Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / তিপিটক • Tipiṭaka / জাতক-অট্ঠকথা • Jātaka-aṭṭhakathā

[৩০৫] ৫. সীলৰীমংসনজাতকৰণ্ণনা

[305] 5. Sīlavīmaṃsanajātakavaṇṇanā

নত্থি লোকে রহো নামাতি ইদং সত্থা জেতৰনে ৰিহরন্তো কিলেসনিগ্গহং আরব্ভ কথেসি। ৰত্থু একাদসকনিপাতে পানীযজাতকে (জা॰ ১.১১.৫৯ আদযো) আৰি ভৰিস্সতি। অযং পনেত্থ সঙ্খেপো – পঞ্চসতা ভিক্খূ অন্তোজেতৰনে ৰসন্তা মজ্ঝিমযামসমনন্তরে কামৰিতক্কং ৰিতক্কযিংসু। সত্থা ছসুপি রত্তিদিৰাকোট্ঠাসেসু যথা একচক্খুকো চক্খুং, একপুত্তো পুত্তং, চামরী ৰালং অপ্পমাদেন রক্খতি, এৰং নিচ্চকালং ভিক্খূ ওলোকেতি। সো রত্তিভাগে দিব্বচক্খুনা জেতৰনং ওলোকেন্তো চক্কৰত্তিরঞ্ঞো অত্তনো নিৰেসনে উপ্পন্নচোরে ৰিয তে ভিক্খূ দিস্ৰা গন্ধকুটিং ৰিৰরিত্ৰা আনন্দত্থেরং আমন্তেত্ৰা ‘‘আনন্দ, অন্তোজেতৰনে কোটিসন্থারে ৰসনকভিক্খূ সন্নিপাতাপেত্ৰা গন্ধকুটিদ্ৰারে আসনং পঞ্ঞাপেহী’’তি আহ। সো তথা কত্ৰা সত্থু পটিৰেদেসি। সত্থা পঞ্ঞত্তাসনে নিসীদিত্ৰা সব্বসঙ্গাহিকৰসেন আমন্তেত্ৰা ‘‘ভিক্খৰে, পোরাণকপণ্ডিতা ‘পাপকরণে রহো নাম নত্থী’তি পাপং ন করিংসূ’’তি ৰত্ৰা তেহি যাচিতো অতীতং আহরি।

Natthiloke raho nāmāti idaṃ satthā jetavane viharanto kilesaniggahaṃ ārabbha kathesi. Vatthu ekādasakanipāte pānīyajātake (jā. 1.11.59 ādayo) āvi bhavissati. Ayaṃ panettha saṅkhepo – pañcasatā bhikkhū antojetavane vasantā majjhimayāmasamanantare kāmavitakkaṃ vitakkayiṃsu. Satthā chasupi rattidivākoṭṭhāsesu yathā ekacakkhuko cakkhuṃ, ekaputto puttaṃ, cāmarī vālaṃ appamādena rakkhati, evaṃ niccakālaṃ bhikkhū oloketi. So rattibhāge dibbacakkhunā jetavanaṃ olokento cakkavattirañño attano nivesane uppannacore viya te bhikkhū disvā gandhakuṭiṃ vivaritvā ānandattheraṃ āmantetvā ‘‘ānanda, antojetavane koṭisanthāre vasanakabhikkhū sannipātāpetvā gandhakuṭidvāre āsanaṃ paññāpehī’’ti āha. So tathā katvā satthu paṭivedesi. Satthā paññattāsane nisīditvā sabbasaṅgāhikavasena āmantetvā ‘‘bhikkhave, porāṇakapaṇḍitā ‘pāpakaraṇe raho nāma natthī’ti pāpaṃ na kariṃsū’’ti vatvā tehi yācito atītaṃ āhari.

