| Library / Tipiṭaka / တိပိဋက • Tipiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ (အဋ္ဌကထာ) • Saṃyuttanikāya (aṭṭhakathā) |
၆. သမ္မသသုတ္တဝဏ္ဏနာ
6. Sammasasuttavaṇṇanā
၆၆. ဆဋ္ဌေ အာမန္တေသီတိ ကသ္မာ အာမန္တေသိ? ယသ္မာသ္သ သုခုမာ တိလက္ခဏာဟတာ ဓမ္မဒေသနာ ဥပဋ္ဌာသိ။ တသ္မိံ ကိရ ဇနပဒေ မနုသ္သာ သဟေတုကာ ပညဝန္တော။ သိနိဒ္ဓာနိ ကိရေတ္ထ ဘောဇနာနိ, တာနိသေဝတော ဇနသ္သ ပညာ ဝဍ္ဎတိ, တေ ဂမ္ဘီရံ တိလက္ခဏာဟတံ ဓမ္မကထံ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ သမတ္ထာ ဟောန္တိ။ တေနေဝ ဘဂဝာ ဒီဃမဇ္ဈိမေသု မဟာသတိပဋ္ဌာနာနိ (ဒီ. နိ. ၂.၃၇၂ အာဒယော) မဟာနိဒာနံ (ဒီ. နိ. ၂.၉၅ အာဒယော), အာနေဉ္ဇသပ္ပာယံ (မ. နိ. ၃.၆၆ အာဒယော), သံယုတ္တကေ စူဠနိဒာနာဒိသုတ္တန္တိ ဧဝမာဒီနိ အညာနိ ဂမ္ဘီရာနိ သုတ္တာနိ တတ္ထေဝ ကထေသိ။ သမ္မသထ နောတိ သမ္မသထ နု။ အန္တရံ သမ္မသန္တိ အဗ္ဘန္တရံ ပစ္စယသမ္မသနံ။ န သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော စိတ္တံ အာရာဓေသီတိ ပစ္စယာကာရဝသေန ဗ္ယာကာရာပေတုကာမသ္သ ဘဂဝတော တထာ အဗ္ယာကရိတ္ဝာ ဒ္ဝတ္တိံသာကာရဝသေန ဗ္ယာကရောန္တော အဇ္ဈာသယံ ဂဟေတုံ နာသက္ခိ။
66. Chaṭṭhe āmantesīti kasmā āmantesi? Yasmāssa sukhumā tilakkhaṇāhatā dhammadesanā upaṭṭhāsi. Tasmiṃ kira janapade manussā sahetukā paññavanto. Siniddhāni kirettha bhojanāni, tānisevato janassa paññā vaḍḍhati, te gambhīraṃ tilakkhaṇāhataṃ dhammakathaṃ paṭivijjhituṃ samatthā honti. Teneva bhagavā dīghamajjhimesu mahāsatipaṭṭhānāni (dī. ni. 2.372 ādayo) mahānidānaṃ (dī. ni. 2.95 ādayo), āneñjasappāyaṃ (ma. ni. 3.66 ādayo), saṃyuttake cūḷanidānādisuttanti evamādīni aññāni gambhīrāni suttāni tattheva kathesi. Sammasatha noti sammasatha nu. Antaraṃ sammasanti abbhantaraṃ paccayasammasanaṃ. Na so bhikkhu bhagavato cittaṃ ārādhesīti paccayākāravasena byākārāpetukāmassa bhagavato tathā abyākaritvā dvattiṃsākāravasena byākaronto ajjhāsayaṃ gahetuṃ nāsakkhi.
