| Library / Tipiṭaka / ติปิฎก • Tipiṭaka / ชาตก-อฎฺฐกถา • Jātaka-aṭṭhakathā |
[๑๔๘] ๘. สิงฺคาลชาตกวณฺณนา
[148] 8. Siṅgālajātakavaṇṇanā
นาหํ ปุนํ น จ ปุนนฺติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรโนฺต กิเลสนิคฺคหํ อารพฺภ กเถสิฯ สาวตฺถิยํ กิร ปญฺจสตมตฺตา สหายกา มหาวิภวา เสฎฺฐิปุตฺตา สตฺถุ ธมฺมเทสนํ สุตฺวา สาสเน อุรํ ทตฺวา ปพฺพชิตฺวา เชตวเน อโนฺตโกฎิสนฺถาเร วิหริํสุฯ อเถกทิวสํ เตสํ อฑฺฒรตฺตสมเย กิเลสนิสฺสิโต สงฺกโปฺป อุปฺปชฺชิฯ เต อุกฺกณฺฐิตฺวา อตฺตนา ชหิตกิเลเส ปุน คณฺหิตุํ จิตฺตํ อุปฺปาทยิํสุฯ อถ สตฺถา อฑฺฒรตฺตสมนนฺตเร สพฺพญฺญุตญฺญาณทณฺฑทีปกํ อุกฺขิปิตฺวา ‘‘กตราย นุ โข รติยา เชตวเน ภิกฺขู วิหรนฺตี’’ติ ภิกฺขูนํ อชฺฌาสยํ โอโลเกโนฺต เตสํ ภิกฺขูนํ อพฺภนฺตเร กามราคสงฺกปฺปสฺส อุปฺปนฺนภาวํ อญฺญาสิฯ สตฺถา จ นาม เอกปุตฺติกา อิตฺถี อตฺตโน ปุตฺตํ วิย, เอกจกฺขุโก ปุริโส จกฺขุํ วิย อตฺตโน สาวเก รกฺขติฯ ปุพฺพณฺหาทีสุ ยสฺมิํ ยสฺมิํ สมเย เตสํ กิเลสา อุปฺปชฺชนฺติ, เต เตสํ กิเลเส ตโต ปรํ วฑฺฒิตุํ อทตฺวา ตสฺมิํ ตสฺมิํเยว สมเย นิคฺคณฺหาติฯ เตนสฺส เอตทโหสิ ‘‘อยํ จกฺกวตฺติรโญฺญ อโนฺตนคเรเยว โจรานํ อุปฺปนฺนกาโล วิย วตฺตติ, อิทาเนว เตสํ ธมฺมเทสนํ กตฺวา เต กิเลเส นิคฺคณฺหิตฺวา อรหตฺตํ ทสฺสามี’’ติฯ โส สุรภิคนฺธกุฎิโต นิกฺขมิตฺวา มธุรสฺสเรน ‘‘อานนฺทา’’ติ อายสฺมนฺตํ ธมฺมภณฺฑาคาริกํ อานนฺทเตฺถรํ อามเนฺตสิฯ เถโร ‘‘กิํ, ภเนฺต’’ติ อาคนฺตฺวา วนฺทิตฺวา อฎฺฐาสิฯ ‘‘อานนฺท, ยตฺตกา ภิกฺขู อโนฺตโกฎิสนฺถาเร วิหรนฺติ, สเพฺพว คนฺธกุฎิปริเวเณ สนฺนิปาเตหี’’ติฯ เอวํ กิรสฺส อโหสิ ‘‘สจาหํ เตเยว ปญฺจสเต ภิกฺขู ปโกฺกสาเปสฺสามิฯ ‘สตฺถารา โน อพฺภนฺตเร กิเลสานํ อุปฺปนฺนภาโว ญาโต’ติ สํวิคฺคมานสา ธมฺมเทสนํ สมฺปฎิจฺฉิตุํ น สกฺขิสฺสนฺตี’’ติฯ ตสฺมา ‘‘สเพฺพ สนฺนิปาเตหี’’ติ อาหฯ เถโร ‘‘สาธุ, ภเนฺต’’ติ อวาปุรณํ อาทาย ปริเวเณน ปริเวณํ อาหิณฺฑิตฺวา สเพฺพ ภิกฺขู คนฺธกุฎิปริเวเณ สนฺนิปาเตตฺวา พุทฺธาสนํ ปญฺญเปสิฯ
