| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ವಿನಯವಿನಿಚ್ಛಯ-ಟೀಕಾ • Vinayavinicchaya-ṭīkā |
ಸೇನಾಸನಕ್ಖನ್ಧಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ
Senāsanakkhandhakakathāvaṇṇanā
೨೮೨೭. ಆಸನ್ದಿಕೋತಿ ಚತುರಸ್ಸಪೀಠಂ। ಅತಿಕ್ಕನ್ತಪಮಾಣೋತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಅಟನಿಯಾ ವಡ್ಢಕಿಹತ್ಥತೋ ಉಚ್ಚತರಪ್ಪಮಾಣಪಾದಕೋ। ಏಕಪಸ್ಸತೋ ದೀಘೋ ಪನ ಉಚ್ಚಪಾದಕೋ ನ ವಟ್ಟತಿ। ಯಥಾಹ – ‘‘ಉಚ್ಚಕಮ್ಪಿ ಆಸನ್ದಿಕನ್ತಿ ವಚನತೋ ಏಕತೋಭಾಗೇನ ದೀಘಪೀಠಮೇವ ಹಿ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಾಧಿಕಪಾದಕಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಚತುರಸ್ಸಆಸನ್ದಿಕೋ ಪನ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತೋಪಿ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨೯೭)।
2827.Āsandikoti caturassapīṭhaṃ. Atikkantapamāṇoti heṭṭhā aṭaniyā vaḍḍhakihatthato uccatarappamāṇapādako. Ekapassato dīgho pana uccapādako na vaṭṭati. Yathāha – ‘‘uccakampi āsandikanti vacanato ekatobhāgena dīghapīṭhameva hi aṭṭhaṅgulādhikapādakaṃ na vaṭṭati, caturassaāsandiko pana pamāṇātikkantopi vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 297).
ತಥಾತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಅತಿಕ್ಕನ್ತಪಮಾಣೋ’’ತಿ ಇದಂ ಪಚ್ಚಾಮಸತಿ। ಪಞ್ಚಙ್ಗಪೀಠನ್ತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಪಾದಾ, ಅಪಸ್ಸೇನನ್ತಿ ಇಮೇಹಿ ಪಞ್ಚಙ್ಗೇಹಿ ಯುತ್ತಪೀಠಂ। ಸತ್ತಙ್ಗನ್ತಿ ತೀಸು ದಿಸಾಸು ಅಪಸ್ಸಯೇ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಕತಂ। ತಞ್ಹಿ ಚತೂಹಿ ಪಾದೇಹಿ, ತೀಹಿ ಅಪಸ್ಸೇಹಿ ಚ ಯುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ಸತ್ತಙ್ಗಪೀಠ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ। ಏಸ ನಯೋ ಮಞ್ಚೇಪಿ। ಯಥಾಹ – ‘‘ಸತ್ತಙ್ಗೋ ನಾಮ ತೀಸು ದಿಸಾಸು ಅಪಸ್ಸಯಂ ಕತ್ವಾ ಕತಮಞ್ಚೋ, ಅಯಮ್ಪಿ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತೋ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨೯೭)।
Tathāti iminā ‘‘atikkantapamāṇo’’ti idaṃ paccāmasati. Pañcaṅgapīṭhanti cattāro pādā, apassenanti imehi pañcaṅgehi yuttapīṭhaṃ. Sattaṅganti tīsu disāsu apassaye yojetvā kataṃ. Tañhi catūhi pādehi, tīhi apassehi ca yuttattā ‘‘sattaṅgapīṭha’’nti vuttaṃ. Esa nayo mañcepi. Yathāha – ‘‘sattaṅgo nāma tīsu disāsu apassayaṃ katvā katamañco, ayampi pamāṇātikkanto vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 297).
೨೮೨೮. ತೂಲೋನದ್ಧಾತಿ ಉಪರಿ ತೂಲಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಬದ್ಧಾ। ಘರೇಯೇವಾತಿ ಗಿಹೀನಂ ಗೇಹೇಯೇವ ನಿಸೀದಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ‘‘ನಿಸೀದಿತು’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾವ ಸಯನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತಂ। ಸೀಸಪಾದೂಪಧಾನನ್ತಿ ಸೀಸೂಪಧಾನಞ್ಚೇವ ಪಾದೂಪಧಾನಞ್ಚ। ಚ-ಸದ್ದೋ ಪಿ-ಸದ್ದತ್ಥೇ ಸೋ ‘‘ಅಗಿಲಾನಸ್ಸಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಆನೇತ್ವಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತಬ್ಬೋ, ತೇನ ಅಗಿಲಾನಸ್ಸಾಪಿ ತಾವ ವಟ್ಟತಿ, ಪಗೇವ ಗಿಲಾನಸ್ಸಾತಿ ದೀಪೇತಿ।
2828.Tūlonaddhāti upari tūlaṃ pakkhipitvā baddhā. Ghareyevāti gihīnaṃ geheyeva nisīdituṃ vaṭṭatīti sambandho. ‘‘Nisīditu’’nti imināva sayanaṃ paṭikkhittaṃ. Sīsapādūpadhānanti sīsūpadhānañceva pādūpadhānañca. Ca-saddo pi-saddatthe so ‘‘agilānassā’’ti ettha ānetvā sambandhitabbo, tena agilānassāpi tāva vaṭṭati, pageva gilānassāti dīpeti.
೨೮೨೯. ನ ಕೇವಲಂ ಗಿಲಾನಸ್ಸ ಸೀಸಪಾದೂಪಧಾನಮೇವ ವಟ್ಟತಿ, ಅಥ ಖೋ ಇದಮ್ಪೀತಿ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ’’ತಿಆದಿ। ಉಪಧಾನಾನಿ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾತಿ ಬಹೂ ಉಪಧಾನಾನಿ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ। ತತ್ಥ ಚಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಉಪಧಾನಸನ್ಥರೇ। ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಕಂ ದತ್ವಾತಿ ಉಪರಿ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಕಂ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ।
2829. Na kevalaṃ gilānassa sīsapādūpadhānameva vaṭṭati, atha kho idampīti dassetumāha ‘‘santharitvā’’tiādi. Upadhānāni santharitvāti bahū upadhānāni attharitvā. Tattha cāti tasmiṃ upadhānasanthare. Paccattharaṇakaṃ datvāti upari paccattharaṇakaṃ attharitvā.
೨೮೩೦. ತಿರಿಯನ್ತಿ ವಿತ್ಥಾರತೋ। ಮುಟ್ಠಿರತನನ್ತಿ ಪಾಕತಿಕಮುಟ್ಠಿಕರತನಂ। ತಂ ಪನ ವಡ್ಢಕೀನಂ ವಿದತ್ಥಿಮತ್ತಂ। ಮಿತನ್ತಿ ಪಾಕಟಿತಂ ಪಮಾಣಯುತ್ತಂ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ಕತ್ಥಚಿ ಪೋತ್ಥಕೇಸು ‘‘ಮತ’’ನ್ತಿ ಪಾಠೋ ದಿಸ್ಸತಿ, ಸೋ ನ ಗಹೇತಬ್ಬೋ। ದೀಘತೋತಿ ಬಿಮ್ಬೋಹನಸ್ಸ ದೀಘತೋ। ದಿಯಡ್ಢನ್ತಿ ದಿಯಡ್ಢಹತ್ಥಂ ವಾ ದ್ವಿಹತ್ಥಂ ವಾ ಹೋತೀತಿ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಇದಮೇವ ಹಿ ‘‘ಸೀಸಪ್ಪಮಾಣಬಿಮ್ಬೋಹನ’’ನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ। ಯಥಾಹ –
2830.Tiriyanti vitthārato. Muṭṭhiratananti pākatikamuṭṭhikaratanaṃ. Taṃ pana vaḍḍhakīnaṃ vidatthimattaṃ. Mitanti pākaṭitaṃ pamāṇayuttaṃ hotīti yojanā. Katthaci potthakesu ‘‘mata’’nti pāṭho dissati, so na gahetabbo. Dīghatoti bimbohanassa dīghato. Diyaḍḍhanti diyaḍḍhahatthaṃ vā dvihatthaṃ vā hotīti kurundiyaṃ vuttanti sambandho. Idameva hi ‘‘sīsappamāṇabimbohana’’nti adhippetaṃ. Yathāha –
‘‘ಸೀಸಪ್ಪಮಾಣಂ ನಾಮ ಯಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರತೋ ತೀಸು ಕಣ್ಣೇಸು ದ್ವಿನ್ನಂ ಕಣ್ಣಾನಂ ಅನ್ತರಂ ಮಿನಿಯಮಾನಂ ವಿದತ್ಥಿ ಚೇವ ಚತುರಙ್ಗುಲಞ್ಚ ಹೋತಿ, ಮಜ್ಝಟ್ಠಾನಂ ಮುಟ್ಠಿರತನಂ ಹೋತಿ। ದೀಘತೋ ಪನ ದಿಯಡ್ಢರತನಂ ವಾ ದ್ವಿರತನಂ ವಾತಿ ಕುರುನ್ದಿಯಂ ವುತ್ತಂ। ಅಯಂ ಸೀಸಪ್ಪಮಾಣಸ್ಸ ಉಕ್ಕಟ್ಠಪರಿಚ್ಛೇದೋ, ಇತೋ ಉದ್ಧಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಹೇಟ್ಠಾ ಪನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೨೯೭)।
‘‘Sīsappamāṇaṃ nāma yassa vitthārato tīsu kaṇṇesu dvinnaṃ kaṇṇānaṃ antaraṃ miniyamānaṃ vidatthi ceva caturaṅgulañca hoti, majjhaṭṭhānaṃ muṭṭhiratanaṃ hoti. Dīghato pana diyaḍḍharatanaṃ vā dviratanaṃ vāti kurundiyaṃ vuttaṃ. Ayaṃ sīsappamāṇassa ukkaṭṭhaparicchedo, ito uddhaṃ na vaṭṭati, heṭṭhā pana vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 297).
೨೮೩೧. ಚೋಳನ್ತಿ ಪಿಲೋತಿಕಾ। ಪಣ್ಣನ್ತಿ ರುಕ್ಖಲತಾನಂ ಪಣ್ಣಂ। ಉಣ್ಣಾತಿ ಏಳಕಾದೀನಂ ಲೋಮಂ। ತಿಣನ್ತಿ ದಬ್ಬತಿಣಾದಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ತಿಣಂ। ವಾಕನ್ತಿ ಕದಲಿಅಕ್ಕಮಕಚಿವಾಕಾದಿಕಂ। ಏತೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಪೂರಿತಾ ಭಿಸಿಯೋ ತೂಲಾನಂ ಗಣನಾವಸಾ ಹೇತುಗಬ್ಭಾನಂ ಏತೇಸಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಗಬ್ಭಾನಂ ಗಣನಾವಸೇನ ಪಞ್ಚ ಭಾಸಿತಾತಿ ಯೋಜನಾ।
2831.Coḷanti pilotikā. Paṇṇanti rukkhalatānaṃ paṇṇaṃ. Uṇṇāti eḷakādīnaṃ lomaṃ. Tiṇanti dabbatiṇādi yaṃ kiñci tiṇaṃ. Vākanti kadaliakkamakacivākādikaṃ. Etehi pañcahi pūritā bhisiyo tūlānaṃ gaṇanāvasā hetugabbhānaṃ etesaṃ pañcannaṃ gabbhānaṃ gaṇanāvasena pañca bhāsitāti yojanā.
೨೮೩೨. ಬಿಮ್ಬೋಹನಗಬ್ಭಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಭಿಸೀ’’ತಿಆದಿ। ಪಞ್ಚೇವಾತಿ ಯಥಾವುತ್ತಚೋಳಾದಿಪಞ್ಚೇವ। ತಥಾ ತೂಲಾನಿ ತೀಣಿಪೀತಿ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೀಣಿ ತೂಲಾನಿ ರುಕ್ಖತೂಲಂ ಲತಾತೂಲಂ ಪೋಟಕಿತೂಲ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೨೯೭) ಅನುಞ್ಞಾತಾನಿ ತೀಣಿಪಿ ತೂಲಾನಿ। ಏತ್ಥ ಚ ರುಕ್ಖತೂಲಂ ನಾಮ ಸಿಮ್ಬಲಿರುಕ್ಖಾದೀನಂ ಯೇಸಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ರುಕ್ಖಾನಂ ತೂಲಂ। ಲತಾತೂಲಂ ನಾಮ ಖೀರವಲ್ಲಿಆದೀನಂ ಯಾಸಂ ಕಾಸಞ್ಚಿ ವಲ್ಲೀನಂ ತೂಲಂ। ಪೋಟಕಿತೂಲಂ ನಾಮ ಪೋಟಕಿತಿಣಾದೀನಂ ಯೇಸಂ ಕೇಸಞ್ಚಿ ತಿಣಜಾತಿಕಾನಂ ಅನ್ತಮಸೋ ಉಚ್ಛುನಳಾದೀನಮ್ಪಿ ತೂಲಂ। ಲೋಮಾನಿ ಮಿಗಪಕ್ಖೀನನ್ತಿ ಸೀಹಾದಿಚತುಪ್ಪದಾನಂ, ಮೋರಾದಿಪಕ್ಖೀನಂ ಲೋಮಾನಿ। ಇಮೇತಿ ಭಿಸಿಗಬ್ಭಾದಯೋ ಇಮೇ ದಸ ಬಿಮ್ಬೋಹನಸ್ಸ ಗಬ್ಭಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ।
2832. Bimbohanagabbhaṃ dassetumāha ‘‘bhisī’’tiādi. Pañcevāti yathāvuttacoḷādipañceva. Tathā tūlāni tīṇipīti ‘‘anujānāmi, bhikkhave, tīṇi tūlāni rukkhatūlaṃ latātūlaṃ poṭakitūla’’nti (cūḷava. 297) anuññātāni tīṇipi tūlāni. Ettha ca rukkhatūlaṃ nāma simbalirukkhādīnaṃ yesaṃ kesañci rukkhānaṃ tūlaṃ. Latātūlaṃ nāma khīravalliādīnaṃ yāsaṃ kāsañci vallīnaṃ tūlaṃ. Poṭakitūlaṃ nāma poṭakitiṇādīnaṃ yesaṃ kesañci tiṇajātikānaṃ antamaso ucchunaḷādīnampi tūlaṃ. Lomāni migapakkhīnanti sīhādicatuppadānaṃ, morādipakkhīnaṃ lomāni. Imeti bhisigabbhādayo ime dasa bimbohanassa gabbhāti sambandho.
೨೮೩೩. ಏವಂ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಭಿಸಿಬಿಮ್ಬೋಹನಗಬ್ಭಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಮನುಸ್ಸಲೋಮ’’ನ್ತಿಆದಿ। ಲೋಮೇಸು ಮನುಸ್ಸಲೋಮಞ್ಚ ಪುಪ್ಫೇಸು ಬಕುಲಪಿಯಙ್ಗುಪುಪ್ಫಾದಿಕಂ ಸಬ್ಬಂ ಪುಪ್ಫಞ್ಚ ಪಣ್ಣೇಸು ಚ ಸುದ್ಧಂ ಕೇವಲಂ ತಮಾಲಪತ್ತಞ್ಚ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ‘‘ಸುದ್ಧ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ತಮಾಲಪತ್ತಂ ಸೇಸಗಬ್ಭೇಹಿ ಮಿಸ್ಸಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಬ್ಯತಿರೇಕತೋ ದೀಪೇತಿ।
2833. Evaṃ kappiyaṃ bhisibimbohanagabbhaṃ dassetvā idāni akappiyaṃ dassetumāha ‘‘manussaloma’’ntiādi. Lomesu manussalomañca pupphesu bakulapiyaṅgupupphādikaṃ sabbaṃ pupphañca paṇṇesu ca suddhaṃ kevalaṃ tamālapattañca na vaṭṭatīti yojanā. ‘‘Suddha’’nti iminā tamālapattaṃ sesagabbhehi missaṃ vaṭṭatīti byatirekato dīpeti.
೨೮೩೪. ಮಸೂರಕೇತಿ ಚಮ್ಮಛವಿಭಿಸಿಬಿಮ್ಬೋಹನೇ।
2834.Masūraketi cammachavibhisibimbohane.
೨೮೩೫. ‘‘ಸುದ್ಧ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಬ್ಯತಿರೇಕತೋ ದಸ್ಸಿತಮೇವತ್ಥಂ ಸರೂಪತೋ ವಿಭಾವೇತುಮಾಹ ‘‘ಮಿಸ್ಸ’’ನ್ತಿಆದಿ।
2835. ‘‘Suddha’’nti iminā byatirekato dassitamevatthaṃ sarūpato vibhāvetumāha ‘‘missa’’ntiādi.
೨೮೩೬. ತಿರಚ್ಛಾನಗತಸ್ಸ ವಾತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಗಣ್ಡುಪ್ಪಾದಸ್ಸಾಪಿ। ಕಾರೇನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಚಿತ್ತಕಮ್ಮಕಟ್ಠಕಮ್ಮಾದಿವಸೇನ ಕಾರಾಪೇನ್ತಸ್ಸ ವಾ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ವಾ।
2836.Tiracchānagatassa vāti antamaso gaṇḍuppādassāpi. Kārentassāti cittakammakaṭṭhakammādivasena kārāpentassa vā karontassa vā.
೨೮೩೭. ಜಾತಕನ್ತಿ ಅಪಣ್ಣಕಜಾತಕಾದಿಜಾತಕಞ್ಚ। ವತ್ಥುನ್ತಿ ವಿಮಾನವತ್ಥುಆದಿಕಂ ಪಸಾದಜನಕಂ ವಾ ಪೇತವತ್ಥುಆದಿಕಂ ಸಂವೇಗಜನಕಂ ವಾ ವತ್ಥುಂ। ವಾ-ಸದ್ದೇನ ಅಟ್ಠಕಥಾಗತಂ ಇಧ ದಸ್ಸಿತಪಕರಣಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ಪರೇಹಿ ವಾತಿ ಏತ್ಥ ವಾ-ಸದ್ದೋ ಅವಧಾರಣೇ, ತೇನ ಪರೇಹಿ ಕಾರಾಪೇತುಮೇವ ವಟ್ಟತಿ, ನ ಸಯಂ ಕಾತುನ್ತಿ ದೀಪೇತಿ। ಸಯಂ ಕಾತುಮ್ಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಅಪಿ-ಸದ್ದೋ ಪಗೇವ ಕಾರಾಪೇತುನ್ತಿ ದೀಪೇತಿ।
2837.Jātakanti apaṇṇakajātakādijātakañca. Vatthunti vimānavatthuādikaṃ pasādajanakaṃ vā petavatthuādikaṃ saṃvegajanakaṃ vā vatthuṃ. Vā-saddena aṭṭhakathāgataṃ idha dassitapakaraṇaṃ saṅgaṇhāti. Parehi vāti ettha vā-saddo avadhāraṇe, tena parehi kārāpetumeva vaṭṭati, na sayaṃ kātunti dīpeti. Sayaṃ kātumpīti ettha api-saddo pageva kārāpetunti dīpeti.
೨೮೩೮. ಯೋ ಪನ ಭಿಕ್ಖು ದ್ವೀಹಿ ವಸ್ಸೇಹಿ ವಾ ಏಕೇನ ವಾ ವಸ್ಸೇನ ಯಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ವುಡ್ಢತರೋ ವಾ ಹೋತಿ ದಹರತರೋ ವಾ, ಸೋ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಸಮಾನಾಸನಿಕೋ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
2838.Yo pana bhikkhu dvīhi vassehi vā ekena vā vassena yassa bhikkhuno vuḍḍhataro vā hoti daharataro vā, so tena bhikkhunā samānāsaniko nāma hotīti yojanā.
೨೮೩೯. ‘‘ಸತ್ತವಸ್ಸೇನ ಪಞ್ಚವಸ್ಸೋ’’ತಿ ಇದಂ ದ್ವೀಹಿ ವಸ್ಸೇಹಿ ವುಡ್ಢನವಕಾನಂ ಸಮಾನಾಸನಿಕತ್ತೇ ಉದಾಹರಣಂ। ‘‘ಛ ವಸ್ಸೇನ ಪಞ್ಚವಸ್ಸೋ’’ತಿ ಇದಂ ಏಕವಸ್ಸೇನ ವುಡ್ಢನವಕಾನಂ ಸಮಾನಾಸನಿಕತ್ತೇ ಉದಾಹರಣಂ।
2839.‘‘Sattavassena pañcavasso’’ti idaṃ dvīhi vassehi vuḍḍhanavakānaṃ samānāsanikatte udāharaṇaṃ. ‘‘Chavassena pañcavasso’’ti idaṃ ekavassena vuḍḍhanavakānaṃ samānāsanikatte udāharaṇaṃ.
