| Library / Tipiṭaka / ติปิฎก • Tipiṭaka / วินยวินิจฺฉย-อุตฺตรวินิจฺฉย • Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya |
เสขิยกถา
Sekhiyakathā
๑๘๗๐.
1870.
โย อนาทริเยเนว, ปุรโต ปจฺฉโตปิ วา;
Yo anādariyeneva, purato pacchatopi vā;
โอลเมฺพตฺวา นิวาเสยฺย, ตสฺส จาปตฺติ ทุกฺกฎํฯ
Olambetvā nivāseyya, tassa cāpatti dukkaṭaṃ.
๑๘๗๑.
1871.
หตฺถิโสณฺฑาทิตุลฺยํ ตุ, นิวาเสนฺตสฺส ทุกฺกฎํ;
Hatthisoṇḍāditulyaṃ tu, nivāsentassa dukkaṭaṃ;
อาปตฺติภีรุนา นิจฺจํ, วตฺถพฺพํ ปริมณฺฑลํฯ
Āpattibhīrunā niccaṃ, vatthabbaṃ parimaṇḍalaṃ.
๑๘๗๒.
1872.
ชาณุมณฺฑลโต เหฎฺฐา, อฎฺฐงฺคุลปฺปมาณกํ;
Jāṇumaṇḍalato heṭṭhā, aṭṭhaṅgulappamāṇakaṃ;
โอตาเรตฺวา นิวตฺถพฺพํ, ตโต อูนํ น วฎฺฎติฯ
Otāretvā nivatthabbaṃ, tato ūnaṃ na vaṭṭati.
๑๘๗๓.
1873.
อสญฺจิจฺจาสติสฺสาปิ, อชานนฺตสฺส เกวลํ;
Asañciccāsatissāpi, ajānantassa kevalaṃ;
อนาปตฺติ คิลานสฺสา-ปทาสุมฺมตฺตกาทิโนฯ
Anāpatti gilānassā-padāsummattakādino.
ปริมณฺฑลกถาฯ
Parimaṇḍalakathā.
๑๘๗๔.
1874.
อุโภ โกเณ สมํ กตฺวา, สาทรํ ปริมณฺฑลํ;
Ubho koṇe samaṃ katvā, sādaraṃ parimaṇḍalaṃ;
กตฺวา ปารุปิตเพฺพวํ, อกโรนฺตสฺส ทุกฺกฎํฯ
Katvā pārupitabbevaṃ, akarontassa dukkaṭaṃ.
๑๘๗๕.
1875.
อวิเสเสน วุตฺตํ ตุ, อิทํ สิกฺขาปททฺวยํ;
Avisesena vuttaṃ tu, idaṃ sikkhāpadadvayaṃ;
ตสฺมา ฆเร วิหาเร วา, กตฺตพฺพํ ปริมณฺฑลํฯ
Tasmā ghare vihāre vā, kattabbaṃ parimaṇḍalaṃ.
ทุติยํฯ
Dutiyaṃ.
๑๘๗๖.
1876.
คณฺฐิกํ ปฎิมุญฺจิตฺวา, กตฺวา โกเณ อุโภ สมํ;
Gaṇṭhikaṃ paṭimuñcitvā, katvā koṇe ubho samaṃ;
ฉาเทตฺวา มณิพนฺธญฺจ, คนฺตพฺพํ คีวเมว จฯ
Chādetvā maṇibandhañca, gantabbaṃ gīvameva ca.
๑๘๗๗.
1877.
ตถา อกตฺวา ภิกฺขุสฺส, ชตฺตูนิปิ อุรมฺปิ จ;
Tathā akatvā bhikkhussa, jattūnipi urampi ca;
วิวริตฺวา ยถากามํ, คจฺฉโต โหติ ทุกฺกฎํฯ
Vivaritvā yathākāmaṃ, gacchato hoti dukkaṭaṃ.
ตติยํฯ
Tatiyaṃ.
๑๘๗๘.
1878.
คลวาฎกโต อุทฺธํ, สีสญฺจ มณิพนฺธโต;
Galavāṭakato uddhaṃ, sīsañca maṇibandhato;
หเตฺถ ปิณฺฑิกมํสมฺหา, เหฎฺฐา ปาเท อุโภปิ จฯ
Hatthe piṇḍikamaṃsamhā, heṭṭhā pāde ubhopi ca.
๑๘๗๙.
1879.
วิวริตฺวาวเสสญฺจ , ฉาเทตฺวา เจ นิสีทติ;
Vivaritvāvasesañca , chādetvā ce nisīdati;
โหติ โส สุปฺปฎิจฺฉโนฺน, โทโส วาสูปคสฺส นฯ
Hoti so suppaṭicchanno, doso vāsūpagassa na.
จตุตฺถํฯ
Catutthaṃ.
๑๘๘๐.
1880.
หตฺถํ วา ปน ปาทํ วา, อจาเลเนฺตน ภิกฺขุนา;
Hatthaṃ vā pana pādaṃ vā, acālentena bhikkhunā;
สุวินีเตน คนฺตพฺพํ, ฉเฎฺฐ นตฺถิ วิเสสตาฯ
Suvinītena gantabbaṃ, chaṭṭhe natthi visesatā.
ปญฺจมฉฎฺฐานิฯ
Pañcamachaṭṭhāni.
๑๘๘๑.
1881.