Nāhaṃpunaṃ na ca punanti idaṃ satthā jetavane viharanto kilesaniggahaṃ ārabbha kathesi. Sāvatthiyaṃ kira pañcasatamattā sahāyakā mahāvibhavā seṭṭhiputtā satthu dhammadesanaṃ sutvā sāsane uraṃ datvā pabbajitvā jetavane antokoṭisanthāre vihariṃsu. Athekadivasaṃ tesaṃ aḍḍharattasamaye kilesanissito saṅkappo uppajji. Te ukkaṇṭhitvā attanā jahitakilese puna gaṇhituṃ cittaṃ uppādayiṃsu. Atha satthā aḍḍharattasamanantare sabbaññutaññāṇadaṇḍadīpakaṃ ukkhipitvā ‘‘katarāya nu kho ratiyā jetavane bhikkhū viharantī’’ti bhikkhūnaṃ ajjhāsayaṃ olokento tesaṃ bhikkhūnaṃ abbhantare kāmarāgasaṅkappassa uppannabhāvaṃ aññāsi. Satthā ca nāma ekaputtikā itthī attano puttaṃ viya, ekacakkhuko puriso cakkhuṃ viya attano sāvake rakkhati. Pubbaṇhādīsu yasmiṃ yasmiṃ samaye tesaṃ kilesā uppajjanti, te tesaṃ kilese tato paraṃ vaḍḍhituṃ adatvā tasmiṃ tasmiṃyeva samaye niggaṇhāti. Tenassa etadahosi ‘‘ayaṃ cakkavattirañño antonagareyeva corānaṃ uppannakālo viya vattati, idāneva tesaṃ dhammadesanaṃ katvā te kilese niggaṇhitvā arahattaṃ dassāmī’’ti. So surabhigandhakuṭito nikkhamitvā madhurassarena ‘‘ānandā’’ti āyasmantaṃ dhammabhaṇḍāgārikaṃ ānandattheraṃ āmantesi. Thero ‘‘kiṃ, bhante’’ti āgantvā vanditvā aṭṭhāsi. ‘‘Ānanda, yattakā bhikkhū antokoṭisanthāre viharanti, sabbeva gandhakuṭipariveṇe sannipātehī’’ti. Evaṃ kirassa ahosi ‘‘sacāhaṃ teyeva pañcasate bhikkhū pakkosāpessāmi. ‘Satthārā no abbhantare kilesānaṃ uppannabhāvo ñāto’ti saṃviggamānasā dhammadesanaṃ sampaṭicchituṃ na sakkhissantī’’ti. Tasmā ‘‘sabbe sannipātehī’’ti āha. Thero ‘‘sādhu, bhante’’ti avāpuraṇaṃ ādāya pariveṇena pariveṇaṃ āhiṇḍitvā sabbe bhikkhū gandhakuṭipariveṇe sannipātetvā buddhāsanaṃ paññapesi.