೨೮೪೦. ಯಂ ತಿಣ್ಣಂ ನಿಸೀದಿತುಂ ಪಹೋತಿ, ತಂ ಹೇಟ್ಠಾ ದೀಘಾಸನಂ ನಾಮಾತಿ ಯೋಜನಾ। ‘‘ಸಮಾನಾಸನಿಕಾ ಮಞ್ಚೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಮಞ್ಚಂ ಭಿನ್ದಿಂಸು, ಪೀಠೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪೀಠಂ ಭಿನ್ದಿಂಸೂ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೨೦) ಆರೋಪಿತೇ ವತ್ಥುಮ್ಹಿ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುವಗ್ಗಸ್ಸ ಮಞ್ಚಂ ದುವಗ್ಗಸ್ಸ ಪೀಠ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೨೦) ಅನುಞ್ಞಾತತ್ತಾ ‘‘ದ್ವೇ’’ತಿ ಸಮಾನಾಸನಿಕೇ ದ್ವೇ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ।
2840. Yaṃ tiṇṇaṃ nisīdituṃ pahoti, taṃ heṭṭhā dīghāsanaṃ nāmāti yojanā. ‘‘Samānāsanikā mañce nisīditvā mañcaṃ bhindiṃsu, pīṭhe nisīditvā pīṭhaṃ bhindiṃsū’’ti (cūḷava. 320) āropite vatthumhi ‘‘anujānāmi, bhikkhave, duvaggassa mañcaṃ duvaggassa pīṭha’’nti (cūḷava. 320) anuññātattā ‘‘dve’’ti samānāsanike dve sandhāya vuttaṃ.
೨೮೪೧. ಉಭತೋಬ್ಯಞ್ಜನಂ , ಇತ್ಥಿಂ, ಪಣ್ಡಕಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಹಿಪಿ ಗಹಟ್ಠೇಹಿ, ಪಬ್ಬಜಿತೇಹಿ ವಾ ಪುರಿಸೇಹಿ ಸಹ ದೀಘಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತುಂ ಅನುಞ್ಞಾತನ್ತಿ ಯೋಜನಾ। ಪೋತ್ಥಕೇಸು ಪನ ಕತ್ಥಚಿ ‘‘ಸಬ್ಬೇಸ’’ನ್ತಿ ಸಾಮಿವಚನನ್ತೋ ಪಾಠೋ ದಿಸ್ಸತಿ, ತತೋ ‘‘ಸಬ್ಬೇಹಿಪೀ’’ತಿ ಕರಣವಚನನ್ತೋವ ಪಾಠೋ ಯುತ್ತತರೋ। ಕರಣವಚನಪ್ಪಸಙ್ಗೇ ವಾ ಸಾಮಿವಚನನಿದ್ದೇಸೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಯಥಾಹ ‘‘ಯಂ ತಿಣ್ಣಂ ಪಹೋತಿ, ತಂ ಸಂಹಾರಿಮಂ ವಾ ಹೋತು ಅಸಂಹಾರಿಮಂ ವಾ, ತಥಾರೂಪೇ ಅಪಿ ಫಲಕಖಣ್ಡೇ ಅನುಪಸಮ್ಪನ್ನೇನಾಪಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಸೀದಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೦)।
2841. Ubhatobyañjanaṃ , itthiṃ, paṇḍakaṃ ṭhapetvā sabbehipi gahaṭṭhehi, pabbajitehi vā purisehi saha dīghāsane nisīdituṃ anuññātanti yojanā. Potthakesu pana katthaci ‘‘sabbesa’’nti sāmivacananto pāṭho dissati, tato ‘‘sabbehipī’’ti karaṇavacanantova pāṭho yuttataro. Karaṇavacanappasaṅge vā sāmivacananiddesoti veditabbaṃ. Yathāha ‘‘yaṃ tiṇṇaṃ pahoti, taṃ saṃhārimaṃ vā hotu asaṃhārimaṃ vā, tathārūpe api phalakakhaṇḍe anupasampannenāpi saddhiṃ nisīdituṃ vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 320).
೨೮೪೨. ಪುರಿಮಿಕೋತಿ ಞತ್ತಿದುತಿಯಾಯ ಕಮ್ಮವಾಚಾಯ ಸಮ್ಮತೇನ ‘‘ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ…ಪೇ॰… ಗಹಿತಾಗಹಿತಞ್ಚ ಜಾನೇಯ್ಯಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೧೭) ವುತ್ತೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪುರಿಮವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕದಿವಸೇ ‘‘ಅನುಜಾನಾಮಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಣೇತುಂ, ಪಠಮಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಣೇತ್ವಾ ಸೇಯ್ಯಾ ಗಣೇತುಂ, ಸೇಯ್ಯಾ ಗಣೇತ್ವಾ ಸೇಯ್ಯಗ್ಗೇನ ಗಾಹೇತು’’ನ್ತಿಆದಿನಾ (ಚೂಳವ॰ ೩೧೮) ನಯೇನ ಅನುಞ್ಞಾತನಿಯಾಮೇನೇವ ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಾಪನಂ ಪುರಿಮಿಕೋ ನಾಮ ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹೋ। ಏವಮೇವ ಪಚ್ಛಿಮಿಕಾಯ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕದಿವಸೇ ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಾಪನಂ ಪಚ್ಛಿಮಿಕೋ ನಾಮ। ಏವಮೇವ ಮಹಾಪವಾರಣಾದಿವಸಸ್ಸ ಅನನ್ತರದಿವಸೇ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅನ್ತರಾಮುತ್ತಕಂ ಸೇನಾಸನಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ವುಡ್ಢಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಾಪನಂ ಅನ್ತರಾಮುತ್ತಕೋ ನಾಮ। ಪಕಾಸಿತೋ ‘‘ಅಪರಜ್ಜುಗತಾಯ ಆಸಾಳ್ಹಿಯಾಪುರಿಮಿಕೋ ಗಾಹಾಪೇತಬ್ಬೋ, ಮಾಸಗತಾಯ ಆಸಾಳ್ಹಿಯಾ ಪಚ್ಛಿಮಿಕೋ ಗಾಹೇತಬ್ಬೋ, ಅಪರಜ್ಜುಗತಾಯ ಪವಾರಣಾಯ ಆಯತಿಂ ವಸ್ಸಾವಾಸತ್ಥಾಯ ಅನ್ತರಾಮುತ್ತಕೋ ಗಾಹೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೧೮) ವುತ್ತೋ।
2842.Purimikoti ñattidutiyāya kammavācāya sammatena ‘‘na chandāgatiṃ gaccheyya…pe… gahitāgahitañca jāneyyā’’ti (cūḷava. 317) vuttehi pañcahi aṅgehi samannāgatena bhikkhunā purimavassūpanāyikadivase ‘‘anujānāmi, bhikkhave, paṭhamaṃ bhikkhū gaṇetuṃ, paṭhamaṃ bhikkhū gaṇetvā seyyā gaṇetuṃ, seyyā gaṇetvā seyyaggena gāhetu’’ntiādinā (cūḷava. 318) nayena anuññātaniyāmeneva senāsanaggāhāpanaṃ purimiko nāma senāsanaggāho. Evameva pacchimikāya vassūpanāyikadivase senāsanaggāhāpanaṃ pacchimiko nāma. Evameva mahāpavāraṇādivasassa anantaradivase ‘‘bhante, antarāmuttakaṃ senāsanaṃ gaṇhathā’’ti vatvā vuḍḍhapaṭipāṭiyā senāsanaggāhāpanaṃ antarāmuttako nāma. Pakāsito ‘‘aparajjugatāya āsāḷhiyāpurimiko gāhāpetabbo, māsagatāya āsāḷhiyā pacchimiko gāhetabbo, aparajjugatāya pavāraṇāya āyatiṃ vassāvāsatthāya antarāmuttako gāhetabbo’’ti (cūḷava. 318) vutto.
೨೮೪೩. ವುತ್ತಮೇವತ್ಥಂ ನಿಯಮೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಪುಬ್ಬಾರುಣಾ’’ತಿಆದಿ। ಇಧ ಪಾಟಿಪದಾ ನಾಮ ದ್ವೇ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕದಿವಸಾ ಚೇವ ಮಹಾಪವಾರಣಾಯ ಅನನ್ತರದಿವಸೋ ಚ। ಇಮೇಸಂ ತಿಣ್ಣಂ ಪಾಟಿಪದದಿವಸಾನಂ ಅರುಣೋ ಪುಬ್ಬಾರುಣೋ ನಾಮ। ತೇ ದಿವಸೇ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ದುತಿಯತಿಥಿಪಟಿಬದ್ಧೋ ಅರುಣೋ ಪುನಾರುಣೋ ನಾಮ। ಇದನ್ತಿ ಉಭಯಾರುಣಾನನ್ತರಂ। ಸೇನಾಸನಗಾಹಕಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ಸಕತ್ಥೇ ಕ-ಪಚ್ಚಯೋ, ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಯಥಾಹ – ‘‘ಇದಞ್ಹಿ ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹಸ್ಸ ಖೇತ್ತ’’ನ್ತಿ। ವಸ್ಸೂಪಗತೇ ವಸ್ಸೂಪಗಮೇ ಕಾತಬ್ಬೇ ಸತಿ, ಸಾಧೇತಬ್ಬಪಯೋಜನೇ ಭುಮ್ಮಂ। ವಸ್ಸೂಪಗತೇತಿ ವಾ ನಿಮಿತ್ತತ್ಥೇ ಭುಮ್ಮಂ। ಪುರಿಮಿಕಾಯ, ಹಿ ಪಚ್ಛಿಮಿಕಾಯ ಚ ವಸ್ಸೂಪಗಮನಸ್ಸ ತಂ ತದಹು ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹೋ ನಿಮಿತ್ತಂ, ಅನ್ತರಾಮುತ್ತಕೋ ಪನ ಆಗಮಿನೋ ವಸ್ಸೂಪಗಮನಸ್ಸಾತಿ ಏವಂ ತಿವಿಧೋಪಿ ಸೇನಾಸನಗ್ಗಾಹೋ ವಸ್ಸೂಪಗಮನಸ್ಸ ನಿಮಿತ್ತಂ ಹೋತಿ।
2843. Vuttamevatthaṃ niyametvā dassetumāha ‘‘pubbāruṇā’’tiādi. Idha pāṭipadā nāma dve vassūpanāyikadivasā ceva mahāpavāraṇāya anantaradivaso ca. Imesaṃ tiṇṇaṃ pāṭipadadivasānaṃ aruṇo pubbāruṇo nāma. Te divase atikkamma dutiyatithipaṭibaddho aruṇo punāruṇo nāma. Idanti ubhayāruṇānantaraṃ. Senāsanagāhakassāti ettha sakatthe ka-paccayo, senāsanaggāhassāti attho. Yathāha – ‘‘idañhi senāsanaggāhassa khetta’’nti. Vassūpagate vassūpagame kātabbe sati, sādhetabbapayojane bhummaṃ. Vassūpagateti vā nimittatthe bhummaṃ. Purimikāya, hi pacchimikāya ca vassūpagamanassa taṃ tadahu senāsanaggāho nimittaṃ, antarāmuttako pana āgamino vassūpagamanassāti evaṃ tividhopi senāsanaggāho vassūpagamanassa nimittaṃ hoti.
೨೮೪೪. ಪಾಟಿಪದದಿವಸಸ್ಸ ಅರುಣೇ ಉಗ್ಗತೇಯೇವ ಸೇನಾಸನೇ ಪನ ಗಾಹಿತೇ ಅಞ್ಞೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸಚೇ ಸೇನಾಸನಪಞ್ಞಾಪಕಂ ಸೇನಾಸನಂ ಯಾಚತಿ, ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಸೇನಾಸನಪಞ್ಞಾಪಕೇನ ‘‘ಸೇನಾಸನಂ ಗಾಹಿತ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ।
2844. Pāṭipadadivasassa aruṇe uggateyeva senāsane pana gāhite añño bhikkhu āgantvā sace senāsanapaññāpakaṃ senāsanaṃ yācati, so bhikkhu senāsanapaññāpakena ‘‘senāsanaṃ gāhita’’nti vattabboti yojanā.
೨೮೪೫. ವಸ್ಸಾವಾಸಸ್ಸ ಇದಂ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ, ವಸ್ಸಂವುತ್ಥಾನಂ ದಾತಬ್ಬಚೀವರಂ, ಗಾಥಾಬನ್ಧವಸೇನ ‘‘ವಸ್ಸವಾಸಿಕ’’ನ್ತಿ ರಸ್ಸತ್ತಂ। ಸಙ್ಘಿಕಂ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾ ಗಹಿತಂ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ಚೀವರಂ ಸಚೇ ತತ್ರಜಂ ತತ್ರುಪ್ಪಾದಂ ಹೋತಿ, ಅನ್ತೋವಸ್ಸೇ ವಿಬ್ಭನ್ತೋಪಿ ಲಭತೇತಿ ಯೋಜನಾ। ‘‘ತತ್ರಜಂ ಸಚೇ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಚಸ್ಸ ದಾಯಕಾನಂ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಪಚ್ಚಯವಸೇನ ಗಾಹಿತಂ ಪನ ನ ಲಭತೀತಿ ದೀಪೇತಿ। ಯಥಾಹ – ‘‘ಪಚ್ಚಯವಸೇನ ಗಾಹಿತಂ ಪನ ನ ಲಭತೀತಿ ವದನ್ತೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೧೮)।
2845. Vassāvāsassa idaṃ vassāvāsikaṃ, vassaṃvutthānaṃ dātabbacīvaraṃ, gāthābandhavasena ‘‘vassavāsika’’nti rassattaṃ. Saṅghikaṃ apaloketvā gahitaṃ vassāvāsikaṃ cīvaraṃ sace tatrajaṃ tatruppādaṃ hoti, antovasse vibbhantopi labhateti yojanā. ‘‘Tatrajaṃ sace’’ti iminā cassa dāyakānaṃ vassāvāsikapaccayavasena gāhitaṃ pana na labhatīti dīpeti. Yathāha – ‘‘paccayavasena gāhitaṃ pana na labhatīti vadantī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 318).
೨೮೪೬-೮. ಸಚೇ ವುತ್ಥವಸ್ಸೋ ಯೋ ಭಿಕ್ಖು ಆವಾಸಿಕಹತ್ಥತೋ ಕಿಞ್ಚಿ ತಿಚೀವರಾದಿಕಂ ಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಂ ಅತ್ತನೋ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ಮಯ್ಹಂ ಗಹಿತಂ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಚೀವರಂ ಗಣ್ಹ’’ ಇತಿ ಏವಂ ವತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಆವಾಸಿಕಸ್ಸ ದತ್ವಾ ದಿಸಂ ಗಚ್ಛತಿ ಪಕ್ಕಮತಿ, ಸೋ ತತ್ಥ ಗತಟ್ಠಾನೇ ಸಚೇ ಉಪ್ಪಬ್ಬಜತಿ ಗಿಹೀ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ದಿಸಂಗತಸ್ಸ ಸಮ್ಪತ್ತಂ ತಂ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಂ ತೇನ ತಥಾ ದಿನ್ನಮ್ಪಿ ಆವಾಸಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಗಹೇತುಂ ನ ಲಭತಿ, ತಸ್ಸ ಪಾಪಿತಂ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಚೀವರಂ ಸಙ್ಘಿಕಂಯೇವ ಸಿಯಾತಿ ಯೋಜನಾ। ಯಥಾಹ – ‘‘ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಸ್ಸಂವುತ್ಥೋ ಭಿಕ್ಖು ವಿಬ್ಭಮತಿ, ಸಙ್ಘಸ್ಸೇವೇತ’’ನ್ತಿ।
2846-8. Sace vutthavasso yo bhikkhu āvāsikahatthato kiñci ticīvarādikaṃ kappiyabhaṇḍaṃ attano gahetvā ‘‘asukasmiṃ kule mayhaṃ gahitaṃ vassāvāsikacīvaraṃ gaṇha’’ iti evaṃ vatvā tassa āvāsikassa datvā disaṃ gacchati pakkamati, so tattha gataṭṭhāne sace uppabbajati gihī hoti, tassa disaṃgatassa sampattaṃ taṃ vassāvāsikaṃ tena tathā dinnampi āvāsiko bhikkhu gahetuṃ na labhati, tassa pāpitaṃ vassāvāsikacīvaraṃ saṅghikaṃyeva siyāti yojanā. Yathāha – ‘‘idha, bhikkhave, vassaṃvuttho bhikkhu vibbhamati, saṅghasseveta’’nti.
೨೮೪೯. ತಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ದಾಯಕೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಸಮ್ಮುಖಾ ಚೇ ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇತಿ, ತಸ್ಸ ದಿಸಂಗಮಿಸ್ಸ ಸಮ್ಪತ್ತಂ ವಸ್ಸಾವಾಸಿಕಚೀವರಂ ಆವಾಸಿಕೋ ಲಭತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
2849. Tasmiṃ kule dāyake manusse sammukhā ce paṭicchāpeti, tassa disaṃgamissa sampattaṃ vassāvāsikacīvaraṃ āvāsiko labhatīti yojanā.
೨೮೫೦. ತತ್ಥ ಆರಾಮೋ ನಾಮ ಪುಪ್ಫಾರಾಮೋ ವಾ ಫಲಾರಾಮೋ ವಾ। ವಿಹಾರೋ ನಾಮ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಾಸಾದಾದಿಸೇನಾಸನಂ। ವತ್ಥೂನಿ ದುವಿಧಸ್ಸಪೀತಿ ಆರಾಮವತ್ಥು, ವಿಹಾರವತ್ಥೂತಿ ದುವಿಧಸ್ಸ ವತ್ಥೂನಿ ಚ। ಆರಾಮವತ್ಥು ನಾಮ ತೇಸಂಯೇವ ಆರಾಮಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಠಪಿತೋಕಾಸೋ, ತೇಸು ವಾ ಆರಾಮೇಸು ವಿನಟ್ಠೇಸು ತೇಸಂ ಪೋರಾಣಕಭೂಮಿಭಾಗೋ। ವಿಹಾರವತ್ಥು ನಾಮ ತಸ್ಸ ಪತಿಟ್ಠಾನೋಕಾಸೋ। ಭಿಸಿ ನಾಮ ಉಣ್ಣಭಿಸಿಆದೀನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಅಞ್ಞತರಾ। ಬಿಮ್ಬೋಹನಂ ನಾಮ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಾನಂ ಬಿಮ್ಬೋಹನಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ। ಮಞ್ಚಂ ನಾಮ ಮಸಾರಕೋ ಬುನ್ದಿಕಾಬದ್ಧೋ, ಕುಳೀರಪಾದಕೋ, ಆಹಚ್ಚಪಾದಕೋತಿ ಇಮೇಸಂ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ಮಞ್ಚಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ। ಪೀಠಂ ನಾಮ ಮಸಾರಕಾದೀನಂಯೇವ ಚತುನ್ನಂ ಪೀಠಾನಂ ಅಞ್ಞತರಂ।
2850. Tattha ārāmo nāma pupphārāmo vā phalārāmo vā. Vihāro nāma yaṃ kiñci pāsādādisenāsanaṃ. Vatthūni duvidhassapīti ārāmavatthu, vihāravatthūti duvidhassa vatthūni ca. Ārāmavatthu nāma tesaṃyeva ārāmānaṃ atthāya paricchinditvā ṭhapitokāso, tesu vā ārāmesu vinaṭṭhesu tesaṃ porāṇakabhūmibhāgo. Vihāravatthu nāma tassa patiṭṭhānokāso. Bhisi nāma uṇṇabhisiādīnaṃ pañcannaṃ aññatarā. Bimbohanaṃ nāma vuttappakārānaṃ bimbohanānaṃ aññataraṃ. Mañcaṃ nāma masārako bundikābaddho, kuḷīrapādako, āhaccapādakoti imesaṃ pubbe vuttānaṃ catunnaṃ mañcānaṃ aññataraṃ. Pīṭhaṃ nāma masārakādīnaṃyeva catunnaṃ pīṭhānaṃ aññataraṃ.