สตีมตาวิกาเรน, ยุคมตฺตญฺจ เปกฺขินา;
Satīmatāvikārena, yugamattañca pekkhinā;
สุสํวุเตน คนฺตพฺพํ, ภิกฺขุโนกฺขิตฺตจกฺขุนาฯ
Susaṃvutena gantabbaṃ, bhikkhunokkhittacakkhunā.
๑๘๘๒.
1882.
ยตฺถ กตฺถจิ หิ ฎฺฐาเน, เอกสฺมิํ อนฺตเร ฆเร;
Yattha katthaci hi ṭṭhāne, ekasmiṃ antare ghare;
ฐตฺวา ปริสฺสยาภาวํ, โอโลเกตุมฺปิ วฎฺฎติฯ
Ṭhatvā parissayābhāvaṃ, oloketumpi vaṭṭati.
๑๘๘๓.
1883.
โย อนาทริยํ กตฺวา, โอโลเกโนฺต ตหิํ ตหิํ;
Yo anādariyaṃ katvā, olokento tahiṃ tahiṃ;
สเจนฺตรฆเร ยาติ, ทุกฺกฎํ อฎฺฐมํ ตถาฯ
Sacentaraghare yāti, dukkaṭaṃ aṭṭhamaṃ tathā.
สตฺตมฎฺฐมานิฯ
Sattamaṭṭhamāni.
๑๘๘๔.
1884.
เอกโต อุภโต วาปิ, หุตฺวา อุกฺขิตฺตจีวโร;
Ekato ubhato vāpi, hutvā ukkhittacīvaro;
อินฺทขีลกโต อโนฺต, คจฺฉโต โหติ ทุกฺกฎํฯ
Indakhīlakato anto, gacchato hoti dukkaṭaṃ.
นวมํฯ
Navamaṃ.
๑๘๘๕.
1885.
ตถา นิสินฺนกาเลปิ, นีหรเนฺตน กุณฺฑิกํ;
Tathā nisinnakālepi, nīharantena kuṇḍikaṃ;
อนุกฺขิปิตฺวา ทาตพฺพา, โทโส วาสูปคสฺส นฯ
Anukkhipitvā dātabbā, doso vāsūpagassa na.
ทสมํฯ
Dasamaṃ.
ปฐโม วโคฺคฯ
Paṭhamo vaggo.
๑๘๘๖.
1886.
น วฎฺฎติ หสเนฺตน, คนฺตุเญฺจว นิสีทิตุํ;
Na vaṭṭati hasantena, gantuñceva nisīdituṃ;
วตฺถุสฺมิํ หสนียสฺมิํ, สิตมตฺตํ ตุ วฎฺฎติฯ
Vatthusmiṃ hasanīyasmiṃ, sitamattaṃ tu vaṭṭati.
ปฐมทุติยานิฯ
Paṭhamadutiyāni.
๑๘๘๗.
1887.
อปฺปสเทฺทน คนฺตพฺพํ, จตุเตฺถปิ อยํ นโย;
Appasaddena gantabbaṃ, catutthepi ayaṃ nayo;
มหาสทฺทํ กโรนฺตสฺส, อุภยตฺถาปิ ทุกฺกฎํฯ
Mahāsaddaṃ karontassa, ubhayatthāpi dukkaṭaṃ.
ตติยจตุตฺถานิฯ
Tatiyacatutthāni.
๑๘๘๘.
1888.
กายปฺปจาลกํ กตฺวา, พาหุสีสปฺปจาลกํ;
Kāyappacālakaṃ katvā, bāhusīsappacālakaṃ;
คจฺฉโต ทุกฺกฎํ โหติ, ตเถว จ นิสีทโตฯ
Gacchato dukkaṭaṃ hoti, tatheva ca nisīdato.
๑๘๘๙.
1889.
กายํ พาหุญฺจ สีสญฺจ, ปคฺคเหตฺวา อุชุํ ปน;
Kāyaṃ bāhuñca sīsañca, paggahetvā ujuṃ pana;
คนฺตพฺพมาสิตพฺพญฺจ, สเมนิริยาปเถน ตุฯ
Gantabbamāsitabbañca, sameniriyāpathena tu.
๑๘๙๐.
1890.
นิสีทเนน ยุเตฺตสุ, ตีสุ วาสูปคสฺส หิ;
Nisīdanena yuttesu, tīsu vāsūpagassa hi;
อนาปตฺตีติ ญาตพฺพํ, วิญฺญุนา วินยญฺญุนาฯ
Anāpattīti ñātabbaṃ, viññunā vinayaññunā.
ทุติโย วโคฺคฯ
Dutiyo vaggo.
๑๘๙๑.
1891.
ขมฺภํ กตฺวา สสีสํ วา, ปารุปิตฺวาน คจฺฉโต;
Khambhaṃ katvā sasīsaṃ vā, pārupitvāna gacchato;
ทุกฺกฎํ มุนินา วุตฺตํ, ตถา อุกฺกุฎิกาย วาฯ
Dukkaṭaṃ muninā vuttaṃ, tathā ukkuṭikāya vā.
๑๘๙๒.
1892.
หตฺถปลฺลตฺถิกายาปิ, ทุสฺสปลฺลตฺถิกาย วา;
Hatthapallatthikāyāpi, dussapallatthikāya vā;
ตสฺสนฺตรฆเร โหติ, นิสีทนฺตสฺส ทุกฺกฎํฯ
Tassantaraghare hoti, nisīdantassa dukkaṭaṃ.
๑๘๙๓.
1893.