অতীতে বারাণসিযং ব্রহ্মদত্তে রজ্জং কারেন্তে বোধিসত্তো ব্রাহ্মণকুলে নিব্বত্তিত্ৰা ৰযপ্পত্তো তত্থেৰ বারাণসিযং দিসাপামোক্খস্স আচরিযস্স সন্তিকে পঞ্চন্নং মাণৰকসতানং জেট্ঠকো হুত্ৰা সিপ্পং উগ্গণ্হাতি। আচরিযস্স পন ৰযপ্পত্তা ধীতা অত্থি। সো চিন্তেসি ‘‘ইমেসং মাণৰকানং সীলং ৰীমংসিত্ৰা সীলসম্পন্নস্সেৰ ধীতরং দস্সামী’’তি। সো একদিৰসং মাণৰকে আমন্তেত্ৰা ‘‘তাতা, ময্হং ধীতা ৰযপ্পত্তা, ৰিৰাহমস্সা কারেস্সামি, ৰত্থালঙ্কারং লদ্ধুং ৰট্টতি, গচ্ছথ তুম্হে অত্তনো অত্তনো ঞাতকানং অপস্সন্তানঞ্ঞেৰ থেনেত্ৰা ৰত্থালঙ্কারে আহরথ, কেনচি অদিট্ঠমেৰ গণ্হামি, দস্সেত্ৰা আভতং ন গণ্হামী’’তি আহ। তে ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা ততো পট্ঠায ঞাতকানং অপস্সন্তানং থেনেত্ৰা ৰত্থপিল়ন্ধনাদীনি আহরন্তি। আচরিযো আভতাভতং ৰিসুং ৰিসুং ঠপেসি। বোধিসত্তো পন ন কিঞ্চি আহরি। অথ নং আচরিযো আহ ‘‘ত্ৰং পন, তাত, ন কিঞ্চি আহরসী’’তি। ‘‘আম, আচরিযা’’তি। ‘‘কস্মা, তাতা’’তি। ‘‘তুম্হে ন কস্সচি পস্স্সন্তস্স আভতং গণ্হথ, অহং পন পাপকরণে রহো নাম ন পস্সামী’’তি দীপেন্তো ইমা দ্ৰে গাথা আহ –

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto tattheva bārāṇasiyaṃ disāpāmokkhassa ācariyassa santike pañcannaṃ māṇavakasatānaṃ jeṭṭhako hutvā sippaṃ uggaṇhāti. Ācariyassa pana vayappattā dhītā atthi. So cintesi ‘‘imesaṃ māṇavakānaṃ sīlaṃ vīmaṃsitvā sīlasampannasseva dhītaraṃ dassāmī’’ti. So ekadivasaṃ māṇavake āmantetvā ‘‘tātā, mayhaṃ dhītā vayappattā, vivāhamassā kāressāmi, vatthālaṅkāraṃ laddhuṃ vaṭṭati, gacchatha tumhe attano attano ñātakānaṃ apassantānaññeva thenetvā vatthālaṅkāre āharatha, kenaci adiṭṭhameva gaṇhāmi, dassetvā ābhataṃ na gaṇhāmī’’ti āha. Te ‘‘sādhū’’ti sampaṭicchitvā tato paṭṭhāya ñātakānaṃ apassantānaṃ thenetvā vatthapiḷandhanādīni āharanti. Ācariyo ābhatābhataṃ visuṃ visuṃ ṭhapesi. Bodhisatto pana na kiñci āhari. Atha naṃ ācariyo āha ‘‘tvaṃ pana, tāta, na kiñci āharasī’’ti. ‘‘Āma, ācariyā’’ti. ‘‘Kasmā, tātā’’ti. ‘‘Tumhe na kassaci passsantassa ābhataṃ gaṇhatha, ahaṃ pana pāpakaraṇe raho nāma na passāmī’’ti dīpento imā dve gāthā āha –

১৭.

17.

‘‘নত্থি লোকে রহো নাম, পাপকম্মং পকুব্বতো।

‘‘Natthi loke raho nāma, pāpakammaṃ pakubbato;

পস্সন্তি ৰনভূতানি, তং বালো মঞ্ঞতী রহো॥

Passanti vanabhūtāni, taṃ bālo maññatī raho.

১৮.

18.