ဧတဒဝောစာတိ ဒေသနာ ယထာနုသန္ဓိံ န ဂတာ, ဒေသနာယ ယထာနုသန္ဓိဂမနတ္ထံ ဧတဒဝောစ။ တေနဟာနန္ဒ, သုဏာထာတိ ဣဒံ တေပိဋကေ ဗုဒ္ဓဝစနေ အသမ္ဘိန္နပဒံ။ အညတ္ထ ဟိ ဧဝံ ဝုတ္တံ နာမ နတ္ထိ။ ဥပဓိနိဒာနန္တိ ခန္ဓုပဓိနိဒာနံ။ ခန္ဓပဉ္စကဉ္ဟေတ္ထ ဥပဓီတိ အဓိပ္ပေတံ။ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဇာယတိ။ နိဝိသတီတိ ပုနပ္ပုနံ ပဝတ္တိဝသေန ပတိဋ္ဌဟတိ။
Etadavocāti desanā yathānusandhiṃ na gatā, desanāya yathānusandhigamanatthaṃ etadavoca. Tenahānanda, suṇāthāti idaṃ tepiṭake buddhavacane asambhinnapadaṃ. Aññattha hi evaṃ vuttaṃ nāma natthi. Upadhinidānanti khandhupadhinidānaṃ. Khandhapañcakañhettha upadhīti adhippetaṃ. Uppajjatīti jāyati. Nivisatīti punappunaṃ pavattivasena patiṭṭhahati.
ယံ ခော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပန္တိ ယံ လောကသ္မိံ ပိယသဘာဝဉ္စေဝ မဓုရသဘာဝဉ္စ။ စက္ခုံ လောကေတိအာဒီသု လောကသ္မိဉ္ဟိ စက္ခာဒီသု မမတ္တေန အဘိနိဝိဋ္ဌာ သတ္တာ သမ္ပတ္တိယံ ပတိဋ္ဌိတာ အတ္တနော စက္ခုံ အာဒာသာဒီသု နိမိတ္တဂ္ဂဟဏာနုသာရေန ဝိပ္ပသန္နပဉ္စပသာဒံ သုဝဏ္ဏဝိမာနေ ဥဂ္ဃာဋိတမဏိသီဟပဉ္ဇရံ ဝိယ မညန္တိ, သောတံ ရဇတပနာဠိကံ ဝိယ ပာမင္ဂသုတ္တံ ဝိယ စ မညန္တိ, တုင္ဂနာသာတိ လဒ္ဓဝောဟာရံ ဃာနံ ဝဋ္ဋေတ္ဝာ ဌပိတဟရိတာလဝဋ္ဋိံ ဝိယ မညန္တိ, ဇိဝ္ဟံ ရတ္တကမ္ဗလပဋလံ ဝိယ မုဒုသိနိဒ္ဓမဓုရရသဒံ မညန္တိ, ကာယံ သာလလဋ္ဌိံ ဝိယ သုဝဏ္ဏတောရဏံ ဝိယ စ မညန္တိ, မနံ အညေသံ မနေန အသဒိသံ ဥဠာရံ မညန္တိ။
Yaṃ kho loke piyarūpaṃ sātarūpanti yaṃ lokasmiṃ piyasabhāvañceva madhurasabhāvañca. Cakkhuṃ loketiādīsu lokasmiñhi cakkhādīsu mamattena abhiniviṭṭhā sattā sampattiyaṃ patiṭṭhitā attano cakkhuṃ ādāsādīsu nimittaggahaṇānusārena vippasannapañcapasādaṃ suvaṇṇavimāne ugghāṭitamaṇisīhapañjaraṃ viya maññanti, sotaṃ rajatapanāḷikaṃ viya pāmaṅgasuttaṃ viya ca maññanti, tuṅganāsāti laddhavohāraṃ ghānaṃ vaṭṭetvā ṭhapitaharitālavaṭṭiṃ viya maññanti, jivhaṃ rattakambalapaṭalaṃ viya mudusiniddhamadhurarasadaṃ maññanti, kāyaṃ sālalaṭṭhiṃ viya suvaṇṇatoraṇaṃ viya ca maññanti, manaṃ aññesaṃ manena asadisaṃ uḷāraṃ maññanti.