ทุติเย จ จตุเตฺถ จ, ฉเฎฺฐ วาสูปคสฺส ตุ;
Dutiye ca catutthe ca, chaṭṭhe vāsūpagassa tu;
อนาปตฺตีติ สารุปฺปา, ฉพฺพีสติ ปกาสิตาฯ
Anāpattīti sāruppā, chabbīsati pakāsitā.
ฉฎฺฐํฯ
Chaṭṭhaṃ.
๑๘๙๔.
1894.
สกฺกจฺจํ สติยุเตฺตน, ภิกฺขุนา ปตฺตสญฺญินา;
Sakkaccaṃ satiyuttena, bhikkhunā pattasaññinā;
ปิณฺฑปาโต คเหตโพฺพ, สมสูโปว วิญฺญุนาฯ
Piṇḍapāto gahetabbo, samasūpova viññunā.
๑๘๙๕.
1895.
สูโป ภตฺตจตุพฺภาโค, ‘‘สมสูโป’’ติ วุจฺจติ;
Sūpo bhattacatubbhāgo, ‘‘samasūpo’’ti vuccati;
มุคฺคมาสกุลตฺถานํ, สูโป ‘‘สูโป’’ติ วุจฺจติฯ
Muggamāsakulatthānaṃ, sūpo ‘‘sūpo’’ti vuccati.
๑๘๙๖.
1896.
อนาปตฺติ อสญฺจิจฺจ, คิลานสฺส รเสรเส;
Anāpatti asañcicca, gilānassa raserase;
ตเถว ญาตกาทีนํ, อญฺญตฺถาย ธเนน วาฯ
Tatheva ñātakādīnaṃ, aññatthāya dhanena vā.
สตฺตมฎฺฐมนวมานิฯ
Sattamaṭṭhamanavamāni.
๑๘๙๗.
1897.
อโนฺตเลขาปมาเณน , ปตฺตสฺส มุขวฎฺฎิยา;
Antolekhāpamāṇena , pattassa mukhavaṭṭiyā;
ปูริโตว คเหตโพฺพ, อธิฎฺฐานูปคสฺส ตุฯ
Pūritova gahetabbo, adhiṭṭhānūpagassa tu.
๑๘๙๘.
1898.
ตตฺถ ถูปีกตํ กตฺวา, คณฺหโต ยาวกาลิกํ;
Tattha thūpīkataṃ katvā, gaṇhato yāvakālikaṃ;
ยํ กิญฺจิ ปน ภิกฺขุสฺส, โหติ อาปตฺติ ทุกฺกฎํฯ
Yaṃ kiñci pana bhikkhussa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
๑๘๙๙.
1899.
อธิฎฺฐานูปเค ปเตฺต, กาลิกตฺตยเมว จ;
Adhiṭṭhānūpage patte, kālikattayameva ca;
เสเส ถูปีกตํ สพฺพํ, วฎฺฎเตว น สํสโยฯ
Sese thūpīkataṃ sabbaṃ, vaṭṭateva na saṃsayo.
๑๙๐๐.
1900.
ทฺวีสุ ปเตฺตสุ ภตฺตํ ตุ, คเหตฺวา ปตฺตเมกกํ;
Dvīsu pattesu bhattaṃ tu, gahetvā pattamekakaṃ;
ปูเรตฺวา ยทิ เปเสติ, ภิกฺขูนํ ปน วฎฺฎติฯ
Pūretvā yadi peseti, bhikkhūnaṃ pana vaṭṭati.
๑๙๐๑.
1901.
ปเตฺต ปกฺขิปฺปมานํ ยํ, อุจฺฉุขณฺฑผลาทิกํ;
Patte pakkhippamānaṃ yaṃ, ucchukhaṇḍaphalādikaṃ;
โอโรหติ สเจ เหฎฺฐา, น ตํ ถูปีกตํ สิยาฯ
Orohati sace heṭṭhā, na taṃ thūpīkataṃ siyā.
๑๙๐๒.
1902.
ปุปฺผตโกฺกลกาทีนํ, ฐเปตฺวา เจ วฎํสกํ;
Pupphatakkolakādīnaṃ, ṭhapetvā ce vaṭaṃsakaṃ;
ทินฺนํ อยาวกาลิตฺตา, น ตํ ถูปีกตํ สิยาฯ
Dinnaṃ ayāvakālittā, na taṃ thūpīkataṃ siyā.
๑๙๐๓.
1903.
วฎํสกํ ตุ ปูวสฺส, ฐเปตฺวา โอทโนปริ;
Vaṭaṃsakaṃ tu pūvassa, ṭhapetvā odanopari;
ปิณฺฑปาตํ สเจ เทนฺติ, อิทํ ถูปีกตํ สิยาฯ
Piṇḍapātaṃ sace denti, idaṃ thūpīkataṃ siyā.
๑๙๐๔.
1904.
ภตฺตสฺสูปริ ปณฺณํ วา, ถาลกํ วาปิ กิญฺจิปิ;
Bhattassūpari paṇṇaṃ vā, thālakaṃ vāpi kiñcipi;
ฐเปตฺวา ปริปูเรตฺวา, สเจ คณฺหาติ วฎฺฎติฯ
Ṭhapetvā paripūretvā, sace gaṇhāti vaṭṭati.
๑๙๐๕.
1905.
