| Library / Tipiṭaka / તિપિટક • Tipiṭaka / સારત્થદીપની-ટીકા • Sāratthadīpanī-ṭīkā |
સંવિદાવહારકથાવણ્ણના
Saṃvidāvahārakathāvaṇṇanā
સંવિદાવહારકથાયં ‘‘સમ્બહુલા સંવિદહિત્વા એકો ભણ્ડં અવહરતિ, આપત્તિ સબ્બેસં પારાજિકસ્સા’’તિ પાળિયં અવિસેસેન વુત્તત્તા આણાપકાનં આણત્તિક્ખણે આપત્તિ, અવહારકસ્સ ઉદ્ધારેતિ યથાસમ્ભવં યોજેત્વા અત્થો ગહેતબ્બો આણત્તિકથાયં ‘‘સો તં ભણ્ડં અવહરતિ, આપત્તિ સબ્બેસં પારાજિકસ્સા’’તિઆદીસુ વિય. એત્થાપિ હિ આણાપકસ્સ આણત્તિક્ખણેયેવ આપત્તિ વુત્તા. તથા ચ વક્ખતિ ‘‘અથ તં ભણ્ડં અવસ્સં હારિયં હોતિ, યં પરતો સબ્બેસં આપત્તિ પારાજિકસ્સાતિ વુત્તં, તતો ઇમસ્સ તઙ્ખણેયેવ પારાજિકં હોતીતિ અયં યુત્તિ સબ્બત્થ વેદિતબ્બા’’તિ (પારા॰ અટ્ઠ॰ ૧.૧૨૧). સંવિદાવહારે ચ ‘‘આણત્તિ નત્થી’’તિ ન વત્તબ્બા ‘‘અન્તેવાસિકેસુ એકમેકસ્સ એકેકો માસકો સાહત્થિકો હોતિ, પઞ્ચ આણત્તિકા’’તિ વચનતો. આણત્તિયા ચ સતિ આણાપકસ્સ આણત્તિક્ખણેયેવ આપત્તિ ઇચ્છિતબ્બા, ન ઉદ્ધારે.
Saṃvidāvahārakathāyaṃ ‘‘sambahulā saṃvidahitvā eko bhaṇḍaṃ avaharati, āpatti sabbesaṃ pārājikassā’’ti pāḷiyaṃ avisesena vuttattā āṇāpakānaṃ āṇattikkhaṇe āpatti, avahārakassa uddhāreti yathāsambhavaṃ yojetvā attho gahetabbo āṇattikathāyaṃ ‘‘so taṃ bhaṇḍaṃ avaharati, āpatti sabbesaṃ pārājikassā’’tiādīsu viya. Etthāpi hi āṇāpakassa āṇattikkhaṇeyeva āpatti vuttā. Tathā ca vakkhati ‘‘atha taṃ bhaṇḍaṃ avassaṃ hāriyaṃ hoti, yaṃ parato sabbesaṃ āpatti pārājikassāti vuttaṃ, tato imassa taṅkhaṇeyeva pārājikaṃ hotīti ayaṃ yutti sabbattha veditabbā’’ti (pārā. aṭṭha. 1.121). Saṃvidāvahāre ca ‘‘āṇatti natthī’’ti na vattabbā ‘‘antevāsikesu ekamekassa ekeko māsako sāhatthiko hoti, pañca āṇattikā’’ti vacanato. Āṇattiyā ca sati āṇāpakassa āṇattikkhaṇeyeva āpatti icchitabbā, na uddhāre.
