| Library / Tipiṭaka / តិបិដក • Tipiṭaka / កង្ខាវិតរណី-បុរាណ-ដីកា • Kaṅkhāvitaraṇī-purāṇa-ṭīkā |
សមុដ្ឋានវិនិច្ឆយវណ្ណនា
Samuṭṭhānavinicchayavaṇṇanā
សមុដ្ឋានានំ វិនិច្ឆយេ បន គិរគ្គសមជ្ជាទីនិ ‘‘អចិត្តកានិ លោកវជ្ជានី’’តិ វុត្តត្តា ‘‘នច្ច’’ន្តិ វា ‘‘គន្ធ’’ន្តិ វា អជានិត្វាបិ ទស្សនេន, វិលិម្បនេន វា អាបជ្ជនតោ វត្ថុអជាននចិត្តេន អចិត្តកានិ។ ‘‘នច្ច’’ន្តិ វា ‘‘គន្ធ’’ន្តិ វា ជានិត្វា បស្សន្តិយា, វិលិម្បន្តិយា វា អកុសលត្តា ឯវ លោកវជ្ជានិ។ ចោរិវុដ្ឋាបនាទីនិ ‘‘ចោរី’’តិអាទិនា វត្ថុំ ជានិត្វា ករណេយេវ អាបជ្ជនត្តា សចិត្តកានិ។ ឧបសម្បទាទីនំ ឯកន្តាកុសលចិត្តេនេវ អកត្តព្ពត្តា បណ្ណត្តិវជ្ជានិ។ ‘‘ឥធ សចិត្តកាចិត្តកតា បណ្ណត្តិជាននាជាននតាយ អគ្គហេត្វា វត្ថុជាននាជាននតាយ គហេតព្ព’’ន្តិ លិខិតំ។ អធិប្បេតត្តា សង្ខេបតោ ទស្សនាភាវា –
Samuṭṭhānānaṃ vinicchaye pana giraggasamajjādīni ‘‘acittakāni lokavajjānī’’ti vuttattā ‘‘nacca’’nti vā ‘‘gandha’’nti vā ajānitvāpi dassanena, vilimpanena vā āpajjanato vatthuajānanacittena acittakāni. ‘‘Nacca’’nti vā ‘‘gandha’’nti vā jānitvā passantiyā, vilimpantiyā vā akusalattā eva lokavajjāni. Corivuṭṭhāpanādīni ‘‘corī’’tiādinā vatthuṃ jānitvā karaṇeyeva āpajjanattā sacittakāni. Upasampadādīnaṃ ekantākusalacitteneva akattabbattā paṇṇattivajjāni. ‘‘Idha sacittakācittakatā paṇṇattijānanājānanatāya aggahetvā vatthujānanājānanatāya gahetabba’’nti likhitaṃ. Adhippetattā saṅkhepato dassanābhāvā –
អចិត្តកត្តំ ទ្វិធា មតំ, វត្ថុបណ្ណត្តិអញ្ញាណា;
Acittakattaṃ dvidhā mataṃ, vatthupaṇṇattiaññāṇā;
វុត្តំ ញាណំ ទ្វិធា ឥធ, សកនាមេន អញ្ញាតំ។
Vuttaṃ ñāṇaṃ dvidhā idha, sakanāmena aññātaṃ.
បរនាមញ្ច ជាននំ, វត្ថុស្សេកំ ពលក្ការេ;
Paranāmañca jānanaṃ, vatthussekaṃ balakkāre;
ឯកធា សមចារិកេ, តស្មិំ តប្បដិពន្ធោតិ។
Ekadhā samacārike, tasmiṃ tappaṭibandhoti.
បរនាមេន ជាននំ, ទ្វិធា មុត្តាទិកេ ឯកំ;
Paranāmena jānanaṃ, dvidhā muttādike ekaṃ;
ឯកំ លោមាទិកេ មតន្តិ, អយំ ភេទោ វេទិតព្ពោ។
Ekaṃ lomādike matanti, ayaṃ bhedo veditabbo.
សេសមេត្ថ ឧត្តានំ, អនុត្តានត្ថេ វុត្តវិនិច្ឆយត្តា ន ឧទ្ធដន្តិ;
Sesamettha uttānaṃ, anuttānatthe vuttavinicchayattā na uddhaṭanti;
សមុដ្ឋានវិនិច្ឆយវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Samuṭṭhānavinicchayavaṇṇanā niṭṭhitā.
ភិក្ខុនីបាតិមោក្ខវណ្ណនា និដ្ឋិតា។
Bhikkhunīpātimokkhavaṇṇanā niṭṭhitā.
កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា និដ្ឋិតា។
Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇaṭīkā niṭṭhitā.