ปฎิคฺคเหตุเมวสฺส, ตํ ตุ สพฺพํ น วฎฺฎติ;
Paṭiggahetumevassa, taṃ tu sabbaṃ na vaṭṭati;
คหิตํ สุคหิตํ, ปจฺฉา, ภุญฺชิตพฺพํ ยถาสุขํฯ
Gahitaṃ sugahitaṃ, pacchā, bhuñjitabbaṃ yathāsukhaṃ.
ตติโย วโคฺคฯ
Tatiyo vaggo.
๑๙๐๖.
1906.
ปฐมํ ทุติยํ วุตฺต-นยํ ตุ ตติเย ปน;
Paṭhamaṃ dutiyaṃ vutta-nayaṃ tu tatiye pana;
อุปโรธิมทเสฺสตฺวา, โภตฺตพฺพํ ปฎิปาฎิยาฯ
Uparodhimadassetvā, bhottabbaṃ paṭipāṭiyā.
๑๙๐๗.
1907.
อเญฺญสํ อตฺตโน ภตฺตํ, อากิรํ ปน ภาชเน;
Aññesaṃ attano bhattaṃ, ākiraṃ pana bhājane;
นโตฺถมสติ เจ โทโส, ตถา อุตฺตริภงฺคกํฯ
Natthomasati ce doso, tathā uttaribhaṅgakaṃ.
ตติยํฯ
Tatiyaṃ.
๑๙๐๘.
1908.
จตุเตฺถ ยํ ตุ วตฺตพฺพํ, วุตฺตํ ปุเพฺพ อเสสโต;
Catutthe yaṃ tu vattabbaṃ, vuttaṃ pubbe asesato;
ปญฺจเม มตฺถกํ โทโส, มทฺทิตฺวา ปริภุญฺชโตฯ
Pañcame matthakaṃ doso, madditvā paribhuñjato.
๑๙๐๙.
1909.
อนาปตฺติ คิลานสฺส, ปริเตฺตปิ จ เสสเก;
Anāpatti gilānassa, parittepi ca sesake;
เอกโต ปน มทฺทิตฺวา, สํกฑฺฒิตฺวาน ภุญฺชโตฯ
Ekato pana madditvā, saṃkaḍḍhitvāna bhuñjato.
จตุตฺถปญฺจมานิฯ
Catutthapañcamāni.
๑๙๑๐.
1910.
โย ภิโยฺยกมฺยตาเหตุ, สูปํ วา พฺยญฺชนมฺปิ วา;
Yo bhiyyokamyatāhetu, sūpaṃ vā byañjanampi vā;
ปฎิจฺฉาเทยฺย ภเตฺตน, ตสฺส จาปตฺติ ทุกฺกฎํฯ
Paṭicchādeyya bhattena, tassa cāpatti dukkaṭaṃ.
ฉฎฺฐํฯ
Chaṭṭhaṃ.
๑๙๑๑.
1911.
วิญฺญตฺติยํ ตุ วตฺตพฺพํ, อปุพฺพํ นตฺถิ กิญฺจิปิ;
Viññattiyaṃ tu vattabbaṃ, apubbaṃ natthi kiñcipi;
อฎฺฐเม ปน อุชฺฌาเน, คิลาโนปิ น มุจฺจติฯ
Aṭṭhame pana ujjhāne, gilānopi na muccati.
๑๙๑๒.
1912.
‘‘ทสฺสามิ ทาเปสฺสามี’’ติ, โอโลเกนฺตสฺส ภิกฺขุโน;
‘‘Dassāmi dāpessāmī’’ti, olokentassa bhikkhuno;
อนาปตฺตีติ ญาตพฺพํ, น จ อุชฺฌานสญฺญิโนฯ
Anāpattīti ñātabbaṃ, na ca ujjhānasaññino.
อฎฺฐมํฯ
Aṭṭhamaṃ.
๑๙๑๓.
1913.
มหนฺตํ ปน โมรณฺฑํ, กุกฺกุฎณฺฑญฺจ ขุทฺทกํ;
Mahantaṃ pana moraṇḍaṃ, kukkuṭaṇḍañca khuddakaṃ;
เตสํ มชฺฌปฺปมาเณน, กตฺตโพฺพ กพโฬ ปนฯ
Tesaṃ majjhappamāṇena, kattabbo kabaḷo pana.
๑๙๑๔.
1914.
ขชฺชเก ปน สพฺพตฺถ, มูลขาทนิยาทิเก;
Khajjake pana sabbattha, mūlakhādaniyādike;
ผลาผเล อนาปตฺติ, คิลานุมฺมตฺตกาทิโนฯ
Phalāphale anāpatti, gilānummattakādino.
นวมํฯ
Navamaṃ.
๑๙๑๕.
1915.
อทีโฆ ปน กาตโพฺพ, อาโลโป ปริมณฺฑโล;
Adīgho pana kātabbo, ālopo parimaṇḍalo;
ขชฺชตุตฺตริภงฺคสฺมิํ, อนาปตฺติ ผลาผเลฯ
Khajjatuttaribhaṅgasmiṃ, anāpatti phalāphale.
ทสมํฯ
Dasamaṃ.
จตุโตฺถ วโคฺคฯ
Catuttho vaggo.
๑๙๑๖.
1916.
อนาหเฎ มุขทฺวารํ, อปฺปเตฺต กพเฬ ปน;
Anāhaṭe mukhadvāraṃ, appatte kabaḷe pana;
อตฺตโน จ มุขทฺวารํ, วิวรนฺตสฺส ทุกฺกฎํฯ
Attano ca mukhadvāraṃ, vivarantassa dukkaṭaṃ.