યદિ એવં ‘‘તેસુ એકો ભણ્ડં અવહરતિ, તસ્સુદ્ધારે સબ્બેસં પારાજિક’’ન્તિ કસ્મા વુત્તન્તિ? નાયં દોસો. એત્થ હિ સબ્બેસંયેવ આપત્તિદસ્સનત્થં અવહારકસ્સપિ આપત્તિસમ્ભવટ્ઠાનં દસ્સેન્તો ‘‘તસ્સુદ્ધારે સબ્બેસં પારાજિક’’ન્તિ આહ, ન પન આણાપકાનમ્પિ ઉદ્ધારેયેવ આપત્તિદસ્સનત્થન્તિ એવમત્થો ગહેતબ્બો. ‘‘સમ્બહુલા એકં આણાપેન્તિ ‘ગચ્છેતં આહરા’તિ, તસ્સુદ્ધારે સબ્બેસં પારાજિક’’ન્તિઆદીસુપિ એવમેવ અત્થો ગહેતબ્બો. અથ વા સંવિદાવહારે આણાપકાનમ્પિ ઉદ્ધારેયેવ આપત્તિ, ન આણત્તિક્ખણેતિ આવેણિકમિદં લક્ખણન્તિ અટ્ઠકથાચરિયપ્પમાણેન ગહેતબ્બં, ઇતો વા અઞ્ઞેન પકારેન યથા અટ્ઠકથાયં પુબ્બેનાપરં ન વિરુજ્ઝતિ, તથા વીમંસિત્વા ગહેતબ્બં.
Yadi evaṃ ‘‘tesu eko bhaṇḍaṃ avaharati, tassuddhāre sabbesaṃ pārājika’’nti kasmā vuttanti? Nāyaṃ doso. Ettha hi sabbesaṃyeva āpattidassanatthaṃ avahārakassapi āpattisambhavaṭṭhānaṃ dassento ‘‘tassuddhāre sabbesaṃ pārājika’’nti āha, na pana āṇāpakānampi uddhāreyeva āpattidassanatthanti evamattho gahetabbo. ‘‘Sambahulā ekaṃ āṇāpenti ‘gacchetaṃ āharā’ti, tassuddhāre sabbesaṃ pārājika’’ntiādīsupi evameva attho gahetabbo. Atha vā saṃvidāvahāre āṇāpakānampi uddhāreyeva āpatti, na āṇattikkhaṇeti āveṇikamidaṃ lakkhaṇanti aṭṭhakathācariyappamāṇena gahetabbaṃ, ito vā aññena pakārena yathā aṭṭhakathāyaṃ pubbenāparaṃ na virujjhati, tathā vīmaṃsitvā gahetabbaṃ.
સંવિધાયાતિ સંવિદહિત્વા. તેન નેસં દુક્કટાપત્તિયોતિ આણત્તિવસેન પારાજિકાપત્તિયા અસમ્ભવે સતિ વુત્તં. યદિ હિ તે આણત્તા અવસ્સં તં હરન્તિ, પારાજિકાપત્તિયેવ નેસં દટ્ઠબ્બા, ન દુક્કટાપત્તિ. સાહત્થિકં વા આણત્તિકસ્સ આણત્તિકં વા સાહત્થિકસ્સ અઙ્ગં ન હોતીતિ ભિન્નકાલવિસયત્તા અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ અઙ્ગં ન હોતિ. તથા હિ સહત્થા અવહરન્તસ્સ ઠાનાચાવને આપત્તિ, આણત્તિયા પન આણત્તિક્ખણેયેવાતિ ભિન્નકાલવિસયા સાહત્થિકાણત્તિકેહિ આપજ્જિતબ્બાપત્તિયો.
Saṃvidhāyāti saṃvidahitvā. Tena nesaṃ dukkaṭāpattiyoti āṇattivasena pārājikāpattiyā asambhave sati vuttaṃ. Yadi hi te āṇattā avassaṃ taṃ haranti, pārājikāpattiyeva nesaṃ daṭṭhabbā, na dukkaṭāpatti. Sāhatthikaṃ vā āṇattikassa āṇattikaṃ vā sāhatthikassa aṅgaṃ na hotīti bhinnakālavisayattā aññamaññassa aṅgaṃ na hoti. Tathā hi sahatthā avaharantassa ṭhānācāvane āpatti, āṇattiyā pana āṇattikkhaṇeyevāti bhinnakālavisayā sāhatthikāṇattikehi āpajjitabbāpattiyo.
સંવિદાવહારકથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.
Saṃvidāvahārakathāvaṇṇanā niṭṭhitā.