೨೮೫೧. ಲೋಹಕುಮ್ಭೀ ನಾಮ ಕಾಳಲೋಹೇನ ವಾ ತಮ್ಬಲೋಹೇನ ವಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಲೋಹೇನ ಕತಾ ಕುಮ್ಭೀ। ಕಟಾಹೋ ಪಾಕಟೋವ। ‘‘ಭಾಣಕ’’ನ್ತಿ ಅಲಞ್ಜರೋ ವುಚ್ಚತಿ। ಅಲಞ್ಜರೋತಿ ಚ ಬಹುಉದಕಗಣ್ಹನಿಕಾ ಮಹಾಚಾಟಿ, ಜಲಂ ಗಣ್ಹಿತುಂ ಅಲನ್ತಿ ಅಲಞ್ಜರೋ। ‘‘ವಟ್ಟಚಾಟಿ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಥೋಕಂ ದೀಘಮುಖೋ ಮಜ್ಝೇ ಪರಿಚ್ಛೇದಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಕತೋ’’ತಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇ ವುತ್ತಂ। ವಾರಕೋತಿ ಘಟೋ। ಕು ವುಚ್ಚತಿ ಪಥವೀ, ತಸ್ಸಾ ದಾಲನತೋ ವಿದಾರಣತೋ ‘‘ಕುದಾಲೋ’’ತಿ ಅಯೋಮಯಉಪಕರಣವಿಸೇಸೋ ವುಚ್ಚತಿ।
2851.Lohakumbhī nāma kāḷalohena vā tambalohena vā yena kenaci lohena katā kumbhī. Kaṭāho pākaṭova. ‘‘Bhāṇaka’’nti alañjaro vuccati. Alañjaroti ca bahuudakagaṇhanikā mahācāṭi, jalaṃ gaṇhituṃ alanti alañjaro. ‘‘Vaṭṭacāṭi viya hutvā thokaṃ dīghamukho majjhe paricchedaṃ dassetvā kato’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ. Vārakoti ghaṭo. Ku vuccati pathavī, tassā dālanato vidāraṇato ‘‘kudālo’’ti ayomayaupakaraṇaviseso vuccati.
೨೮೫೨. ವಲ್ಲಿವೇಳುಆದೀಸು ವೇಳೂತಿ ಮಹಾವೇಣು। ತಿಣನ್ತಿ ಗೇಹಚ್ಛಾದನಂ ತಿಣಂ। ಪಣ್ಣಂ ತಾಲಪಣ್ಣಾದಿಕಂ। ಮುಞ್ಜನ್ತಿ ಮುಞ್ಜತಿಣಂ। ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ ಪಬ್ಬಜತಿಣಂ, ಮತ್ತಿಕಾ ಪಕತಿಮತ್ತಿಕಾ ವಾ ಗೇರುಕಾದಿಪಞ್ಚವಣ್ಣಾ ವಾ ಮತ್ತಿಕಾ। ಆಹ ಚ ಅಟ್ಠಕಥಾಚರಿಯೋ।
2852.Valliveḷuādīsu veḷūti mahāveṇu. Tiṇanti gehacchādanaṃ tiṇaṃ. Paṇṇaṃ tālapaṇṇādikaṃ. Muñjanti muñjatiṇaṃ. Pabbajanti pabbajatiṇaṃ, mattikā pakatimattikā vā gerukādipañcavaṇṇā vā mattikā. Āha ca aṭṭhakathācariyo.
೨೮೫೩. ದ್ವೇತಿ ಪಠಮದುತಿಯಗರುಭಣ್ಡಾನಿ। ದ್ವೀಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾನಿ ‘‘ಆರೋಮೋ, ಆರಾಮವತ್ಥು, ಇದಂ ಪಠಮಂ। ವಿಹಾರೋ, ವಿಹಾರವತ್ಥು, ಇದಂ ದುತಿಯ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೨೧-೩೨೨) ವುತ್ತತ್ತಾ। ಚತುಸಙ್ಗಹನ್ತಿ ಚತೂಹಿ ಭಿಸಿಆದೀಹಿ ಸಙ್ಗಹೋ ಯಸ್ಸಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ। ನವಕೋಟ್ಠಾಸನ್ತಿ ಲೋಹಕುಮ್ಭಿಆದಯೋ ನವ ಕೋಟ್ಠಾಸಾ ಅಸ್ಸಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ। ಅಟ್ಠಧಾ ವಲ್ಲಿಆದೀಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ ಪಕಾರೇಹಿ।
2853.Dveti paṭhamadutiyagarubhaṇḍāni. Dvīhi saṅgahitāni ‘‘āromo, ārāmavatthu, idaṃ paṭhamaṃ. Vihāro, vihāravatthu, idaṃ dutiya’’nti (cūḷava. 321-322) vuttattā. Catusaṅgahanti catūhi bhisiādīhi saṅgaho yassāti viggaho. Navakoṭṭhāsanti lohakumbhiādayo nava koṭṭhāsā assāti viggaho. Aṭṭhadhā valliādīhi aṭṭhahi pakārehi.
೨೮೫೪. ಇತೀತಿ ನಿದಸ್ಸನತ್ಥೇ। ಏವಂ ವುತ್ತನಯೇನ ಪಞ್ಚಹಿ ರಾಸೀಹಿ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಾನಂ ಗರುಭಣ್ಡಗಣನಾನಂ ಪಿಣ್ಡವಸೇನ ಪಞ್ಚವೀಸತಿವಿಧಂ ಗರುಭಣ್ಡಂ ಪಞ್ಚನಿಮ್ಮಲಲೋಚನೋ ನಾಥೋ ಪಕಾಸಯೀತಿ ಯೋಜನಾ। ಪಞ್ಚ ನಿಮ್ಮಲಾನಿ ಲೋಚನಾನಿ ಯಸ್ಸಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ, ಮಂಸದಿಬ್ಬಧಮ್ಮಬುದ್ಧಸಮನ್ತಚಕ್ಖುವಸೇನ ಪಞ್ಚವಿಧವಿಪ್ಪಸನ್ನಲೋಚನೋತಿ ಅತ್ಥೋ।
2854.Itīti nidassanatthe. Evaṃ vuttanayena pañcahi rāsīhi niddiṭṭhānaṃ garubhaṇḍagaṇanānaṃ piṇḍavasena pañcavīsatividhaṃ garubhaṇḍaṃ pañcanimmalalocano nātho pakāsayīti yojanā. Pañca nimmalāni locanāni yassāti viggaho, maṃsadibbadhammabuddhasamantacakkhuvasena pañcavidhavippasannalocanoti attho.
೨೮೫೫. ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋತಿ ಇಸ್ಸರವತಾಯ ಪರಸ್ಸ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತೋ। ವಿಭಾಜೇನ್ತೋತಿ ವಸ್ಸಗ್ಗೇನ ಪಾಪೇತ್ವಾ ವಿಭಾಜೇನ್ತೋ। ಇದಞ್ಹಿ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಗರುಭಣ್ಡಂ ಸೇನಾಸನಕ್ಖನ್ಧಕೇ (ಚೂಳವ॰ ೩೨೧) ‘‘ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜಿಯಂ। ಕಿಟಾಗಿರಿವತ್ಥುಮ್ಹಿ (ಚೂಳವ॰ ೩೨೨) ಅವೇಭಙ್ಗಿಯ’’ನ್ತಿ ಚ ವುತ್ತಂ। ಉಭಯತ್ಥ ಆಗತವೋಹಾರಭೇದದಸ್ಸನಮುಖೇನ ತತ್ಥ ವಿಪ್ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಆಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಭಿಕ್ಖು ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ ಫುಸೇ’’ತಿ। ಪರಿವಾರೇ ಪನ –
2855.Vissajjentoti issaravatāya parassa vissajjento. Vibhājentoti vassaggena pāpetvā vibhājento. Idañhi sabbampi garubhaṇḍaṃ senāsanakkhandhake (cūḷava. 321) ‘‘avissajjiyaṃ. Kiṭāgirivatthumhi (cūḷava. 322) avebhaṅgiya’’nti ca vuttaṃ. Ubhayattha āgatavohārabhedadassanamukhena tattha vippaṭipajjantassa āpattiṃ dassento āha ‘‘bhikkhu thullaccayaṃ phuse’’ti. Parivāre pana –
ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜಿಯಂ ಅವೇಭಙ್ಗಿಯಂ, ಪಞ್ಚ ವುತ್ತಾ ಮಹೇಸಿನಾ।
Avissajjiyaṃ avebhaṅgiyaṃ, pañca vuttā mahesinā;
ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತಸ್ಸ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ।
Vissajjentassa paribhuñjantassa anāpatti;
ಪಞ್ಹಾ ಮೇಸಾ ಕುಸಲೇಹಿ ಚಿನ್ತಿತಾತಿ॥ (ಪರಿ॰ ೪೭೯) –
Pañhā mesā kusalehi cintitāti. (pari. 479) –
ಆಗತಂ। ತಸ್ಮಾ ಮೂಲಚ್ಛೇಜ್ಜವಸೇನ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜಿಯಂ, ಅವೇಭಙ್ಗಿಯಞ್ಚ, ಪರಿವತ್ತನವಸೇನ ಪನ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇನ್ತಸ್ಸ, ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಚ ಅನಾಪತ್ತೀತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ।
Āgataṃ. Tasmā mūlacchejjavasena avissajjiyaṃ, avebhaṅgiyañca, parivattanavasena pana vissajjentassa, paribhuñjantassa ca anāpattīti evamettha adhippāyo.
೨೮೫೬. ಭಿಕ್ಖುನಾ ಪುಗ್ಗಲೇನ ವಾ ಸಙ್ಘೇನ ವಾ ಗಣೇನ ವಾ ಗರುಭಣ್ಡಂ ತು ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಂ ಅವಿಸ್ಸಟ್ಠಮೇವ ಹೋತಿ, ವಿಭತ್ತಞ್ಚ ಅವಿಭಾಜಿತಮೇವ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
2856.Bhikkhunā puggalena vā saṅghena vā gaṇena vā garubhaṇḍaṃ tu vissajjitaṃ avissaṭṭhameva hoti, vibhattañca avibhājitameva hotīti yojanā.
೨೮೫೭. ಏತ್ಥ ಏತೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಗರುಭಣ್ಡೇಸು ಪುರಿಮೇಸು ತೀಸು ಅಗರುಭಣ್ಡಕಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಚ ಅತ್ಥೀತಿ ಯೋಜನಾ। ಚತುತ್ಥೇ ಪನ ಗರುಭಣ್ಡೇ ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ‘‘ಲೋಹಕುಮ್ಭೀ, ಲೋಹಭಾಣಕಂ, ಲೋಹಕಟಾಹನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ತೀಣಿ ಮಹನ್ತಾನಿ ವಾ ಹೋನ್ತು ಖುದ್ದಕಾನಿ ವಾ, ಅನ್ತಮಸೋ ಪಸತಮತ್ತಉದಕಗಣ್ಹನಕಾನಿಪಿ ಗರುಭಣ್ಡಾನಿಯೇವಾ’’ತಿ ವುತ್ತನಯಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಲೋಹಕುಮ್ಭೀ’’ತಿಆದಿ।
2857.Ettha etesu pañcasu garubhaṇḍesu purimesu tīsu agarubhaṇḍakaṃ kiñci na ca atthīti yojanā. Catutthe pana garubhaṇḍe aṭṭhakathāya ‘‘lohakumbhī, lohabhāṇakaṃ, lohakaṭāhanti imāni tīṇi mahantāni vā hontu khuddakāni vā, antamaso pasatamattaudakagaṇhanakānipi garubhaṇḍāniyevā’’ti vuttanayaṃ dassetumāha ‘‘lohakumbhī’’tiādi.
೨೮೫೮. ಇದಂ ತಿವಿಧನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಪಾದಗಣ್ಹನಕೋತಿ ಏತ್ಥ ಪಾದೋ ನಾಮ ಮಗಧನಾಳಿಯಾ ಪಞ್ಚನಾಳಿಮತ್ತಗಣ್ಹನಕೋ ಭಾಜನವಿಸೇಸೋ। ಭಾಜನಾನಂ ಪಮಾಣಂ ಕರೋನ್ತಾ ಸೀಹಳದೀಪೇ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ತೇನೇವ ಪಾದೇನ ಮಿನನ್ತಿ। ತಸ್ಮಾ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಸೀಹಳದೀಪೇ ಪಾದಗಣ್ಹನಕೋ ಭಾಜೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೧) ವುತ್ತಂ। ಲೋಹವಾರಕೋತಿ ಕಾಳಲೋಹತಮ್ಬಲೋಹವಟ್ಟಲೋಹಕಂಸಲೋಹಾನಂ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಕತೋ। ಭಾಜಿಯೋತಿ ಭಾಜೇತಬ್ಬೋ।
2858. Idaṃ tividhanti sambandho. Pādagaṇhanakoti ettha pādo nāma magadhanāḷiyā pañcanāḷimattagaṇhanako bhājanaviseso. Bhājanānaṃ pamāṇaṃ karontā sīhaḷadīpe yebhuyyena teneva pādena minanti. Tasmā aṭṭhakathāyaṃ ‘‘sīhaḷadīpe pādagaṇhanako bhājetabbo’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) vuttaṃ. Lohavārakoti kāḷalohatambalohavaṭṭalohakaṃsalohānaṃ yena kenaci kato. Bhājiyoti bhājetabbo.
೨೮೫೯. ತತೋ ಉದ್ಧನ್ತಿ ತತೋ ಪಾದಗಣ್ಹನಕವಾರಕತೋ ಉದ್ಧಂ ಅಧಿಕಂ ಗಣ್ಹನಕೋ। ಏವಂ ಪಾಳಿಆಗತಾನಂ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಕಥಾಗತಾನಂ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೧) ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಭಿಙ್ಗಾರಾದೀನೀ’’ತಿಆದಿ। ಭಿಙ್ಗಾರೋ ನಾಮ ಉಕ್ಖಿತ್ತಹತ್ಥಿಸೋಣ್ಡಾಕಾರೇನ ಕತಜಲನಿಗ್ಗಮಕಣ್ಣಿಕೋ ಉಚ್ಚಗೀವೋ ಮಹಾಮುಖಉದಕಭಾಜನವಿಸೇಸೋ। ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಅಟ್ಠಕಥಾಗತಾನಿ ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಹಉಳುಙ್ಕದಬ್ಬಿಕಟಚ್ಛುಪಾತಿತಟ್ಟಕಸರಕಸಮುಗ್ಗಅಙ್ಗಾರಕಪಲ್ಲಧೂಮಕಟಚ್ಛುಆದೀನಿ ಖುದ್ದಕಾನಿ ವಾ ಮಹನ್ತಾನಿ ವಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೧) ವುತ್ತಾನಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ಸಬ್ಬಾನೀತಿ ಖುದ್ದಕಾನಿ ವಾ ಮಹನ್ತಾನಿ ವಾ।
2859.Tato uddhanti tato pādagaṇhanakavārakato uddhaṃ adhikaṃ gaṇhanako. Evaṃ pāḷiāgatānaṃ vinicchayaṃ dassetvā aṭṭhakathāgatānaṃ (cūḷava. aṭṭha. 321) dassetumāha ‘‘bhiṅgārādīnī’’tiādi. Bhiṅgāro nāma ukkhittahatthisoṇḍākārena katajalaniggamakaṇṇiko uccagīvo mahāmukhaudakabhājanaviseso. Ādi-saddena aṭṭhakathāgatāni ‘‘paṭiggahauḷuṅkadabbikaṭacchupātitaṭṭakasarakasamuggaaṅgārakapalladhūmakaṭacchuādīni khuddakāni vā mahantāni vā’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) vuttāni saṅgaṇhāti. Sabbānīti khuddakāni vā mahantāni vā.
೨೮೬೦. ತಮ್ಬಥಾಲಕಾ ಅಯಥಾಲಕಾ ಭಾಜೇತಬ್ಬಾತಿ ಯೋಜನಾ। ಚ-ಸದ್ದೇನ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ಪನ ಭಾಜನವಿಕತಿಂ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಕಪ್ಪಿಯಲೋಹಭಣ್ಡೇ ಅಞ್ಜನೀ ಅಞ್ಜನಿಸಲಾಕಾ ಕಣ್ಣಮಲಹರಣೀ ಸೂಚಿ ಪಣ್ಣಸೂಚಿ ಖುದ್ದಕೋ ಪಿಪ್ಫಲಕೋ ಖುದ್ದಕಂ ಆರಕಣ್ಟಕಂ ಕುಞ್ಚಿಕಾ ತಾಳಂ ಕತ್ತರಯಟ್ಠಿವೇಧಕೋ ನತ್ಥುದಾನಂ ಭಿನ್ದಿವಾಲೋ ಲೋಹಕೂಟೋ ಲೋಹಕುಟ್ಟಿ ಲೋಹಗುಳೋ ಲೋಹಪಿಣ್ಡಿ ಲೋಹಅರಣೀ ಚಕ್ಕಲಿಕಂ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ವಿಪ್ಪಕತಂ ಲೋಹಭಣ್ಡಂ ಭಾಜಿಯ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೧) ವಚನಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ಧೂಮನೇತ್ತನ್ತಿ ಧೂಮನಾಳಿಕಾ। ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ‘‘ಫಾಲದೀಪರುಕ್ಖದೀಪಕಪಲ್ಲಕಓಲಮ್ಬಕದೀಪಕಇತ್ಥಿಪುರಿಸತಿರಚ್ಛಾನಗತರೂಪಕಾನಿ ಪನ ಅಞ್ಞಾನಿ ವಾ ಭಿತ್ತಿಚ್ಛದನಕವಾಟಾದೀಸು ಉಪನೇತಬ್ಬಾನಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಲೋಹಖಿಲಕಂ ಉಪಾದಾಯ ಸಬ್ಬಾನಿ ಲೋಹಭಣ್ಡಾನಿ ಗರುಭಣ್ಡಾನಿಯೇವ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೧) ವುತ್ತಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ।
2860. Tambathālakā ayathālakā bhājetabbāti yojanā. Ca-saddena aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ ‘‘ṭhapetvā pana bhājanavikatiṃ aññasmimpi kappiyalohabhaṇḍe añjanī añjanisalākā kaṇṇamalaharaṇī sūci paṇṇasūci khuddako pipphalako khuddakaṃ ārakaṇṭakaṃ kuñcikā tāḷaṃ kattarayaṭṭhivedhako natthudānaṃ bhindivālo lohakūṭo lohakuṭṭi lohaguḷo lohapiṇḍi lohaaraṇī cakkalikaṃ aññampi vippakataṃ lohabhaṇḍaṃ bhājiya’’nti (cūḷava. aṭṭha. 321) vacanaṃ saṅgaṇhāti. Dhūmanettanti dhūmanāḷikā. Ādi-saddena ‘‘phāladīparukkhadīpakapallakaolambakadīpakaitthipurisatiracchānagatarūpakāni pana aññāni vā bhitticchadanakavāṭādīsu upanetabbāni antamaso lohakhilakaṃ upādāya sabbāni lohabhaṇḍāni garubhaṇḍāniyeva hontī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) vuttaṃ saṅgaṇhāti.
೨೮೬೧. ಅತ್ತನಾ ಪಟಿಲದ್ಧನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಪಿ-ಸದ್ದೋ ಲುತ್ತನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ, ಅತ್ತನಾ ಪಟಿಲದ್ಧಮ್ಪೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅತ್ತನಾ ಪಟಿಲದ್ಧಮ್ಪಿ ತಂ ಲೋಹಭಣ್ಡಂ ಕಿಞ್ಚಿಪಿ ಪುಗ್ಗಲಿಕಪರಿಭೋಗೇನ ನ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ।
2861.Attanā paṭiladdhanti ettha pi-saddo luttaniddiṭṭho, attanā paṭiladdhampīti attho. Bhikkhunā attanā paṭiladdhampi taṃ lohabhaṇḍaṃ kiñcipi puggalikaparibhogena na bhuñjitabbanti yojanā.
೨೮೬೨. ಕಂಸವಟ್ಟಲೋಹಾನಂ ವಿಕಾರಭೂತಾನಿ ತಮ್ಬಮಯಭಾಜನಾನಿಪಿ ಪುಗ್ಗಲಿಕಪರಿಭೋಗೇನ ಸಬ್ಬಸೋ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟನ್ತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
2862. Kaṃsavaṭṭalohānaṃ vikārabhūtāni tambamayabhājanānipi puggalikaparibhogena sabbaso paribhuñjituṃ na vaṭṭantīti yojanā.