ปฐมํฯ
Paṭhamaṃ.
๑๙๑๗.
1917.
มุเข จ สกลํ หตฺถํ, ปกฺขิปนฺตสฺส ทุกฺกฎํ;
Mukhe ca sakalaṃ hatthaṃ, pakkhipantassa dukkaṭaṃ;
มุเข จ กพฬํ กตฺวา, กเถตุํ น จ วฎฺฎติฯ
Mukhe ca kabaḷaṃ katvā, kathetuṃ na ca vaṭṭati.
๑๙๑๘.
1918.
วจนํ ยตฺตเกนสฺส, ปริปุณฺณํ น โหติ หิ;
Vacanaṃ yattakenassa, paripuṇṇaṃ na hoti hi;
มุขสฺมิํตตฺตเก สเนฺต, พฺยาหรนฺตสฺส ทุกฺกฎํฯ
Mukhasmiṃtattake sante, byāharantassa dukkaṭaṃ.
๑๙๑๙.
1919.
มุเข หรีตกาทีนิ, ปกฺขิปิตฺวา กเถติ โย;
Mukhe harītakādīni, pakkhipitvā katheti yo;
วจนํ ปริปุณฺณํ เจ, กเถตุํ ปน วฎฺฎติฯ
Vacanaṃ paripuṇṇaṃ ce, kathetuṃ pana vaṭṭati.
ทุติยตติยานิฯ
Dutiyatatiyāni.
๑๙๒๐.
1920.
โย ปิณฺฑุเกฺขปกํ ภิกฺขุ, กพฬเจฺฉทกมฺปิ วา;
Yo piṇḍukkhepakaṃ bhikkhu, kabaḷacchedakampi vā;
มกฺกโฎ วิย คเณฺฑ วา, กตฺวา ภุเญฺชยฺย ทุกฺกฎํฯ
Makkaṭo viya gaṇḍe vā, katvā bhuñjeyya dukkaṭaṃ.
จตุตฺถปญฺจมฉฎฺฐานิฯ
Catutthapañcamachaṭṭhāni.
๑๙๒๑.
1921.
นิทฺธุนิตฺวาน หตฺถํ วา, ภตฺตํ สิตฺถาวการกํ;
Niddhunitvāna hatthaṃ vā, bhattaṃ sitthāvakārakaṃ;
ชิวฺหานิจฺฉารกํ วาปิ, ตถา ‘‘จปุ จปู’’ติ วาฯ
Jivhānicchārakaṃ vāpi, tathā ‘‘capu capū’’ti vā.
๑๙๒๒.
1922.
อนาทรวเสเนว, ภุญฺชโต โหติ ทุกฺกฎํ;
Anādaravaseneva, bhuñjato hoti dukkaṭaṃ;
สตฺตเม อฎฺฐเม นตฺถิ, โทโส กจวรุชฺฌเนฯ
Sattame aṭṭhame natthi, doso kacavarujjhane.
สตฺตมทสมานิฯ
Sattamadasamāni.
ปญฺจโม วโคฺคฯ
Pañcamo vaggo.
๑๙๒๓.
1923.
กตฺวา เอวํ น โภตฺตพฺพํ, สทฺทํ ‘‘สุรุ สุรู’’ติ จ;
Katvā evaṃ na bhottabbaṃ, saddaṃ ‘‘suru surū’’ti ca;
หตฺถนิเลฺลหกํ วาปิ, น จ วฎฺฎติ ภุญฺชิตุํฯ
Hatthanillehakaṃ vāpi, na ca vaṭṭati bhuñjituṃ.
๑๙๒๔.
1924.
ผาณิตํ ฆนยาคุํ วา, คเหตฺวา องฺคุลีหิ ตํ;
Phāṇitaṃ ghanayāguṃ vā, gahetvā aṅgulīhi taṃ;
มุเข องฺคุลิโย โภตฺตุํ, ปเวเสตฺวาปิ วฎฺฎติฯ
Mukhe aṅguliyo bhottuṃ, pavesetvāpi vaṭṭati.
๑๙๒๕.
1925.
น ปโตฺต เลหิตโพฺพว, เอกายงฺคุลิกาย วา;
Na patto lehitabbova, ekāyaṅgulikāya vā;
เอกโอโฎฺฐปิ ชิวฺหาย, น จ นิเลฺลหิตพฺพโกฯ
Ekaoṭṭhopi jivhāya, na ca nillehitabbako.
จตุตฺถํฯ
Catutthaṃ.
๑๙๒๖.
1926.
สามิเสน ตุ หเตฺถน, น จ ปานียถาลกํ;
Sāmisena tu hatthena, na ca pānīyathālakaṃ;
คเหตพฺพํ, ปฎิกฺขิตฺตํ, ปฎิกฺกูลวเสน หิฯ
Gahetabbaṃ, paṭikkhittaṃ, paṭikkūlavasena hi.
๑๙๒๗.
1927.
ปุคฺคลสฺส จ สงฺฆสฺส, คหฎฺฐสฺสตฺตโนปิ จ;
Puggalassa ca saṅghassa, gahaṭṭhassattanopi ca;
สนฺตโก ปน สโงฺข วา, สราวํ วาปิ ถาลกํฯ
Santako pana saṅkho vā, sarāvaṃ vāpi thālakaṃ.
๑๙๒๘.
1928.
