| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / វិនយវិនិច្ឆយ-ដីកា • Vinayavinicchaya-ṭīkā |
សង្ឃាទិសេសកថាវណ្ណនា
Saṅghādisesakathāvaṇṇanā
២០១១. ឯវំ ភិក្ខុនិវិភង្គេ អាគតំ បារាជិកវិនិច្ឆយំ វត្វា ឥទានិ តទនន្តរុទ្ទិដ្ឋំ សង្ឃាទិសេសវិនិច្ឆយំ ទស្សេតុមាហ ‘‘យា បន ភិក្ខុនី’’តិអាទិ។ ឧស្សយវាទាតិ កោធុស្សយមានុស្សយវសេន វិវទមានា។ តតោយេវ អដ្ដំ ករោតិ សីលេនាតិ អដ្ដការី។ ឯត្ថ ច ‘‘អដ្ដោ’’តិ វោហារិកវិនិច្ឆយោ វុច្ចតិ, យំ បព្ពជិតា ‘‘អធិករណ’’ន្តិបិ វទន្តិ។ សព្ពត្ថ វត្តព្ពេ មុខមស្សា អត្ថីតិ មុខរី, ពហុភាណីតិ អត្ថោ។ យេន កេនចិ នរេន សទ្ធិន្តិ ‘‘គហបតិនា វា គហបតិបុត្តេន វា’’តិអាទិនា (បាចិ. ៦៧៩) ទស្សិតេន យេន កេនចិ មនុស្សេន សទ្ធិំ។ ឥធាតិ ឥមស្មិំ សាសនេ។ កិរាតិ បទបូរណេ, អនុស្សវនេ វា។
2011. Evaṃ bhikkhunivibhaṅge āgataṃ pārājikavinicchayaṃ vatvā idāni tadanantaruddiṭṭhaṃ saṅghādisesavinicchayaṃ dassetumāha ‘‘yā pana bhikkhunī’’tiādi. Ussayavādāti kodhussayamānussayavasena vivadamānā. Tatoyeva aṭṭaṃ karoti sīlenāti aṭṭakārī. Ettha ca ‘‘aṭṭo’’ti vohārikavinicchayo vuccati, yaṃ pabbajitā ‘‘adhikaraṇa’’ntipi vadanti. Sabbattha vattabbe mukhamassā atthīti mukharī, bahubhāṇīti attho. Yena kenaci narena saddhinti ‘‘gahapatinā vā gahapatiputtena vā’’tiādinā (pāci. 679) dassitena yena kenaci manussena saddhiṃ. Idhāti imasmiṃ sāsane. Kirāti padapūraṇe, anussavane vā.
២០១២. សក្ខិំ វាតិ បច្ចក្ខតោ ជាននកំ វា។ អដ្ដំ កាតុំ គច្ឆន្តិយា បទេ បទេ តថា ទុក្កដន្តិ យោជនា។
2012.Sakkhiṃvāti paccakkhato jānanakaṃ vā. Aṭṭaṃ kātuṃ gacchantiyā pade pade tathā dukkaṭanti yojanā.
២០១៣. វោហារិកេតិ វិនិច្ឆយាមច្ចេ។
2013.Vohāriketi vinicchayāmacce.
២០១៤. អនន្តរន្តិ តស្ស វចនានន្តរំ។
2014.Anantaranti tassa vacanānantaraṃ.
២០១៥. ឥតរោតិ អដ្ដការកោ។ បុព្ពសទិសោវ វិនិច្ឆយោតិ បឋមារោចនេ ទុក្កដំ, ទុតិយារោចនេ ថុល្លច្ចយន្តិ វុត្តំ ហោតិ។
2015.Itaroti aṭṭakārako. Pubbasadisova vinicchayoti paṭhamārocane dukkaṭaṃ, dutiyārocane thullaccayanti vuttaṃ hoti.
២០១៦. ‘‘តវ, មមាបិ ច កថំ តុវមេវ អារោចេហី’’តិ ឥតរេន វុត្តា ភិក្ខុនីតិ យោជនា។ យថាកាមន្តិ តស្សា ច អត្តនោ ច វចនេ យំ បឋមំ វត្តុមិច្ឆតិ, តំ ឥច្ឆានុរូបំ អារោចេតុ។
2016. ‘‘Tava, mamāpi ca kathaṃ tuvameva ārocehī’’ti itarena vuttā bhikkhunīti yojanā. Yathākāmanti tassā ca attano ca vacane yaṃ paṭhamaṃ vattumicchati, taṃ icchānurūpaṃ ārocetu.
២០១៨-៩. ឧភិន្នម្បិ យថា តថា អារោចិតកថំ សុត្វាតិ យោជនា។ យថា តថាតិ បុព្ពេ វុត្តនយេន កេនចិ បការេន។ តេហីតិ វោហារិកេហិ។ អដ្ដេ បន ច និដ្ឋិតេតិ អដ្ដការកេសុ ឯកស្មិំ បក្ខេ បរាជិតេ។ យថាហ ‘‘បរាជិតេ អដ្ដការកេ អដ្ដបរិយោសានំ នាម ហោតី’’តិ។ អដ្ដស្ស បរិយោសានេតិ ឯត្ថ ‘‘តស្សា’’តិ សេសោ។ តស្ស អដ្ដស្ស បរិយោសានេតិ យោជនា។
2018-9. Ubhinnampi yathā tathā ārocitakathaṃ sutvāti yojanā. Yathā tathāti pubbe vuttanayena kenaci pakārena. Tehīti vohārikehi. Aṭṭe pana ca niṭṭhiteti aṭṭakārakesu ekasmiṃ pakkhe parājite. Yathāha ‘‘parājite aṭṭakārake aṭṭapariyosānaṃ nāma hotī’’ti. Aṭṭassa pariyosāneti ettha ‘‘tassā’’ti seso. Tassa aṭṭassa pariyosāneti yojanā.
២០២០-២៣. អនាបត្តិវិសយំ ទស្សេតុមាហ ‘‘ទូតំ វាបី’’តិអាទិ។ បច្ចត្ថិកមនុស្សេហិ ទូតំ វាបិ បហិណិត្វា សយម្បិ វា អាគន្ត្វា យា បន អាកឌ្ឍីយតីតិ យោជនា។ អញ្ញេហីតិ គាមទារកាទីហិ អញ្ញេហិ។ កិញ្ចិ បរំ អនោទិស្សាតិ យោជនា។ ឥមិស្សា ឱទិស្ស វុត្តេ តេហិ គហិតទណ្ឌេ តស្សា ច គីវាតិ សូចិតំ ហោតិ។ យា រក្ខំ យាចតិ , តត្ថ តស្មិំ រក្ខាយាចនេ តស្សា អនាបត្តិ បកាសិតាតិ យោជនា។ អញ្ញតោ សុត្វាតិ យោជនា។ ឧម្មត្តិកាទីនន្តិ ឯត្ថ អាទិ-សទ្ទេន អាទិកម្មិកា គហិតា។
2020-23. Anāpattivisayaṃ dassetumāha ‘‘dūtaṃ vāpī’’tiādi. Paccatthikamanussehi dūtaṃ vāpi pahiṇitvā sayampi vā āgantvā yā pana ākaḍḍhīyatīti yojanā. Aññehīti gāmadārakādīhi aññehi. Kiñci paraṃ anodissāti yojanā. Imissā odissa vutte tehi gahitadaṇḍe tassā ca gīvāti sūcitaṃ hoti. Yā rakkhaṃ yācati , tattha tasmiṃ rakkhāyācane tassā anāpatti pakāsitāti yojanā. Aññato sutvāti yojanā. Ummattikādīnanti ettha ādi-saddena ādikammikā gahitā.
សមុដ្ឋានំ កថិនេន តុល្យន្តិ យោជនា។ សេសំ ទស្សេតុមាហ ‘‘សកិរិយំ ឥទ’’ន្តិ។ ឥទំ សិក្ខាបទំ។ កិរិយាយ សហ វត្តតីតិ សកិរិយំ អដ្ដករណេន អាបជ្ជនតោ។ ‘‘សមុដ្ឋាន’’ន្តិ ឥមិនា ច សមុដ្ឋានាទិវិនិច្ឆយោ ឧបលក្ខិតោតិ ទដ្ឋព្ពោ។
Samuṭṭhānaṃ kathinena tulyanti yojanā. Sesaṃ dassetumāha ‘‘sakiriyaṃ ida’’nti. Idaṃ sikkhāpadaṃ. Kiriyāya saha vattatīti sakiriyaṃ aṭṭakaraṇena āpajjanato. ‘‘Samuṭṭhāna’’nti iminā ca samuṭṭhānādivinicchayo upalakkhitoti daṭṭhabbo.
អដ្ដការិកាកថាវណ្ណនា។
Aṭṭakārikākathāvaṇṇanā.
២០២៤-៥. ជានន្តីតិ ‘‘សាមំ វា ជានាតិ, អញ្ញេ វា តស្សា អារោចេន្តី’’តិ (បាចិ. ៦៨៤) វុត្តនយេន ជានន្តី។ ចោរិន្តិ យាយ បញ្ចមាសគ្ឃនកតោ បដ្ឋាយ យំ កិញ្ចិ បរសន្តកំ អវហរិតំ, អយំ ចោរី នាម។ វជ្ឈំ វិទិតន្តិ ‘‘តេន កម្មេន វធារហា អយ’’ន្តិ ឯវំ វិទិតំ។ សង្ឃន្តិ ភិក្ខុនិសង្ឃំ។ អនបលោកេត្វាតិ អនាបុច្ឆា។ រាជានំ វាតិ រញ្ញា អនុសាសិតព្ពដ្ឋានេ តំ រាជានំ វា។ យថាហ ‘‘រាជា នាម យត្ថ រាជា អនុសាសតិ, រាជា អបលោកេតព្ពោ’’តិ។ គណមេវ វាតិ ‘‘តុម្ហេវ តត្ថ អនុសាសថា’’តិ រាជូហិ ទិន្នំ គាមនិគមមល្លគណាទិកំ គណំ វា។ មល្លគណំ នាម បានីយដ្ឋបនបោក្ខរណិខណនាទិបុញ្ញកម្មនិយុត្តោ ជនសមូហោ។ ឯតេនេវ ឯវមេវ ទិន្នគាមវរា បូគា ច សេនិយោ ច សង្គហិតា។ វុដ្ឋាបេយ្យាតិ ឧបសម្បាទេយ្យ។ កប្បន្តិ ច វក្ខមានលក្ខណំ កប្បំ។ សា ចោរិវុដ្ឋាបនន្តិ សម្ពន្ធោ។ ឧបជ្ឈាយា ហុត្វា យា ចោរិំ ឧបសម្បាទេតិ, សា ភិក្ខុនីតិ អត្ថោ។ ឧបជ្ឈាយស្ស ភិក្ខុស្ស ទុក្កដំ។
2024-5.Jānantīti ‘‘sāmaṃ vā jānāti, aññe vā tassā ārocentī’’ti (pāci. 684) vuttanayena jānantī. Corinti yāya pañcamāsagghanakato paṭṭhāya yaṃ kiñci parasantakaṃ avaharitaṃ, ayaṃ corī nāma. Vajjhaṃ viditanti ‘‘tena kammena vadhārahā aya’’nti evaṃ viditaṃ. Saṅghanti bhikkhunisaṅghaṃ. Anapaloketvāti anāpucchā. Rājānaṃ vāti raññā anusāsitabbaṭṭhāne taṃ rājānaṃ vā. Yathāha ‘‘rājā nāma yattha rājā anusāsati, rājā apaloketabbo’’ti. Gaṇameva vāti ‘‘tumheva tattha anusāsathā’’ti rājūhi dinnaṃ gāmanigamamallagaṇādikaṃ gaṇaṃ vā. Mallagaṇaṃ nāma pānīyaṭṭhapanapokkharaṇikhaṇanādipuññakammaniyutto janasamūho. Eteneva evameva dinnagāmavarā pūgā ca seniyo ca saṅgahitā. Vuṭṭhāpeyyāti upasampādeyya. Kappanti ca vakkhamānalakkhaṇaṃ kappaṃ. Sā corivuṭṭhāpananti sambandho. Upajjhāyā hutvā yā coriṃ upasampādeti, sā bhikkhunīti attho. Upajjhāyassa bhikkhussa dukkaṭaṃ.
២០២៦. បញ្ចមាសគ្ឃនន្តិ ឯត្ថ បញ្ចមាសញ្ច បញ្ចមាសគ្ឃនកញ្ច បញ្ចមាសគ្ឃនន្តិ ឯកទេសសរូបេកសេសនយេន បញ្ចមាសស្សាបិ គហណំ។ អតិរេកគ្ឃនំ វាបីតិ ឯត្ថាបិ ឯសេវ នយោ។
2026.Pañcamāsagghananti ettha pañcamāsañca pañcamāsagghanakañca pañcamāsagghananti ekadesasarūpekasesanayena pañcamāsassāpi gahaṇaṃ. Atirekagghanaṃ vāpīti etthāpi eseva nayo.
២០២៧. បព្ពជិតំ បុព្ពំ យាយ សា បព្ពជិតបុព្ពា។ វុត្តប្បការំ ចោរកម្មំ កត្វាបិ តិត្ថាយតនាទីសុ យា បឋមំ បព្ពជិតាតិ អត្ថោ។
2027. Pabbajitaṃ pubbaṃ yāya sā pabbajitapubbā. Vuttappakāraṃ corakammaṃ katvāpi titthāyatanādīsu yā paṭhamaṃ pabbajitāti attho.
២០២៨-៣០. ឥទានិ បុព្ពបយោគទុក្កដាទិអាបត្តិវិភាគំ ទស្សេតុមាហ ‘‘វុដ្ឋាបេតិ ច យា ចោរិ’’ន្តិអាទិ។ ឥធ ‘‘ឧបជ្ឈាយា ហុត្វា’’តិ សេសោ។ ឥទំ កប្បំ ឋបេត្វាតិ យោជនា។ សីមំ សម្មន្នតិ ចាតិ អភិនវំ សីមំ សម្មន្នតិ, ពន្ធតីតិ វុត្តំ ហោតិ។ អស្សាតិ ភវេយ្យ។ ‘‘ទុក្កដ’’ន្តិ ឥមិនា ច ‘‘ថុល្លច្ចយំ ទ្វយ’’ន្តិ ឥមិនា ច យោជេតព្ពំ។
2028-30. Idāni pubbapayogadukkaṭādiāpattivibhāgaṃ dassetumāha ‘‘vuṭṭhāpeti ca yā cori’’ntiādi. Idha ‘‘upajjhāyā hutvā’’ti seso. Idaṃ kappaṃ ṭhapetvāti yojanā. Sīmaṃ sammannati cāti abhinavaṃ sīmaṃ sammannati, bandhatīti vuttaṃ hoti. Assāti bhaveyya. ‘‘Dukkaṭa’’nti iminā ca ‘‘thullaccayaṃ dvaya’’nti iminā ca yojetabbaṃ.
កម្មន្តេតិ ឧបសម្បទកម្មស្ស បរិយោសានេ, តតិយាយ កម្មវាចាយ យ្យការប្បត្តាយាតិ វុត្តំ ហោតិ។
Kammanteti upasampadakammassa pariyosāne, tatiyāya kammavācāya yyakārappattāyāti vuttaṃ hoti.
២០៣១. អជានន្តីតិ ចោរិំ អជានន្តី។ (ឥទំ សិក្ខាបទំ។)
2031.Ajānantīti coriṃ ajānantī. (Idaṃ sikkhāpadaṃ.)
២០៣២. ចោរិវុដ្ឋាបនំ នាមាតិ ឥទំ សិក្ខាបទំ ចោរិវុដ្ឋាបនសមុដ្ឋានំ នាម។ វាចចិត្តតោតិ ខណ្ឌសីមំ អគន្ត្វា ករោន្តិយា វាចាចិត្តេហិ។ កាយវាចាទិតោ ចេវាតិ គន្ត្វា ករោន្តិយា កាយវាចាចិត្តតោ ច សមុដ្ឋាតិ។ យថាហ ‘‘កេនចិទេវ ករណីយេន បក្កន្តាសុ ភិក្ខុនីសុ អគន្ត្វា ខណ្ឌសីមំ វា នទិំ វា យថានិសិន្នដ្ឋានេយេវ អត្តនោ និស្សិតកបរិសាយ សទ្ធិំ វុដ្ឋាបេន្តិយា វាចាចិត្តតោ សមុដ្ឋាតិ, ខណ្ឌសីមំ វា នទិំ វា គន្ត្វា វុដ្ឋាបេន្តិយា កាយវាចាចិត្តតោ សមុដ្ឋាតី’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៦៨៣)។ ក្រិយាក្រិយន្តិ អនាបុច្ឆាវុដ្ឋាបនវសេន កិរិយាកិរិយំ។
2032.Corivuṭṭhāpanaṃ nāmāti idaṃ sikkhāpadaṃ corivuṭṭhāpanasamuṭṭhānaṃ nāma. Vācacittatoti khaṇḍasīmaṃ agantvā karontiyā vācācittehi. Kāyavācādito cevāti gantvā karontiyā kāyavācācittato ca samuṭṭhāti. Yathāha ‘‘kenacideva karaṇīyena pakkantāsu bhikkhunīsu agantvā khaṇḍasīmaṃ vā nadiṃ vā yathānisinnaṭṭhāneyeva attano nissitakaparisāya saddhiṃ vuṭṭhāpentiyā vācācittato samuṭṭhāti, khaṇḍasīmaṃ vā nadiṃ vā gantvā vuṭṭhāpentiyā kāyavācācittato samuṭṭhātī’’ti (pāci. aṭṭha. 683). Kriyākriyanti anāpucchāvuṭṭhāpanavasena kiriyākiriyaṃ.
ចោរិវុដ្ឋាបនកថាវណ្ណនា។
Corivuṭṭhāpanakathāvaṇṇanā.
២០៣៣-៤. គាមន្តរន្តិ អញ្ញំ គាមំ។ យា ឯកា សចេ គច្ឆេយ្យាតិ សម្ពន្ធោ។ នទីបារន្តិ ឯត្ថាបិ ឯសេវ នយោ។ នទិយា បារំ នទីបារំ។ ‘‘ឯកា វា’’តិ ឧបរិបិ យោជេតព្ពំ។ ឱហីយេយ្យាតិ វិនា ភវេយ្យ។ ឥធ ‘‘អរញ្ញេ’’តិ សេសោ។ អរញ្ញលក្ខណំ ‘‘ឥន្ទខីល’’ឥច្ចាទិនា វក្ខតិ។ ‘‘ឯកា វា រត្តិំ វិប្បវសេយ្យ, ឯកា វា គណម្ហា ឱហីយេយ្យា’’តិ សិក្ខាបទក្កមោ, ឯវំ សន្តេបិ គាថាពន្ធវសេន ‘‘រត្តិំ វិប្បវសេយ្យា’’តិ អន្តេ វុត្តំ ។ តេនេវ វិភាគវិនិច្ឆយេ ទេសនារុឡ្ហក្កមេនេវ ‘‘បុរេរុណោទយាយេវា’’តិអាទិំ វក្ខតិ។ សា បឋមាបត្តិកំ គរុកំ ធម្មំ អាបន្នា សិយាតិ យោជនា។ បឋមំ អាបត្តិ ឯតស្សាតិ បឋមាបត្តិកោ, វីតិក្កមក្ខណេយេវ អាបជ្ជិតព្ពោតិ អត្ថោ។ ‘‘គរុកំ ធម្ម’’ន្តិ ឥមិនា សម្ពន្ធោ។ សកគាមា និក្ខមន្តិយាតិ ភិក្ខុនិយា អត្តនោ វសនគាមតោ និក្ខមន្តិយា។
2033-4.Gāmantaranti aññaṃ gāmaṃ. Yā ekā sace gaccheyyāti sambandho. Nadīpāranti etthāpi eseva nayo. Nadiyā pāraṃ nadīpāraṃ. ‘‘Ekā vā’’ti uparipi yojetabbaṃ. Ohīyeyyāti vinā bhaveyya. Idha ‘‘araññe’’ti seso. Araññalakkhaṇaṃ ‘‘indakhīla’’iccādinā vakkhati. ‘‘Ekā vā rattiṃ vippavaseyya, ekā vā gaṇamhā ohīyeyyā’’ti sikkhāpadakkamo, evaṃ santepi gāthābandhavasena ‘‘rattiṃ vippavaseyyā’’ti ante vuttaṃ . Teneva vibhāgavinicchaye desanāruḷhakkameneva ‘‘pureruṇodayāyevā’’tiādiṃ vakkhati. Sā paṭhamāpattikaṃ garukaṃ dhammaṃ āpannā siyāti yojanā. Paṭhamaṃ āpatti etassāti paṭhamāpattiko, vītikkamakkhaṇeyeva āpajjitabboti attho. ‘‘Garukaṃ dhamma’’nti iminā sambandho. Sakagāmā nikkhamantiyāti bhikkhuniyā attano vasanagāmato nikkhamantiyā.
២០៣៥. តតោ សកគាមតោ។
2035.Tato sakagāmato.
២០៣៦-៧. ឯកេន បទវារេន ឥតរស្ស គាមស្ស បរិក្ខេបេ អតិក្កន្តេ, ឧបចារោក្កមេ វា ថុល្លច្ចយន្តិ យោជនា។ អតិក្កន្តេ ឱក្កន្តេតិ ឯត្ថ ‘‘បរិក្ខេបេ ឧបចារេ’’តិ អធិការតោ លព្ភតិ។
2036-7. Ekena padavārena itarassa gāmassa parikkhepe atikkante, upacārokkame vā thullaccayanti yojanā. Atikkante okkanteti ettha ‘‘parikkhepe upacāre’’ti adhikārato labbhati.
២០៣៨-៩. និក្ខមិត្វាតិ អត្តនោ បវិដ្ឋគាមតោ និក្ខមិត្វា។ អយមេវ នយោតិ ‘‘ឯកេន បទវារេន ថុល្លច្ចយំ, ទុតិយេន គរុកាបត្តី’’តិ អយំ នយោ។
2038-9.Nikkhamitvāti attano paviṭṭhagāmato nikkhamitvā. Ayameva nayoti ‘‘ekena padavārena thullaccayaṃ, dutiyena garukāpattī’’ti ayaṃ nayo.
វតិច្ឆិទ្ទេន វា ខណ្ឌបាការេន វាតិ យោជនា។ ‘‘តថា’’តិ ឥមិនា ‘‘បាការេនា’’តិ ឯត្ថាបិ វា-សទ្ទស្ស សម្ពន្ធនីយតំ ទស្សេតិ។ ‘‘ភិក្ខុវិហារស្ស ភូមិ តាសមកប្បិយា’’តិ វក្ខមានត្តា វិហារស្ស ភូមិន្តិ ភិក្ខុនិវិហារភូមិ គហិតា។ ‘‘កប្បិយន្តិ បវិដ្ឋត្តា’’តិ ឥមិនា វក្ខមានស្ស ការណំ ទស្សេតិ។ កោចិ ទោសោតិ ថុល្លច្ចយសង្ឃាទិសេសោ វុច្ចមានោ យោ កោចិ ទោសោ។
Vaticchiddena vā khaṇḍapākārena vāti yojanā. ‘‘Tathā’’ti iminā ‘‘pākārenā’’ti etthāpi vā-saddassa sambandhanīyataṃ dasseti. ‘‘Bhikkhuvihārassa bhūmi tāsamakappiyā’’ti vakkhamānattā vihārassa bhūminti bhikkhunivihārabhūmi gahitā. ‘‘Kappiyanti paviṭṭhattā’’ti iminā vakkhamānassa kāraṇaṃ dasseti. Koci dosoti thullaccayasaṅghādiseso vuccamāno yo koci doso.
២០៤០. តាសន្តិ ភិក្ខុនីនំ។ ‘‘អកប្បិយា’’តិ ឥមិនា តត្ថាបិ បវិដ្ឋាយ គាមន្តរបច្ចយា អាបត្តិសម្ភវមាហ។
2040.Tāsanti bhikkhunīnaṃ. ‘‘Akappiyā’’ti iminā tatthāpi paviṭṭhāya gāmantarapaccayā āpattisambhavamāha.
២០៤១. ‘‘បឋមំ បាទំ អតិក្កាមេន្តិយា’’តិ (បាចិ. ៦៩២) វុត្តត្តា ‘‘ហត្ថិ…បេ.… អនាបត្តិ សិយាបត្តិ, បទសា គមនេ បនា’’តិ វុត្តំ។
2041. ‘‘Paṭhamaṃ pādaṃ atikkāmentiyā’’ti (pāci. 692) vuttattā ‘‘hatthi…pe… anāpatti siyāpatti, padasā gamane panā’’ti vuttaṃ.
២០៤២. ‘‘យំ កិញ្ចិ…បេ.… អាបត្តិ បវិសន្តិយា’’តិ វុត្តស្សេវត្ថស្ស ឧបសំហារត្តា ន បុនរុត្តិទោសោ។
2042.‘‘Yaṃ kiñci…pe… āpatti pavisantiyā’’ti vuttassevatthassa upasaṃhārattā na punaruttidoso.
២០៤៣-៤. លក្ខណេនុបបន្នាយាតិ ‘‘នទី នាម តិមណ្ឌលំ បដិច្ឆាទេត្វា យត្ថ កត្ថចិ ឧត្តរន្តិយា ភិក្ខុនិយា អន្តរវាសកោ តេមិយតី’’តិ (បាចិ. ៦៩២) វុត្តលក្ខណេន សមន្នាគតាយ នទិយា។ យា បារំ តីរំ គច្ឆតីតិ យោជនា។
2043-4.Lakkhaṇenupapannāyāti ‘‘nadī nāma timaṇḍalaṃ paṭicchādetvā yattha katthaci uttarantiyā bhikkhuniyā antaravāsako temiyatī’’ti (pāci. 692) vuttalakkhaṇena samannāgatāya nadiyā. Yā pāraṃ tīraṃ gacchatīti yojanā.
បឋមំ បាទំ ឧទ្ធរិត្វាន តីរេ ឋបេន្តិយាតិ ‘‘ឥទានិ បទវារេន អតិក្កមតី’’តិ វត្តព្ពកាលេ បឋមំ បាទំ ឧក្ខិបិត្វា បរតីរេ ឋបេន្តិយា។ ‘‘ទុតិយបាទុទ្ធារេ សង្ឃាទិសេសោ’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៦៩២) អដ្ឋកថាវចនតោ ‘‘អតិក្កមេ’’តិ ឥមិនា ឧទ្ធារោ គហិតោ។
Paṭhamaṃ pādaṃ uddharitvāna tīre ṭhapentiyāti ‘‘idāni padavārena atikkamatī’’ti vattabbakāle paṭhamaṃ pādaṃ ukkhipitvā paratīre ṭhapentiyā. ‘‘Dutiyapāduddhāre saṅghādiseso’’ti (pāci. aṭṭha. 692) aṭṭhakathāvacanato ‘‘atikkame’’ti iminā uddhāro gahito.
២០៤៥. អន្តរនទិយន្តិ នទិវេមជ្ឈេ។ ភណ្ឌិត្វាតិ កលហំ កត្វា។ ឱរិមំ តីរន្តិ អាគតទិសាយ តីរំ។ តថា បឋមេ ថុល្លច្ចយំ , ទុតិយេ គរុ ហោតីតិ អត្ថោ។ ឥមិនា សកលេន វចនេន ‘‘ឥតរិស្សា បន អយំ បក្កន្តដ្ឋានេ ឋិតា ហោតិ, តស្មា បរតីរំ គច្ឆន្តិយាបិ អនាបត្តី’’តិ អដ្ឋកថាបិ ឧល្លិង្គិតា។
2045.Antaranadiyanti nadivemajjhe. Bhaṇḍitvāti kalahaṃ katvā. Orimaṃ tīranti āgatadisāya tīraṃ. Tathā paṭhame thullaccayaṃ , dutiye garu hotīti attho. Iminā sakalena vacanena ‘‘itarissā pana ayaṃ pakkantaṭṭhāne ṭhitā hoti, tasmā paratīraṃ gacchantiyāpi anāpattī’’ti aṭṭhakathāpi ulliṅgitā.
២០៤៦. រជ្ជុយាតិ វល្លិអាទិកាយ យាយ កាយចិ រជ្ជុយា។
2046.Rajjuyāti valliādikāya yāya kāyaci rajjuyā.
២០៤៧. បិវិតុន្តិ ឯត្ថ ‘‘បានីយ’’ន្តិ បករណតោ លព្ភតិ។ អវុត្តសមុច្ចយត្ថេន អបិ-សទ្ទេន ភណ្ឌធោវនាទិំ សង្គណ្ហាតិ។ អថាតិ វាក្យារម្ភេ និបាតោ។ ‘‘នហានាទិកិច្ចំ សម្បាទេត្វា ឱរិមមេវ តីរំ អាគមិស្សាមី’’តិ អាលយស្ស វិជ្ជមានត្តា អាហ ‘‘វដ្ដតី’’តិ។
2047.Pivitunti ettha ‘‘pānīya’’nti pakaraṇato labbhati. Avuttasamuccayatthena api-saddena bhaṇḍadhovanādiṃ saṅgaṇhāti. Athāti vākyārambhe nipāto. ‘‘Nahānādikiccaṃ sampādetvā orimameva tīraṃ āgamissāmī’’ti ālayassa vijjamānattā āha ‘‘vaṭṭatī’’ti.
២០៤៨. បទសានទិំ ឱតរិត្វានាតិ យោជនា។ សេតុំ អារោហិត្វា តថា បទសា ឧត្តរន្តិយា អនាបត្តីតិ យោជនា។
2048. Padasānadiṃ otaritvānāti yojanā. Setuṃ ārohitvā tathā padasā uttarantiyā anāpattīti yojanā.
២០៤៩. គន្ត្វានាតិ ឯត្ថ ‘‘នទិ’’ន្តិ សេសោ។ ឧត្តរណកាលេ បទសា យាតីតិ យោជនា។
2049.Gantvānāti ettha ‘‘nadi’’nti seso. Uttaraṇakāle padasā yātīti yojanā.
២០៥០. វេគេនាតិ ឯកេនេវ វេគេន, អន្តរា អនិវត្តិត្វាតិ អត្ថោ។
2050.Vegenāti ekeneva vegena, antarā anivattitvāti attho.
២០៥១. ‘‘និសីទិត្វា’’តិ ឥទំ ‘‘ខន្ធេ វា’’តិអាទីហិបិ យោជេតព្ពំ។ ខន្ធាទយោ ចេត្ថ សភាគានមេវ គហេតព្ពា។ ហត្ថសង្ឃាតនេ វាតិ ឧភោហិ ពទ្ធហត្ថវលយេ វា។
2051.‘‘Nisīditvā’’ti idaṃ ‘‘khandhe vā’’tiādīhipi yojetabbaṃ. Khandhādayo cettha sabhāgānameva gahetabbā. Hatthasaṅghātane vāti ubhohi baddhahatthavalaye vā.
២០៥២-៣. បាសន្តិ ហត្ថបាសំ។ ‘‘អាភោគំ វិនា’’តិ ឥមិនា ‘‘គមិស្សាមី’’តិ អាភោគេ កតេ អជានន្តិយា អរុណេ ឧដ្ឋិតេបិ អនាបត្តីតិ ទីបិតំ ហោតិ។ យថាហ ‘‘សចេ សជ្ឈាយំ វា សវនំ វា អញ្ញំ វា កិញ្ចិ កម្មំ កុរុមានា ‘បុរេអរុណេយេវ ទុតិយិកាយ សន្តិកំ គមិស្សាមី’តិ អាភោគំ ករោតិ, អជានន្តិយា ឯវ ចស្សា អរុណោ ឧគ្គច្ឆតិ, អនាបត្តី’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៦៩២)។ នានាគព្ភេ វត្តព្ពមេវ នត្ថីតិ ទស្សេតុមាហ ‘‘ឯកគព្ភេបិ វា’’តិ។ ឯកគព្ភេបិ វា ទុតិយិកាយ ហត្ថបាសំ អតិក្កម្ម អរុណំ ឧដ្ឋបេន្តិយា ភិក្ខុនិយា អាបត្តិ សិយាតិ យោជនា។
2052-3.Pāsanti hatthapāsaṃ. ‘‘Ābhogaṃ vinā’’ti iminā ‘‘gamissāmī’’ti ābhoge kate ajānantiyā aruṇe uṭṭhitepi anāpattīti dīpitaṃ hoti. Yathāha ‘‘sace sajjhāyaṃ vā savanaṃ vā aññaṃ vā kiñci kammaṃ kurumānā ‘purearuṇeyeva dutiyikāya santikaṃ gamissāmī’ti ābhogaṃ karoti, ajānantiyā eva cassā aruṇo uggacchati, anāpattī’’ti (pāci. aṭṭha. 692). Nānāgabbhe vattabbameva natthīti dassetumāha ‘‘ekagabbhepi vā’’ti. Ekagabbhepi vā dutiyikāya hatthapāsaṃ atikkamma aruṇaṃ uṭṭhapentiyā bhikkhuniyā āpatti siyāti yojanā.
២០៥៤. ទុតិយាបាសន្តិ ទុតិយិកាយ ហត្ថបាសំ។ ‘‘គមិស្សាមី’’តិ អាភោគំ កត្វា គច្ឆន្តិយា សចេ អរុណំ ឧដ្ឋេតិ, ន ទោសោតិ យោជនា។
2054.Dutiyāpāsanti dutiyikāya hatthapāsaṃ. ‘‘Gamissāmī’’ti ābhogaṃ katvā gacchantiyā sace aruṇaṃ uṭṭheti, na dosoti yojanā.
២០៥៥-៦. អញ្ញត្ថ បញ្ចធនុសតិកស្ស (បារា. ៦៥៤) បច្ឆិមស្ស អារញ្ញកសេនាសនស្ស វុត្តត្តា តតោ និវត្តេតុមាហ ‘‘ឥន្ទខីលមតិក្កម្មា’’តិអាទិ។ ឯត្ថាតិ ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ។ ទីបិតន្តិ អដ្ឋកថាយ ‘‘អរញ្ញេតិ ឯត្ថ និក្ខមិត្វា ពហិ ឥន្ទខីលា សព្ពមេតំ អរញ្ញ’’ន្តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៦៩២) ឯវំ វុត្តលក្ខណមេវ អរញ្ញំ ទស្សិតន្តិ អត្ថោ។
2055-6. Aññattha pañcadhanusatikassa (pārā. 654) pacchimassa āraññakasenāsanassa vuttattā tato nivattetumāha ‘‘indakhīlamatikkammā’’tiādi. Etthāti imasmiṃ sikkhāpade. Dīpitanti aṭṭhakathāya ‘‘araññeti ettha nikkhamitvā bahi indakhīlā sabbametaṃ arañña’’nti (pāci. aṭṭha. 692) evaṃ vuttalakkhaṇameva araññaṃ dassitanti attho.
ទុតិយិកាយ ទស្សនូបចារំ វិជហន្តិយា តស្សាតិ យោជនា។ ‘‘ជហិតេ’’តិ ឥទំ អបេក្ខិត្វា ‘‘ឧបចារេ’’តិ វិភត្តិវិបរិណាមោ កាតព្ពោ។
Dutiyikāya dassanūpacāraṃ vijahantiyā tassāti yojanā. ‘‘Jahite’’ti idaṃ apekkhitvā ‘‘upacāre’’ti vibhattivipariṇāmo kātabbo.
២០៥៧. សាណិបាការបាការតរុអន្តរិតេ ឋានេ អសតិ ទស្សនូបចារេ សតិបិ សវនូបចារេ អាបត្តិ ហោតីតិ យោជនា។
2057.Sāṇipākārapākārataruantarite ṭhāne asati dassanūpacāre satipi savanūpacāre āpatti hotīti yojanā.
២០៥៨-៦០. ឯត្ថ កថន្តិ យត្ថ ទូរេបិ ទស្សនំ ហោតិ, ឯវរូបេ អជ្ឈោកាសេ អាបត្តិនិយមោ កថំ កាតព្ពោតិ អត្ថោ។ អនេកេសុ ឋានេសុ ‘‘សវនូបចារាតិក្កមេ’’តិ វុច្ចមានត្តា តត្ថ លក្ខណំ ឋបេតុមាហ ‘‘មគ្គ…បេ.… ឯវរូបកេ’’តិ។ ឯត្ថ ‘‘ឋានេ’’តិ សេសោ។ កូជន្តិយាតិ យថាវណ្ណវវត្ថានំ ន ហោតិ, ឯវំ អព្យត្តសទ្ទំ ករោន្តិយា។
2058-60.Ettha kathanti yattha dūrepi dassanaṃ hoti, evarūpe ajjhokāse āpattiniyamo kathaṃ kātabboti attho. Anekesu ṭhānesu ‘‘savanūpacārātikkame’’ti vuccamānattā tattha lakkhaṇaṃ ṭhapetumāha ‘‘magga…pe… evarūpake’’ti. Ettha ‘‘ṭhāne’’ti seso. Kūjantiyāti yathāvaṇṇavavatthānaṃ na hoti, evaṃ abyattasaddaṃ karontiyā.
ឯវរូបកេ ឋានេ ធម្មស្សវនារោចនេ វិយ ច មគ្គមូឡ្ហស្ស សទ្ទេន វិយ ច ‘‘អយ្យេ’’តិ កូជន្តិយា តស្សា សទ្ទស្ស សវនាតិក្កមេ ភិក្ខុនិយា គរុកា អាបត្តិ ហោតីតិ យោជនា។ ‘‘ភិក្ខុនិយា គរុកា ហោតី’’តិ ឥទំ ‘‘ទុតិយិកំ ន បាបុណិស្សាមី’’តិ និរុស្សាហវសេន វេទិតព្ពំ។ តេនេវ វក្ខតិ ‘‘ឱហីយិត្វាថ គច្ឆន្តី’’តិអាទិ។ ឯត្ថាតិ ‘‘គណម្ហា ឱហីយេយ្យា’’តិ ឥមស្មិំ។
Evarūpake ṭhāne dhammassavanārocane viya ca maggamūḷhassa saddena viya ca ‘‘ayye’’ti kūjantiyā tassā saddassa savanātikkame bhikkhuniyā garukā āpatti hotīti yojanā. ‘‘Bhikkhuniyā garukā hotī’’ti idaṃ ‘‘dutiyikaṃ na pāpuṇissāmī’’ti nirussāhavasena veditabbaṃ. Teneva vakkhati ‘‘ohīyitvātha gacchantī’’tiādi. Etthāti ‘‘gaṇamhā ohīyeyyā’’ti imasmiṃ.
២០៦១. អថ គច្ឆន្តី ឱហីយិត្វាតិ យោជនា។ ‘‘ឥទានិ អហំ បាបុណិស្សាមិ’’ ឥតិ ឯវំ សឧស្សាហា អនុពន្ធតិ, វដ្ដតិ, ទុតិយោបចារាតិក្កមេបិ អនាបត្តីតិ វុត្តំ ហោតិ។
2061. Atha gacchantī ohīyitvāti yojanā. ‘‘Idāni ahaṃ pāpuṇissāmi’’ iti evaṃ saussāhā anubandhati, vaṭṭati, dutiyopacārātikkamepi anāpattīti vuttaṃ hoti.
២០៦២. ‘‘គច្ឆតុ អយំ’’ ឥតិ ឧស្សាហស្សច្ឆេទំ កត្វា ឱហីនា ចេ, តស្សា អាបត្តីតិ អជ្ឈាហារយោជនា។
2062. ‘‘Gacchatu ayaṃ’’ iti ussāhassacchedaṃ katvā ohīnā ce, tassā āpattīti ajjhāhārayojanā.
២០៦៣. ឥតរាបីតិ គន្តុំ សមត្ថាបិ។ ឱហីយតុ អយន្តិ ចាតិ និរុស្សាហប្បការោ សន្ទស្សិតោ។ វុត្តត្ថមេវ សមត្ថយិតុមាហ ‘‘សឧស្សាហា ន ហោតិ ចេ’’តិ។
2063.Itarāpīti gantuṃ samatthāpi. Ohīyatu ayanti cāti nirussāhappakāro sandassito. Vuttatthameva samatthayitumāha ‘‘saussāhā na hoti ce’’ti.
២០៦៤-៥. បុរិមា ឯកកំ មគ្គំ យាតីតិ យោជនា។ ឯកមេវ ឯកកំ។ តស្មាតិ យស្មា ឯកិស្សា ឥតរា បក្កន្តដ្ឋានេ តិដ្ឋតិ, តស្មា។ តត្ថាតិ តស្មិំ គណម្ហាឱហីយនេ។ បិ-សទ្ទោ ឯវការត្ថោ។ អនាបត្តិ ឯវ បកាសិតាតិ យោជនា។
2064-5. Purimā ekakaṃ maggaṃ yātīti yojanā. Ekameva ekakaṃ. Tasmāti yasmā ekissā itarā pakkantaṭṭhāne tiṭṭhati, tasmā. Tatthāti tasmiṃ gaṇamhāohīyane. Pi-saddo evakārattho. Anāpatti eva pakāsitāti yojanā.
២០៦៦-៧. គាមន្តរគតាយាតិ គាមសីមគតាយ។ ‘‘នទិយា’’តិ ឥមិនា សម្ពន្ធោ។ អាបត្តិយោចតស្សោបីតិ រត្តិវិប្បវាស គាមន្តរគមន នទិបារគមន គណម្ហាឱហីយន សង្ខាតា ចតស្សោ សង្ឃាទិសេសាបត្តិយោ។ គណម្ហាឱហីយនមូលកាបត្តិយា គាមតោ ពហិ អាបជ្ជិតព្ពត្តេបិ គាមន្តរោក្កមនមូលកាបត្តិយា អន្តោគាមេ អាបជ្ជិតព្ពត្តេបិ ឯកក្ខណេតិ គាមូបចារំ សន្ធាយាហ។
2066-7.Gāmantaragatāyāti gāmasīmagatāya. ‘‘Nadiyā’’ti iminā sambandho. Āpattiyocatassopīti rattivippavāsa gāmantaragamana nadipāragamana gaṇamhāohīyana saṅkhātā catasso saṅghādisesāpattiyo. Gaṇamhāohīyanamūlakāpattiyā gāmato bahi āpajjitabbattepi gāmantarokkamanamūlakāpattiyā antogāme āpajjitabbattepi ekakkhaṇeti gāmūpacāraṃ sandhāyāha.
២០៦៨-៩. យា សទ្ធិំ យាតា ទុតិយិកា, សា ច បក្កន្តា វា សចេ ហោតិ, វិព្ភន្តា វា ហោតិ, បេតានំ លោកំ យាតា វា ហោតិ, កាលកតា វា ហោតីតិ អធិប្បាយោ, បក្ខសង្កន្តា វា ហោតិ, តិត្ថាយតនសង្កន្តា វា ហោតីតិ អធិប្បាយោ, នដ្ឋា វា ហោតិ, បារាជិកាបន្នា វា ហោតីតិ អធិប្បាយោ។ ឯវរូបេ កាលេ គាមន្តរោក្កមនាទីនិ…បេ.… អនាបត្តីតិ ញាតព្ពន្តិ យោជនា។ ឧម្មត្តិកាយបិ ឯវំ ចត្តារិបិ ករោន្តិយា អនាបត្តីតិ យោជនា។
2068-9. Yā saddhiṃ yātā dutiyikā, sā ca pakkantā vā sace hoti, vibbhantā vā hoti, petānaṃ lokaṃ yātā vā hoti, kālakatā vā hotīti adhippāyo, pakkhasaṅkantā vā hoti, titthāyatanasaṅkantā vā hotīti adhippāyo, naṭṭhā vā hoti, pārājikāpannā vā hotīti adhippāyo. Evarūpe kāle gāmantarokkamanādīni…pe… anāpattīti ñātabbanti yojanā. Ummattikāyapi evaṃ cattāripi karontiyā anāpattīti yojanā.
២០៧០. ‘‘អគាមកេ អរញ្ញេ’’តិ ឥទំ គាមាភាវេន វុត្តំ, ន វិញ្ឈាដវិសទិសតាយ។
2070.‘‘Agāmake araññe’’ti idaṃ gāmābhāvena vuttaṃ, na viñjhāṭavisadisatāya.
២០៧១. គាមភាវតោ នទិបារគមនគណម្ហាឱហីយនាបត្តិ ន សម្ភវតិ, តស្សាបិ សកគាមត្តា គាមន្តរគមនមូលិកាបត្តិ ច ទិវសភាគត្តា រត្តិវិប្បវាសមូលិកាបត្តិ ច ន សម្ភវតីតិ អាហ ‘‘សកគាមេ…បេ.… ន វិជ្ជរេ’’តិ។ យថាកាមន្តិ យថិច្ឆិតំ, ទុតិយិកាយ អសន្តិយាបីតិ អត្ថោ។
2071. Gāmabhāvato nadipāragamanagaṇamhāohīyanāpatti na sambhavati, tassāpi sakagāmattā gāmantaragamanamūlikāpatti ca divasabhāgattā rattivippavāsamūlikāpatti ca na sambhavatīti āha ‘‘sakagāme…pe… na vijjare’’ti. Yathākāmanti yathicchitaṃ, dutiyikāya asantiyāpīti attho.
២០៧២. សមុដ្ឋានាទយោ បឋមន្តិមវត្ថុនា តុល្យាតិ យោជនា។
2072. Samuṭṭhānādayo paṭhamantimavatthunā tulyāti yojanā.
គាមន្តរគមនកថាវណ្ណនា។
Gāmantaragamanakathāvaṇṇanā.
២០៧៣. សីមាសម្មុតិយា ចេវាតិ ‘‘សមគ្គេន សង្ឃេន ធម្មេន វិនយេន ឧក្ខិត្តំ ភិក្ខុនិំ ការកសង្ឃំ អនាបុច្ឆា តស្សេវ ការកសង្ឃស្ស ឆន្ទំ អជានិត្វា ឱសារេស្សាមី’’តិ នវសីមាសម្មន្ននេ ច។ ទ្វីហិ កម្មវាចាហិ ទុវេ ថុល្លច្ចយា ហោន្តីតិ យោជនា។
2073.Sīmāsammutiyā cevāti ‘‘samaggena saṅghena dhammena vinayena ukkhittaṃ bhikkhuniṃ kārakasaṅghaṃ anāpucchā tasseva kārakasaṅghassa chandaṃ ajānitvā osāressāmī’’ti navasīmāsammannane ca. Dvīhi kammavācāhi duve thullaccayā hontīti yojanā.
២០៧៤. កម្មស្ស បរិយោសានេតិ ឱសារណកម្មស្ស អវសានេ។ តិកសង្ឃាទិសេសន្តិ ‘‘ធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញា ឱសារេតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស។ ធម្មកម្មេ វេមតិកា, ធម្មកម្មេ អធម្មកម្មសញ្ញា ឱសារេតិ, អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្សា’’តិ (បាចិ. ៦៩៧) តិកសង្ឃាទិសេសំ វុត្តំ។ កម្មន្តិ ច ឧក្ខេបនីយកម្មំ។ អធម្មេ តិកទុក្កដន្តិ ‘‘អធម្មកម្មេ ធម្មកម្មសញ្ញា ឱសារេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស។ អធម្មកម្មេ វេមតិកា, អធម្មកម្មសញ្ញា ឱសារេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ តិកទុក្កដំ វុត្តំ។
2074.Kammassapariyosāneti osāraṇakammassa avasāne. Tikasaṅghādisesanti ‘‘dhammakamme dhammakammasaññā osāreti, āpatti saṅghādisesassa. Dhammakamme vematikā, dhammakamme adhammakammasaññā osāreti, āpatti saṅghādisesassā’’ti (pāci. 697) tikasaṅghādisesaṃ vuttaṃ. Kammanti ca ukkhepanīyakammaṃ. Adhamme tikadukkaṭanti ‘‘adhammakamme dhammakammasaññā osāreti, āpatti dukkaṭassa. Adhammakamme vematikā, adhammakammasaññā osāreti, āpatti dukkaṭassā’’ti tikadukkaṭaṃ vuttaṃ.
២០៧៥. គណស្សាតិ តស្សេវ ការកគណស្ស។ វត្តេ វា បន វត្តន្តិន្តិ តេចត្តាលីសប្បភេទេ នេត្តារវត្តេ វត្តមានំ។ តេចត្តាលីសប្បភេទំ បន វត្តក្ខន្ធកេ (ចូឡវ. ៣៧៦) អាវិ ភវិស្សតិ។ នេត្តារវត្តេតិ កម្មតោ និត្ថរណស្ស ហេតុភូតេ វត្តេ។
2075.Gaṇassāti tasseva kārakagaṇassa. Vatte vā pana vattantinti tecattālīsappabhede nettāravatte vattamānaṃ. Tecattālīsappabhedaṃ pana vattakkhandhake (cūḷava. 376) āvi bhavissati. Nettāravatteti kammato nittharaṇassa hetubhūte vatte.
២០៧៧. ឱសារណំ ក្រិយំ។ អនាបុច្ឆនំ អក្រិយំ។
2077. Osāraṇaṃ kriyaṃ. Anāpucchanaṃ akriyaṃ.
ចតុត្ថំ។
Catutthaṃ.
២០៧៨-៩. អវស្សុតាតិ មេថុនរាគេន តិន្តា។ ឯវមុបរិបិ។ ‘‘មនុស្សបុគ្គលស្សា’’តិ ឥមិនា យក្ខាទីនំ បដិក្ខេបោ។ ‘‘ឧទកេ…បេ.… ទុក្កដ’’ន្តិ វក្ខមានត្តា អាមិសន្តិ អញ្ញត្រ ទន្តបោនា អជ្ឈោហរណីយស្ស គហណំ។ បយោគតោតិ បយោគគណនាយ។
2078-9.Avassutāti methunarāgena tintā. Evamuparipi. ‘‘Manussapuggalassā’’ti iminā yakkhādīnaṃ paṭikkhepo. ‘‘Udake…pe… dukkaṭa’’nti vakkhamānattā āmisanti aññatra dantaponā ajjhoharaṇīyassa gahaṇaṃ. Payogatoti payogagaṇanāya.
២០៨០. ឯកតោវស្សុតេតិ បុមិត្ថិយា សាមញ្ញេន បុល្លិង្គនិទ្ទេសោ។ កថមេតំ វិញ្ញាយតីតិ? ‘‘ឯកតោអវស្សុតេតិ ឯត្ថ ភិក្ខុនិយា អវស្សុតភាវោ ទដ្ឋព្ពោតិ មហាបច្ចរិយំ វុត្តំ។ មហាអដ្ឋកថាយំ បនេតំ ន វុត្តំ, តំ បាឡិយា សមេតី’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៧០១) វុត្តត្តា វិញ្ញាយតិ។ ឯត្ថ ច ឯតំ ន វុត្តន្តិ ‘‘ភិក្ខុនិយា អវស្សុតភាវោ ទដ្ឋព្ពោ’’តិ ឯតំ និយមនំ ន វុត្តំ។ តន្តិ តំ និយមេត្វា អវចនំ។ បាឡិយា សមេតីតិ ‘‘ឯកតោអវស្សុតេ’’តិ (បាចិ. ៧០១-៧០២) អវិសេសេត្វា វុត្តបាឡិយា, ‘‘អនវស្សុតោតិ ជានន្តី បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ (បាចិ. ៧០៣) ឥមាយ ច បាឡិយា សមេតិ។ យទិ ហិ បុគ្គលស្ស អវស្សុតភាវោ នប្បមាណំ, កិំ ‘‘អនវស្សុតោតិ ជានន្តី’’តិ ឥមិនា វចនេន។ ‘‘អនាបត្តិ ឧភោ អនវស្សុតា ហោន្តិ, អនវស្សុតា បដិគ្គណ្ហាតី’’តិ ឯត្តកមេវ វត្តព្ពំ សិយា។ អជ្ឈោហារបយោគេសុ ពហូសុ ថុល្លច្ចយចយោ ថុល្លច្ចយានំ សមូហោ សិយា, បយោគគណនាយ ពហូនិ ថុល្លច្ចយានិ ហោន្តីតិ អធិប្បាយោ។
2080.Ekatovassuteti pumitthiyā sāmaññena pulliṅganiddeso. Kathametaṃ viññāyatīti? ‘‘Ekatoavassuteti ettha bhikkhuniyā avassutabhāvo daṭṭhabboti mahāpaccariyaṃ vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ panetaṃ na vuttaṃ, taṃ pāḷiyā sametī’’ti (pāci. aṭṭha. 701) vuttattā viññāyati. Ettha ca etaṃ na vuttanti ‘‘bhikkhuniyā avassutabhāvo daṭṭhabbo’’ti etaṃ niyamanaṃ na vuttaṃ. Tanti taṃ niyametvā avacanaṃ. Pāḷiyā sametīti ‘‘ekatoavassute’’ti (pāci. 701-702) avisesetvā vuttapāḷiyā, ‘‘anavassutoti jānantī paṭiggaṇhātī’’ti (pāci. 703) imāya ca pāḷiyā sameti. Yadi hi puggalassa avassutabhāvo nappamāṇaṃ, kiṃ ‘‘anavassutoti jānantī’’ti iminā vacanena. ‘‘Anāpatti ubho anavassutā honti, anavassutā paṭiggaṇhātī’’ti ettakameva vattabbaṃ siyā. Ajjhohārapayogesu bahūsu thullaccayacayo thullaccayānaṃ samūho siyā, payogagaṇanāya bahūni thullaccayāni hontīti adhippāyo.
២០៨១. សម្ភវេ, ព្យភិចារេ ច វិសេសនំ សាត្ថកំ ភវតីតិ ‘‘មនុស្សវិគ្គហាន’’ន្តិ ឥទំ វិសេសនំ យក្ខបេតតិរច្ឆានបទេហិ យោជេតព្ពំ។ ឧភតោអវស្សុតេ សតិ មនុស្សវិគ្គហានំ យក្ខបេតតិរច្ឆានានំ ហត្ថតោ ច បណ្ឌកានំ ហត្ថតោ ច តថាតិ យោជនា។ តថា-សទ្ទេនេត្ថ ‘‘យំ កិញ្ចិ អាមិសំ បដិគ្គណ្ហាតិ, ទុក្កដំ។ អជ្ឈោហារបយោគេសុ ថុល្លច្ចយចយោ សិយា’’តិ យថាវុត្តមតិទិសតិ។
2081. Sambhave, byabhicāre ca visesanaṃ sātthakaṃ bhavatīti ‘‘manussaviggahāna’’nti idaṃ visesanaṃ yakkhapetatiracchānapadehi yojetabbaṃ. Ubhatoavassute sati manussaviggahānaṃ yakkhapetatiracchānānaṃ hatthato ca paṇḍakānaṃ hatthato ca tathāti yojanā. Tathā-saddenettha ‘‘yaṃ kiñci āmisaṃ paṭiggaṇhāti, dukkaṭaṃ. Ajjhohārapayogesu thullaccayacayo siyā’’ti yathāvuttamatidisati.
២០៨២. ឯត្ថាតិ ឥមេសុ យក្ខាទីសុ។ ឯកតោអវស្សុតេ សតិ អាមិសំ បដិគ្គណ្ហន្តិយា ទុក្កដំ។ សព្ពត្ថាតិ សព្ពេសុ មនុស្សាមនុស្សេសុ ឯកតោ, ឧភតោ វា អនវស្សុតេសុ។ ឧទកេ ទន្តកដ្ឋកេតិ ឧទកស្ស, ទន្តកដ្ឋស្ស ច គហណេ។ បរិភោគេ ចាតិ បដិគ្គហណេ ចេវ បរិភោគេ ច។
2082.Etthāti imesu yakkhādīsu. Ekatoavassute sati āmisaṃ paṭiggaṇhantiyā dukkaṭaṃ. Sabbatthāti sabbesu manussāmanussesu ekato, ubhato vā anavassutesu. Udake dantakaṭṭhaketi udakassa, dantakaṭṭhassa ca gahaṇe. Paribhoge cāti paṭiggahaṇe ceva paribhoge ca.
២០៨៣-៤. ឧភយាវស្សុតាភាវេតិ ភិក្ខុនិយា, បុគ្គលស្ស ច ឧភិន្នំ អវស្សុតត្តេ អសតិ យទិ អាមិសំ បដិគ្គណ្ហាតិ , ន ទោសោតិ យោជនា។ អយំ បុរិសបុគ្គលោ។ ន ច អវស្សុតោតិ នេវ អវស្សុតោតិ ញត្វា។ យា បន អាមិសំ បដិគ្គណ្ហាតិ, តស្សា ច ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ បកាសិតាតិ យោជនា។ ‘‘យា គណ្ហាតិ, តស្សា អនាបត្តី’’តិ វុត្តេបិ បរិភុញ្ជន្តិយាវ អនាបត្តិភាវោ ទដ្ឋព្ពោ។
2083-4.Ubhayāvassutābhāveti bhikkhuniyā, puggalassa ca ubhinnaṃ avassutatte asati yadi āmisaṃ paṭiggaṇhāti , na dosoti yojanā. Ayaṃ purisapuggalo. Na ca avassutoti neva avassutoti ñatvā. Yā pana āmisaṃ paṭiggaṇhāti, tassā ca ummattikādīnañca anāpatti pakāsitāti yojanā. ‘‘Yā gaṇhāti, tassā anāpattī’’ti vuttepi paribhuñjantiyāva anāpattibhāvo daṭṭhabbo.
បញ្ចមំ។
Pañcamaṃ.
២០៨៥. ឧយ្យោជនេតិ ‘‘កិំ តេ អយ្យេ ឯសោ បុរិសបុគ្គលោ ករិស្សតិ អវស្សុតោ វា អនវស្សុតោ វា, យតោ ត្វំ អនវស្សុតា, ឥង្ឃ អយ្យេ យំ តេ ឯសោ បុរិសបុគ្គលោ ទេតិ ខាទនីយំ វា ភោជនីយំ វា, តំ ត្វំ សហត្ថា បដិគ្គហេត្វា ខាទ វា ភុញ្ជ វា’’តិ (បាចិ. ៧០៥) វុត្តនយេន និយោជនេ។ ឯកិស្សាតិ ឧយ្យោជិកាយ។ ឥតរិស្សាតិ ឧយ្យោជិតាយ។ បដិគ្គហេតិ អវស្សុតស្ស ហត្ថតោ អាមិសបដិគ្គហណេ។ ទុក្កដានិ ចាតិ ឧយ្យោជិកាយ ទុក្កដានិ។ ភោគេសូតិ ឧយ្យោជិតាយ តថា បដិគ្គហិតស្ស អាមិសស្ស បរិភោគេសុ។ ថុល្លច្ចយគណោ សិយាតិ ឧយ្យោជិកាយ ថុល្លច្ចយសមូហោ សិយាតិ អត្ថោ។
2085.Uyyojaneti ‘‘kiṃ te ayye eso purisapuggalo karissati avassuto vā anavassuto vā, yato tvaṃ anavassutā, iṅgha ayye yaṃ te eso purisapuggalo deti khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā, taṃ tvaṃ sahatthā paṭiggahetvā khāda vā bhuñja vā’’ti (pāci. 705) vuttanayena niyojane. Ekissāti uyyojikāya. Itarissāti uyyojitāya. Paṭiggaheti avassutassa hatthato āmisapaṭiggahaṇe. Dukkaṭāni cāti uyyojikāya dukkaṭāni. Bhogesūti uyyojitāya tathā paṭiggahitassa āmisassa paribhogesu. Thullaccayagaṇo siyāti uyyojikāya thullaccayasamūho siyāti attho.
២០៨៦-៧. ភោជនស្សាវសានស្មិន្តិ ឧយ្យោជិតាយ ភោជនបរិយន្តេ។ សង្ឃាទិសេសតាតិ ឧយ្យោជិកាយ សង្ឃាទិសេសាបត្តិ ហោតិ។
2086-7.Bhojanassāvasānasminti uyyojitāya bhojanapariyante. Saṅghādisesatāti uyyojikāya saṅghādisesāpatti hoti.
យក្ខាទីនន្តិ ឯត្ថ អាទិ-សទ្ទេន បេតបណ្ឌកតិរច្ឆានគតា គហិតា។ តថេវ បុរិសស្ស ចាតិ អវស្សុតស្ស មនុស្សបុរិសស្ស។ ‘‘គហណេ ឧយ្យោជនេ’’តិ បទច្ឆេទោ។ គហណេតិ ឧយ្យោជិតាយ គហណេ។ ឧយ្យោជនេតិ ឧយ្យោជិកាយ អត្តនោ ឧយ្យោជនេ។ តេសន្តិ ឧទកទន្តបោនានំ។ បរិភោគេតិ ឧយ្យោជិតាយ បរិភុញ្ជនេ។ ទុក្កដំ បរិកិត្តិតន្តិ ឧយ្យោជិកាយ ទុក្កដំ វុត្តំ។
Yakkhādīnanti ettha ādi-saddena petapaṇḍakatiracchānagatā gahitā. Tatheva purisassa cāti avassutassa manussapurisassa. ‘‘Gahaṇe uyyojane’’ti padacchedo. Gahaṇeti uyyojitāya gahaṇe. Uyyojaneti uyyojikāya attano uyyojane. Tesanti udakadantaponānaṃ. Paribhogeti uyyojitāya paribhuñjane. Dukkaṭaṃ parikittitanti uyyojikāya dukkaṭaṃ vuttaṃ.
២០៨៨. សេសស្សាតិ ឧទកទន្តបោនតោ អញ្ញស្ស បរិភុញ្ជិតព្ពាមិសស្ស។ ‘‘គហណុយ្យោជនេ’’តិអាទិ វុត្តនយមេវ។
2088.Sesassāti udakadantaponato aññassa paribhuñjitabbāmisassa. ‘‘Gahaṇuyyojane’’tiādi vuttanayameva.
២០៨៩-៩០. យា បន ភិក្ខុនី ‘‘អនវស្សុតោ’’តិ ញត្វា ឧយ្យោជេតិ, ‘‘កុបិតា វា ន បដិគ្គណ្ហតី’’តិ ឧយ្យោជេតិ, ‘‘កុលានុទ្ទយតា វាបិ ន បដិគ្គណ្ហតី’’តិ ឧយ្យោជេតិ, តស្សា ច ឧម្មត្តិកាទីនញ្ច អនាបត្តិ បកាសិតាតិ យោជនា។ យថាហ ‘‘អនាបត្តិ ‘អនវស្សុតោ’តិ ជានន្តី ឧយ្យោជេតិ, ‘កុបិតា ន បដិគ្គណ្ហតី’តិ ឧយ្យោជេតិ, ‘កុលានុទ្ទយតាយ ន បដិគ្គណ្ហតី’តិ ឧយ្យោជេតី’’តិអាទិ (បាចិ. ៧០៨)។
2089-90.Yā pana bhikkhunī ‘‘anavassuto’’ti ñatvā uyyojeti, ‘‘kupitā vā na paṭiggaṇhatī’’ti uyyojeti, ‘‘kulānuddayatā vāpi na paṭiggaṇhatī’’ti uyyojeti, tassā ca ummattikādīnañca anāpatti pakāsitāti yojanā. Yathāha ‘‘anāpatti ‘anavassuto’ti jānantī uyyojeti, ‘kupitā na paṭiggaṇhatī’ti uyyojeti, ‘kulānuddayatāya na paṭiggaṇhatī’ti uyyojetī’’tiādi (pāci. 708).
ឆដ្ឋំ។
Chaṭṭhaṃ.
២០៩១. សត្តមន្តិ ‘‘យា បន ភិក្ខុនី កុបិតា អនត្តមនា ឯវំ វទេយ្យ ពុទ្ធំ បច្ចក្ខាមី’’តិអាទិនយប្បវត្តំ (បាចិ. ៧១០) សត្តមសិក្ខាបទញ្ច។ អដ្ឋមន្តិ ‘‘យា បន ភិក្ខុនី កិស្មិញ្ចិទេវ អធិករណេ បច្ចាកតា’’តិអាទិនយប្បវត្តំ (បាចិ. ៧១៦) អដ្ឋមសិក្ខាបទញ្ច។
2091.Sattamanti ‘‘yā pana bhikkhunī kupitā anattamanā evaṃ vadeyya buddhaṃ paccakkhāmī’’tiādinayappavattaṃ (pāci. 710) sattamasikkhāpadañca. Aṭṭhamanti ‘‘yā pana bhikkhunī kismiñcideva adhikaraṇe paccākatā’’tiādinayappavattaṃ (pāci. 716) aṭṭhamasikkhāpadañca.
សត្តមដ្ឋមានិ។
Sattamaṭṭhamāni.
២០៩២. នវមេតិ ‘‘ភិក្ខុនិយោ បនេវ សំសដ្ឋា វិហរន្តី’’តិអាទិសិក្ខាបទេ (បាចិ. ៧២២) ច។ ទសមេតិ ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ឯវំ វទេយ្យ សំសដ្ឋាវ អយ្យេ តុម្ហេ វិហរថ, មា តុម្ហេ នានា វិហរិត្ថា’’តិអាទិសិក្ខាបទេ (បាចិ. ៧២៨) ច។
2092.Navameti ‘‘bhikkhuniyo paneva saṃsaṭṭhā viharantī’’tiādisikkhāpade (pāci. 722) ca. Dasameti ‘‘yā pana bhikkhunī evaṃ vadeyya saṃsaṭṭhāva ayye tumhe viharatha, mā tumhe nānā viharitthā’’tiādisikkhāpade (pāci. 728) ca.
នវមទសមានិ។
Navamadasamāni.
២០៩៣. តេន មហាវិភង្គាគតេន ទុដ្ឋទោសទ្វយេន ច តត្ថេវ អាគតេន តេន សញ្ចរិត្តសិក្ខាបទេន ចាតិ ឥមេហិ តីហិ សទ្ធិំ ឥធាគតានិ ឆ សិក្ខាបទានីតិ ឯវំ នវ បឋមាបត្តិកា ។ ឥតោ ភិក្ខុនិវិភង្គតោ ចត្តារិ យាវតតិយកានិ តតោ មហាវិភង្គតោ ចត្តារិ យាវតតិយកានីតិ ឯវំ អដ្ឋ យាវតតិយកានិ, បុរិមានិ នវ ចាតិ សត្តរស សង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទានិ មយា ចេត្ថ ទស្សិតានីតិ អធិប្បាយោ។
2093. Tena mahāvibhaṅgāgatena duṭṭhadosadvayena ca tattheva āgatena tena sañcarittasikkhāpadena cāti imehi tīhi saddhiṃ idhāgatāni cha sikkhāpadānīti evaṃ nava paṭhamāpattikā . Ito bhikkhunivibhaṅgato cattāri yāvatatiyakāni tato mahāvibhaṅgato cattāri yāvatatiyakānīti evaṃ aṭṭha yāvatatiyakāni, purimāni nava cāti sattarasa saṅghādisesasikkhāpadāni mayā cettha dassitānīti adhippāyo.
ឥតិ វិនយត្ថសារសន្ទីបនិយា វិនយវិនិច្ឆយវណ្ណនាយ
Iti vinayatthasārasandīpaniyā vinayavinicchayavaṇṇanāya
សង្ឃាទិសេសកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Saṅghādisesakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