೨೮೬೩. ಏಸೇವ ನಯೋತಿ ‘‘ನ ಪುಗ್ಗಲಿಕಭೋಗೇನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ದಸ್ಸಿತನಯೋ। ಸಙ್ಘಿಕೇಸು ವಾ ಗಿಹೀನಂ ಸನ್ತಕೇಸು ವಾ ಯಥಾವುತ್ತಭಣ್ಡೇಸು ಪರಿಭೋಗಪಚ್ಚಯಾ ದೋಸೋ ನ ಅತ್ಥೀತಿ ಯೋಜನಾ। ‘‘ಕಂಸಲೋಹಾದಿಭಾಜನಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಮ್ಪಿ ಪಾರಿಹಾರಿಯಂ ನ ವಟ್ಟತಿ, ಗಿಹಿವಿಕತನೀಹಾರೇನೇವ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೧) ಮಹಾಪಚ್ಚರಿಯಂ ವುತ್ತಂ। ಏತ್ಥ ಚ ಪಾರಿಹಾರಿಯಂ ನ ವಟ್ಟತಿ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಕಂ ವಿಯ ಗಹೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ। ‘‘ಗಿಹಿವಿಕತನೀಹಾರೇನೇವ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಚೇ ಆರಾಮಿಕಾದಯೋ ಪಟಿಸಾಮೇತ್ವಾ ಪಟಿದೇನ್ತಿ, ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ।
2863.Eseva nayoti ‘‘na puggalikabhogenā’’tiādinā dassitanayo. Saṅghikesu vā gihīnaṃ santakesu vā yathāvuttabhaṇḍesu paribhogapaccayā doso na atthīti yojanā. ‘‘Kaṃsalohādibhājanaṃ saṅghassa dinnampi pārihāriyaṃ na vaṭṭati, gihivikatanīhāreneva paribhuñjitabba’’nti (cūḷava. aṭṭha. 321) mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Ettha ca pārihāriyaṃ na vaṭṭati attano santakaṃ viya gahetvā paribhuñjituṃ na vaṭṭatīti. ‘‘Gihivikatanīhārenevaparibhuñjitabba’’nti iminā sace ārāmikādayo paṭisāmetvā paṭidenti, paribhuñjituṃ vaṭṭatīti dasseti.
೨೮೬೪. ಖೀರಪಾಸಾಣನ್ತಿ ಮುದುಕಾ ಪಾಣಜಾತಿ। ವುತ್ತಞ್ಹಿ ಮಾತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾಗಣ್ಠಿಪದೇ ‘‘ಖೀರಪಾಸಾಣೋ ನಾಮ ಮುದುಕೋ ಪಾಸಾಣೋ’’ತಿ। ಗರುಕನ್ತಿ ಗರುಭಣ್ಡಂ। ತಟ್ಟಕಾದಿಕನ್ತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಸರಕಾದೀನಂ ಸಙ್ಗಹೋ। ಘಟಕೋತಿ ಖೀರಪಾಸಾಣಮಯೋಯೇವ ವಾರಕೋ। ‘‘ಪಾದಗಣ್ಹನತೋ ಉದ್ಧ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ಪಾದಗಣ್ಹನಕೋ ಅಗರುಭಣ್ಡನ್ತಿ ದೀಪೇತಿ।
2864.Khīrapāsāṇanti mudukā pāṇajāti. Vuttañhi mātikāṭṭhakathāgaṇṭhipade ‘‘khīrapāsāṇo nāma muduko pāsāṇo’’ti. Garukanti garubhaṇḍaṃ. Taṭṭakādikanti ādi-saddena sarakādīnaṃ saṅgaho. Ghaṭakoti khīrapāsāṇamayoyeva vārako. ‘‘Pādagaṇhanato uddha’’nti iminā pādagaṇhanako agarubhaṇḍanti dīpeti.
೨೮೬೫. ‘‘ಸುವಣ್ಣರಜತಹಾರಕೂಟಜಾತಿಫಲಿಕಭಾಜನಾನಿ ಗಿಹಿವಿಕತಾನಿಪಿ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ಪಗೇವ ಸಙ್ಘಿಕಪರಿಭೋಗೇನ ವಾ ಪುಗ್ಗಲಿಕಪರಿಭೋಗೇನ ವಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೧) ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತನಯಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಸಿಙ್ಗೀ’’ತಿಆದಿ। ಸಿಙ್ಗೀತಿ ಸುವಣ್ಣಂ। ಸಜ್ಝು ರಜತಂ। ಹಾರಕೂಟಂ ನಾಮ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಂ ಲೋಹಜಾತಂ। ಫಲಿಕೇನ ಉಬ್ಭವಂ ಜಾತಂ, ಫಲಿಕಮಯಂ ಭಾಜನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಗಿಹೀನಂ ಸನ್ತಕಾನಿಪೀತಿ ಅಪಿ-ಸದ್ದೇನ ಗಿಹಿವಿಕತಪರಿಭೋಗೇನಾಪಿ ತಾವ ನ ವಟ್ಟನ್ತಿ, ಪಗೇವ ಸಙ್ಘಿಕಪರಿಭೋಗೇನ ವಾ ಪುಗ್ಗಲಿಕಪರಿಭೋಗೇನ ವಾತಿ ದೀಪೇತಿ। ಸೇನಾಸನಪರಿಭೋಗೇ ಪನ ಆಮಾಸಮ್ಪಿ ಅನಾಮಾಸಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬಂ ವಟ್ಟತಿ।
2865. ‘‘Suvaṇṇarajatahārakūṭajātiphalikabhājanāni gihivikatānipi na vaṭṭanti, pageva saṅghikaparibhogena vā puggalikaparibhogena vā’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) aṭṭhakathāyaṃ vuttanayaṃ dassetumāha ‘‘siṅgī’’tiādi. Siṅgīti suvaṇṇaṃ. Sajjhu rajataṃ. Hārakūṭaṃ nāma suvaṇṇavaṇṇaṃ lohajātaṃ. Phalikena ubbhavaṃ jātaṃ, phalikamayaṃ bhājananti attho. Gihīnaṃ santakānipīti api-saddena gihivikataparibhogenāpi tāva na vaṭṭanti, pageva saṅghikaparibhogena vā puggalikaparibhogena vāti dīpeti. Senāsanaparibhoge pana āmāsampi anāmāsampi sabbaṃ vaṭṭati.
೨೮೬೬. ಖುದ್ದಾತಿ ಯಾಯ ವಾಸಿಯಾ ಠಪೇತ್ವಾ ದನ್ತಕಟ್ಠಚ್ಛೇದನಂ ವಾ ಉಚ್ಛುತಚ್ಛನಂ ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಮಹಾಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ಏವರೂಪಾ ಖುದ್ದಕಾ ವಾಸಿ ಭಾಜನೀಯಾ। ಮಹತ್ತರೀತಿ ಯಥಾವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣಾಯ ವಾಸಿಯಾ ಮಹನ್ತತರಾ ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಆಕಾರೇನ ಕತವಾಸಿ ಗರುಭಣ್ಡಂ। ವೇಜ್ಜಾನಂ ಸಿರಾವೇಧನಕಮ್ಪಿ ಚ ಫರಸು ತಥಾ ಗರುಭಣ್ಡನ್ತಿ ಯೋಜನಾ।
2866.Khuddāti yāya vāsiyā ṭhapetvā dantakaṭṭhacchedanaṃ vā ucchutacchanaṃ vā aññaṃ mahākammaṃ kātuṃ na sakkā, evarūpā khuddakā vāsi bhājanīyā. Mahattarīti yathāvuttappamāṇāya vāsiyā mahantatarā yena kenaci ākārena katavāsi garubhaṇḍaṃ. Vejjānaṃ sirāvedhanakampi ca pharasu tathā garubhaṇḍanti yojanā.
೨೮೬೭. ಕುಠಾರೀತಿ ಏತ್ಥ ಫರಸುಸದಿಸೋವ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ। ಯಾ ಪನ ಆವುಧಸಙ್ಖೇಪೇನ ಕತಾ, ಅಯಂ ಅನಾಮಾಸಾ। ಕುದಾಲೋ ಅನ್ತಮಸೋ ಚತುರಙ್ಗುಲಮತ್ತೋಪಿ। ಸಿಖರನ್ತಿ ಧನುರಜ್ಜುತೋ ನಾಮೇತ್ವಾ ದಾರುಆದೀನಂ ವಿಜ್ಝನಕಕಣ್ಟಕೋ। ತೇನೇವಾತಿ ನಿಖಾದನೇನೇವ।
2867.Kuṭhārīti ettha pharasusadisova vinicchayo. Yā pana āvudhasaṅkhepena katā, ayaṃ anāmāsā. Kudālo antamaso caturaṅgulamattopi. Sikharanti dhanurajjuto nāmetvā dāruādīnaṃ vijjhanakakaṇṭako. Tenevāti nikhādaneneva.
೨೮೬೮. ನಿಖಾದನಸ್ಸ ಭೇದವನ್ತತಾಯ ತಂ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಚತುರಸ್ಸಮುಖಂ ದೋಣಿಮುಖ’’ನ್ತಿ। ದೋಣಿಮುಖನ್ತಿ ದೋಣಿ ವಿಯ ಉಭಯಪಸ್ಸೇನ ನಾಮಿತಮುಖಂ। ವಙ್ಕನ್ತಿ ಅಗ್ಗತೋ ನಾಮೇತ್ವಾ ಕತನಿಖಾದನಂ। ಪಿ-ಸದ್ದೇನ ಉಜುಕಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ತತ್ಥ ಚಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ನಿಖಾದನೇ। ಸದಣ್ಡಂ ಖುದ್ದಕಞ್ಚ ನಿಖಾದನಂ ಸಬ್ಬಂ ಗರುಭಣ್ಡನ್ತಿ ಯೋಜನಾ। ‘‘ಸದಣ್ಡಂ ಖುದ್ದಕ’’ನ್ತಿ ಇಮಿನಾ ವಿಸೇಸನದ್ವಯೇನ ಅದಣ್ಡಂ ಫಲಮತ್ತಂ ಸಿಪಾಟಿಕಾಯ ಠಪೇತ್ವಾ ಪರಿಹರಣಯೋಗ್ಗಂ ಸಮ್ಮಜ್ಜನಿದಣ್ಡವೇಧನಕಂ ನಿಖಾದನಂ ಅಗರುಭಣ್ಡಂ, ತತೋ ಮಹನ್ತಂ ನಿಖಾದನಂ ಅದಣ್ಡಮ್ಪಿ ಗರುಭಣ್ಡನ್ತಿ ದೀಪೇತಿ। ಯೇಹಿ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ವಿಹಾರೇ ವಾಸಿಆದೀನಿ ದಿನ್ನಾನಿ ಚ ಹೋನ್ತಿ, ತೇ ಚೇ ಘರೇ ದಡ್ಢೇ ವಾ ಚೋರೇಹಿ ವಾ ವಿಲುತ್ತೇ ‘‘ದೇಥ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಉಪಕರಣೇ ಪುನ ಪಾಕತಿಕೇ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ದಾತಬ್ಬಾ। ಸಚೇ ಆಹರನ್ತಿ, ನ ವಾರೇತಬ್ಬಾ, ಅನಾಹರನ್ತಾಪಿ ನ ಚೋದೇತಬ್ಬಾ।
2868. Nikhādanassa bhedavantatāya taṃ vibhajitvā dassetumāha ‘‘caturassamukhaṃ doṇimukha’’nti. Doṇimukhanti doṇi viya ubhayapassena nāmitamukhaṃ. Vaṅkanti aggato nāmetvā katanikhādanaṃ. Pi-saddena ujukaṃ saṅgaṇhāti. Tattha cāti tasmiṃ nikhādane. Sadaṇḍaṃ khuddakañca nikhādanaṃ sabbaṃ garubhaṇḍanti yojanā. ‘‘Sadaṇḍaṃ khuddaka’’nti iminā visesanadvayena adaṇḍaṃ phalamattaṃ sipāṭikāya ṭhapetvā pariharaṇayoggaṃ sammajjanidaṇḍavedhanakaṃ nikhādanaṃ agarubhaṇḍaṃ, tato mahantaṃ nikhādanaṃ adaṇḍampi garubhaṇḍanti dīpeti. Yehi manussehi vihāre vāsiādīni dinnāni ca honti, te ce ghare daḍḍhe vā corehi vā vilutte ‘‘detha no, bhante, upakaraṇe puna pākatike karissāmā’’ti vadanti, dātabbā. Sace āharanti, na vāretabbā, anāharantāpi na codetabbā.
೨೮೬೯. ‘‘ಕಮ್ಮಾರತಟ್ಟಕಾರಚುನ್ದಕಾರನಳಕಾರಮಣಿಕಾರಪತ್ತಬನ್ಧಕಾನಂ ಅಧಿಕರಣಿಮುಟ್ಠಿಕಸಣ್ಡಾಸತುಲಾದೀನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ಲೋಹಮಯಉಪಕರಣಾನಿ ಸಙ್ಘೇ ದಿನ್ನಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಗರುಭಣ್ಡಾನಿ। ತಿಪುಕೋಟ್ಟಕಸುವಣ್ಣಕಾರಚಮ್ಮಕಾರಉಪಕರಣೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ – ತಿಪುಕೋಟ್ಟಕಉಪಕರಣೇಸುಪಿ ತಿಪುಚ್ಛೇದನಸತ್ಥಕಂ, ಸುವಣ್ಣಕಾರಉಪಕರಣೇಸು ಸುವಣ್ಣಚ್ಛೇದನಸತ್ಥಕಂ, ಚಮ್ಮಕಾರಉಪಕರಣೇಸು ಕತಪರಿಕಮ್ಮಚಮ್ಮಛಿನ್ದನಕಂ ಖುದ್ದಕಸತ್ಥನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ಭಾಜನೀಯಭಣ್ಡಾನೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೧) ಅಟ್ಠಕಥಾಗತಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೇಕದೇಸಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಮುಟ್ಠಿಕ’’ನ್ತಿಆದಿ । ತುಲಾದಿಕನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಕತ್ತರಿಆದಿಉಪಕರಣಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ।
2869. ‘‘Kammārataṭṭakāracundakāranaḷakāramaṇikārapattabandhakānaṃ adhikaraṇimuṭṭhikasaṇḍāsatulādīni sabbāni lohamayaupakaraṇāni saṅghe dinnakālato paṭṭhāya garubhaṇḍāni. Tipukoṭṭakasuvaṇṇakāracammakāraupakaraṇesupi eseva nayo. Ayaṃ pana viseso – tipukoṭṭakaupakaraṇesupi tipucchedanasatthakaṃ, suvaṇṇakāraupakaraṇesu suvaṇṇacchedanasatthakaṃ, cammakāraupakaraṇesu kataparikammacammachindanakaṃ khuddakasatthanti imāni bhājanīyabhaṇḍānī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) aṭṭhakathāgataṃ vinicchayekadesaṃ dassetumāha ‘‘muṭṭhika’’ntiādi . Tulādikanti ettha ādi-saddena kattariādiupakaraṇaṃ saṅgaṇhāti.
೨೮೭೦. ‘‘ನಹಾಪಿತತುನ್ನಕಾರಾನಂ ಉಪಕರಣೇಸುಪಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಮಹಾಕತ್ತರಿಂ, ಮಹಾಸಣ್ಡಾಸಂ, ಮಹಾಪಿಪ್ಫಲಕಞ್ಚ ಸಬ್ಬಂ ಭಾಜನೀಯಂ। ಮಹಾಕತ್ತರಿಆದೀನಿ ಗರುಭಣ್ಡಾನೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೧) ಅಟ್ಠಕಥಾಗತಂ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ನ್ಹಾಪಿತಕಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ। ನ್ಹಾಪಿತಕಸ್ಸ ಉಪಕರಣೇಸು ಸಣ್ಡಾಸೋ, ಮಹತ್ತರೀ ಕತ್ತರೀ ಚ ತುನ್ನಕಾರಾನಞ್ಚ ಉಪಕರಣೇಸು ಮಹತ್ತರೀ ಕತ್ತರೀ ಚ ಮಹಾಪಿಪ್ಫಲಕಞ್ಚ ಗರುಭಣ್ಡಕನ್ತಿ ಯೋಜನಾ।
2870. ‘‘Nahāpitatunnakārānaṃ upakaraṇesupi ṭhapetvā mahākattariṃ, mahāsaṇḍāsaṃ, mahāpipphalakañca sabbaṃ bhājanīyaṃ. Mahākattariādīni garubhaṇḍānī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) aṭṭhakathāgataṃ vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘nhāpitakassā’’tiādi. Nhāpitakassa upakaraṇesu saṇḍāso, mahattarī kattarī ca tunnakārānañca upakaraṇesu mahattarī kattarī ca mahāpipphalakañca garubhaṇḍakanti yojanā.
೨೮೭೧. ಏತ್ತಾವತಾ ಚತುತ್ಥಗರುಭಣ್ಡೇ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಪಞ್ಚಮಗರುಭಣ್ಡೇ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ವಲ್ಲೀ’’ತಿಆದಿ। ವೇತ್ತಲತಾದಿಕಾ ವಲ್ಲಿ ದುಲ್ಲಭಟ್ಠಾನೇ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಾ ವಾ ತತ್ಥ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಭೂಮಿಯಂ ಜಾತಾ, ರಕ್ಖಿತಾ ಗೋಪಿತಾ ವಾ ಅಡ್ಢಬಾಹುಪ್ಪಮಾಣಾ ಗರುಭಣ್ಡಂ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ‘‘ಅಡ್ಢಬಾಹೂತಿ ಕಪ್ಪರತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಅಂಸಕೂಟ’’ನ್ತಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇ ವುತ್ತಂ। ‘‘ಅಡ್ಢಬಾಹು ನಾಮ ವಿದತ್ಥಿಚತುರಙ್ಗುಲ’’ನ್ತಿಪಿ ವದನ್ತಿ। ಸಚೇ ಸಾ ವಲ್ಲಿ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮೇ, ಚೇತಿಯಕಮ್ಮೇ ಚ ಕತೇ ಅತಿರೇಕಾ ಹೋತಿ, ಪುಗ್ಗಲಿಕಕಮ್ಮೇಪಿ ಉಪನೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಅರಕ್ಖಿತಾ ಪನ ಗರುಭಣ್ಡಮೇವ ನ ಹೋತಿ।
2871. Ettāvatā catutthagarubhaṇḍe vinicchayaṃ dassetvā idāni pañcamagarubhaṇḍe vinicchayaṃ dassetumāha ‘‘vallī’’tiādi. Vettalatādikā valli dullabhaṭṭhāne saṅghassa dinnā vā tattha saṅghassa bhūmiyaṃ jātā, rakkhitā gopitā vā aḍḍhabāhuppamāṇā garubhaṇḍaṃ hotīti yojanā. ‘‘Aḍḍhabāhūti kapparato paṭṭhāya yāva aṃsakūṭa’’nti gaṇṭhipade vuttaṃ. ‘‘Aḍḍhabāhu nāma vidatthicaturaṅgula’’ntipi vadanti. Sace sā valli saṅghakamme, cetiyakamme ca kate atirekā hoti, puggalikakammepi upanetuṃ vaṭṭati. Arakkhitā pana garubhaṇḍameva na hoti.
೨೮೭೨. ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಸುತ್ತಮಕಚಿವಾಕನಾಳಿಕೇರಹೀರಚಮ್ಮಮಯಾ ರಜ್ಜುಕಾ ವಾ ಯೋತ್ತಾನಿ ವಾ ವಾಕೇ ಚ ನಾಳಿಕೇರಹೀರೇ ಚ ವಟ್ಟೇತ್ವಾ ಕತಾ ಏಕವಟ್ಟಾ ವಾ ದ್ವಿವಟ್ಟಾ ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಗರುಭಣ್ಡಂ। ಸುತ್ತಂ ಪನ ಅವಟ್ಟೇತ್ವಾ ದಿನ್ನಂ, ಮಕಚಿವಾಕನಾಳಿಕೇರಹೀರಾ ಚ ಭಾಜನೀಯಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೧) ಆಗತವಿನಿಚ್ಛಯಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಸುತ್ತವಾಕಾದಿನಿಬ್ಬತ್ತಾ’’ತಿಆದಿ। ವಾಕಾದೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಮಕಚಿವಾಕನಾಳಿಕೇರಹೀರಚಮ್ಮಾನಂ ಗಹಣಂ। ನಾತಿದೀಘಾ ರಜ್ಜುಕಾ। ಅತಿದೀಘಂ ಯೋತ್ತಕಂ।
2872.Aṭṭhakathāyaṃ ‘‘suttamakacivākanāḷikerahīracammamayā rajjukā vā yottāni vā vāke ca nāḷikerahīre ca vaṭṭetvā katā ekavaṭṭā vā dvivaṭṭā vā saṅghassa dinnakālato paṭṭhāya garubhaṇḍaṃ. Suttaṃ pana avaṭṭetvā dinnaṃ, makacivākanāḷikerahīrā ca bhājanīyā’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) āgatavinicchayaṃ dassetumāha ‘‘suttavākādinibbattā’’tiādi. Vākādīti ādi-saddena makacivākanāḷikerahīracammānaṃ gahaṇaṃ. Nātidīghā rajjukā. Atidīghaṃ yottakaṃ.
೨೮೭೩. ನಾಳಿಕೇರಸ್ಸ ಹೀರೇ ವಾ ಮಕಚಿವಾಕೇ ವಾ ವಟ್ಟೇತ್ವಾ ಕತಾ ಏಕವಟ್ಟಾಪಿ ಗರುಭಣ್ಡಕನ್ತಿ ಯೋಜನಾ। ಯೇಹಿ ಪನೇತಾನಿ ರಜ್ಜುಕಯೋತ್ತಾದೀನಿ ದಿನ್ನಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ತೇ ಅತ್ತನೋ ಕರಣೀಯೇನ ಹರನ್ತಾ ನ ವಾರೇತಬ್ಬಾ।
2873. Nāḷikerassa hīre vā makacivāke vā vaṭṭetvā katā ekavaṭṭāpi garubhaṇḍakanti yojanā. Yehi panetāni rajjukayottādīni dinnāni honti, te attano karaṇīyena harantā na vāretabbā.
೨೮೭೪. ವಡ್ಢಕಿಅಙ್ಗುಲೇನ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಾಯತೋ ಸೂಚಿದಣ್ಡಮತ್ತೋ ಪರಿಣಾಹತೋ ಸೀಹಳದೀಪೇ ಲೇಖಕಾನಂ ಲೇಖನಿಸೂಚಿದಣ್ಡಮತ್ತೋ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನೋ ವಾ ತತ್ಥಜಾತಕೋ ವಾ ರಕ್ಖಿತೋ ಗೋಪಿತೋ ವೇಳು ಗರುಭಣ್ಡಂ ಸಿಯಾತಿ ಯೋಜನಾ। ‘‘ಯಂ ಮಜ್ಝಿಮಪುರಿಸಸ್ಸ ಕನಿಟ್ಠಙ್ಗುಲಿಯಾ ಅಗ್ಗಪ್ಪಮಾಣಂ, ಇದಂ ಸೀಹಳದೀಪೇ ಲೇಖಕಾನಂ ಲೇಖನಿಸೂಚಿಯಾ ಪಮಾಣ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ। ಸೋ ಚ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮೇ ಚ ಚೇತಿಯಕಮ್ಮೇ ಚ ಕತೇ ಅತಿರೇಕೋ ಪುಗ್ಗಲಿಕಕಮ್ಮೇ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ।
2874. Vaḍḍhakiaṅgulena aṭṭhaṅgulāyato sūcidaṇḍamatto pariṇāhato sīhaḷadīpe lekhakānaṃ lekhanisūcidaṇḍamatto saṅghassa dinno vā tatthajātako vā rakkhito gopito veḷu garubhaṇḍaṃ siyāti yojanā. ‘‘Yaṃ majjhimapurisassa kaniṭṭhaṅguliyā aggappamāṇaṃ, idaṃ sīhaḷadīpe lekhakānaṃ lekhanisūciyā pamāṇa’’nti vadanti. So ca saṅghakamme ca cetiyakamme ca kate atireko puggalikakamme dātuṃ vaṭṭati.
೨೮೭೫. ದಣ್ಡೋ ಚ ಸಲಾಕಾ ಚ ದಣ್ಡಸಲಾಕಾ, ಛತ್ತಸ್ಸ ದಣ್ಡಸಲಾಕಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ। ಛತ್ತದಣ್ಡೋ ನಾಮ ಛತ್ತಪಿಣ್ಡಿ। ಛತ್ತಸಲಾಕಾತಿ ಛತ್ತಪಞ್ಜರಸಲಾಕಾ। ದಣ್ಡೋತಿ ಉಪಾಹನದಣ್ಡಕೋ। ‘‘ದಣ್ಡೋ’’ತಿ ಸಾಮಞ್ಞೇನ ವುತ್ತೇಪಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಗತೇಸು ಸರೂಪೇನ ಇಧಾವುತ್ತೋ ಉಪಾಹನದಣ್ಡೋಯೇವ ಸಾಮಞ್ಞವಚನೇನ ಪಾರಿಸೇಸತೋ ಗಹೇತಬ್ಬೋತಿ। ದಡ್ಢಗೇಹಮನುಸ್ಸಾ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ನ ವಾರೇತಬ್ಬಾ।
2875. Daṇḍo ca salākā ca daṇḍasalākā, chattassa daṇḍasalākāti viggaho. Chattadaṇḍo nāma chattapiṇḍi. Chattasalākāti chattapañjarasalākā. Daṇḍoti upāhanadaṇḍako. ‘‘Daṇḍo’’ti sāmaññena vuttepi aṭṭhakathāgatesu sarūpena idhāvutto upāhanadaṇḍoyeva sāmaññavacanena pārisesato gahetabboti. Daḍḍhagehamanussā gaṇhitvā gacchantā na vāretabbā.
೨೮೭೬. ಮುಞ್ಜಾದೀಸು ಗೇಹಚ್ಛದನಾರಹೇಸು ತಿಣೇಸು ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಮುಟ್ಠಿಮತ್ತಂ ತಿಣಂ ವಾ ಗೇಹಚ್ಛದನಾರಹಂ ತಾಲಪಣ್ಣಾದಿ ಏಕಮ್ಪಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ವಾ ತತ್ಥ ಸಙ್ಘಿಕಭೂಮಿಯಂ ಜಾತಂ ವಾ ಗರುಭಣ್ಡಂ ಸಿಯಾತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಾ। ತತ್ಥ ಮುಟ್ಠಿಮತ್ತಂ ನಾಮ ಕರಳಮತ್ತಂ। ಇದಞ್ಚ ಕರಳಂ ಕತ್ವಾ ಛಾದೇನ್ತಾನಂ ಛದನಕರಳವಸೇನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ತಾಲಪಣ್ಣಾದೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ನಾಳಿಕೇರಪಣ್ಣಾದಿಗೇಹಚ್ಛದನಪಣ್ಣಾನಂ ಗಹಣಂ। ತಮ್ಪಿ ಮುಞ್ಜಾದಿ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮೇ ಚ ಚೇತಿಯಕಮ್ಮೇ ಚ ಕತೇ ಅತಿರೇಕಂ ಪುಗ್ಗಲಿಕಕಮ್ಮೇ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ದಡ್ಢಗೇಹಮನುಸ್ಸಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನ ವಾರೇತಬ್ಬಾತಿ।
2876.Muñjādīsu gehacchadanārahesu tiṇesu yaṃ kiñci muṭṭhimattaṃ tiṇaṃ vā gehacchadanārahaṃ tālapaṇṇādi ekampi saṅghassa dinnaṃ vā tattha saṅghikabhūmiyaṃ jātaṃ vā garubhaṇḍaṃ siyāti yojetabbā. Tattha muṭṭhimattaṃ nāma karaḷamattaṃ. Idañca karaḷaṃ katvā chādentānaṃ chadanakaraḷavasena gahetabbaṃ. Tālapaṇṇādīti ādi-saddena nāḷikerapaṇṇādigehacchadanapaṇṇānaṃ gahaṇaṃ. Tampi muñjādi saṅghakamme ca cetiyakamme ca kate atirekaṃ puggalikakamme dātuṃ vaṭṭati. Daḍḍhagehamanussā gahetvā gacchanti, na vāretabbāti.
೨೮೭೭-೮. ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಪ್ಪಮಾಣೋತಿ ದೀಘತೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಮತ್ತೋ। ಕೇಚಿ ‘‘ಪುಥುಲತೋ’’ತಿ ವದನ್ತಿ। ರಿತ್ತಪೋತ್ಥಕೋತಿ ಲೇಖಾಹಿ ಸುಞ್ಞಪೋತ್ಥಕೋ, ನ ಲಿಖಿತಪೋತ್ಥಕೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ‘‘ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲಪ್ಪಮಾಣೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲತೋ ಊನಪ್ಪಮಾಣೋ ಭಾಜಿಯೋ, ‘‘ರಿತ್ತಪೋತ್ಥಕೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲತೋ ಅತಿರೇಕಪ್ಪಮಾಣೋಪಿ ಲಿಖಿತಪೋತ್ಥಕೋ ಭಾಜಿಯೋತಿ ದಸ್ಸೇತಿ।
2877-8.Aṭṭhaṅgulappamāṇoti dīghato aṭṭhaṅgulamatto. Keci ‘‘puthulato’’ti vadanti. Rittapotthakoti lekhāhi suññapotthako, na likhitapotthakoti vuttaṃ hoti. ‘‘Aṭṭhaṅgulappamāṇo’’ti iminā aṭṭhaṅgulato ūnappamāṇo bhājiyo, ‘‘rittapotthako’’ti iminā aṭṭhaṅgulato atirekappamāṇopi likhitapotthako bhājiyoti dasseti.
‘‘ಮತ್ತಿಕಾ ಪಕತಿಮತ್ತಿಕಾ ವಾ ಹೋತು ಪಞ್ಚವಣ್ಣಾ ವಾ ಸುಧಾ ವಾ ಸಜ್ಜುರಸಕಙ್ಗುಟ್ಠಸಿಲೇಸಾದೀಸು ವಾ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ದುಲ್ಲಭಟ್ಠಾನೇ ಆನೇತ್ವಾ ವಾ ದಿನ್ನಂ ತತ್ಥಜಾತಕಂ ವಾ ರಕ್ಖಿತಗೋಪಿತಂ ತಾಲಫಲಪಕ್ಕಮತ್ತಂ ಗರುಭಣ್ಡಂ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೧) ಅಟ್ಠಕಥಾಗತವಿನಿಚ್ಛಯಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಮತ್ತಿಕಾ’’ತಿಆದಿ। ಪಾಕತಿಕಾ ವಾ ಸೇತಗೇರುಕಾದಿಪಞ್ಚವಣ್ಣಾ ವಾಪಿ ಮತ್ತಿಕಾತಿ ಯೋಜನಾ। ಸಿಲೇಸೋ ನಾಮ ಕಬಿಟ್ಠಾದಿಸಿಲೇಸೋ। ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಸಜ್ಜುರಸಕಙ್ಗುಟ್ಠಾದೀನಂ ಗಹಣಂ। ತಾಲಪಕ್ಕಪಮಾಣನ್ತಿ ಏಕಟ್ಠಿತಾಲಫಲಪಮಾಣಾಪಿ। ತಮ್ಪಿ ಮತ್ತಿಕಾದಿ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮೇ, ಚೇತಿಯಕಮ್ಮೇ ಚ ನಿಟ್ಠಿತೇ ಅತಿರೇಕಂ ಪುಗ್ಗಲಿಕಕಮ್ಮೇ ದಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ।
‘‘Mattikā pakatimattikā vā hotu pañcavaṇṇā vā sudhā vā sajjurasakaṅguṭṭhasilesādīsu vā yaṃ kiñci dullabhaṭṭhāne ānetvā vā dinnaṃ tatthajātakaṃ vā rakkhitagopitaṃ tālaphalapakkamattaṃ garubhaṇḍaṃ hotī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) aṭṭhakathāgatavinicchayaṃ dassetumāha ‘‘mattikā’’tiādi. Pākatikā vā setagerukādipañcavaṇṇā vāpi mattikāti yojanā. Sileso nāma kabiṭṭhādisileso. Ādi-saddena sajjurasakaṅguṭṭhādīnaṃ gahaṇaṃ. Tālapakkapamāṇanti ekaṭṭhitālaphalapamāṇāpi. Tampi mattikādi saṅghakamme, cetiyakamme ca niṭṭhite atirekaṃ puggalikakamme dātuṃ vaṭṭati.
೨೮೭೯-೮೦. ‘‘ವೇಳುಆದಿಕ’’ನ್ತಿ ಪದಚ್ಛೇದೋ। ರಕ್ಖಿತಂ ಗೋಪಿತಂ ವಾಪಿ ಗಣ್ಹತಾ ಸಮಕಂ ವಾ ಅತಿರೇಕಂ ವಾ ಥಾವರಂ ಅನ್ತಮಸೋ ತಂಅಗ್ಘನಕಂ ವಾಲಿಕಮೇವ ವಾ ದತ್ವಾ ಗಹೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಯೋಜನಾ।
2879-80. ‘‘Veḷuādika’’nti padacchedo. Rakkhitaṃ gopitaṃ vāpi gaṇhatā samakaṃ vā atirekaṃ vā thāvaraṃ antamaso taṃagghanakaṃ vālikameva vā datvā gahetabbanti yojanā.
ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ‘‘ರಕ್ಖಿತಗೋಪಿತಂ ವೇಳುಂ ಗಣ್ಹನ್ತೇನ ಸಮಕಂ ವಾ ಅತಿರೇಕಂ ವಾ ಥಾವರಂ ಅನ್ತಮಸೋ ತಂಅಗ್ಘನಕವಾಲಿಕಾಯಪಿ ಫಾತಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಗಹೇತಬ್ಬೋ। ಫಾತಿಕಮ್ಮಂ ಅಕತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತೇನ ತತ್ಥೇವ ವಳಞ್ಜೇತಬ್ಬೋ, ಗಮನಕಾಲೇ ಸಙ್ಘಿಕೇ ಆವಾಸೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬಂ। ಅಸತಿಯಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಗತೇನ ಪನ ಪಹಿಣಿತ್ವಾ ದಾತಬ್ಬೋ। ದೇಸನ್ತರಗತೇನ ಸಮ್ಪತ್ತವಿಹಾರೇ ಸಙ್ಘಿಕಾವಾಸೇ ಠಪೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೧) ವೇಳುಮ್ಹಿಯೇವ ಅಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವುತ್ತೋ, ಇಧ ಪನ ‘‘ವಲ್ಲಿವೇಳಾದಿಕಂ ಕಿಞ್ಚೀ’’ತಿ ವಲ್ಲಿಆದೀನಮ್ಪಿ ಸಾಮಞ್ಞೇನ ವುತ್ತತ್ತಾ ತಂ ಉಪಲಕ್ಖಣಮತ್ತಂ ವಲ್ಲಿಆದೀಸುಪಿ ಯಥಾರಹಂ ಲಬ್ಭತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ।
Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘rakkhitagopitaṃ veḷuṃ gaṇhantena samakaṃ vā atirekaṃ vā thāvaraṃ antamaso taṃagghanakavālikāyapi phātikammaṃ katvā gahetabbo. Phātikammaṃ akatvā gaṇhantena tattheva vaḷañjetabbo, gamanakāle saṅghike āvāse ṭhapetvā gantabbaṃ. Asatiyā gahetvā gatena pana pahiṇitvā dātabbo. Desantaragatena sampattavihāre saṅghikāvāse ṭhapetabbo’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) veḷumhiyeva ayaṃ vinicchayo vutto, idha pana ‘‘valliveḷādikaṃ kiñcī’’ti valliādīnampi sāmaññena vuttattā taṃ upalakkhaṇamattaṃ valliādīsupi yathārahaṃ labbhatīti veditabbaṃ.
೨೮೮೧. ಅಞ್ಜನನ್ತಿ ಸಿಲಾಮಯೋ। ಏವಂ ಹರಿತಾಲಮನೋಸಿಲಾಪಿ।
2881.Añjananti silāmayo. Evaṃ haritālamanosilāpi.
೨೮೮೨. ದಾರುಭಣ್ಡೇ ಅಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ – ಪರಿಣಾಹತೋ ಯಥಾವುತ್ತ ಸೂಚಿದಣ್ಡಪ್ಪಮಾಣಕೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗುಲದೀಘೋ ಯೋ ಕೋಚಿ ದಾರುಭಣ್ಡಕೋ ದಾರುದುಲ್ಲಭಟ್ಠಾನೇ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನೋ ವಾ ತತ್ಥಜಾತಕೋ ವಾ ರಕ್ಖಿತಗೋಪಿತೋ ಗರುಭಣ್ಡಂ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ।
2882. Dārubhaṇḍe ayaṃ vinicchayo – pariṇāhato yathāvutta sūcidaṇḍappamāṇako aṭṭhaṅguladīgho yo koci dārubhaṇḍako dārudullabhaṭṭhāne saṅghassa dinno vā tatthajātako vā rakkhitagopito garubhaṇḍaṃ hotīti yojanā.
೨೮೮೩. ಏವಂ ಕುರುನ್ದಟ್ಠಕಥಾಯ ಆಗತವಿನಿಚ್ಛಯಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೧) ಆಗತಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಮಹಾಅಟ್ಠಕಥಾಯ’’ನ್ತಿಆದಿ। ತತ್ಥ ಆಸನ್ದಿಕಸತ್ತಙ್ಗಾ ವುತ್ತಲಕ್ಖಣಾವ। ‘‘ಭದ್ದಪೀಠ’’ನ್ತಿ ವೇತ್ತಮಯಂ ಪೀಠಂ ವುಚ್ಚತಿ। ಪೀಠಿಕಾತಿ ಪಿಲೋತಿಕಾಬದ್ಧಪೀಠಮೇವ।
2883. Evaṃ kurundaṭṭhakathāya āgatavinicchayaṃ dassetvā mahāaṭṭhakathāya (cūḷava. aṭṭha. 321) āgataṃ dassetumāha ‘‘mahāaṭṭhakathāya’’ntiādi. Tattha āsandikasattaṅgā vuttalakkhaṇāva. ‘‘Bhaddapīṭha’’nti vettamayaṃ pīṭhaṃ vuccati. Pīṭhikāti pilotikābaddhapīṭhameva.
೨೮೮೪. ಏಳಕಪಾದಪೀಠಂ ನಾಮ ದಾರುಪಟ್ಟಿಕಾಯ ಉಪರಿ ಪಾದೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಭೋಜನಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ವಿಯ ಕತಪೀಠಂ ವುಚ್ಚತಿ। ‘‘ಆಮಲಕವಟ್ಟಕಪೀಠ’’ನ್ತಿ ಏತಸ್ಸ ‘‘ಆಮಣ್ಡಕವಟ್ಟಕ’’ನ್ತಿ ಪರಿಯಾಯೋ, ತಸ್ಮಾ ಉಭಯೇನಾಪಿ ಆಮಲಕಾಕಾರೇನ ಯೋಜಿತಂ ಬಹುಪಾದಕಪೀಠಂ ವುಚ್ಚತಿ। ಕೇಸುಚಿ ಪೋತ್ಥಕೇಸು ‘‘ತಥಾಮಣ್ಡಕಪೀಠಕ’’ನ್ತಿ ಪಾಠೋ। ಗಾಥಾಬನ್ಧವಸೇನ ಮಣ್ಡಕ-ಸದ್ದಪಯೋಗೋ। ಕೋಚ್ಛಂ ಭೂತಗಾಮವಗ್ಗೇ ಚತುತ್ಥಸಿಕ್ಖಾಪದೇ ವುತ್ತಸರೂಪಂ। ಪಲಾಲಪೀಠನ್ತಿ ನಿಪಜ್ಜನತ್ಥಾಯ ಕತಾ ಪಲಾಲಭಿಸಿ, ಇಮಿನಾ ಕದಲಿಪತ್ತಾದಿಮಯಪೀಠಮ್ಪಿ ಉಪಲಕ್ಖಣತೋ ದಸ್ಸಿತಂ। ಯಥಾಹ – ‘‘ಪಲಾಲಪೀಠೇನ ಚೇತ್ಥ ಕದಲಿಪತ್ತಾದಿಪೀಠಾನಿಪಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾನೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೧)। ಧೋವನೇ ಫಲಕನ್ತಿ ಚೀವರಧೋವನಫಲಕಂ, ಧೋವನಾದಿಸದ್ದಾನಂ ವಿಯೇತ್ಥ ವಿಭತ್ತಿಅಲೋಪೋ। ಇಮೇಸು ತಾವ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಖುದ್ದಕಂ ವಾ ಹೋತು ಮಹನ್ತಂ ವಾ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಗರುಭಣ್ಡಂ ಹೋತಿ। ಬ್ಯಗ್ಘಚಮ್ಮಓನದ್ಧಮ್ಪಿ ವಾಳರೂಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ರತನಪರಿಸಿಬ್ಬಿತಂ ಕೋಚ್ಛಂ ಗರುಭಣ್ಡಮೇವ।
2884.Eḷakapādapīṭhaṃ nāma dārupaṭṭikāya upari pāde ṭhapetvā bhojanapallaṅkaṃ viya katapīṭhaṃ vuccati. ‘‘Āmalakavaṭṭakapīṭha’’nti etassa ‘‘āmaṇḍakavaṭṭaka’’nti pariyāyo, tasmā ubhayenāpi āmalakākārena yojitaṃ bahupādakapīṭhaṃ vuccati. Kesuci potthakesu ‘‘tathāmaṇḍakapīṭhaka’’nti pāṭho. Gāthābandhavasena maṇḍaka-saddapayogo. Kocchaṃ bhūtagāmavagge catutthasikkhāpade vuttasarūpaṃ. Palālapīṭhanti nipajjanatthāya katā palālabhisi, iminā kadalipattādimayapīṭhampi upalakkhaṇato dassitaṃ. Yathāha – ‘‘palālapīṭhena cettha kadalipattādipīṭhānipi saṅgahitānī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321). Dhovanephalakanti cīvaradhovanaphalakaṃ, dhovanādisaddānaṃ viyettha vibhattialopo. Imesu tāva yaṃ kiñci khuddakaṃ vā hotu mahantaṃ vā, saṅghassa dinnaṃ garubhaṇḍaṃ hoti. Byagghacammaonaddhampi vāḷarūpaparikkhittaṃ ratanaparisibbitaṃ kocchaṃ garubhaṇḍameva.