‘‘অহং রহো ন পস্সামি, সুঞ্ঞং ৰাপি ন ৰিজ্জতি।

‘‘Ahaṃ raho na passāmi, suññaṃ vāpi na vijjati;

যত্থ অঞ্ঞং ন পস্সামি, অসুঞ্ঞং হোতি তং মযা’’তি॥

Yattha aññaṃ na passāmi, asuññaṃ hoti taṃ mayā’’ti.

তত্থ রহোতি পটিচ্ছন্নট্ঠানং। ৰনভূতানীতি ৰনে নিব্বত্তভূতানি। তং বালোতি তং পাপকম্মং রহো মযা কতন্তি বালো মঞ্ঞতি। সুঞ্ঞং ৰাপীতি যং ৰা ঠানং সত্তেহি সুঞ্ঞং তুচ্ছং ভৰেয্য, তম্পি নত্থীতি আহ।

Tattha rahoti paṭicchannaṭṭhānaṃ. Vanabhūtānīti vane nibbattabhūtāni. Taṃ bāloti taṃ pāpakammaṃ raho mayā katanti bālo maññati. Suññaṃ vāpīti yaṃ vā ṭhānaṃ sattehi suññaṃ tucchaṃ bhaveyya, tampi natthīti āha.

আচরিযো তস্স পসীদিত্ৰা ‘‘তাত, ন ময্হং গেহে ধনং নত্থি, অহং পন সীলসম্পন্নস্স ধীতরং দাতুকামো ইমে মাণৰকে ৰীমংসন্তো এৰমকাসিং, মম ধীতা তুয্হমেৰ অনুচ্ছৰিকা’’তি ধীতরং অলঙ্করিত্ৰা বোধিসত্তস্স অদাসি। সেসমাণৰকে ‘‘তুম্হেহি আভতাভতং তুম্হাকং গেহমেৰ নেথা’’তি আহ।

Ācariyo tassa pasīditvā ‘‘tāta, na mayhaṃ gehe dhanaṃ natthi, ahaṃ pana sīlasampannassa dhītaraṃ dātukāmo ime māṇavake vīmaṃsanto evamakāsiṃ, mama dhītā tuyhameva anucchavikā’’ti dhītaraṃ alaṅkaritvā bodhisattassa adāsi. Sesamāṇavake ‘‘tumhehi ābhatābhataṃ tumhākaṃ gehameva nethā’’ti āha.

সত্থা ‘‘ইতি খো, ভিক্খৰে, তে দুস্সীলমাণৰকা অত্তনো দুস্সীলতায তং ইত্থিং ন লভিংসু, ইতরো পণ্ডিতমাণৰো সীলসম্পন্নতায লভী’’তি ৰত্ৰা অভিসম্বুদ্ধো হুত্ৰা ইতরা দ্ৰে গাথা অভাসি –

Satthā ‘‘iti kho, bhikkhave, te dussīlamāṇavakā attano dussīlatāya taṃ itthiṃ na labhiṃsu, itaro paṇḍitamāṇavo sīlasampannatāya labhī’’ti vatvā abhisambuddho hutvā itarā dve gāthā abhāsi –

১৯.

19.

‘‘দুজ্জচ্চো চ সুজচ্চো চ, নন্দো চ সুখৰড্ঢিতো।

‘‘Dujjacco ca sujacco ca, nando ca sukhavaḍḍhito;

ৰজ্জো চ অদ্ধুৰসীলো চ, তে ধম্মং জহুমত্থিকা॥

Vajjo ca addhuvasīlo ca, te dhammaṃ jahumatthikā.

২০.

20.

‘‘ব্রাহ্মণো চ কথং জহে, সব্বধম্মান পারগূ।

‘‘Brāhmaṇo ca kathaṃ jahe, sabbadhammāna pāragū;

যো ধম্মমনুপালেতি, ধিতিমা সচ্চনিক্কমো’’তি॥

Yo dhammamanupāleti, dhitimā saccanikkamo’’ti.

