| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ (ដីកា) • Majjhimanikāya (ṭīkā) |
១០. សង្គារវសុត្តវណ្ណនា
10. Saṅgāravasuttavaṇṇanā
៤៧៣. អភិប្បសន្នាតិ អភិសមេច្ច បសន្នា។ តេនាហ – ‘‘អវេច្ចប្បសាទវសេន បសន្នា’’តិ។ ព្រាហ្មណី វិគតមលមច្ឆេរតាយ ‘‘តុយ្ហំ ទេយ្យធម្មំ រុច្ចនកដ្ឋានេ ទេហី’’តិ អាហ។ មគ្គេនេវ ហិស្សា មច្ឆរិយស្ស បហីនត្តា ពុទ្ធបក្ខព្រាហ្មណបក្ខវសេន ឧភតោបក្ខិកា។
473.Abhippasannāti abhisamecca pasannā. Tenāha – ‘‘aveccappasādavasena pasannā’’ti. Brāhmaṇī vigatamalamaccheratāya ‘‘tuyhaṃ deyyadhammaṃ ruccanakaṭṭhāne dehī’’ti āha. Maggeneva hissā macchariyassa pahīnattā buddhapakkhabrāhmaṇapakkhavasena ubhatopakkhikā.
កិំសូតិ កិន្តិ បុច្ឆាវចនំ។ ឆេត្វា អនាទិយិត្វា វិនាសេត្វា។ សុខំ សេតីតិ ចិត្តសន្តាបាភាវេន សុខេន សុបតិ។ ន សោចតីតិ តតោ ឯវ សោកំ នាម វិនាសេតិ។ កោធន្តិ កុជ្ឈនលក្ខណំ កោធំ។ ឆេត្វា សមុច្ឆិន្ទិត្វា។ សុខំ សេតីតិ កោធបរិឡាហេន អបរិឌយ្ហមានត្តា សុខំ សុបតិ។ កោធវិនាសេន វិនដ្ឋទោមនស្សត្តា ន សោចតិ។ វិសមូលស្សាតិ ទុក្ខវិបាកស្ស។ មធុរគ្គស្សាតិ អក្កោសកស្ស បច្ចក្កោសនេន, បហារកស្ស បដិប្បហរណេន យំ សុខំ ឧប្បជ្ជតិ, តំ សន្ធាយេវ ‘‘មធុរគ្គោ’’តិ វុត្តោ។ ឥមស្មិញ្ហិ ឋានេ បរិយោសានំ ‘‘អគ្គ’’ន្តិ វុត្តំ។ អរិយាតិ ពុទ្ធាទយោ អរិយា។
Kiṃsūti kinti pucchāvacanaṃ. Chetvā anādiyitvā vināsetvā. Sukhaṃ setīti cittasantāpābhāvena sukhena supati. Na socatīti tato eva sokaṃ nāma vināseti. Kodhanti kujjhanalakkhaṇaṃ kodhaṃ. Chetvā samucchinditvā. Sukhaṃ setīti kodhapariḷāhena apariḍayhamānattā sukhaṃ supati. Kodhavināsena vinaṭṭhadomanassattā na socati. Visamūlassāti dukkhavipākassa. Madhuraggassāti akkosakassa paccakkosanena, pahārakassa paṭippaharaṇena yaṃ sukhaṃ uppajjati, taṃ sandhāyeva ‘‘madhuraggo’’ti vutto. Imasmiñhi ṭhāne pariyosānaṃ ‘‘agga’’nti vuttaṃ. Ariyāti buddhādayo ariyā.
បញ្ហំ កថេសីតិ ព្រាហ្មណោ កិរ ចិន្តេសិ – ‘‘សមណោ គោតមោ លោកបូជិតោ, ន សក្កា យំ វា តំ វា វត្វា សន្តជ្ជេតុំ, ឯកំ សណ្ហបញ្ហំ បុច្ឆិស្សាមី’’តិ។ សោ ឯកំ បុច្ឆាគាថំ អភិសង្ខរិត្វា ‘‘សចេ អសុកស្ស នាម វធំ រោចេមីតិ វក្ខតិ, យេ តុយ្ហំ ន រុច្ចន្តិ, តេ មារេតុកាមោសិ, លោកវធាយ ឧប្បន្នោ កិំ តុយ្ហំ សមណភាវេនាតិ និគ្គហេស្សាមិ។ សចេ ន កស្សចិ វធំ រោចេមីតិ វក្ខតិ, អថ នំ ត្វំ រាគាទីនម្បិ វធំ ន ឥច្ឆសិ, តស្មា សមណោ ហុត្វា អាហិណ្ឌសីតិ និគ្គណ្ហិស្សាមីតិ ឥមំ ឧភតោកោដិកំ បញ្ហំ បុដ្ឋោ សមណោ គោតមោ នេវ គិលិតុំ ន ឧគ្គិលិតុំ សក្ខិស្សតី’’តិ ឯវំ ចិន្តេត្វា ឥមំ បយ្ហំ បុច្ឆិ។ តស្ស ភគវា អជ្ឈាសយានុរូបំ កថេសិ។ សោ បញ្ហព្យាករណេន អារាធិតចិត្តោ បព្ពជ្ជំ យាចិ។ សត្ថា តំ បព្ពាជេសិ, សោ បព្ពជ្ជាកិច្ចំ មត្ថកំ បាបេសិ។ តេន វុត្តំ ‘‘បព្ពជិត្វា អរហត្តំ បត្តោ’’តិ។
Pañhaṃ kathesīti brāhmaṇo kira cintesi – ‘‘samaṇo gotamo lokapūjito, na sakkā yaṃ vā taṃ vā vatvā santajjetuṃ, ekaṃ saṇhapañhaṃ pucchissāmī’’ti. So ekaṃ pucchāgāthaṃ abhisaṅkharitvā ‘‘sace asukassa nāma vadhaṃ rocemīti vakkhati, ye tuyhaṃ na ruccanti, te māretukāmosi, lokavadhāya uppanno kiṃ tuyhaṃ samaṇabhāvenāti niggahessāmi. Sace na kassaci vadhaṃ rocemīti vakkhati, atha naṃ tvaṃ rāgādīnampi vadhaṃ na icchasi, tasmā samaṇo hutvā āhiṇḍasīti niggaṇhissāmīti imaṃ ubhatokoṭikaṃ pañhaṃ puṭṭho samaṇo gotamo neva gilituṃ na uggilituṃ sakkhissatī’’ti evaṃ cintetvā imaṃ payhaṃ pucchi. Tassa bhagavā ajjhāsayānurūpaṃ kathesi. So pañhabyākaraṇena ārādhitacitto pabbajjaṃ yāci. Satthā taṃ pabbājesi, so pabbajjākiccaṃ matthakaṃ pāpesi. Tena vuttaṃ ‘‘pabbajitvā arahattaṃ patto’’ti.
អវភូតាតិ អធោភូតា។ អធោភាវោ សត្តានំ អវឌ្ឍិ អវមង្គលន្តិ អាហ – ‘‘អវឌ្ឍិភូតា អវមង្គលភូតាយេវា’’តិ។ បរិភូតាតិ បរិភវប្បត្តា។ វិជ្ជមានានន្តិ បាឡិយំ អនាទរេ សាមិវចនន្តិ តទត្ថំ ទស្សេន្តោ ‘‘វិជ្ជមានេសូ’’តិអាហ។ បកដ្ឋំ, បវឌ្ឍំ វា ញាណន្តិ បញ្ញាណន្តិ ភគវតោ ញាណំ វិសេសេត្វា វុត្តំ។
Avabhūtāti adhobhūtā. Adhobhāvo sattānaṃ avaḍḍhi avamaṅgalanti āha – ‘‘avaḍḍhibhūtā avamaṅgalabhūtāyevā’’ti. Paribhūtāti paribhavappattā. Vijjamānānanti pāḷiyaṃ anādare sāmivacananti tadatthaṃ dassento ‘‘vijjamānesū’’tiāha. Pakaṭṭhaṃ, pavaḍḍhaṃ vā ñāṇanti paññāṇanti bhagavato ñāṇaṃ visesetvā vuttaṃ.
៤៧៤. អភិជានិត្វាតិ អភិវិសិដ្ឋេន ញាណេន ជានិត្វា។ វោសិតវោសានាតិ កតករណីយតាយ សព្ពសោ បរិសោសិតនិដ្ឋា។ បារមិសង្ខាតន្តិ បរមុក្កំសភាវតោ បារមីតិ សង្ខាតំ។ តេនាហ ‘‘សព្ពធម្មានំ បារភូត’’ន្តិ។ ព្រហ្មចរិយស្សាតិ សាសនព្រហ្មចរិយស្ស អាទិភូតំ។ តេនាហ ‘‘ឧប្បាទកា ជនកា’’តិ។ ‘‘ឥទមេវំ ភវិស្សតិ ឥទមេវ’’ន្តិ តក្កនំ តក្កោ, សោ ឯតស្ស អត្ថីតិ តក្កី។ យស្មា សោ តំ តំ វត្ថុំ តថា តថា តក្កិត្វា គណ្ហតិ, តស្មា វុត្តំ ‘‘តក្កគាហី’’តិ។ វីមំសនសីលោ វីមំសី បច្ចក្ខភូតមត្ថំ វីមំសនភូតាយ បញ្ញាយ កេវលំ វីមំសនតោ។ តេនាហ ‘‘បញ្ញាចារំ ចរាបេត្វា ឯវំវាទី’’តិ។ យថាវុត្តតក្កីវីមំសីភាវេន តក្កបរិយាហតំ វីមំសានុចរិតំ សយំបដិភានំ ឯវមេតន្តិ វត្វា។
474.Abhijānitvāti abhivisiṭṭhena ñāṇena jānitvā. Vositavosānāti katakaraṇīyatāya sabbaso parisositaniṭṭhā. Pāramisaṅkhātanti paramukkaṃsabhāvato pāramīti saṅkhātaṃ. Tenāha ‘‘sabbadhammānaṃ pārabhūta’’nti. Brahmacariyassāti sāsanabrahmacariyassa ādibhūtaṃ. Tenāha ‘‘uppādakā janakā’’ti. ‘‘Idamevaṃ bhavissati idameva’’nti takkanaṃ takko, so etassa atthīti takkī. Yasmā so taṃ taṃ vatthuṃ tathā tathā takkitvā gaṇhati, tasmā vuttaṃ ‘‘takkagāhī’’ti. Vīmaṃsanasīlo vīmaṃsī paccakkhabhūtamatthaṃ vīmaṃsanabhūtāya paññāya kevalaṃ vīmaṃsanato. Tenāha ‘‘paññācāraṃ carāpetvā evaṃvādī’’ti. Yathāvuttatakkīvīmaṃsībhāvena takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ evametanti vatvā.