สตฺถา ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย สิลาปถวิยํ ปติฎฺฐหมาโน สิเนรุ วิย ปญฺญเตฺต พุทฺธาสเน นิสีทิ อาเวฬาเวฬา ยมกยมกา ฉพฺพณฺณฆนพุทฺธรสฺมิโย วิสฺสเชฺชโนฺตฯ ตาปิ รสฺมิโย ปาติมตฺตา ฉตฺตมตฺตา กูฎาคารกุจฺฉิมตฺตา ฉิชฺชิตฺวา ฉิชฺชิตฺวา คคนตเล วิชฺชุลตา วิย สญฺจริํสุ, อณฺณวกุจฺฉิํ โขเภตฺวา พาลสูริยุคฺคมนกาโล วิย อโหสิฯ ภิกฺขุสโงฺฆปิ สตฺถารํ วนฺทิตฺวา ครุจิตฺตํ ปจฺจุปฎฺฐเปตฺวา รตฺตกมฺพลสาณิยา ปริกฺขิปโนฺต วิย ปริวาเรตฺวา นิสีทิฯ สตฺถา พฺรหฺมสฺสรํ นิจฺฉาเรโนฺต ภิกฺขู อามเนฺตตฺวา ‘‘น, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา นาม กามวิตกฺกํ พฺยาปาทวิตกฺกํ วิหิํสาวิตกฺกนฺติ อิเม ตโย อกุสลวิตเกฺก วิตเกฺกตุํ วฎฺฎติฯ อโนฺต อุปฺปนฺนกิเลโส หิ ‘ปริตฺตโก’ติ อวมญฺญิตุํ น วฎฺฎติ, กิเลโส นาม ปจฺจามิตฺตสทิโสฯ ปจฺจามิโตฺต จ ขุทฺทโก นาม นตฺถิ, โอกาสํ ลภิตฺวา วินาสเมว ปาเปติ, เอวเมว อปฺปมตฺตโกปิ กิเลโส อุปฺปชฺชิตฺวา วฑฺฒิตุํ ลภโนฺต มหาวินาสํ ปาเปติฯ กิเลโส นาเมส หลาหลวิสูปโม อุปฺปาฎิตจฺฉวิคณฺฑสทิโส อาสีวิสปฎิภาโค อสนิอคฺคิสทิโส อลฺลียิตุํ น ยุโตฺต อาสงฺกิตโพฺพฯ อุปฺปนฺนุปฺปนฺนกฺขเณเยว ปฎิสงฺขานพเลน ภาวนาพเลน ยถา มุหุตฺตมฺปิ หทเย อฎฺฐตฺวา ปทุมินิปตฺตา อุทกพินฺทุ วิย วิวฎฺฎติ, เอวํ ปชหิตโพฺพฯ โปราณกปณฺฑิ ตาปิ อปฺปมตฺตกมฺปิ กิเลสํ ครหิตฺวา ยถา ปุน อพฺภนฺตเร นุปฺปชฺชติ, เอวํ นิคฺคณฺหิํสู’’ติ วตฺวา อตีตํ อาหริฯ
Satthā pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya silāpathaviyaṃ patiṭṭhahamāno sineru viya paññatte buddhāsane nisīdi āveḷāveḷā yamakayamakā chabbaṇṇaghanabuddharasmiyo vissajjento. Tāpi rasmiyo pātimattā chattamattā kūṭāgārakucchimattā chijjitvā chijjitvā gaganatale vijjulatā viya sañcariṃsu, aṇṇavakucchiṃ khobhetvā bālasūriyuggamanakālo viya ahosi. Bhikkhusaṅghopi satthāraṃ vanditvā garucittaṃ paccupaṭṭhapetvā rattakambalasāṇiyā parikkhipanto viya parivāretvā nisīdi. Satthā brahmassaraṃ nicchārento bhikkhū āmantetvā ‘‘na, bhikkhave, bhikkhunā nāma kāmavitakkaṃ byāpādavitakkaṃ vihiṃsāvitakkanti ime tayo akusalavitakke vitakketuṃ vaṭṭati. Anto uppannakileso hi ‘parittako’ti avamaññituṃ na vaṭṭati, kileso nāma paccāmittasadiso. Paccāmitto ca khuddako nāma natthi, okāsaṃ labhitvā vināsameva pāpeti, evameva appamattakopi kileso uppajjitvā vaḍḍhituṃ labhanto mahāvināsaṃ pāpeti. Kileso nāmesa halāhalavisūpamo uppāṭitacchavigaṇḍasadiso āsīvisapaṭibhāgo asaniaggisadiso allīyituṃ na yutto āsaṅkitabbo. Uppannuppannakkhaṇeyeva paṭisaṅkhānabalena bhāvanābalena yathā muhuttampi hadaye aṭṭhatvā paduminipattā udakabindu viya vivaṭṭati, evaṃ pajahitabbo. Porāṇakapaṇḍi tāpi appamattakampi kilesaṃ garahitvā yathā puna abbhantare nuppajjati, evaṃ niggaṇhiṃsū’’ti vatvā atītaṃ āhari.
อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทเตฺต รชฺชํ กาเรเนฺต โพธิสโตฺต สิงฺคาลโยนิยํ ปฎิสนฺธิํ คเหตฺวา อรเญฺญ นทีตีเร นิวาสํ กเปฺปสิฯ อเถโก ชรหตฺถี คงฺคาตีเร กาลมกาสิฯ สิงฺคาโล โคจรปฺปสุโต ตํ มตหตฺถิสรีรํ ทิสฺวา ‘‘มหา เม โคจโร อุปฺปโนฺน’’ติ คนฺตฺวา ตํ โสเณฺฑ ฑํสิ, นงฺคลีสาย ทฎฺฐกาโล วิย อโหสิฯ โส ‘‘นเตฺถตฺถ ขาทิตพฺพยุตฺตก’’นฺติ ทเนฺตสุ ฑํสิ, ถเมฺภ ทฎฺฐกาโล วิย อโหสิฯ กเณฺณ ฑํสิ, สุปฺปโกฎิยํ ทฎฺฐกาโล วิย อโหสิฯ อุทเร ฑํสิ, กุสูเล ทฎฺฐกาโล วิย อโหสิฯ ปาเท ฑํสิ, อุทุกฺขเล ทฎฺฐกาโล วิย อโหสิฯ นงฺคุเฎฺฐ ฑํสิ, มุสเล ทฎฺฐกาโล วิย อโหสิฯ โส ‘‘เอตฺถาปิ นตฺถิ ขาทิตพฺพยุตฺตก’’นฺติ สพฺพตฺถ อสฺสาทํ อลภโนฺต วจฺจมเคฺค ฑํสิ, มุทุปูเว ทฎฺฐกาโล วิย อโหสิฯ โส ‘‘ลทฺธํ ทานิ เม อิมสฺมิํ สรีเร มุทุ ขาทิตพฺพยุตฺตกฎฺฐาน’’นฺติ ตโต ปฎฺฐาย ขาทโนฺต อโนฺตกุจฺฉิํ ปวิสิตฺวา วกฺกหทยาทีนิ ขาทิตฺวา ปิปาสิตกาเล โลหิตํ ปิวิตฺวา นิปชฺชิตุกามกาเล อุทรํ ปตฺถริตฺวา นิปชฺชติฯ
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto siṅgālayoniyaṃ paṭisandhiṃ gahetvā araññe nadītīre nivāsaṃ kappesi. Atheko jarahatthī gaṅgātīre kālamakāsi. Siṅgālo gocarappasuto taṃ matahatthisarīraṃ disvā ‘‘mahā me gocaro uppanno’’ti gantvā taṃ soṇḍe ḍaṃsi, naṅgalīsāya daṭṭhakālo viya ahosi. So ‘‘natthettha khāditabbayuttaka’’nti dantesu ḍaṃsi, thambhe daṭṭhakālo viya ahosi. Kaṇṇe ḍaṃsi, suppakoṭiyaṃ daṭṭhakālo viya ahosi. Udare ḍaṃsi, kusūle daṭṭhakālo viya ahosi. Pāde ḍaṃsi, udukkhale daṭṭhakālo viya ahosi. Naṅguṭṭhe ḍaṃsi, musale daṭṭhakālo viya ahosi. So ‘‘etthāpi natthi khāditabbayuttaka’’nti sabbattha assādaṃ alabhanto vaccamagge ḍaṃsi, mudupūve daṭṭhakālo viya ahosi. So ‘‘laddhaṃ dāni me imasmiṃ sarīre mudu khāditabbayuttakaṭṭhāna’’nti tato paṭṭhāya khādanto antokucchiṃ pavisitvā vakkahadayādīni khāditvā pipāsitakāle lohitaṃ pivitvā nipajjitukāmakāle udaraṃ pattharitvā nipajjati.
อถสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อิทํ หตฺถิสรีรํ มยฺหํ นิวาสสุขตาย เคหสทิสํ, ขาทิตุกามตาย สติ ปหูตมํสํ, กิํ ทานิ เม อญฺญตฺถ กมฺม’’นฺติ โส อญฺญตฺถ อคนฺตฺวา หตฺถิกุจฺฉิยํเยว มํสํ ขาทิตฺวา วสติฯ คจฺฉเนฺต คจฺฉเนฺต กาเล นิทาเฆ วาตสมฺผเสฺสน เจว สูริยรสฺมิสนฺตาเปน จ ตํ กุณปํ สุสฺสิตฺวา วลิโย คณฺหิ, สิงฺคาลสฺส ปวิฎฺฐทฺวารํ ปิหิตํ, อโนฺตกุจฺฉิยํ อนฺธกาโร อโหสิฯ สิงฺคาลสฺส โลกนฺตริกนิวาโส วิย ชาโตฯ กุณเป สุสฺสเนฺต มํสมฺปิ สุสฺสิ, โลหิตมฺปิ ปจฺฉิชฺชิฯ โส นิกฺขมนทฺวารํ อลภโนฺต ภยปฺปโตฺต หุตฺวา สนฺธาวโนฺต อิโต จิโต จ ปหริตฺวา นิกฺขมนทฺวารํ ปริเยสมาโน วิจรติฯ เอวํ ตสฺมิํ อุกฺขลิยํ ปิฎฺฐปิณฺฑิ วิย อโนฺตกุจฺฉิยํ ปจฺจมาเน กติปาหจฺจเยน มหาเมโฆ ปาวสฺสิฯ อถ นํ กุณปํ เตเมตฺวา อุฎฺฐาย ปกติสณฺฐาเนน อฎฺฐาสิฯ วจฺจมโคฺค วิวโฎ หุตฺวา ตารกา วิย ปญฺญายิฯ สิงฺคาโล ตํ ฉิทฺทํ ทิสฺวา ‘‘อิทานิ เม ชีวิตํ ลทฺธ’’นฺติ ยาว หตฺถิสีสา ปฎิกฺกมิตฺวา เวเคน ปกฺขนฺทิตฺวา วจฺจมคฺคํ สีเสน ปหริตฺวา นิกฺขมิฯ ตสฺส สญฺฉนฺนสรีรตฺตา สพฺพโลมานิ วจฺจมเคฺค อลฺลียิํสุฯ โส ตาลกฺขนฺธสทิเสน นิโลฺลเมน สรีเรน อุพฺพิคฺคจิโตฺต มุหุตฺตํ ธาวิตฺวา นิวตฺติตฺวา นิสิโนฺน สรีรํ โอโลเกตฺวา ‘‘อิทํ ทุกฺขํ มยฺหํ น อเญฺญน กตํ, โลภเหตุ ปน โลภการณา โลภํ นิสฺสาย มยา เอตํ กตํ, อิโต ทานิ ปฎฺฐาย น โลภวสิโก ภวิสฺสามิ, ปุน หตฺถิสรีรํ นาม น ปวิสิสฺสามี’’ติ สํวิคฺคหทโย หุตฺวา อิมํ คาถมาห –
Athassa etadahosi – ‘‘idaṃ hatthisarīraṃ mayhaṃ nivāsasukhatāya gehasadisaṃ, khāditukāmatāya sati pahūtamaṃsaṃ, kiṃ dāni me aññattha kamma’’nti so aññattha agantvā hatthikucchiyaṃyeva maṃsaṃ khāditvā vasati. Gacchante gacchante kāle nidāghe vātasamphassena ceva sūriyarasmisantāpena ca taṃ kuṇapaṃ sussitvā valiyo gaṇhi, siṅgālassa paviṭṭhadvāraṃ pihitaṃ, antokucchiyaṃ andhakāro ahosi. Siṅgālassa lokantarikanivāso viya jāto. Kuṇape sussante maṃsampi sussi, lohitampi pacchijji. So nikkhamanadvāraṃ alabhanto bhayappatto hutvā sandhāvanto ito cito ca paharitvā nikkhamanadvāraṃ pariyesamāno vicarati. Evaṃ tasmiṃ ukkhaliyaṃ piṭṭhapiṇḍi viya antokucchiyaṃ paccamāne katipāhaccayena mahāmegho pāvassi. Atha naṃ kuṇapaṃ temetvā uṭṭhāya pakatisaṇṭhānena aṭṭhāsi. Vaccamaggo vivaṭo hutvā tārakā viya paññāyi. Siṅgālo taṃ chiddaṃ disvā ‘‘idāni me jīvitaṃ laddha’’nti yāva hatthisīsā paṭikkamitvā vegena pakkhanditvā vaccamaggaṃ sīsena paharitvā nikkhami. Tassa sañchannasarīrattā sabbalomāni vaccamagge allīyiṃsu. So tālakkhandhasadisena nillomena sarīrena ubbiggacitto muhuttaṃ dhāvitvā nivattitvā nisinno sarīraṃ oloketvā ‘‘idaṃ dukkhaṃ mayhaṃ na aññena kataṃ, lobhahetu pana lobhakāraṇā lobhaṃ nissāya mayā etaṃ kataṃ, ito dāni paṭṭhāya na lobhavasiko bhavissāmi, puna hatthisarīraṃ nāma na pavisissāmī’’ti saṃviggahadayo hutvā imaṃ gāthamāha –
๑๔๘.