তত্থ দুজ্জচ্চোতিআদযো ছ জেট্ঠকমাণৰা, তেসং নামং গণ্হি, অৰসেসানং নামং অগ্গহেত্ৰা সব্বসঙ্গাহিকৰসেনেৰ ‘‘তে ধম্মং জহুমত্থিকা’’তি আহ। তত্থ তেতি সব্বেপি তে মাণৰা। ধম্মন্তি ইত্থিপটিলাভসভাৰং । জহুমত্থিকাতি জহুং অত্থিকা, অযমেৰ ৰা পাঠো। মকারো পদব্যঞ্জনসন্ধিৰসেন ৰুত্তো। ইদং ৰুত্তং হোতি – সব্বেপি তে মাণৰা তায ইত্থিযা অত্থিকাৰ হুত্ৰা অত্তনো দুস্সীলতায তং ইত্থিপটিলাভসভাৰং জহিংসু।

Tattha dujjaccotiādayo cha jeṭṭhakamāṇavā, tesaṃ nāmaṃ gaṇhi, avasesānaṃ nāmaṃ aggahetvā sabbasaṅgāhikavaseneva ‘‘te dhammaṃ jahumatthikā’’ti āha. Tattha teti sabbepi te māṇavā. Dhammanti itthipaṭilābhasabhāvaṃ . Jahumatthikāti jahuṃ atthikā, ayameva vā pāṭho. Makāro padabyañjanasandhivasena vutto. Idaṃ vuttaṃ hoti – sabbepi te māṇavā tāya itthiyā atthikāva hutvā attano dussīlatāya taṃ itthipaṭilābhasabhāvaṃ jahiṃsu.

ব্রাহ্মণো চাতি ইতরো পন সীলসম্পন্নো ব্রাহ্মণো। কথং জহেতি কেন কারণেন তং ইত্থিপটিলাভসভাৰং জহিস্সতি। সব্বধম্মানন্তি ইমস্মিং ঠানে লোকিযানি পঞ্চ সীলানি, দস সীলানি, তীণি সুচরিতানি চ, সব্বধম্মা নাম, তেসং সো পারং গতোতি পারগূ। ধম্মন্তি ৰুত্তপ্পকারমেৰ ধম্মং যো অনুপালেতি রক্খতি। ধিতিমাতি সীলরক্খনধিতিযা সমন্নাগতো। সচ্চনিক্কমোতি সচ্চে সভাৰভূতে যথাৰুত্তে সীলধম্মে নিক্কমেন সমন্নাগতো।

Brāhmaṇo cāti itaro pana sīlasampanno brāhmaṇo. Kathaṃ jaheti kena kāraṇena taṃ itthipaṭilābhasabhāvaṃ jahissati. Sabbadhammānanti imasmiṃ ṭhāne lokiyāni pañca sīlāni, dasa sīlāni, tīṇi sucaritāni ca, sabbadhammā nāma, tesaṃ so pāraṃ gatoti pāragū. Dhammanti vuttappakārameva dhammaṃ yo anupāleti rakkhati. Dhitimāti sīlarakkhanadhitiyā samannāgato. Saccanikkamoti sacce sabhāvabhūte yathāvutte sīladhamme nikkamena samannāgato.

সত্থা ইমং ধম্মদেসনং আহরিত্ৰা সচ্চানি পকাসেত্ৰা জাতকং সমোধানেসি, সচ্চপরিযোসানে তানি পঞ্চ ভিক্খুসতানি অরহত্তে পতিট্ঠহিংসু।

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne tāni pañca bhikkhusatāni arahatte patiṭṭhahiṃsu.

তদা আচরিযো সারিপুত্তো অহোসি, পণ্ডিতমাণৰো পন অহমেৰ অহোসিন্তি।

Tadā ācariyo sāriputto ahosi, paṇḍitamāṇavo pana ahameva ahosinti.

সীলৰীমংসনজাতকৰণ্ণনা পঞ্চমা।

Sīlavīmaṃsanajātakavaṇṇanā pañcamā.







Related texts:



তিপিটক (মূল) • Tipiṭaka (Mūla) / সুত্তপিটক • Suttapiṭaka / খুদ্দকনিকায • Khuddakanikāya / জাতকপাল়ি • Jātakapāḷi / ৩০৫. সীলৰীমংসনজাতকং • 305. Sīlavīmaṃsanajātakaṃ


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact