| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಇತಿವುತ್ತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Itivuttaka-aṭṭhakathā |
೩. ಸಙ್ಘಾಟಿಕಣ್ಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
3. Saṅghāṭikaṇṇasuttavaṇṇanā
೯೨. ತತಿಯೇ ಸಙ್ಘಾಟಿಕಣ್ಣೇತಿ ಚೀವರಕೋಟಿಯಂ। ಗಹೇತ್ವಾತಿ ಪರಾಮಸಿತ್ವಾ। ಅನುಬನ್ಧೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಅನುಗತೋ ಭವೇಯ್ಯ। ಇದಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಭಿಕ್ಖು ಅತ್ತನೋ ಹತ್ಥೇನ ಮಯಾ ಪಾರುತಸ್ಸ ಸುಗತಮಹಾಚೀವರಸ್ಸ ಕಣ್ಣೇ ಪರಾಮಸನ್ತೋ ವಿಯ ಮಂ ಅನುಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಏವಂ ಮಯ್ಹಂ ಆಸನ್ನತರೋ ಹುತ್ವಾ ವಿಹರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ। ಪಾದೇ ಪಾದಂ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋತಿ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಮಮ ಪಾದೇ ಪಾದಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಟ್ಠಾನೇ ಪಾದುದ್ಧಾರಣಾನನ್ತರಂ ಅತ್ತನೋ ಪಾದಂ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತೋ। ಉಭಯೇನಾಪಿ ‘‘ಠಾನಗಮನಾದೀಸು ಅವಿಜಹನ್ತೋ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಮಯ್ಹಂ ಸಮೀಪೇ ಏವ ವಿಹರೇಯ್ಯ ಚೇಪೀ’’ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಸೋ ಆರಕಾವ ಮಯ್ಹಂ, ಅಹಞ್ಚ ತಸ್ಸಾತಿ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಮಯಾ ವುತ್ತಂ ಪಟಿಪದಂ ಅಪೂರೇನ್ತೋ ಮಮ ದೂರೇಯೇವ, ಅಹಞ್ಚ ತಸ್ಸ ದೂರೇಯೇವ। ಏತೇನ ಮಂಸಚಕ್ಖುನಾ ತಥಾಗತದಸ್ಸನಂ ರೂಪಕಾಯಸಮೋಧಾನಞ್ಚ ಅಕಾರಣಂ, ಞಾಣಚಕ್ಖುನಾವ ದಸ್ಸನಂ ಧಮ್ಮಕಾಯಸಮೋಧಾನಮೇವ ಚ ಪಮಾಣನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಧಮ್ಮಞ್ಹಿ ಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ನ ಪಸ್ಸತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ನ ಮಂ ಪಸ್ಸತೀ’’ತಿ। ತತ್ಥ ಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ನವವಿಧೋ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮೋ। ಸೋ ಚ ಅಭಿಜ್ಝಾದೀಹಿ ದೂಸಿತಚಿತ್ತೇನ ನ ಸಕ್ಕಾ ಪಸ್ಸಿತುಂ, ತಸ್ಮಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅದಸ್ಸನತೋ ಧಮ್ಮಕಾಯಞ್ಚ ನ ಪಸ್ಸತೀತಿ। ತಥಾ ಹಿ ವುತ್ತಂ –
92. Tatiye saṅghāṭikaṇṇeti cīvarakoṭiyaṃ. Gahetvāti parāmasitvā. Anubandho assāti anugato bhaveyya. Idaṃ vuttaṃ hoti – ‘‘bhikkhave, idhekacco bhikkhu attano hatthena mayā pārutassa sugatamahācīvarassa kaṇṇe parāmasanto viya maṃ anugaccheyya, evaṃ mayhaṃ āsannataro hutvā vihareyyā’’ti. Pāde pādaṃ nikkhipantoti gacchantassa mama pāde pādaṃ nikkhittaṭṭhāne pāduddhāraṇānantaraṃ attano pādaṃ nikkhipanto. Ubhayenāpi ‘‘ṭhānagamanādīsu avijahanto sabbakālaṃ mayhaṃ samīpe eva vihareyya cepī’’ti dasseti. So ārakāva mayhaṃ, ahañca tassāti so bhikkhu mayā vuttaṃ paṭipadaṃ apūrento mama dūreyeva, ahañca tassa dūreyeva. Etena maṃsacakkhunā tathāgatadassanaṃ rūpakāyasamodhānañca akāraṇaṃ, ñāṇacakkhunāva dassanaṃ dhammakāyasamodhānameva ca pamāṇanti dasseti. Tenevāha ‘‘dhammañhi so, bhikkhave, bhikkhu na passati, dhammaṃ apassanto na maṃ passatī’’ti. Tattha dhammo nāma navavidho lokuttaradhammo. So ca abhijjhādīhi dūsitacittena na sakkā passituṃ, tasmā dhammassa adassanato dhammakāyañca na passatīti. Tathā hi vuttaṃ –
‘‘ಕಿಂ ತೇ, ವಕ್ಕಲಿ, ಇಮಿನಾ ಪೂತಿಕಾಯೇನ ದಿಟ್ಠೇನ? ಯೋ ಖೋ, ವಕ್ಕಲಿ, ಧಮ್ಮಂ ಪಸ್ಸತಿ ಸೋ ಮಂ ಪಸ್ಸತಿ; ಯೋ ಮಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸೋ ಧಮ್ಮಂ ಪಸ್ಸತೀ’’ತಿ (ಸಂ॰ ನಿ॰ ೩.೮೭)।
‘‘Kiṃ te, vakkali, iminā pūtikāyena diṭṭhena? Yo kho, vakkali, dhammaṃ passati so maṃ passati; yo maṃ passati, so dhammaṃ passatī’’ti (saṃ. ni. 3.87).
‘‘ಧಮ್ಮಭೂತೋ ಬ್ರಹ್ಮಭೂತೋ’’ತಿ (ಮ॰ ನಿ॰ ೧.೨೦೩; ಪಟಿ॰ ಮ॰ ೩.೫) ಚ।
‘‘Dhammabhūto brahmabhūto’’ti (ma. ni. 1.203; paṭi. ma. 3.5) ca.
‘‘ಧಮ್ಮಕಾಯೋ ಇತಿಪಿ, ಬ್ರಹ್ಮಕಾಯೋ ಇತಿಪೀ’’ತಿ (ದೀ॰ ನಿ॰ ೩.೧೧೮) ಚ ಆದಿ।
‘‘Dhammakāyo itipi, brahmakāyo itipī’’ti (dī. ni. 3.118) ca ādi.
ಯೋಜನಸತೇತಿ ಯೋಜನಸತೇ ಪದೇಸೇ, ಯೋಜನಸತಮತ್ಥಕೇತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೇಸಂ ವುತ್ತವಿಪರಿಯಾಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಅರಿಯಮಗ್ಗಾಧಿಗಮವಸೇನ ಚಸ್ಸ ಅನಭಿಜ್ಝಾಲುಆದಿಭಾವೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ।
Yojanasateti yojanasate padese, yojanasatamatthaketi attho. Sesaṃ vuttavipariyāyena veditabbaṃ. Ariyamaggādhigamavasena cassa anabhijjhāluādibhāvo daṭṭhabbo.
ಗಾಥಾಸು ಮಹಿಚ್ಛೋತಿ ಕಾಮೇಸು ತಿಬ್ಬಸಾರಾಗತಾಯ ಮಹಾಇಚ್ಛೋ। ವಿಘಾತವಾತಿ ಪದುಟ್ಠಮನಸಙ್ಕಪ್ಪತಾಯ ಸತ್ತೇಸು ಆಘಾತವಸೇನ ಮಹಿಚ್ಛತಾಯ ಇಚ್ಛಿತಾಲಾಭೇನ ಚ ವಿಘಾತವಾ। ಏಜಾನುಗೋತಿ ಏಜಾಸಙ್ಖಾತಾಯ ತಣ್ಹಾಯ ದಾಸೋ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ತಂ ಅನುಗಚ್ಛನ್ತೋ। ರಾಗಾದಿಕಿಲೇಸಪರಿಳಾಹಾಭಿಭವೇನ ಅನಿಬ್ಬುತೋ। ರೂಪಾದಿವಿಸಯಾನಂ ಅಭಿಕಙ್ಖನೇನ ಗಿದ್ಧೋ। ಪಸ್ಸ ಯಾವಞ್ಚ ಆರಕಾತಿ ಅನೇಜಸ್ಸ ನಿಬ್ಬುತಸ್ಸ ವೀತಗೇಧಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಓಕಾಸವಸೇನ ಸಮೀಪೇಪಿ ಸಮಾನೋ ಮಹಿಚ್ಛೋ ವಿಘಾತವಾ ಏಜಾನುಗೋ ಅನಿಬ್ಬುತೋ ಗಿದ್ಧೋ ಬಾಲಪುಥುಜ್ಜನೋ ಧಮ್ಮಸಭಾವತೋ ಯತ್ತಕಂ ದೂರೇ, ತಸ್ಸ ಸೋ ದೂರಭಾವೋ ಪಸ್ಸ, ವತ್ತುಮ್ಪಿ ನ ಸುಕರನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ –
Gāthāsu mahicchoti kāmesu tibbasārāgatāya mahāiccho. Vighātavāti paduṭṭhamanasaṅkappatāya sattesu āghātavasena mahicchatāya icchitālābhena ca vighātavā. Ejānugoti ejāsaṅkhātāya taṇhāya dāso viya hutvā taṃ anugacchanto. Rāgādikilesapariḷāhābhibhavena anibbuto. Rūpādivisayānaṃ abhikaṅkhanena giddho. Passa yāvañca ārakāti anejassa nibbutassa vītagedhassa sammāsambuddhassa okāsavasena samīpepi samāno mahiccho vighātavā ejānugo anibbuto giddho bālaputhujjano dhammasabhāvato yattakaṃ dūre, tassa so dūrabhāvo passa, vattumpi na sukaranti attho. Vuttañhetaṃ –
‘‘ನಭಞ್ಚ ದೂರೇ ಪಥವೀ ಚ ದೂರೇ,
‘‘Nabhañca dūre pathavī ca dūre,
ಪಾರಂ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ತಥಾಹು ದೂರೇ।
Pāraṃ samuddassa tathāhu dūre;
ತತೋ ಹವೇ ದೂರತರಂ ವದನ್ತಿ,
Tato have dūrataraṃ vadanti,
ಸತಞ್ಚ ಧಮ್ಮೋ ಅಸತಞ್ಚ ರಾಜಾ’’ತಿ॥ (ಅ॰ ನಿ॰ ೪.೪೭; ಜಾ॰ ೨.೨೧.೪೧೪)।
Satañca dhammo asatañca rājā’’ti. (a. ni. 4.47; jā. 2.21.414);
ಧಮ್ಮಮಭಿಞ್ಞಾಯಾತಿ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಅಞ್ಞಾಯ ಞಾತತೀರಣಪರಿಞ್ಞಾಹಿ ಯಥಾರಹಂ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಜಾನಿತ್ವಾ। ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯಾತಿ ತಮೇವ ಧಮ್ಮಂ ಅಪರಭಾಗೇ ಮಗ್ಗಞಾಣೇನ ಪರಿಞ್ಞಾದಿವಸೇನ ಯಥಾಮರಿಯಾದಂ ಜಾನಿತ್ವಾ। ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ಪಟಿವೇಧಬಾಹುಸಚ್ಚೇನ ಪಣ್ಡಿತೋ। ರಹದೋವ ನಿವಾತೇ ಚಾತಿ ನಿವಾತಟ್ಠಾನೇ ರಹದೋ ವಿಯ ಅನೇಜೋ ಕಿಲೇಸಚಲನರಹಿತೋ ಉಪಸಮ್ಮತಿ, ಯಥಾ ಸೋ ರಹದೋ ನಿವಾತಟ್ಠಾನೇ ವಾತೇನ ಅನಬ್ಭಾಹತೋ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನೋವ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಅಯಮ್ಪಿ ಸಬ್ಬಥಾಪಿ ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಕಿಲೇಸೋ ಕಿಲೇಸಚಲನರಹಿತೋ ಅರಹತ್ತಫಲಸಮಾಧಿನಾ ವೂಪಸಮ್ಮತಿ, ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಉಪಸನ್ತಸಭಾವೋವ ಹೋತಿ। ಅನೇಜೋತಿ ಸೋ ಏವಂ ಅನೇಜಾದಿಸಭಾವೋ ಅರಹಾ ಅನೇಜಾದಿಸಭಾವಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಓಕಾಸತೋ ದೂರೇಪಿ ಸಮಾನೋ ಧಮ್ಮಸಭಾವತೋ ಅದೂರೇ ಸನ್ತಿಕೇ ಏವಾತಿ।
Dhammamabhiññāyāti catusaccadhammaṃ abhiññāya aññāya ñātatīraṇapariññāhi yathārahaṃ pubbabhāge jānitvā. Dhammamaññāyāti tameva dhammaṃ aparabhāge maggañāṇena pariññādivasena yathāmariyādaṃ jānitvā. Paṇḍitoti paṭivedhabāhusaccena paṇḍito. Rahadova nivāte cāti nivātaṭṭhāne rahado viya anejo kilesacalanarahito upasammati, yathā so rahado nivātaṭṭhāne vātena anabbhāhato sannisinnova hoti, evaṃ ayampi sabbathāpi paṭippassaddhakileso kilesacalanarahito arahattaphalasamādhinā vūpasammati, sabbakālaṃ upasantasabhāvova hoti. Anejoti so evaṃ anejādisabhāvo arahā anejādisabhāvassa sammāsambuddhassa okāsato dūrepi samāno dhammasabhāvato adūre santike evāti.
ತತಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Tatiyasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಇತಿವುತ್ತಕಪಾಳಿ • Itivuttakapāḷi / ೩. ಸಙ್ಘಾಟಿಕಣ್ಣಸುತ್ತಂ • 3. Saṅghāṭikaṇṇasuttaṃ