೨೮೮೫. ಭಣ್ಡಿಕಾತಿ ದಣ್ಡಕಟ್ಠಚ್ಛೇದನಭಣ್ಡಿಕಾ। ಮುಗ್ಗರೋತಿ ದಣ್ಡಮುಗ್ಗರೋ। ದಣ್ಡಮುಗ್ಗರೋ ನಾಮ ಯೇನ ರಜಿತಚೀವರಂ ಪೋಥೇನ್ತಿ। ವತ್ಥಘಟ್ಟನಮುಗ್ಗರೋತಿ ಚೀವರಘಟ್ಟನಮುಗ್ಗರೋ, ಯೇನ ಅನುವಾತಾದಿಂ ಘಟ್ಟೇನ್ತಿ। ಅಮ್ಬಣನ್ತಿ ಫಲಕೇಹಿ ಪೋಕ್ಖರಣಿಸದಿಸಂ ಕತಪಾನೀಯಭಾಜನಂ। ಮಞ್ಜೂಸಾ ನಾಮ ದೋಣಿಪೇಳಾ। ನಾವಾ ಪೋತೋ। ರಜನದೋಣಿಕಾ ನಾಮ ಯತ್ಥ ಚೀವರಂ ರಜನ್ತಿ, ಪಕ್ಕರಜನಂ ವಾ ಆಕಿರನ್ತಿ।
2885.Bhaṇḍikāti daṇḍakaṭṭhacchedanabhaṇḍikā. Muggaroti daṇḍamuggaro. Daṇḍamuggaro nāma yena rajitacīvaraṃ pothenti. Vatthaghaṭṭanamuggaroti cīvaraghaṭṭanamuggaro, yena anuvātādiṃ ghaṭṭenti. Ambaṇanti phalakehi pokkharaṇisadisaṃ katapānīyabhājanaṃ. Mañjūsā nāma doṇipeḷā. Nāvā poto. Rajanadoṇikā nāma yattha cīvaraṃ rajanti, pakkarajanaṃ vā ākiranti.
೨೮೮೬. ಉಳುಙ್ಕೋತಿ ನಾಳಿಕೇರಫಲಕಟಾಹಾದಿಮಯೋ ಉಳುಙ್ಕೋ। ಉಭಯಂ ಪಿಧಾನಸಮಕೋ ಸಮುಗ್ಗೋ। ‘‘ಖುದ್ದಕೋ ಪರಿವಿಧನೋ ಕರಣ್ಡ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ। ಕರಣ್ಡೋ ಚ ಪಾದಗಣ್ಹನಕತೋ ಅತಿರೇಕಪ್ಪಮಾಣೋ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ। ಕಟಚ್ಛೂತಿ ದಬ್ಬಿ। ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಪಾನೀಯಸರಾವಪಾನೀಯಸಙ್ಖಾದೀನಂ ಗಹಣಂ।
2886.Uḷuṅkoti nāḷikeraphalakaṭāhādimayo uḷuṅko. Ubhayaṃ pidhānasamako samuggo. ‘‘Khuddako parividhano karaṇḍa’’nti vadanti. Karaṇḍo ca pādagaṇhanakato atirekappamāṇo idha adhippeto. Kaṭacchūti dabbi. Ādi-saddena pānīyasarāvapānīyasaṅkhādīnaṃ gahaṇaṃ.
೨೮೮೭. ಗೇಹಸಮ್ಭಾರನ್ತಿ ಗೇಹೋಪಕರಣಂ। ಥಮ್ಭತುಲಾಸೋಪಾನಫಲಕಾದಿ ದಾರುಮಯಂ, ಪಾಸಾಣಮಯಮ್ಪಿ ಇಮಿನಾವ ಗಹಿತಂ। ಕಪ್ಪಿಯಚಮ್ಮನ್ತಿ ‘‘ಏಳಕಾಜಮಿಗಾನ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ (ವಿ॰ ವಿ॰ ೨೬೫೦) ಹೇಟ್ಠಾ ದಸ್ಸಿತಂ ಕಪ್ಪಿಯಚಮ್ಮಂ। ತಬ್ಬಿಪರಿಯಾಯಂ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ। ಅಭಾಜಿಯಂ ಗರುಭಣ್ಡತ್ತಾ। ಭೂಮತ್ಥರಣಂ ಕತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ।
2887.Gehasambhāranti gehopakaraṇaṃ. Thambhatulāsopānaphalakādi dārumayaṃ, pāsāṇamayampi imināva gahitaṃ. Kappiyacammanti ‘‘eḷakājamigāna’’ntiādinā (vi. vi. 2650) heṭṭhā dassitaṃ kappiyacammaṃ. Tabbipariyāyaṃ akappiyaṃ. Abhājiyaṃ garubhaṇḍattā. Bhūmattharaṇaṃ katvā paribhuñjituṃ vaṭṭati.
೨೮೮೮. ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಏಳಕಚಮ್ಮಂ ಪನ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಗತಿಕಮೇವ ಹೋತಿ, ತಮ್ಪಿ ಗರುಭಣ್ಡಮೇವಾ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೧) ವುತ್ತತ್ತಾ ಆಹ ‘‘ಏಳಚಮ್ಮಂ ಗರುಂ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ। ಕುರುನ್ದಿಯಂ ಪನ ‘‘ಸಬ್ಬಂ ಮಞ್ಚಪ್ಪಮಾಣಂ ಚಮ್ಮಂ ಗರುಭಣ್ಡ’’ನ್ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೧) ವುತ್ತಂ। ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಪಚ್ಚತ್ಥರಣಗತಿಕಮೇವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಮಞ್ಚಪೀಠೇಪಿ ಅತ್ಥರಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ದೀಪೇತಿ। ‘‘ಪಾವಾರಾದಿಪಚ್ಚತ್ಥರಣಮ್ಪಿ ಗರುಭಣ್ಡ’’ನ್ತಿ ಏಕೇ, ‘‘ನೋ’’ತಿ ಅಪರೇ, ವೀಮಂಸಿತ್ವಾ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ಮಞ್ಚಪ್ಪಮಾಣನ್ತಿ ಚ ಪಮಾಣಯುತ್ತಂ ಮಞ್ಚಂ। ಪಮಾಣಯುತ್ತಮಞ್ಚೋ ನಾಮ ಯಸ್ಸ ದೀಘಸೋ ನವ ವಿದತ್ಥಿಯೋ ತಿರಿಯಞ್ಚ ತದುಪಡ್ಢಂ। ಉದ್ಧಂ ಮುಖಮಸ್ಸಾತಿ ಉದುಕ್ಖಲಂ। ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಮುಸಲಂ, ಸುಪ್ಪಂ, ನಿಸದಂ, ನಿಸದಪೋತೋ, ಪಾಸಾಣದೋಣಿ, ಪಾಸಾಣಕಟಾಹಞ್ಚ ಸಙ್ಗಹಿತಂ। ಪೇಸಕಾರಾದೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಚಮ್ಮಕಾರಾದೀನಂ ಗಹಣಂ। ತುರಿವೇಮಾದಿ ಪೇಸಕಾರಭಣ್ಡಞ್ಚ ಭಸ್ತಾದಿ ಚಮ್ಮಕಾರಭಣ್ಡಞ್ಚ ಕಸಿಭಣ್ಡಞ್ಚ ಯುಗನಙ್ಗಲಾದಿ ಸಙ್ಘಿಕಂ ಸಙ್ಘಸನ್ತಕಂ ಗರುಭಣ್ಡನ್ತಿ ಯೋಜನಾ।
2888.Aṭṭhakathāyaṃ ‘‘eḷakacammaṃ pana paccattharaṇagatikameva hoti, tampi garubhaṇḍamevā’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) vuttattā āha ‘‘eḷacammaṃ garuṃ vutta’’nti. Kurundiyaṃ pana ‘‘sabbaṃ mañcappamāṇaṃ cammaṃ garubhaṇḍa’’nti (cūḷava. aṭṭha. 321) vuttaṃ. Ettha ca ‘‘paccattharaṇagatikamevā’’ti iminā mañcapīṭhepi attharituṃ vaṭṭatīti dīpeti. ‘‘Pāvārādipaccattharaṇampi garubhaṇḍa’’nti eke, ‘‘no’’ti apare, vīmaṃsitvā gahetabbaṃ. Mañcappamāṇanti ca pamāṇayuttaṃ mañcaṃ. Pamāṇayuttamañco nāma yassa dīghaso nava vidatthiyo tiriyañca tadupaḍḍhaṃ. Uddhaṃ mukhamassāti udukkhalaṃ. Ādi-saddena musalaṃ, suppaṃ, nisadaṃ, nisadapoto, pāsāṇadoṇi, pāsāṇakaṭāhañca saṅgahitaṃ. Pesakārādīti ādi-saddena cammakārādīnaṃ gahaṇaṃ. Turivemādi pesakārabhaṇḍañca bhastādi cammakārabhaṇḍañca kasibhaṇḍañca yuganaṅgalādi saṅghikaṃ saṅghasantakaṃ garubhaṇḍanti yojanā.
೨೮೮೯. ‘‘ತಥೇವಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಸಙ್ಘಿಕ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ಪಚ್ಚಾಮಸತಿ। ಆಧಾರಕೋತಿ ಪತ್ತಾಧಾರೋ। ತಾಲವಣ್ಟನ್ತಿ ತಾಲವಣ್ಟೇಹಿ ಕತಂ। ವೇಳುದನ್ತವಿಲೀವೇಹಿ ವಾ ಮೋರಪಿಞ್ಛೇಹಿ ವಾ ಚಮ್ಮವಿಕತೀಹಿ ವಾ ಕತಮ್ಪಿ ತಂಸದಿಸಂ ‘‘ತಾಲವಣ್ಟ’’ನ್ತೇವ ವುಚ್ಚತಿ। ವಟ್ಟವಿಧೂಪನಾನಂ ತಾಲವಣ್ಟೇಯೇವ ಅನ್ತೋಗಧತ್ತಾ ‘‘ಬೀಜನೀ’’ತಿ ಚತುರಸ್ಸವಿಧೂಪನಞ್ಚ ಕೇತಕಪಾರೋಹಕುನ್ತಾಲಪಣ್ಣಾದಿಮಯದನ್ತಮಯವಿಸಾಣಮಯದಣ್ಡಕಮಕಸಬೀಜನೀ ಚ ವುಚ್ಚತಿ। ಪಚ್ಛಿ ಪಾಕಟಾಯೇವ। ಪಚ್ಛಿತೋ ಖುದ್ದಕೋ ತಾಲಪಣ್ಣಾದಿಮಯೋ ಭಾಜನವಿಸೇಸೋ ಚಙ್ಕೋಟಕಂ। ಸಬ್ಬಾ ಸಮ್ಮಜ್ಜನೀತಿ ನಾಳಿಕೇರಹೀರಾದೀಹಿ ಬದ್ಧಾ ಯಟ್ಠಿಸಮ್ಮಜ್ಜನೀ, ಮುಟ್ಠಿಸಮ್ಮಜ್ಜನೀತಿ ದುವಿಧಾ ಪರಿವೇಣಙ್ಗಣಾದಿಸಮ್ಮಜ್ಜನೀ ಚ ತಥೇವ ದುವಿಧಾ ಖಜ್ಜೂರಿನಾಳಿಕೇರಪಣ್ಣಾದೀಹಿ ಬದ್ಧಾ ಗೇಹಸಮ್ಮಜ್ಜನೀ ಚಾತಿ ಸಬ್ಬಾಪಿ ಸಮ್ಮಜ್ಜನೀ ಗರುಭಣ್ಡಂ ಹೋತಿ।
2889.‘‘Tathevā’’ti iminā ‘‘saṅghika’’nti idaṃ paccāmasati. Ādhārakoti pattādhāro. Tālavaṇṭanti tālavaṇṭehi kataṃ. Veḷudantavilīvehi vā morapiñchehi vā cammavikatīhi vā katampi taṃsadisaṃ ‘‘tālavaṇṭa’’nteva vuccati. Vaṭṭavidhūpanānaṃ tālavaṇṭeyeva antogadhattā ‘‘bījanī’’ti caturassavidhūpanañca ketakapārohakuntālapaṇṇādimayadantamayavisāṇamayadaṇḍakamakasabījanī ca vuccati. Pacchi pākaṭāyeva. Pacchito khuddako tālapaṇṇādimayo bhājanaviseso caṅkoṭakaṃ. Sabbā sammajjanīti nāḷikerahīrādīhi baddhā yaṭṭhisammajjanī, muṭṭhisammajjanīti duvidhā pariveṇaṅgaṇādisammajjanī ca tatheva duvidhā khajjūrināḷikerapaṇṇādīhi baddhā gehasammajjanī cāti sabbāpi sammajjanī garubhaṇḍaṃ hoti.
೨೮೯೦. ಚಕ್ಕಯುತ್ತಕಯಾನನ್ತಿ ಹತ್ಥವಟ್ಟಕಸಕಟಾದಿಯುತ್ತಯಾನಞ್ಚ।
2890.Cakkayuttakayānanti hatthavaṭṭakasakaṭādiyuttayānañca.
೨೮೯೧. ಛತ್ತನ್ತಿ ಪಣ್ಣಕಿಲಞ್ಜಸೇತಚ್ಛತ್ತವಸೇನ ತಿವಿಧಂ ಛತ್ತಂ। ಮುಟ್ಠಿಪಣ್ಣನ್ತಿ ತಾಲಪಣ್ಣಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ವಿಸಾಣಭಾಜನಞ್ಚ ತುಮ್ಬಭಾಜನಞ್ಚಾತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ, ಏಕದೇಸಸರೂಪೇಕಸೇಸೋ, ಗಾಥಾಬನ್ಧವಸೇನ ನಿಗ್ಗಹಿತಾಗಮೋ ಚ। ವಿಸಾಣಮಯಂ, ಭಾಜನಂ ತುಮ್ಬಮಯಂ ಭಾಜನಞ್ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಇಧ ‘‘ಪಾದಗಣ್ಹನಕತೋ ಅತಿರಿತ್ತಪ್ಪಮಾಣ’’ನ್ತಿ ಸೇಸೋ। ಅರಣೀ ಅರಣಿಸಹಿತಂ। ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಆಮಲಕತುಮ್ಬಂ ಅನುಞ್ಞಾತವಾಸಿಯಾ ದಣ್ಡಞ್ಚ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ಲಹು ಅಗರುಭಣ್ಡಂ, ಭಾಜನೀಯನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪಾದಗಣ್ಹನಕತೋ ಅತಿರಿತ್ತಪ್ಪಮಾಣಂ ಗರುಭಣ್ಡಂ।
2891.Chattanti paṇṇakilañjasetacchattavasena tividhaṃ chattaṃ. Muṭṭhipaṇṇanti tālapaṇṇaṃ sandhāya vuttaṃ. Visāṇabhājanañca tumbabhājanañcāti viggaho, ekadesasarūpekaseso, gāthābandhavasena niggahitāgamo ca. Visāṇamayaṃ, bhājanaṃ tumbamayaṃ bhājanañcāti attho. Idha ‘‘pādagaṇhanakato atirittappamāṇa’’nti seso. Araṇī araṇisahitaṃ. Ādi-saddena āmalakatumbaṃ anuññātavāsiyā daṇḍañca saṅgaṇhāti. Lahu agarubhaṇḍaṃ, bhājanīyanti attho. Pādagaṇhanakato atirittappamāṇaṃ garubhaṇḍaṃ.
೨೮೯೨. ವಿಸಾಣನ್ತಿ ಗೋವಿಸಾಣಾದಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ವಿಸಾಣಂ। ಅತಚ್ಛಿತಂ ಯಥಾಗತಮೇವ ಭಾಜನೀಯಂ। ಅನಿಟ್ಠಿತಂ ಮಞ್ಚಪಾದಾದಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಭಾಜನೀಯನ್ತಿ ಯೋಜನಾ। ಯಥಾಹ – ‘‘ಮಞ್ಚಪಾದೋ ಮಞ್ಚಅಟನೀ ಪೀಠಪಾದೋ ಪೀಠಅಟನೀ ವಾಸಿಫರಸುಆದೀನಂ ದಣ್ಡೋತಿ ಏತೇಸು ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ವಿಪ್ಪಕತತಚ್ಛನಕಮ್ಮಂ ಅನಿಟ್ಠಿತಮೇವ ಭಾಜನೀಯಂ, ತಚ್ಛಿತಮಟ್ಠಂ ಪನ ಗರುಭಣ್ಡಂ ಹೋತೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೧)।
2892.Visāṇanti govisāṇādi yaṃ kiñci visāṇaṃ. Atacchitaṃ yathāgatameva bhājanīyaṃ. Aniṭṭhitaṃ mañcapādādi yaṃ kiñci bhājanīyanti yojanā. Yathāha – ‘‘mañcapādo mañcaaṭanī pīṭhapādo pīṭhaaṭanī vāsipharasuādīnaṃ daṇḍoti etesu yaṃ kiñci vippakatatacchanakammaṃ aniṭṭhitameva bhājanīyaṃ, tacchitamaṭṭhaṃ pana garubhaṇḍaṃ hotī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321).
೨೮೯೩. ನಿಟ್ಠಿತೋ ತಚ್ಛಿತೋ ವಾಪೀತಿ ತಚ್ಛಿತನಿಟ್ಠಿತೋಪಿ। ವಿಧೋತಿ ಕಾಯಬನ್ಧನೇ ಅನುಞ್ಞಾತವಿಧೋ। ಹಿಙ್ಗುಕರಣ್ಡಕೋತಿ ಹಿಙ್ಗುಮಯೋ ವಾ ತದಾಧಾರೋ ವಾ ಕರಣ್ಡಕೋ। ಅಞ್ಜನೀತಿ ಅಞ್ಜನನಾಳಿಕಾ ಚ ಅಞ್ಜನಕರಣ್ಡಕೋ ಚ। ಸಲಾಕಾಯೋತಿ ಅಞ್ಜನಿಸಲಾಕಾ। ಉದಪುಞ್ಛನೀತಿ ಹತ್ಥಿದನ್ತವಿಸಾಣಾದಿಮಯಾ ಉದಕಪುಞ್ಛನೀ। ಇದಂ ಸಬ್ಬಂ ಭಾಜನೀಯಮೇವ।
2893.Niṭṭhito tacchito vāpīti tacchitaniṭṭhitopi. Vidhoti kāyabandhane anuññātavidho. Hiṅgukaraṇḍakoti hiṅgumayo vā tadādhāro vā karaṇḍako. Añjanīti añjananāḷikā ca añjanakaraṇḍako ca. Salākāyoti añjanisalākā. Udapuñchanīti hatthidantavisāṇādimayā udakapuñchanī. Idaṃ sabbaṃ bhājanīyameva.
೨೮೯೪. ಪರಿಭೋಗಾರಹನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಉಪಭೋಗಪರಿಭೋಗಯೋಗ್ಗಂ। ಕುಲಾಲಭಣ್ಡನ್ತಿ ಘಟಪಿಠರಾದಿಕುಮ್ಭಕಾರಭಣ್ಡಮ್ಪಿ। ಪತ್ತಙ್ಗಾರಕಟಾಹನ್ತಿ ಪತ್ತಕಟಾಹಂ, ಅಙ್ಗಾರಕಟಾಹಞ್ಚ। ಧೂಮದಾನಂ ನಾಳಿಕಾ। ಕಪಲ್ಲಿಕಾತಿ ದೀಪಕಪಲ್ಲಿಕಾ।
2894.Paribhogārahanti manussānaṃ upabhogaparibhogayoggaṃ. Kulālabhaṇḍanti ghaṭapiṭharādikumbhakārabhaṇḍampi. Pattaṅgārakaṭāhanti pattakaṭāhaṃ, aṅgārakaṭāhañca. Dhūmadānaṃ nāḷikā. Kapallikāti dīpakapallikā.