៤៨៥. អដ្ឋិតបធានវតន្តិ អញ្ញត្ថ កិស្មិញ្ចិ បុគ្គលេ អដ្ឋិតបធានវតំ អនញ្ញសាធារណំ ភោតោ គោតមស្ស បធានំ អហោសិ។ សប្បុរិសបធានវតំ អហោសិ សប្បុរិសបធានវតាធិគតានំ ឯតាទិសានំ អរហតំ អច្ឆរិយបុគ្គលានំយេវ អាវេណិកបធានវតំ អហោសិ។ អជានន្តោវ បកាសេតីតិ អយំ បុច្ឆិតមត្ថំ សយំ បច្ចក្ខតោ អជានន្តោ ឯវ កេវលំ សទ្ទំ ឧប្បាទេត្វាវ បកាសេសីតិ សញ្ញាយ អាហ។ អជាននភាវេ សន្តេតិ ឥមេ អធិទេវាតិ បច្ចក្ខតោ ជាននេ អសតិ។ បណ្ឌិតេន មនុស្សេនាតិ លោកវោហារកុសលេន មនុស្សេន, ត្វំ បន លោកវោហារេបិ អកុសលោ។ វចនត្ថញ្ហិ អជានន្តោ យំ កិញ្ចិ វទតិ។ ឧច្ចេន សម្មតន្តិ ឧច្ចំ សុបាកដំ សព្ពសោ តរុណទារកេហិបិ សម្មតំ។ ញាតមេតំ យទិទំ អត្ថិ ទេវាតិ។ តេនាហ ‘‘សុសុទារកាបី’’តិអាទិ។ ទេវាតិ ឧបបត្តិទេវា។ អធិទេវា នាម សម្មុតិទេវេហិ អធិកទេវាតិ កត្វា, តទញ្ញេ ច មនុស្សេ អធិកភាវេ កិមេវ វត្តព្ពំ។ សេសំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ។
485.Aṭṭhitapadhānavatanti aññattha kismiñci puggale aṭṭhitapadhānavataṃ anaññasādhāraṇaṃ bhoto gotamassa padhānaṃ ahosi. Sappurisapadhānavataṃ ahosi sappurisapadhānavatādhigatānaṃ etādisānaṃ arahataṃ acchariyapuggalānaṃyeva āveṇikapadhānavataṃ ahosi. Ajānantova pakāsetīti ayaṃ pucchitamatthaṃ sayaṃ paccakkhato ajānanto eva kevalaṃ saddaṃ uppādetvāva pakāsesīti saññāya āha. Ajānanabhāve santeti ime adhidevāti paccakkhato jānane asati. Paṇḍitena manussenāti lokavohārakusalena manussena, tvaṃ pana lokavohārepi akusalo. Vacanatthañhi ajānanto yaṃ kiñci vadati. Uccena sammatanti uccaṃ supākaṭaṃ sabbaso taruṇadārakehipi sammataṃ. Ñātametaṃ yadidaṃ atthi devāti. Tenāha ‘‘susudārakāpī’’tiādi. Devāti upapattidevā. Adhidevā nāma sammutidevehi adhikadevāti katvā, tadaññe ca manusse adhikabhāve kimeva vattabbaṃ. Sesaṃ suviññeyyameva.
បបញ្ចសូទនិយា មជ្ឈិមនិកាយដ្ឋកថាយ
Papañcasūdaniyā majjhimanikāyaṭṭhakathāya
សង្គារវសុត្តវណ្ណនាយ លីនត្ថប្បកាសនា សមត្តា។
Saṅgāravasuttavaṇṇanāya līnatthappakāsanā samattā.
និដ្ឋិតា ច ព្រាហ្មណវគ្គវណ្ណនា។
Niṭṭhitā ca brāhmaṇavaggavaṇṇanā.
មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា សមត្តា។
Majjhimapaṇṇāsaṭīkā samattā.
Related texts:
តិបិដក (មូល) • Tipiṭaka (Mūla) / សុត្តបិដក • Suttapiṭaka / មជ្ឈិមនិកាយ • Majjhimanikāya / ១០. សង្គារវសុត្តំ • 10. Saṅgāravasuttaṃ
អដ្ឋកថា • Aṭṭhakathā / សុត្តបិដក (អដ្ឋកថា) • Suttapiṭaka (aṭṭhakathā) / មជ្ឈិមនិកាយ (អដ្ឋកថា) • Majjhimanikāya (aṭṭhakathā) / ១០. សង្គារវសុត្តវណ្ណនា • 10. Saṅgāravasuttavaṇṇanā