ตสฺมา น จ คเหตพฺพํ, คณฺหโต โหติ ทุกฺกฎํ;
Tasmā na ca gahetabbaṃ, gaṇhato hoti dukkaṭaṃ;
อนามิเสน หเตฺถน, คหณํ ปน วฎฺฎติฯ
Anāmisena hatthena, gahaṇaṃ pana vaṭṭati.
ปญฺจมํฯ
Pañcamaṃ.
๑๙๒๙.
1929.
อุทฺธริตฺวาปิ ภินฺทิตฺวา, คเหตฺวา วา ปฎิคฺคเห;
Uddharitvāpi bhinditvā, gahetvā vā paṭiggahe;
นีหริตฺวา อนาปตฺติ, ฉเฑฺฑนฺตสฺส ฆรา พหิฯ
Nīharitvā anāpatti, chaḍḍentassa gharā bahi.
ฉฎฺฐํฯ
Chaṭṭhaṃ.
๑๙๓๐.
1930.
ฉตฺตํ ยํ กิญฺจิ หเตฺถน, สรีราวยเวน วา;
Chattaṃ yaṃ kiñci hatthena, sarīrāvayavena vā;
สเจ ธารยมานสฺส, ธมฺมํ เทเสติ ทุกฺกฎํฯ
Sace dhārayamānassa, dhammaṃ deseti dukkaṭaṃ.
สตฺตมํฯ
Sattamaṃ.
๑๙๓๑.
1931.
อยเมว นโย วุโตฺต, ทณฺฑปาณิมฺหิ ปุคฺคเล;
Ayameva nayo vutto, daṇḍapāṇimhi puggale;
จตุหตฺถปฺปมาโณว, ทโณฺฑ มชฺฌิมหตฺถโตฯ
Catuhatthappamāṇova, daṇḍo majjhimahatthato.
อฎฺฐมํฯ
Aṭṭhamaṃ.
๑๙๓๒.
1932.
ตเถว สตฺถปาณิสฺส, ธมฺมํ เทเสติ ทุกฺกฎํ;
Tatheva satthapāṇissa, dhammaṃ deseti dukkaṭaṃ;
สตฺถปาณี น โหตาสิํ, สนฺนยฺหิตฺวา ฐิโต ปนฯ
Satthapāṇī na hotāsiṃ, sannayhitvā ṭhito pana.
นวมํฯ
Navamaṃ.
๑๙๓๓.
1933.
ธนุํ สเรน สทฺธิํ วา, ธนุํ วา สรเมว วา;
Dhanuṃ sarena saddhiṃ vā, dhanuṃ vā sarameva vā;
สชิยํ นิชิยํ วาปิ, คเหตฺวา ธนุทณฺฑกํฯ
Sajiyaṃ nijiyaṃ vāpi, gahetvā dhanudaṇḍakaṃ.
๑๙๓๔.
1934.
ฐิตสฺสปิ นิสินฺนสฺส, นิปนฺนสฺสาปิ วา ตถา;
Ṭhitassapi nisinnassa, nipannassāpi vā tathā;
สเจ เทเสติ สทฺธมฺมํ, โหติ อาปตฺติ ทุกฺกฎํฯ
Sace deseti saddhammaṃ, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
๑๙๓๕.
1935.
ปฎิมุกฺกมฺปิ กณฺฐมฺหิ, ธนุํ หเตฺถน ยาวตา;
Paṭimukkampi kaṇṭhamhi, dhanuṃ hatthena yāvatā;
น คณฺหาติ นโร ตาว, ธมฺมํ เทเสยฺย วฎฺฎติฯ
Na gaṇhāti naro tāva, dhammaṃ deseyya vaṭṭati.
ฉโฎฺฐ วโคฺคฯ
Chaṭṭho vaggo.
๑๙๓๖.
1936.
ปาทุการุฬฺหกสฺสาปิ, ธมฺมํ เทเสติ ทุกฺกฎํ;
Pādukāruḷhakassāpi, dhammaṃ deseti dukkaṭaṃ;
อกฺกมิตฺวา ฐิตสฺสาปิ, ปฎิมุกฺกสฺส วา ตถาฯ
Akkamitvā ṭhitassāpi, paṭimukkassa vā tathā.
ปฐมํฯ
Paṭhamaṃ.
๑๙๓๗.
1937.
อุปาหนคตสฺสาปิ, อยเมว วินิจฺฉโย;
Upāhanagatassāpi, ayameva vinicchayo;
สพฺพตฺถ อคิลานสฺส, ยาเน วา สยเนปิ วาฯ
Sabbattha agilānassa, yāne vā sayanepi vā.
๑๙๓๘.
1938.
นิปนฺนสฺสาคิลานสฺส, กฎสาเร ฉมาย วา;
Nipannassāgilānassa, kaṭasāre chamāya vā;
ปีเฐ มเญฺจปิ วา อุเจฺจ, นิสิเนฺนน ฐิเตน วาฯ
Pīṭhe mañcepi vā ucce, nisinnena ṭhitena vā.
๑๙๓๙.
1939.
น จ วฎฺฎติ เทเสตุํ, ฐตฺวา วา อุจฺจภูมิยํ;
Na ca vaṭṭati desetuṃ, ṭhatvā vā uccabhūmiyaṃ;
สยเนสุ คเตนาปิ, สยเนสุ คตสฺส จฯ
Sayanesu gatenāpi, sayanesu gatassa ca.
๑๙๔๐.
1940.