148.
‘‘นาหํ ปุนํ น จ ปุนํ, น จาปิ อปุนปฺปุนํ;
‘‘Nāhaṃ punaṃ na ca punaṃ, na cāpi apunappunaṃ;
หตฺถิโพนฺทิํ ปเวกฺขามิ, ตถา หิ ภยตชฺชิโต’’ติฯ
Hatthibondiṃ pavekkhāmi, tathā hi bhayatajjito’’ti.
ตตฺถ น จาปิ อปุนปฺปุนนฺติ อ-กาโร นิปาตมโตฺตฯ อยํ ปเนติสฺสา สกลายปิ คาถาย อโตฺถ – อหญฺหิ อิโต ปุน, ตโต จ ปุนาติ วุตฺตวารโต ปุน ตโตปิ จ ปุนปฺปุนํ วารณสรีรสงฺขาตํ หตฺถิโพนฺทิํ น ปเวกฺขามิฯ กิํการณา? ตถา หิ ภยตชฺชิโต, ตถา หิ อหํ อิมสฺมิเญฺญว ปเวสเน ภยตชฺชิโต มรณภเยน สนฺตาสํ สํเวคํ อาปาทิโตติฯ
Tattha na cāpi apunappunanti a-kāro nipātamatto. Ayaṃ panetissā sakalāyapi gāthāya attho – ahañhi ito puna, tato ca punāti vuttavārato puna tatopi ca punappunaṃ vāraṇasarīrasaṅkhātaṃ hatthibondiṃ na pavekkhāmi. Kiṃkāraṇā? Tathā hi bhayatajjito, tathā hi ahaṃ imasmiññeva pavesane bhayatajjito maraṇabhayena santāsaṃ saṃvegaṃ āpāditoti.
เอวญฺจ ปน วตฺวา ตโตว ปลายิตฺวา ปุน ตํ วา อญฺญํ วา หตฺถิสรีรํ นิวตฺติตฺวาปิ น โอโลเกสิฯ ตโต ปฎฺฐาย น โลภวสิโก อโหสิฯ
Evañca pana vatvā tatova palāyitvā puna taṃ vā aññaṃ vā hatthisarīraṃ nivattitvāpi na olokesi. Tato paṭṭhāya na lobhavasiko ahosi.
สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ‘‘ภิกฺขเว, อโนฺต อุปฺปนฺนกิเลสสฺส นาม วฑฺฒิตุํ อทตฺวา ตตฺถ ตเตฺถว นํ นิคฺคณฺหิตุํ วฎฺฎตี’’ติ วตฺวา สจฺจานิ ปกาเสตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิฯ สจฺจปริโยสาเน ปญฺจสตาปิ เต ภิกฺขู อรหเตฺต ปติฎฺฐหิํสุ, อวเสเสสุ เกจิ โสตาปนฺนา, เกจิ สกทาคามิโน, เกจิ อนาคามิโน อเหสุํฯ ตทา สิงฺคาโล อหเมว อโหสินฺติฯ
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā ‘‘bhikkhave, anto uppannakilesassa nāma vaḍḍhituṃ adatvā tattha tattheva naṃ niggaṇhituṃ vaṭṭatī’’ti vatvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi. Saccapariyosāne pañcasatāpi te bhikkhū arahatte patiṭṭhahiṃsu, avasesesu keci sotāpannā, keci sakadāgāmino, keci anāgāmino ahesuṃ. Tadā siṅgālo ahameva ahosinti.
สิงฺคาลชาตกวณฺณนา อฎฺฐมาฯ
Siṅgālajātakavaṇṇanā aṭṭhamā.
Related texts:
ติปิฎก (มูล) • Tipiṭaka (Mūla) / สุตฺตปิฎก • Suttapiṭaka / ขุทฺทกนิกาย • Khuddakanikāya / ชาตกปาฬิ • Jātakapāḷi / ๑๔๘. สิงฺคาลชาตกํ • 148. Siṅgālajātakaṃ