೨೮೯೫. ಥುಪಿಕಾತಿ ಪಾಸಾದಾದಿಥುಪಿಕಾ। ದೀಪರುಕ್ಖೋತಿ ಪದೀಪಾಧಾರೋ। ಚಯನಚ್ಛದನಿಟ್ಠಕಾತಿ ಪಾಕಾರಚೇತಿಯಾದೀನಂ ಚಯನಿಟ್ಠಕಾ ಚ ಗೇಹಾದೀನಂ ಛದನಿಟ್ಠಕಾ ಚ। ಸಬ್ಬಮ್ಪೀತಿ ಯಥಾವುತ್ತಂ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಅನವಸೇಸಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ।
2895.Thupikāti pāsādādithupikā. Dīparukkhoti padīpādhāro. Cayanacchadaniṭṭhakāti pākāracetiyādīnaṃ cayaniṭṭhakā ca gehādīnaṃ chadaniṭṭhakā ca. Sabbampīti yathāvuttaṃ sabbampi anavasesaṃ parikkhāraṃ.
೨೮೯೬. ಕಞ್ಚನಕೋತಿ ಸರಕೋ। ಘಟಕೋತಿ ಪಾದಗಣ್ಹನಕತೋ ಅನತಿರಿತ್ತಪ್ಪಮಾಣೋ ಘಟಕೋ। ‘‘ಯಥಾ ಚ ಮತ್ತಿಕಾಭಣ್ಡೇ, ಏವಂ ಲೋಹಭಣ್ಡೇಪಿ ಕುಣ್ಡಿಕಾ ಭಾಜನೀಯಕೋಟ್ಠಾಸಮೇವ ಭಜತೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೧) ಅಟ್ಠಕಥಾನಯಂ ಸಙ್ಗಹೇತುಮಾಹ ‘‘ಲೋಹಭಣ್ಡೇಪಿ ಕುಣ್ಡಿಕಾಪಿ ಚ ಭಾಜಿಯಾ’’ತಿ।
2896.Kañcanakoti sarako. Ghaṭakoti pādagaṇhanakato anatirittappamāṇo ghaṭako. ‘‘Yathā ca mattikābhaṇḍe, evaṃ lohabhaṇḍepi kuṇḍikā bhājanīyakoṭṭhāsameva bhajatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 321) aṭṭhakathānayaṃ saṅgahetumāha ‘‘lohabhaṇḍepi kuṇḍikāpi ca bhājiyā’’ti.
೨೮೯೭. ಗರು ನಾಮ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಗರುಭಣ್ಡತ್ತಯಂ। ಥಾವರಂ ನಾಮ ಪುರಿಮದ್ವಯಂ। ಸಙ್ಘಸ್ಸಾತಿ ಸಙ್ಘೇನ। ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾತಿ ಪುಗ್ಗಲಿಕಾದೀಹಿ ತಾದಿಸೇಹಿ ತೇಹಿ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ। ತತ್ರಾಯಂ ಪರಿವತ್ತನನಯೋ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೧) – ಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಾಳಿಕೇರಾರಾಮೋ ದೂರೇ ಹೋತಿ, ಕಪ್ಪಿಯಕಾರಕಾ ತಂ ಬಹುತರಂ ಖಾದನ್ತಿ, ತತೋ ಸಕಟವೇತನಂ ದತ್ವಾ ಅಪ್ಪಮೇವ ಆಹರನ್ತಿ, ಅಞ್ಞೇಸಂ ಪನ ತಸ್ಸ ಆರಾಮಸ್ಸ ಅವಿದೂರಗಾಮವಾಸೀನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಿಹಾರಸ್ಸ ಸಮೀಪೇ ಆರಾಮೋ ಹೋತಿ, ತೇ ಸಙ್ಘಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಕೇನ ಆರಾಮೇನ ತಂ ಆರಾಮಂ ಯಾಚನ್ತಿ, ಸಙ್ಘೇನ ‘‘ರುಚ್ಚತಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸಾ’’ತಿ ಅಪಲೋಕೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತಬ್ಬೋ। ಸಚೇಪಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ರುಕ್ಖಸಹಸ್ಸಂ ಹೋತಿ, ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಪಞ್ಚಸತಾನಿ, ‘‘ನನು ತುಮ್ಹಾಕಂ ಆರಾಮೋ ಖುದ್ದಕೋ’’ತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ। ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಹಿ ಅಯಂ ಖುದ್ದಕೋ, ಅಥ ಖೋ ಇತರತೋ ಬಹುತರಂ ಆಯಂ ದೇತಿ। ಸಚೇಪಿ ಸಮಕಮೇವ ದೇತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತಕ್ಖಣೇ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತುಂ ಸಕ್ಕಾತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಮೇವ।
2897.Garu nāma pacchimaṃ garubhaṇḍattayaṃ. Thāvaraṃ nāma purimadvayaṃ. Saṅghassāti saṅghena. Parivattetvāti puggalikādīhi tādisehi tehi parivattetvā. Tatrāyaṃ parivattananayo (cūḷava. aṭṭha. 321) – saṅghassa nāḷikerārāmo dūre hoti, kappiyakārakā taṃ bahutaraṃ khādanti, tato sakaṭavetanaṃ datvā appameva āharanti, aññesaṃ pana tassa ārāmassa avidūragāmavāsīnaṃ manussānaṃ vihārassa samīpe ārāmo hoti, te saṅghaṃ upasaṅkamitvā sakena ārāmena taṃ ārāmaṃ yācanti, saṅghena ‘‘ruccati saṅghassā’’ti apaloketvā sampaṭicchitabbo. Sacepi bhikkhūnaṃ rukkhasahassaṃ hoti, manussānaṃ pañcasatāni, ‘‘nanu tumhākaṃ ārāmo khuddako’’ti na vattabbaṃ. Kiñcāpi hi ayaṃ khuddako, atha kho itarato bahutaraṃ āyaṃ deti. Sacepi samakameva deti, evampi icchiticchitakkhaṇe paribhuñjituṃ sakkāti gahetabbameva.
ಸಚೇ ಪನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬಹುತರಾ ರುಕ್ಖಾ ಹೋನ್ತಿ, ‘‘ನನು ತುಮ್ಹಾಕಂ ಬಹುತರಾ ರುಕ್ಖಾ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ‘‘ಅತಿರೇಕಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪುಞ್ಞಂ ಹೋತು, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದೇಮಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಭಿಕ್ಖೂನಂ ರುಕ್ಖಾ ಫಲಧಾರಿನೋ, ಮನುಸ್ಸಾನಂ ರುಕ್ಖಾ ನ ತಾವ ಫಲಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ। ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ನ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ನ ಚಿರಸ್ಸೇವ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತಬ್ಬಮೇವ। ಮನುಸ್ಸಾನಂ ರುಕ್ಖಾ ಫಲಧಾರಿನೋ, ಭಿಕ್ಖೂನಂ ನ ತಾವ ಫಲಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ। ‘‘ನನು ತುಮ್ಹಾಕಂ ರುಕ್ಖಾ ಫಲಧಾರಿನೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ‘‘ಗಣ್ಹಥ, ಭನ್ತೇ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪುಞ್ಞಂ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಜಾನಾಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಏವಂ ಆರಾಮೇನ ಆರಾಮೋ ಪರಿವತ್ತೇತಬ್ಬೋ। ಏತೇನೇವ ನಯೇನ ಆರಾಮವತ್ಥುಪಿ ವಿಹಾರೋಪಿ ವಿಹಾರವತ್ಥುಪಿ ಆರಾಮೇನ ಪರಿವತ್ತೇತಬ್ಬಂ। ಆರಾಮವತ್ಥುನಾ ಚ ಮಹನ್ತೇನ ವಾ ಖುದ್ದಕೇನ ವಾ ಆರಾಮಆರಾಮವತ್ಥುವಿಹಾರವಿಹಾರವತ್ಥೂನಿ।
Sace pana manussānaṃ bahutarā rukkhā honti, ‘‘nanu tumhākaṃ bahutarā rukkhā’’ti vattabbaṃ. Sace ‘‘atirekaṃ amhākaṃ puññaṃ hotu, saṅghassa demā’’ti vadanti, jānāpetvā sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Bhikkhūnaṃ rukkhā phaladhārino, manussānaṃ rukkhā na tāva phalaṃ gaṇhanti. Kiñcāpi na gaṇhanti, na cirasseva gaṇhissantīti sampaṭicchitabbameva. Manussānaṃ rukkhā phaladhārino, bhikkhūnaṃ na tāva phalaṃ gaṇhanti. ‘‘Nanu tumhākaṃ rukkhā phaladhārino’’ti vattabbaṃ. Sace ‘‘gaṇhatha, bhante, amhākaṃ puññaṃ bhavissatī’’ti vadanti, jānāpetvā sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Evaṃ ārāmena ārāmo parivattetabbo. Eteneva nayena ārāmavatthupi vihāropi vihāravatthupi ārāmena parivattetabbaṃ. Ārāmavatthunā ca mahantena vā khuddakena vā ārāmaārāmavatthuvihāravihāravatthūni.
ಕಥಂ ವಿಹಾರೇನ ವಿಹಾರೋ ಪರಿವತ್ತೇತಬ್ಬೋ? ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅನ್ತೋಗಾಮೇ ಗೇಹಂ ಹೋತಿ, ಮನುಸ್ಸಾನಂ ವಿಹಾರಮಜ್ಝೇ ಪಾಸಾದೋ, ಉಭೋಪಿ ಅಗ್ಘೇನ ಸಮಕಾ, ಸಚೇ ಮನುಸ್ಸಾ ತೇನ ಪಾಸಾದೇನ ತಂ ಗೇಹಂ ಯಾಚನ್ತಿ, ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಚೇ ಮಹಗ್ಘತರಂ ಗೇಹಂ ಹೋತಿ, ‘‘ಮಹಗ್ಘತರಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗೇಹ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಚ ‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಮಹಗ್ಘತರಂ, ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ಪನ ಅಸಾರುಪ್ಪಂ, ನ ಸಕ್ಕಾ ತತ್ಥ ಪಬ್ಬಜಿತೇಹಿ ವಸಿತುಂ, ಇದಂ ಪನ ಸಾರುಪ್ಪಂ, ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಸಚೇ ಪನ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಮಹಗ್ಘಂ ಹೋತಿ, ‘‘ನನು ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗೇಹಂ ಮಹಗ್ಘ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ। ‘‘ಹೋತು, ಭನ್ತೇ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪುಞ್ಞಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ। ಏವಂ ವಿಹಾರೇನ ವಿಹಾರೋ ಪರಿವತ್ತೇತಬ್ಬೋ। ಏತೇನೇವ ನಯೇನ ವಿಹಾರವತ್ಥುಪಿ ಆರಾಮೋಪಿ ಆರಾಮವತ್ಥುಪಿ ವಿಹಾರೇನ ಪರಿವತ್ತೇತಬ್ಬಂ। ವಿಹಾರವತ್ಥುನಾ ಚ ಮಹಗ್ಘೇನ ವಾ ಅಪ್ಪಗ್ಘೇನ ವಾ ವಿಹಾರವಿಹಾರವತ್ಥುಆರಾಮಆರಾಮವತ್ಥೂನಿ। ಏವಂ ತಾವ ಥಾವರೇನ ಥಾವರಪರಿವತ್ತನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ।
Kathaṃ vihārena vihāro parivattetabbo? Saṅghassa antogāme gehaṃ hoti, manussānaṃ vihāramajjhe pāsādo, ubhopi agghena samakā, sace manussā tena pāsādena taṃ gehaṃ yācanti, sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Bhikkhūnaṃ ce mahagghataraṃ gehaṃ hoti, ‘‘mahagghataraṃ amhākaṃ geha’’nti vutte ca ‘‘kiñcāpi mahagghataraṃ, pabbajitānaṃ pana asāruppaṃ, na sakkā tattha pabbajitehi vasituṃ, idaṃ pana sāruppaṃ, gaṇhathā’’ti vadanti, evampi sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Sace pana manussānaṃ mahagghaṃ hoti, ‘‘nanu tumhākaṃ gehaṃ mahaggha’’nti vattabbaṃ. ‘‘Hotu, bhante, amhākaṃ puññaṃ bhavissati, gaṇhathā’’ti vutte pana sampaṭicchituṃ vaṭṭati. Evaṃ vihārena vihāro parivattetabbo. Eteneva nayena vihāravatthupi ārāmopi ārāmavatthupi vihārena parivattetabbaṃ. Vihāravatthunā ca mahagghena vā appagghena vā vihāravihāravatthuārāmaārāmavatthūni. Evaṃ tāva thāvarena thāvaraparivattanaṃ veditabbaṃ.
ಗರುಭಣ್ಡೇನ ಗರುಭಣ್ಡಪರಿವತ್ತನೇ ಪನ ಮಞ್ಚಪೀಠಂ ಮಹನ್ತಂ ವಾ ಹೋತು ಖುದ್ದಕಂ ವಾ, ಅನ್ತಮಸೋ ಚತುರಙ್ಗುಲಪಾದಕಂ ಗಾಮದಾರಕೇಹಿ ಪಂಸ್ವಾಗಾರಕೇಸು ಕೀಳನ್ತೇಹಿ ಕತಮ್ಪಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಗರುಭಣ್ಡಂ ಹೋತಿ। ಸಚೇಪಿ ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾದಯೋ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಮಞ್ಚಸತಂ ವಾ ಮಞ್ಚಸಹಸ್ಸಂ ವಾ ದೇನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ಕಪ್ಪಿಯಮಞ್ಚಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತಬ್ಬಾ, ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ವುಡ್ಢಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ‘‘ಸಙ್ಘಿಕಪರಿಭೋಗೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ದಾತಬ್ಬಾ, ಪುಗ್ಗಲಿಕವಸೇನ ನ ದಾತಬ್ಬಾ। ಅತಿರೇಕಮಞ್ಚೇ ಭಣ್ಡಾಗಾರಾದೀಸು ಪಞ್ಞಪೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ।
Garubhaṇḍena garubhaṇḍaparivattane pana mañcapīṭhaṃ mahantaṃ vā hotu khuddakaṃ vā, antamaso caturaṅgulapādakaṃ gāmadārakehi paṃsvāgārakesu kīḷantehi katampi saṅghassa dinnakālato paṭṭhāya garubhaṇḍaṃ hoti. Sacepi rājarājamahāmattādayo ekappahāreneva mañcasataṃ vā mañcasahassaṃ vā denti, sabbe kappiyamañcā sampaṭicchitabbā, sampaṭicchitvā vuḍḍhapaṭipāṭiyā ‘‘saṅghikaparibhogena paribhuñjathā’’ti dātabbā, puggalikavasena na dātabbā. Atirekamañce bhaṇḍāgārādīsu paññapetvā pattacīvaraṃ nikkhipitumpi vaṭṭati.
ಬಹಿಸೀಮಾಯ ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದೇಮಾ’’ತಿ ದಿನ್ನಮಞ್ಚೋ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನೇ ದಾತಬ್ಬೋ। ತತ್ಥ ಚೇ ಬಹೂ ಮಞ್ಚಾ ಹೋನ್ತಿ, ಮಞ್ಚೇನ ಕಮ್ಮಂ ನತ್ಥಿ, ಯಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನೇ ಕಮ್ಮಂ ಅತ್ಥಿ, ತತ್ಥ ‘‘ಸಙ್ಘಿಕಪರಿಭೋಗೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’’ತಿ ದಾತಬ್ಬೋ। ಮಹಗ್ಘೇನ ಸತಗ್ಘನಕೇನ, ಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಕೇನ ವಾ ಮಞ್ಚೇನ ಅಞ್ಞಂ ಮಞ್ಚಸತಂ ಲಭತಿ, ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ನ ಕೇವಲಂ ಮಞ್ಚೇನ ಮಞ್ಚೋಯೇವ, ಆರಾಮಆರಾಮವತ್ಥುವಿಹಾರವಿಹಾರವತ್ಥುಪೀಠಭಿಸಿಬಿಮ್ಬೋಹನಾನಿಪಿ ಪರಿವತ್ತೇತುಂ ವಟ್ಟನ್ತಿ। ಏಸ ನಯೋ ಪೀಠಭಿಸಿಬಿಮ್ಬೋಹನೇಸುಪಿ ಏತೇಸು ಹಿ ಕಪ್ಪಿಯಾಕಪ್ಪಿಯಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ। ತತ್ಥ ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಕಪ್ಪಿಯಂ ಸಙ್ಘಿಕಪರಿಭೋಗೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ। ಅಕಪ್ಪಿಯಂ ವಾ ಮಹಗ್ಘಂ ಕಪ್ಪಿಯಂ ವಾ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ವುತ್ತವತ್ಥೂನಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾನಿ, ಅಗರುಭಣ್ಡುಪಗಂ ಪನ ಭಿಸಿಬಿಮ್ಬೋಹನಂ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ।
Bahisīmāya ‘‘saṅghassa demā’’ti dinnamañco saṅghattherassa vasanaṭṭhāne dātabbo. Tattha ce bahū mañcā honti, mañcena kammaṃ natthi, yassa vasanaṭṭhāne kammaṃ atthi, tattha ‘‘saṅghikaparibhogena paribhuñjathā’’ti dātabbo. Mahagghena satagghanakena, sahassagghanakena vā mañcena aññaṃ mañcasataṃ labhati, parivattetvā gahetabbaṃ. Na kevalaṃ mañcena mañcoyeva, ārāmaārāmavatthuvihāravihāravatthupīṭhabhisibimbohanānipi parivattetuṃ vaṭṭanti. Esa nayo pīṭhabhisibimbohanesupi etesu hi kappiyākappiyaṃ vuttanayameva. Tattha akappiyaṃ na paribhuñjitabbaṃ, kappiyaṃ saṅghikaparibhogena paribhuñjitabbaṃ. Akappiyaṃ vā mahagghaṃ kappiyaṃ vā parivattetvā vuttavatthūni gahetabbāni, agarubhaṇḍupagaṃ pana bhisibimbohanaṃ nāma natthīti.
೨೮೯೮. ಭಿಕ್ಖು ಅಧೋತೇನ ಪಾದೇನ, ಅಲ್ಲಪಾದೇನ ವಾ ಸೇನಾಸನಂ ನಕ್ಕಮೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಸಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ, ಆಸನ್ತಿ ಚಾತಿ ಸಯನಾಸನಂ, ಪರಿಕಮ್ಮಕತಭೂಮತ್ಥರಣಾದಿ। ಅಲ್ಲಪಾದೇನ ವಾತಿ ಯೇನ ಅಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇ ಉದಕಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಏವರೂಪೇನ ತಿನ್ತಪಾದೇನ। ಯಥಾಹ – ‘‘ಅಲ್ಲೇಹಿ ಪಾದೇಹೀತಿ ಯೇಹಿ ಅಕ್ಕನ್ತಟ್ಠಾನೇ ಉದಕಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಏವರೂಪೇಹಿ ಪಾದೇಹಿ ಪರಿಭಣ್ಡಕತಭೂಮಿ ವಾ ಸೇನಾಸನಂ ವಾ ನ ಅಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಪನ ಉದಕಸಿನೇಹಮತ್ತಮೇವ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ನ ಉದಕಂ, ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೪)। ಸಉಪಾಹನೋತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಧೋತಪಾದಕ’’ನ್ತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ। ಪಾದೇ ಪಟಿಮುಕ್ಕಾಹಿ ಉಪಾಹನಾಹಿ ಸಉಪಾಹನೋ ಭಿಕ್ಖು ಧೋತಪಾದಕಂ ಧೋತಪಾದೇಹಿ ಅಕ್ಕಮಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನಂ ತಥೇವ ನ ಅಕ್ಕಮೇತಿ ಯೋಜನಾ।
2898. Bhikkhu adhotena pādena, allapādena vā senāsanaṃ nakkameti sambandho. Sayanti ettha, āsanti cāti sayanāsanaṃ, parikammakatabhūmattharaṇādi. Allapādena vāti yena akkantaṭṭhāne udakaṃ paññāyati, evarūpena tintapādena. Yathāha – ‘‘allehi pādehīti yehi akkantaṭṭhāne udakaṃ paññāyati, evarūpehi pādehi paribhaṇḍakatabhūmi vā senāsanaṃ vā na akkamitabbaṃ. Sace pana udakasinehamattameva paññāyati, na udakaṃ, vaṭṭatī’’ti (cūḷava. aṭṭha. 324). Saupāhanoti ettha ‘‘dhotapādaka’’nti vattabbaṃ. Pāde paṭimukkāhi upāhanāhi saupāhano bhikkhu dhotapādakaṃ dhotapādehi akkamitabbaṭṭhānaṃ tatheva na akkameti yojanā.