สมาเน วาปิ อุเจฺจ วา, นิปเนฺน เนว วฎฺฎติ;
Samāne vāpi ucce vā, nipanne neva vaṭṭati;
นิปเนฺนน ฐิตสฺสาปิ, นิปนฺนสฺสปิ วฎฺฎติฯ
Nipannena ṭhitassāpi, nipannassapi vaṭṭati.
๑๙๔๑.
1941.
นิสิเนฺนน นิสินฺนสฺส, ฐิตสฺสาปิ จ วฎฺฎติ;
Nisinnena nisinnassa, ṭhitassāpi ca vaṭṭati;
ฐิตเสฺสว ฐิเตนาปิ, เทเสตุมฺปิ ตเถว จฯ
Ṭhitasseva ṭhitenāpi, desetumpi tatheva ca.
ทุติยตติยจตุตฺถานิฯ
Dutiyatatiyacatutthāni.
๑๙๔๒.
1942.
ปลฺลตฺถิกา นิสินฺนสฺส, อคิลานสฺส เทหิโน;
Pallatthikā nisinnassa, agilānassa dehino;
ตถา เวฐิตสีสสฺส, ธมฺมํ เทเสติ ทุกฺกฎํฯ
Tathā veṭhitasīsassa, dhammaṃ deseti dukkaṭaṃ.
๑๙๔๓.
1943.
เกสนฺตํ วิวราเปตฺวา, เทเสติ ยทิ วฎฺฎติ;
Kesantaṃ vivarāpetvā, deseti yadi vaṭṭati;
สสีสํ ปารุตสฺสาปิ, อยเมว วินิจฺฉโยฯ
Sasīsaṃ pārutassāpi, ayameva vinicchayo.
ปญฺจมฉฎฺฐสตฺตมานิฯ
Pañcamachaṭṭhasattamāni.
๑๙๔๔.
1944.
อฎฺฐเม นวเม วาปิ, ทสเม นตฺถิ กิญฺจิปิ;
Aṭṭhame navame vāpi, dasame natthi kiñcipi;
สเจปิ เถรุปฎฺฐานํ, คนฺตฺวาน ทหรํ ฐิตํฯ
Sacepi therupaṭṭhānaṃ, gantvāna daharaṃ ṭhitaṃ.
๑๙๔๕.
1945.
ปญฺหํ ปุจฺฉติ เจ เถโร, กเถตุํ น จ วฎฺฎติ;
Pañhaṃ pucchati ce thero, kathetuṃ na ca vaṭṭati;
ตสฺส ปเสฺส ปนญฺญสฺส, กเถตพฺพํ วิชานตาฯ
Tassa passe panaññassa, kathetabbaṃ vijānatā.
อฎฺฐมนวมทสมานิฯ
Aṭṭhamanavamadasamāni.
สตฺตโม วโคฺคฯ
Sattamo vaggo.
๑๙๔๖.
1946.
คจฺฉโต ปุรโต ปญฺหํ, น วตฺตพฺพํ ตุ ปจฺฉโต;
Gacchato purato pañhaṃ, na vattabbaṃ tu pacchato;
‘‘ปจฺฉิมสฺส กเถมี’’ติ, วตฺตพฺพํ วินยญฺญุนาฯ
‘‘Pacchimassa kathemī’’ti, vattabbaṃ vinayaññunā.
๑๙๔๗.
1947.
สทฺธิํ อุคฺคหิตํ ธมฺมํ, สชฺฌายติ หิ วฎฺฎติ;
Saddhiṃ uggahitaṃ dhammaṃ, sajjhāyati hi vaṭṭati;
สมเมว ยุคคฺคาหํ, กเถตุํ คจฺฉโตปิ จฯ
Samameva yugaggāhaṃ, kathetuṃ gacchatopi ca.
ปฐมํฯ
Paṭhamaṃ.
๑๙๔๘.
1948.
เอเกกสฺสาปิ จกฺกสฺส, ปเถนาปิ จ คจฺฉโต;
Ekekassāpi cakkassa, pathenāpi ca gacchato;
อุปฺปเถน สมํ วาปิ, คจฺฉนฺตเสฺสว วฎฺฎติฯ
Uppathena samaṃ vāpi, gacchantasseva vaṭṭati.
ทุติยํฯ
Dutiyaṃ.
๑๙๔๙.
1949.
ตติเย นตฺถิ วตฺตพฺพํ, จตุเตฺถ หริเต ปน;
Tatiye natthi vattabbaṃ, catutthe harite pana;
อุจฺจาราทิจตุกฺกํ ตุ, กโรโต ทุกฺกฎํ สิยาฯ
Uccārādicatukkaṃ tu, karoto dukkaṭaṃ siyā.
๑๙๕๐.
1950.
ชีวรุกฺขสฺส ยํ มูลํ, ทิสฺสมานํ ตุ คจฺฉติ;
Jīvarukkhassa yaṃ mūlaṃ, dissamānaṃ tu gacchati;
สาขา วา ภูมิลคฺคา ตํ, สพฺพํ หริตเมว หิฯ
Sākhā vā bhūmilaggā taṃ, sabbaṃ haritameva hi.
๑๙๕๑.
1951.
สเจ อหริตํ ฐานํ, เปกฺขนฺตเสฺสว ภิกฺขุโน;
Sace aharitaṃ ṭhānaṃ, pekkhantasseva bhikkhuno;
วจฺจํ นิกฺขมเตวสฺส, สหสา ปน วฎฺฎติฯ
Vaccaṃ nikkhamatevassa, sahasā pana vaṭṭati.
๑๙๕๒.
1952.