နိစ္စတော အဒ္ဒက္ခုန္တိ နိစ္စန္တိ အဒ္ဒသံသု။ သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော။ န ပရိမုစ္စိံသု ဒုက္ခသ္မာတိ သကလသ္မာပိ ဝဋ္ဋဒုက္ခာ န ပရိမုစ္စိံသု။ ဒက္ခိသ္သန္တီတိ ပသ္သိသ္သန္တိ။ အာပာနီယကံသောတိ သရကသ္သ နာမံ။ ယသ္မာ ပနေတ္ထ အာပံ ပိဝန္တိ, တသ္မာ ‘‘အာပာနီယော’’တိ ဝုစ္စတိ။ အာပာနီယော စ သော ကံသော စာတိ အာပာနီယကံသော။ သုရာမဏ္ဍသရကသ္သေတံ နာမံ။ ‘‘ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော’’တိအာဒိဝစနတော ပန ကံသေ ဌိတပာနမေဝ ဧဝံ ဝုတ္တံ။ ဃမ္မာဘိတတ္တောတိ ဃမ္မေန အဘိတတ္တော။ ဃမ္မပရေတောတိ ဃမ္မေန ဖုဋ္ဌော, အနုဂတောတိ အတ္ထော။ ပိဝတော ဟိ ခော တံ ဆာဒေသ္သတီတိ ပိဝန္တသ္သ တံ ပာနီယံ ဝဏ္ဏာဒိသမ္ပတ္တိယာ ရုစ္စိသ္သတိ, သကလသရီရံ ဝာ ဖရိတ္ဝာ တုဋ္ဌိံ ဥပ္ပာဒယမာနံ ဌသ္သတိ။ အပ္ပဋိသင္ခာတိ အပစ္စဝေက္ခိတ္ဝာ။
Niccato addakkhunti niccanti addasaṃsu. Sesapadesupi eseva nayo. Na parimucciṃsu dukkhasmāti sakalasmāpi vaṭṭadukkhā na parimucciṃsu. Dakkhissantīti passissanti. Āpānīyakaṃsoti sarakassa nāmaṃ. Yasmā panettha āpaṃ pivanti, tasmā ‘‘āpānīyo’’ti vuccati. Āpānīyo ca so kaṃso cāti āpānīyakaṃso. Surāmaṇḍasarakassetaṃ nāmaṃ. ‘‘Vaṇṇasampanno’’tiādivacanato pana kaṃse ṭhitapānameva evaṃ vuttaṃ. Ghammābhitattoti ghammena abhitatto. Ghammaparetoti ghammena phuṭṭho, anugatoti attho. Pivato hi kho taṃ chādessatīti pivantassa taṃ pānīyaṃ vaṇṇādisampattiyā ruccissati, sakalasarīraṃ vā pharitvā tuṭṭhiṃ uppādayamānaṃ ṭhassati. Appaṭisaṅkhāti apaccavekkhitvā.
ဧဝမေဝ ခောတိ ဧတ္ထ ဣဒံ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ – အာပာနီယကံသော ဝိယ ဟိ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ အာရမ္မဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ဃမ္မာဘိတတ္တပုရိသော ဝိယ ဝဋ္ဋနိသ္သိတော ပုထုဇ္ဇနော, အာပာနီယကံသေန နိမန္တနပုရိသော ဝိယ လောကေ ပိယရူပေန သာတရူပေန အာရမ္မဏေန နိမန္တကဇနော, အာပာနီယကံသေ သမ္ပတ္တိဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ အာရောစေန္တော အာပာနကမနုသ္သော ဝိယ အာစရိယုပဇ္ဈာယာဒိကော ကလ္ယာဏမိတ္တော။ ယထေဝ ဟိ တသ္သ ပုရိသသ္သ အပလောကိတမနုသ္သော အာပာနီယကံသေ ဂုဏဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ အာရောစေတိ, ဧဝမေဝ အာစရိယော ဝာ ဥပဇ္ဈာယော ဝာ ဘိက္ခုနော ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု အသ္သာဒဉ္စ နိသ္သရဏဉ္စ ကထေတိ။
Evameva khoti ettha idaṃ opammasaṃsandanaṃ – āpānīyakaṃso viya hi loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ ārammaṇaṃ daṭṭhabbaṃ, ghammābhitattapuriso viya vaṭṭanissito puthujjano, āpānīyakaṃsena nimantanapuriso viya loke piyarūpena sātarūpena ārammaṇena nimantakajano, āpānīyakaṃse sampattiñca ādīnavañca ārocento āpānakamanusso viya ācariyupajjhāyādiko kalyāṇamitto. Yatheva hi tassa purisassa apalokitamanusso āpānīyakaṃse guṇañca ādīnavañca āroceti, evameva ācariyo vā upajjhāyo vā bhikkhuno pañcasu kāmaguṇesu assādañca nissaraṇañca katheti.