೨೮೯೯. ಪರಿಕಮ್ಮಕತಾಯಾತಿ ಸುಧಾದಿಪರಿಕಮ್ಮಕತಾಯ। ನಿಟ್ಠುಭನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಖೇಳಂ ಪಾತೇನ್ತಸ್ಸ। ಪರಿಕಮ್ಮಕತಂ ಭಿತ್ತಿನ್ತಿ ಸೇತಭಿತ್ತಿಂ ವಾ ಚಿತ್ತಕಮ್ಮಕತಂ ವಾ ಭಿತ್ತಿಂ। ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಭಿತ್ತಿಮೇವ, ದ್ವಾರಮ್ಪಿ ವಾತಪಾನಮ್ಪಿ ಅಪಸ್ಸೇನಫಲಕಮ್ಪಿ ಪಾಸಾಣತ್ಥಮ್ಭಮ್ಪಿ ರುಕ್ಖತ್ಥಮ್ಭಮ್ಪಿ ಚೀವರೇನ ವಾ ಕೇನಚಿ ವಾ ಅಪ್ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಪಸ್ಸಯಿತುಂ ನ ಲಭತಿಯೇವ। ‘‘ದ್ವಾರವಾತಪಾನಾದಯೋ ಪನ ಅಪರಿಕಮ್ಮಕತಾಪಿ ಅಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ನ ಅಪಸ್ಸಯಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ ಗಣ್ಠಿಪದೇ ವುತ್ತಂ।
2899.Parikammakatāyāti sudhādiparikammakatāya. Niṭṭhubhantassāti kheḷaṃ pātentassa. Parikammakataṃ bhittinti setabhittiṃ vā cittakammakataṃ vā bhittiṃ. Na kevalañca bhittimeva, dvārampi vātapānampi apassenaphalakampi pāsāṇatthambhampi rukkhatthambhampi cīvarena vā kenaci vā appaṭicchādetvā apassayituṃ na labhatiyeva. ‘‘Dvāravātapānādayo pana aparikammakatāpi apaṭicchādetvā na apassayitabbā’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ.
೨೯೦೧. ನಿದ್ದಾಯತೋ ತಸ್ಸ ಕೋಚಿ ಸರೀರಾವಯವೋ ಪಚ್ಚತ್ಥರಣೇ ಸಙ್ಕುಟಿತೇ ಸಹಸಾ ಯದಿ ಮಞ್ಚಂ ಫುಸತಿ, ದುಕ್ಕಟನ್ತಿ ಯೋಜನಾ।
2901. Niddāyato tassa koci sarīrāvayavo paccattharaṇe saṅkuṭite sahasā yadi mañcaṃ phusati, dukkaṭanti yojanā.
೨೯೦೨. ಲೋಮೇಸು ಮಞ್ಚಂ ಫುಸನ್ತೇಸು। ಹತ್ಥಪಾದಾನಂ ತಲೇನ ಅಕ್ಕಮಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ಮಞ್ಚಪೀಠಂ ನೀಹರನ್ತಸ್ಸ ಕಾಯೇ ಪಟಿಹಞ್ಞತಿ, ಅನಾಪತ್ತಿ।
2902.Lomesu mañcaṃ phusantesu. Hatthapādānaṃ talena akkamituṃ vaṭṭatīti yojanā. Mañcapīṭhaṃ nīharantassa kāye paṭihaññati, anāpatti.
‘‘ದಾಯಕೇಹಿ ‘ಕಾಯೇನ ಫುಸಿತ್ವಾ ಯಥಾಸುಖಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಥಾ’ತಿ ದಿನ್ನಸೇನಾಸನಂ, ಮಞ್ಚಪೀಠಾದಿಞ್ಚ ದಾಯಕೇನ ವುತ್ತನಿಯಾಮೇನ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ದೋಸೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಮಾತಿಕಟ್ಠಕಥಾಯ ಸೀಹಳಗಣ್ಠಿಪದೇ ವುತ್ತತ್ತಾ ತಥಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಅನಾಪತ್ತಿ। ‘‘ಇಮಂ ಮಞ್ಚಪೀಠಾದಿಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಗರುಭಣ್ಡಂ ಹೋತಿ, ನ ಭಾಜೇತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪರಾಮಟ್ಠತ್ತಾ। ‘‘ಇಮಂ ಮಞ್ಚಪೀಠಾದಿಂ ಭದನ್ತಾನಂ ವಸ್ಸಗ್ಗೇನ ಗಣ್ಹಿತುಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಸತಿಪಿ ಗರುಭಣ್ಡಭಾವೇ ಕಪ್ಪಿಯವತ್ಥುಂ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹಿತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಅಕಪ್ಪಿಯಭಣ್ಡಮೇವ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಗಹೇತುಂ ನ ಲಬ್ಭತಿ। ‘‘ಇಮಂ ಮಞ್ಚಪೀಠಂ ವಸ್ಸಗ್ಗೇನ ಗಹೇತುಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ವಸ್ಸಗ್ಗೇನ ಭಾಜೇತ್ವಾ ಗಹೇತಬ್ಬಂ ವಸ್ಸಗ್ಗೇನ ಭಾಜನಂ ಪಠಮಂ ವತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪರಾಮಟ್ಠತ್ತಾ। ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಇಮಂ ಮಞ್ಚಪೀಠಂ ವಸ್ಸಗ್ಗೇನ ಗಣ್ಹಿತುಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ಪನ ಗರುಭಣ್ಡಂ ಹೋತಿ ಪಠಮಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪರಾಮಟ್ಠತ್ತಾತಿ ಅಯಮ್ಪಿ ವಿಸೇಸೋ ಮಾತಿಕಟ್ಠಕಥಾ ಗಣ್ಠಿಪದೇಯೇವ ವುತ್ತೋ।
‘‘Dāyakehi ‘kāyena phusitvā yathāsukhaṃ paribhuñjathā’ti dinnasenāsanaṃ, mañcapīṭhādiñca dāyakena vuttaniyāmena paribhuñjantassa doso natthī’’ti mātikaṭṭhakathāya sīhaḷagaṇṭhipade vuttattā tathā paribhuñjantassa anāpatti. ‘‘Imaṃ mañcapīṭhādiṃ saṅghassa dammī’’ti vutte garubhaṇḍaṃ hoti, na bhājetabbaṃ saṅghassa parāmaṭṭhattā. ‘‘Imaṃ mañcapīṭhādiṃ bhadantānaṃ vassaggena gaṇhituṃ dammī’’ti vutte satipi garubhaṇḍabhāve kappiyavatthuṃ bhājetvā gaṇhituṃ vaṭṭati, akappiyabhaṇḍameva bhājetvā gahetuṃ na labbhati. ‘‘Imaṃ mañcapīṭhaṃ vassaggena gahetuṃ saṅghassa dammī’’ti vutte vassaggena bhājetvā gahetabbaṃ vassaggena bhājanaṃ paṭhamaṃ vatvā pacchā saṅghassa parāmaṭṭhattā. ‘‘Saṅghassa imaṃ mañcapīṭhaṃ vassaggena gaṇhituṃ dammī’’ti vutte pana garubhaṇḍaṃ hoti paṭhamaṃ saṅghassa parāmaṭṭhattāti ayampi viseso mātikaṭṭhakathā gaṇṭhipadeyeva vutto.
೨೯೦೩-೪. ಉದ್ದೇಸಭತ್ತವಿನಿಚ್ಛಯೇಕದೇಸಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಕೋ’’ತಿಆದಿ। ಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಕೋ ಸಚೀವರೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಅವಸ್ಸಿಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪತ್ತೋ, ತಸ್ಮಿಂ ವಿಹಾರೇ ಚ ‘‘ಏವರೂಪೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಅವಸ್ಸಿಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪತ್ತೋ’’ತಿ ಲಿಖಿತ್ವಾ ಠಪಿತೋಪಿ ಚ ಹೋತಿ, ತತೋ ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸಾನಮಚ್ಚಯೇ ತಾದಿಸೋ ಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಕೋ ಸಚೀವರೋ ಕೋಚಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಸಚೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಬುಧೋ ವಿನಿಚ್ಛಯಕುಸಲೋ ಭಿಕ್ಖು ಅವಸ್ಸಿಕಟ್ಠಿತಿಕಾಯ ಅದತ್ವಾ ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸಿಕಟ್ಠಿತಿಕಾಯ ದದೇಯ್ಯಾತಿ ಯೋಜನಾ।
2903-4. Uddesabhattavinicchayekadesaṃ dassetumāha ‘‘sahassagghanako’’tiādi. Sahassagghanako sacīvaro piṇḍapāto avassikaṃ bhikkhuṃ patto, tasmiṃ vihāre ca ‘‘evarūpo piṇḍapāto avassikaṃ bhikkhuṃ patto’’ti likhitvā ṭhapitopi ca hoti, tato saṭṭhivassānamaccaye tādiso sahassagghanako sacīvaro koci piṇḍapāto sace uppanno hoti, taṃ piṇḍapātaṃ budho vinicchayakusalo bhikkhu avassikaṭṭhitikāya adatvā saṭṭhivassikaṭṭhitikāya dadeyyāti yojanā.
೨೯೦೫. ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾತಿ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಕಾಲೇ ಅತ್ತನೋ ವಸ್ಸಗ್ಗೇನ ಪತ್ತಂ ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ। ಜಾತೋ ಚೇ ಸಾಮಣೇರಕೋತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪಚ್ಚಕ್ಖಾನಾದಿವಸೇನ ಸಚೇ ಸಾಮಣೇರೋ ಜಾತೋ। ತನ್ತಿ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನಕಾಲೇ ಗಹಿತಂ ತದೇವ ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಂ। ಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ಪಾಳಿಯಾತಿ ಸಾಮಣೇರಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತಂ ಪಚ್ಛಾ ಗಹೇತುಂ ಲಭತಿ।
2905.Uddesabhattaṃ bhuñjitvāti upasampannakāle attano vassaggena pattaṃ uddesabhattaṃ paribhuñjitvā. Jāto ce sāmaṇerakoti sikkhāpaccakkhānādivasena sace sāmaṇero jāto. Tanti upasampannakāle gahitaṃ tadeva uddesabhattaṃ. Sāmaṇerassa pāḷiyāti sāmaṇerapaṭipāṭiyā attano pattaṃ pacchā gahetuṃ labhati.
೨೯೦೬. ಯೋ ಸಾಮಣೇರೋ ಸಮ್ಪುಣ್ಣವೀಸತಿವಸ್ಸೋ ‘‘ಸ್ವೇ ಉದ್ದೇಸಂ ಲಭಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋ, ಅಜ್ಜ ಸೋ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಠಿತಿಕಾ ಅತೀತಾ ಸಿಯಾತಿ ಯೋಜನಾ, ಸ್ವೇ ಪಾಪೇತಬ್ಬಾ ಸಾಮಣೇರಟ್ಠಿತಿಕಾ ಅಜ್ಜ ಉಪಸಮ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ, ತಂ ಭತ್ತಂ ನ ಲಭತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ।
2906.Yo sāmaṇero sampuṇṇavīsativasso ‘‘sve uddesaṃ labhissatī’’ti vattabbo, ajja so upasampanno hoti, ṭhitikā atītā siyāti yojanā, sve pāpetabbā sāmaṇeraṭṭhitikā ajja upasampannattā atikkantā hotīti attho, taṃ bhattaṃ na labhatīti vuttaṃ hoti.
೨೯೦೭. ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಾನನ್ತರಂ ಸಲಾಕಭತ್ತಂ ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ‘‘ಸಚೇ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ। ಸಚೇ ಸಲಾಕಾ ಲದ್ಧಾ, ತಂದಿನೇ ಭತ್ತಂ ನ ಲದ್ಧಂ, ಪುನದಿನೇ ತಸ್ಸ ಭತ್ತಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ನ ಸಂಸಯೋ ‘‘ಗಹೇತಬ್ಬಂ ನು ಖೋ, ನ ಗಹೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಸಂಸಯೋ ನ ಕಾತಬ್ಬೋತಿ ಯೋಜನಾ।
2907. Uddesabhattānantaraṃ salākabhattaṃ dassetumāha ‘‘sace panā’’tiādi. Sace salākā laddhā, taṃdine bhattaṃ na laddhaṃ, punadine tassa bhattaṃ gahetabbaṃ, na saṃsayo ‘‘gahetabbaṃ nu kho, na gahetabba’’nti evaṃ saṃsayo na kātabboti yojanā.
೨೯೦೮. ಉತ್ತರಿ ಉತ್ತರಂ ಅತಿರೇಕಂ ಭಙ್ಗಂ ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಉತ್ತರಿಭಙ್ಗಂ, ತಸ್ಸ, ಅತಿರೇಕಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏಕಚರಸ್ಸಾತಿ ಏಕಚಾರಿಕಸ್ಸ। ಸಲಾಕಾಯೇವ ಸಲಾಕಿಕಾ।
2908. Uttari uttaraṃ atirekaṃ bhaṅgaṃ byañjanaṃ etassāti uttaribhaṅgaṃ, tassa, atirekabyañjanassāti attho. Ekacarassāti ekacārikassa. Salākāyeva salākikā.
೨೯೦೯. ಉತ್ತರಿಭಙ್ಗಮೇವ ಉತ್ತರಿಭಙ್ಗಕಂ।
2909. Uttaribhaṅgameva uttaribhaṅgakaṃ.
೨೯೧೦. ಯೇನ ಯೇನ ಹೀತಿ ಗಾಹಿತಸಲಾಕೇನ ಯೇನ ಯೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ। ಯಂ ಯನ್ತಿ ಭತ್ತಬ್ಯಞ್ಜನೇಸು ಯಂ ಯಂ ಭತ್ತಂ ವಾ ಯಂ ಯಂ ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ವಾ।
2910.Yena yena hīti gāhitasalākena yena yena bhikkhunā. Yaṃ yanti bhattabyañjanesu yaṃ yaṃ bhattaṃ vā yaṃ yaṃ byañjanaṃ vā.
೨೯೧೧. ಸಙ್ಘುದ್ದೇಸಾದಿಕನ್ತಿ ಸಙ್ಘಭತ್ತಉದ್ದೇಸಭತ್ತಾದಿಕಂ। ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ನಿಮನ್ತನಂ, ಸಲಾಕಂ, ಪಕ್ಖಿಕಂ, ಉಪೋಸಥಿಕಂ, ಪಾಟಿಪದಿಕನ್ತಿ ಪಞ್ಚ ಭತ್ತಾನಿ ಗಹಿತಾನಿ।
2911.Saṅghuddesādikanti saṅghabhattauddesabhattādikaṃ. Ādi-saddena nimantanaṃ, salākaṃ, pakkhikaṃ, uposathikaṃ, pāṭipadikanti pañca bhattāni gahitāni.
ತತ್ಥ ಸಬ್ಬಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಸಙ್ಘಭತ್ತಂ ನಾಮ। ‘‘ಸಙ್ಘತೋ ಏತ್ತಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಉದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ದೇಥಾ’’ತಿಆದಿನಾ ವತ್ವಾ ದಿನ್ನಂ ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಂ। ‘‘ಸಙ್ಘತೋ ಏತ್ತಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಥಾ’’ತಿಆದಿನಾ ವತ್ವಾ ದಿನ್ನಂ ನಿಮನ್ತನಂ ನಾಮ। ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ನಾಮೇನ ಸಲಾಕಗಾಹಕಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ದಿನ್ನಂ ಸಲಾಕಭತ್ತಂ ನಾಮ। ಚಾತುದ್ದಸಿಯಂ ದಿನ್ನಂ ಪಕ್ಖಿಕಂ। ಉಪೋಸಥೇ ದಿನ್ನಂ ಉಪೋಸಥಿಕಂ। ಪಾಟಿಪದೇ ದಿನ್ನಂ ಪಾಟಿಪದಿಕಂ। ತಂತಂನಾಮೇನ ದಿನ್ನಮೇವ ತಥಾ ತಥಾ ವೋಹರೀಯತಿ। ಏತೇಸಂ ಪನ ವಿತ್ಥಾರಕಥಾ ‘‘ಅಭಿಲಕ್ಖಿತೇಸೂ’’ತಿಆದಿನಾ (ಚೂಳವ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೨೫ ಪಕ್ಖಿಕಭತ್ತಾದಿಕಥಾ) ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತನಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ಆಗನ್ತುಕಾದೀತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಗಮಿಕಭತ್ತಂ, ಗಿಲಾನಭತ್ತಂ, ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕಭತ್ತನ್ತಿ ತೀಣಿ ಗಹಿತಾನಿ। ಆಗನ್ತುಕಾನಂ ದಿನ್ನಂ ಭತ್ತಂ ಆಗನ್ತುಕಭತ್ತಂ। ಏಸೇವ ನಯೋ ಸೇಸೇಸು।
Tattha sabbasaṅghassa dinnaṃ saṅghabhattaṃ nāma. ‘‘Saṅghato ettake bhikkhū uddisitvā dethā’’tiādinā vatvā dinnaṃ uddesabhattaṃ. ‘‘Saṅghato ettakānaṃ bhikkhūnaṃ bhattaṃ gaṇhathā’’tiādinā vatvā dinnaṃ nimantanaṃ nāma. Attano attano nāmena salākagāhakānaṃ bhikkhūnaṃ dinnaṃ salākabhattaṃ nāma. Cātuddasiyaṃ dinnaṃ pakkhikaṃ. Uposathe dinnaṃ uposathikaṃ. Pāṭipade dinnaṃ pāṭipadikaṃ. Taṃtaṃnāmena dinnameva tathā tathā voharīyati. Etesaṃ pana vitthārakathā ‘‘abhilakkhitesū’’tiādinā (cūḷava. aṭṭha. 325 pakkhikabhattādikathā) aṭṭhakathāyaṃ vuttanayena veditabbā. Āgantukādīti ettha ādi-saddena gamikabhattaṃ, gilānabhattaṃ, gilānupaṭṭhākabhattanti tīṇi gahitāni. Āgantukānaṃ dinnaṃ bhattaṃ āgantukabhattaṃ. Eseva nayo sesesu.
೨೯೧೨. ವಿಹಾರನ್ತಿ ವಿಹಾರಭತ್ತಂ ಉತ್ತರಪದಲೋಪೇನ, ವಿಹಾರೇ ತತ್ರುಪ್ಪಾದಭತ್ತಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ। ವಾರಭತ್ತನ್ತಿ ದುಬ್ಭಿಕ್ಖಸಮಯೇ ‘‘ವಾರೇನ ಭಿಕ್ಖೂ ಜಗ್ಗಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಧುರಗೇಹತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದಿನ್ನಂ। ನಿಚ್ಚನ್ತಿ ನಿಚ್ಚಭತ್ತಂ ಉತ್ತರಪದಲೋಪೇನ, ತಞ್ಚ ತಥಾ ವತ್ವಾವ ದಿನ್ನಂ। ಕುಟಿಭತ್ತಂ ನಾಮ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆವಾಸಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸೇನಾಸನವಾಸಿನೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹನ್ತೂ’’ತಿ ದಿನ್ನಂ। ಪನ್ನರಸವಿಧಂ ಸಬ್ಬಮೇವ ಭತ್ತಂ ಇಧ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸೇನಾಸನಕ್ಖನ್ಧಕೇ ಉದ್ದಿಟ್ಠಂ ಕಥಿತಂ। ಏತೇಸಂ ವಿತ್ಥಾರವಿನಿಚ್ಛಯೋ ಅತ್ಥಿಕೇಹಿ ಸಮನ್ತಪಾಸಾದಿಕಾಯ ಗಹೇತಬ್ಬೋ।
2912.Vihāranti vihārabhattaṃ uttarapadalopena, vihāre tatruppādabhattassetaṃ adhivacanaṃ. Vārabhattanti dubbhikkhasamaye ‘‘vārena bhikkhū jaggissāmā’’ti dhuragehato paṭṭhāya dinnaṃ. Niccanti niccabhattaṃ uttarapadalopena, tañca tathā vatvāva dinnaṃ. Kuṭibhattaṃ nāma saṅghassa āvāsaṃ katvā ‘‘amhākaṃ senāsanavāsino amhākaṃ bhattaṃ gaṇhantū’’ti dinnaṃ. Pannarasavidhaṃ sabbameva bhattaṃ idha imasmiṃ senāsanakkhandhake uddiṭṭhaṃ kathitaṃ. Etesaṃ vitthāravinicchayo atthikehi samantapāsādikāya gahetabbo.
೨೯೧೩. ಪಚ್ಚಯಭಾಜನೇ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಮಹಾದೀನವತ್ತಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನೇವ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಪಚ್ಚಯಭಾಜನಕಂ ಅನುಸಾಸನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಪಾಳಿ’’ನ್ತಿಆದಿ।
2913. Paccayabhājane micchāpaṭipattiyā mahādīnavattā appamatteneva paṭipajjitabbanti paccayabhājanakaṃ anusāsanto āha ‘‘pāḷi’’ntiādi.
ಸೇನಾಸನಕ್ಖನ್ಧಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ।
Senāsanakkhandhakakathāvaṇṇanā.