ปลาลณฺฑุปเก วาปิ, โคมเย วาปิ กิสฺมิจิ;
Palālaṇḍupake vāpi, gomaye vāpi kismici;
กตฺตพฺพํ, หริตํ ปจฺฉา, ตโมตฺถรติ วฎฺฎติฯ
Kattabbaṃ, haritaṃ pacchā, tamottharati vaṭṭati.
๑๙๕๓.
1953.
กโต อหริเต ฐาเน, หริตํ เอติ วฎฺฎติ;
Kato aharite ṭhāne, haritaṃ eti vaṭṭati;
สิงฺฆาณิกา คตา เอตฺถ, เขเฬเนว จ สงฺคหํฯ
Siṅghāṇikā gatā ettha, kheḷeneva ca saṅgahaṃ.
จตุตฺถํฯ
Catutthaṃ.
๑๙๕๔.
1954.
วจฺจกุฎิสมุทฺทาทิ-อุทเกสุปิ ภิกฺขุโน;
Vaccakuṭisamuddādi-udakesupi bhikkhuno;
เตสํ อปริโภคตฺตา, กโรโต นตฺถิ ทุกฺกฎํฯ
Tesaṃ aparibhogattā, karoto natthi dukkaṭaṃ.
๑๙๕๕.
1955.
เทเว ปน จ วสฺสเนฺต, อุทโกเฆ สมนฺตโต;
Deve pana ca vassante, udakoghe samantato;
อชลํ อลภเนฺตน, ชเล กาตุมฺปิ วฎฺฎติฯ
Ajalaṃ alabhantena, jale kātumpi vaṭṭati.
ปญฺจมํฯ
Pañcamaṃ.
อฎฺฐโม วโคฺคฯ
Aṭṭhamo vaggo.
๑๙๕๖.
1956.
สมุฎฺฐานาทโย เญยฺยา, เสขิยานํ ปเนตฺถ หิ;
Samuṭṭhānādayo ñeyyā, sekhiyānaṃ panettha hi;
อุชฺชคฺฆิกาทิจตฺตาริ, กพเฬน มุเขน จฯ
Ujjagghikādicattāri, kabaḷena mukhena ca.
๑๙๕๗.
1957.
ฉมานีจาสนฎฺฐาน-ปจฺฉา อุปฺปถวา ทส;
Chamānīcāsanaṭṭhāna-pacchā uppathavā dasa;
สมุฎฺฐานาทโย ตุลฺยา, วุตฺตา สมนุภาสเนฯ
Samuṭṭhānādayo tulyā, vuttā samanubhāsane.
๑๙๕๘.
1958.
ฉตฺตํ ทณฺฑาวุธํ สตฺถํ, ปาทุการุฬฺหุปาหนา;
Chattaṃ daṇḍāvudhaṃ satthaṃ, pādukāruḷhupāhanā;
ยานํ สยนปลฺลตฺถ-เวฐิโตคุณฺฐิตานิ จฯ
Yānaṃ sayanapallattha-veṭhitoguṇṭhitāni ca.
๑๙๕๙.
1959.
ธมฺมเทสนาตุลฺยาว, สมุฎฺฐานาทินา ปน;
Dhammadesanātulyāva, samuṭṭhānādinā pana;
สูโปทเนน วิญฺญตฺติ, เถยฺยสตฺถสมํ มตํฯ
Sūpodanena viññatti, theyyasatthasamaṃ mataṃ.
๑๙๖๐.
1960.
อวเสสา ติปญฺญาส, สมานา ปฐเมน ตุ;
Avasesā tipaññāsa, samānā paṭhamena tu;
เสขิเยสุปิ สเพฺพสุ, อนาปตฺตาปทาสุปิฯ
Sekhiyesupi sabbesu, anāpattāpadāsupi.
๑๙๖๑.
1961.
อุชฺฌานสญฺญิเก ถูปี-กเต สูปปฎิจฺฉเท;
Ujjhānasaññike thūpī-kate sūpapaṭicchade;
ตีสุ สิกฺขาปเทเสฺวว, คิลาโน น ปนาคโตฯ
Tīsu sikkhāpadesveva, gilāno na panāgato.
เสขิยกถาฯ
Sekhiyakathā.
๑๙๖๒.
1962.
อิมํ วิทิตฺวา วินเย วินิจฺฉยํ;
Imaṃ viditvā vinaye vinicchayaṃ;
วิสารโท โหติ, วินีตมานโส;
Visārado hoti, vinītamānaso;
ปเรหิ โส โหติ จ ทุปฺปธํสิโย;
Parehi so hoti ca duppadhaṃsiyo;
ตโต หิ สิเกฺข สตตํ สมาหิโตฯ
Tato hi sikkhe satataṃ samāhito.
๑๙๖๓.
1963.
อิมํ ปรมสํกรํ สํกรํ;
Imaṃ paramasaṃkaraṃ saṃkaraṃ;
อเวจฺจ สวนามตํ นามตํ;
Avecca savanāmataṃ nāmataṃ;
ปฎุตฺตมธิเก หิเต เก หิ เต;
Paṭuttamadhike hite ke hi te;
น ยนฺติ กลิสาสเน สาสเนฯ
Na yanti kalisāsane sāsane.
อิติ วินยวินิจฺฉเย
Iti vinayavinicchaye
ภิกฺขุวิภงฺคกถา นิฎฺฐิตาฯ
Bhikkhuvibhaṅgakathā niṭṭhitā.
