾತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ವೇಳುವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ದೇವದತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ತಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸಮಯೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಮ್ಮಸಭಾಯಂ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ‘‘ಆವುಸೋ, ದೇವದತ್ತೇನ ಪಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸತಾನಿ ಆದಾಯ ಗಯಾಸೀಸಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘ಯಂ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಕರೋತಿ, ನ ಸೋ ಧಮ್ಮೋ। ಯಮಹಂ ಕರೋಮಿ, ಅಯಮೇವ ಧಮ್ಮೋ’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅತ್ತನೋ ಲದ್ಧಿಂ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ಠಾನಪ್ಪತ್ತಂ ಮುಸಾವಾದಂ ಕತ್ವಾ ಸಙ್ಘಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಸೀಮಾಯ ದ್ವೇ ಉಪೋಸಥಾ ಕತಾ’’ತಿ ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಅಗುಣಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಾ ನಿಸೀದಿಂಸು। ಸತ್ಥಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವದತ್ತೋ ಇದಾನೇವ ಮುಸಾವಾದೀ, ಪುಬ್ಬೇಪಿ ಮುಸಾವಾದೀಯೇವಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।
Saddahāsisiṅgālassāti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi. Tasmiñhi samaye bhikkhū dhammasabhāyaṃ sannipatitvā ‘‘āvuso, devadattena pañca bhikkhusatāni ādāya gayāsīsaṃ gantvā ‘yaṃ samaṇo gotamo karoti, na so dhammo. Yamahaṃ karomi, ayameva dhammo’ti te bhikkhū attano laddhiṃ gāhāpetvā ṭhānappattaṃ musāvādaṃ katvā saṅghaṃ bhinditvā ekasīmāya dve uposathā katā’’ti devadattassa aguṇakathaṃ kathentā nisīdiṃsu. Satthā āgantvā ‘‘kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā’’ti pucchitvā ‘‘imāya nāmā’’ti vutte ‘‘na, bhikkhave, devadatto idāneva musāvādī, pubbepi musāvādīyevā’’ti vatvā atītaṃ āhari.
ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಸುಸಾನವನೇ ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ। ತದಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ನಕ್ಖತ್ತಂ ಘುಟ್ಠಂ ಅಹೋಸಿ। ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಯಕ್ಖಬಲಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋಮಾ’’ತಿ ತೇಸು ತೇಸು ಚಚ್ಚರರಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಾನೇಸು ಮಚ್ಛಮಂಸಾದೀನಿ ವಿಪ್ಪಕಿರಿತ್ವಾ ಕಪಾಲಕೇಸು ಬಹುಂ ಸುರಂ ಠಪಯಿಂಸು। ಅಥೇಕೋ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಅಡ್ಢರತ್ತಸಮಯೇ ನಿದ್ಧಮನೇನ ನಗರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಮಚ್ಛಮಂಸಂ ಖಾದಿತ್ವಾ ಸುರಂ ಪಿವಿತ್ವಾ ಪುನ್ನಾಗಗಚ್ಛನ್ತರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಯಾವ ಅರುಣುಗ್ಗಮನಾ ನಿದ್ದಂ ಓಕ್ಕಮಿ। ಸೋ ಪಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಆಲೋಕಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇದಾನಿ ನಿಕ್ಖಮಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ’’ತಿ ಮಗ್ಗಸಮೀಪಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅದಿಸ್ಸಮಾನೋ ನಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇ ಮನುಸ್ಸೇ ದಿಸ್ವಾಪಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಅವತ್ವಾ ಏಕಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಮುಖಧೋವನತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ನಾಮ ಧನಲೋಲಾ ಹೋನ್ತಿ, ಇಮಂ ಧನೇನ ಪಲೋಭೇತ್ವಾ ಯಥಾ ಮಂ ಉಪಕಚ್ಛಕನ್ತರೇ ಕತ್ವಾ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗೇನ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ನಗರಾ ನೀಹರತಿ, ತಥಾ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ। ಸೋ ಮನುಸ್ಸಭಾಸಾಯ ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ ಆಹ। ಸೋ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ‘‘ಕೋ ಮಂ ಪಕ್ಕೋಸತೀ’’ತಿ ಆಹ। ‘‘ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ। ‘‘ಕಿಂಕಾರಣಾ’’ತಿ। ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮಯ್ಹಂ ದ್ವೇ ಕಹಾಪಣಸತಾನಿ ಅತ್ಥಿ। ಸಚೇ ಮಂ ಉಪಕಚ್ಛಕನ್ತರೇ ಕತ್ವಾ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗೇನ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಯಥಾ ನ ಕೋಚಿ ಪಸ್ಸತಿ, ತಥಾ ನಗರಾ ನಿಕ್ಖಾಮೇತುಂ ಸಕ್ಕೋಸಿ, ತುಯ್ಹಂ ತೇ ಕಹಾಪಣೇ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಧನಲೋಭೇನ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಂ ತಥಾ ಕತ್ವಾ ಆದಾಯ ನಗರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಥೋಕಂ ಅಗಮಾಸಿ। ಅಥ ನಂ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಕತರಟ್ಠಾನಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಸುಕಂ ನಾಮಾ’’ತಿ। ‘‘ಅಞ್ಞಂ ಥೋಕಂ ಠಾನಂ ಗಚ್ಛಾ’’ತಿ। ಏವಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ವದನ್ತೋ ಮಹಾಸುಸಾನಂ ಪತ್ವಾ ‘‘ಇಧ ಮಂ ಓತಾರೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ। ತತ್ಥ ನಂ ಓತಾರೇಸಿ। ಅಥ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉತ್ತರಿಸಾಟಕಂ ಪತ್ಥರಾ’’ತಿ ಆಹ। ಸೋ ಧನಲೋಭೇನ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಪತ್ಥರಿ। ಅಥ ನಂ ‘‘ಇಮಂ ರುಕ್ಖಮೂಲಂ ಖಣಾಹೀ’’ತಿ ಪಥವಿಖಣನೇ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಉತ್ತರಿಸಾಟಕಂ ಅಭಿರುಯ್ಹ ಚತೂಸು ಕಣ್ಣೇಸು ಚ ಮಜ್ಝೇ ಚಾತಿ ಪಞ್ಚಸು ಠಾನೇಸು ಸರೀರನಿಸ್ಸನ್ದಂ ಪಾತೇತ್ವಾ ಮಕ್ಖೇತ್ವಾ ಚೇವ ತೇಮೇತ್ವಾ ಚ ಸುಸಾನವನಂ ಪಾವಿಸಿ। ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ರುಕ್ಖವಿಟಪೇ ಠತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto susānavane rukkhadevatā hutvā nibbatti. Tadā bārāṇasiyaṃ nakkhattaṃ ghuṭṭhaṃ ahosi. Manussā ‘‘yakkhabalikammaṃ karomā’’ti tesu tesu caccararacchādiṭṭhānesu macchamaṃsādīni vippakiritvā kapālakesu bahuṃ suraṃ ṭhapayiṃsu. Atheko siṅgālo aḍḍharattasamaye niddhamanena nagaraṃ pavisitvā macchamaṃsaṃ khāditvā suraṃ pivitvā punnāgagacchantaraṃ pavisitvā yāva aruṇuggamanā niddaṃ okkami. So pabujjhitvā ālokaṃ disvā ‘‘idāni nikkhamituṃ na sakkā’’ti maggasamīpaṃ gantvā adissamāno nipajjitvā aññe manusse disvāpi kiñci avatvā ekaṃ brāhmaṇaṃ mukhadhovanatthāya gacchantaṃ disvā cintesi ‘‘brāhmaṇā nāma dhanalolā honti, imaṃ dhanena palobhetvā yathā maṃ upakacchakantare katvā uttarāsaṅgena paṭicchādetvā nagarā nīharati, tathā karissāmī’’ti. So manussabhāsāya ‘‘brāhmaṇā’’ti āha. So nivattitvā ‘‘ko maṃ pakkosatī’’ti āha. ‘‘Ahaṃ, brāhmaṇā’’ti. ‘‘Kiṃkāraṇā’’ti. ‘‘Brāhmaṇa, mayhaṃ dve kahāpaṇasatāni atthi. Sace maṃ upakacchakantare katvā uttarāsaṅgena paṭicchādetvā yathā na koci passati, tathā nagarā nikkhāmetuṃ sakkosi, tuyhaṃ te kahāpaṇe dassāmī’’ti. Brāhmaṇo dhanalobhena ‘‘sādhū’’ti sampaṭicchitvā taṃ tathā katvā ādāya nagarā nikkhamitvā thokaṃ agamāsi. Atha naṃ siṅgālo pucchi ‘‘kataraṭṭhānaṃ, brāhmaṇā’’ti? ‘‘Asukaṃ nāmā’’ti. ‘‘Aññaṃ thokaṃ ṭhānaṃ gacchā’’ti. Evaṃ punappunaṃ vadanto mahāsusānaṃ patvā ‘‘idha maṃ otārehī’’ti āha. Tattha naṃ otāresi. Atha siṅgālo ‘‘tena hi, brāhmaṇa, uttarisāṭakaṃ pattharā’’ti āha. So dhanalobhena ‘‘sādhū’’ti patthari. Atha naṃ ‘‘imaṃ rukkhamūlaṃ khaṇāhī’’ti pathavikhaṇane yojetvā brāhmaṇassa uttarisāṭakaṃ abhiruyha catūsu kaṇṇesu ca majjhe cāti pañcasu ṭhānesu sarīranissandaṃ pātetvā makkhetvā ceva temetvā ca susānavanaṃ pāvisi. Bodhisatto rukkhaviṭape ṭhatvā imaṃ gāthamāha –
೧೧೩.
113.
‘‘ಸದ್ದಹಾಸಿ ಸಿಙ್ಗಾಲಸ್ಸ, ಸುರಾಪೀತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ।
‘‘Saddahāsi siṅgālassa, surāpītassa brāhmaṇa;
ಸಿಪ್ಪಿಕಾನಂ ಸತಂ ನತ್ಥಿ, ಕುತೋ ಕಂಸಸತಾ ದುವೇ’’ತಿ॥
Sippikānaṃ sataṃ natthi, kuto kaṃsasatā duve’’ti.
ತತ್ಥ ಸದ್ದಹಾಸೀತಿ ಸದ್ದಹಸಿ, ಅಯಮೇವ ವಾ ಪಾಠೋ, ಪತ್ತಿಯಾಯಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಿಪ್ಪಿಕಾನಂ ಸತಂ ನತ್ಥೀತಿ ಏತಸ್ಸ ಹಿ ಸಿಪ್ಪಿಕಾಸತಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ। ಕುತೋ ಕಂಸಸತಾ ದುವೇತಿ ದ್ವೇ ಕಹಾಪಣಸತಾನಿ ಪನಸ್ಸ ಕುತೋ ಏವಾತಿ।
Tattha saddahāsīti saddahasi, ayameva vā pāṭho, pattiyāyasīti attho. Sippikānaṃ sataṃ natthīti etassa hi sippikāsatampi natthi. Kuto kaṃsasatā duveti dve kahāpaṇasatāni panassa kuto evāti.
ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಂ ವತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತವ ಸಾಟಕಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ನ್ಹಾಯಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅನ್ತರಧಾಯಿ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ತಥಾ ಕತ್ವಾ ‘‘ವಞ್ಚಿತೋ ವತಮ್ಹೀ’’ತಿ ದೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ಪಕ್ಕಾಮಿ।
Bodhisatto imaṃ gāthaṃ vatvā ‘‘gaccha, brāhmaṇa, tava sāṭakaṃ dhovitvā nhāyitvā attano kammaṃ karohī’’ti vatvā antaradhāyi. Brāhmaṇo tathā katvā ‘‘vañcito vatamhī’’ti domanassappatto pakkāmi.
ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ – ‘‘ತದಾ ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ರುಕ್ಖದೇವತಾ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ।
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi – ‘‘tadā siṅgālo devadatto ahosi, rukkhadevatā pana ahameva ahosi’’nti.
ಸಿಙ್ಗಾಲಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ತತಿಯಾ।
Siṅgālajātakavaṇṇanā tatiyā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಜಾತಕಪಾಳಿ • Jātakapāḷi / ೧೧೩. ಸಿಙ್ಗಾಲಜಾತಕಂ • 113. Siṅgālajātakaṃ