တတ္ထ ယထာ အာပာနီယကံသမ္ဟိ ဂုဏေ စ အာဒီနဝေ စ အာရောစိတေ သော ပုရိသော ပိယဝဏ္ဏာဒိသမ္ပဒာယမေဝ သဉ္ဇာတဝေဂော ‘‘သစေ မရဏံ ဘဝိသ္သတိ, ပစ္ဆာ ဇာနိသ္သာမီ’’တိ သဟသာ အပ္ပဋိသင္ခာယ တံ ပိဝိတ္ဝာ မရဏံ ဝာ မရဏမတ္တံ ဝာ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆတိ, ဧဝမေဝ, ဘိက္ခု, ‘‘ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ဒသ္သနာဒိဝသေန ဥပ္ပန္နသောမနသ္သမတ္တမေဝ အသ္သာဒော, အာဒီနဝော ပန ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကော ဗဟု နာနပ္ပကာရော, အပ္ပသ္သာဒာ ကာမာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပာယာသာ’’တိ ဧဝံ အာစရိယုပဇ္ဈာယေဟိ အာနိသံသဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ ကထေတ္ဝာ – ‘‘သမဏပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇ, ဣန္ဒ္ရိယေသု ဂုတ္တဒ္ဝာရော ဘဝ ဘောဇနေ မတ္တညူ ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော’’တိ ဧဝံ ဩဝဒိတောပိ အသ္သာဒဗဒ္ဓစိတ္တတာယ ‘‘သစေ ဝုတ္တပ္ပကာရော အာဒီနဝော ဘဝိသ္သတိ, ပစ္ဆာ ဇာနိသ္သာမီ’’တိ အာစရိယုပဇ္ဈာယေ အပသာဒေတ္ဝာ ဥဒ္ဒေသပရိပုစ္ဆာဒီနိ စေဝ ဝတ္တပဋိပတ္တိဉ္စ ပဟာယ လောကာမိသကထံ ကထေန္တော ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိတုကာမတာယ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ။ တတော ဒုစ္စရိတာနိ ပူရေန္တော သန္ဓိစ္ဆေဒနာဒိကာလေ ‘‘စောရော အယ’’န္တိ ဂဟေတ္ဝာ ရညော ဒသ္သိတော ဣဓေဝ ဟတ္ထပာဒာဒိဆေဒနံ ပတ္ဝာ သမ္ပရာယေ စတူသု အပာယေသု မဟာဒုက္ခံ အနုဘောတိ။
Tattha yathā āpānīyakaṃsamhi guṇe ca ādīnave ca ārocite so puriso piyavaṇṇādisampadāyameva sañjātavego ‘‘sace maraṇaṃ bhavissati, pacchā jānissāmī’’ti sahasā appaṭisaṅkhāya taṃ pivitvā maraṇaṃ vā maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ nigacchati, evameva, bhikkhu, ‘‘pañcasu kāmaguṇesu dassanādivasena uppannasomanassamattameva assādo, ādīnavo pana diṭṭhadhammikasamparāyiko bahu nānappakāro, appassādā kāmā bahudukkhā bahupāyāsā’’ti evaṃ ācariyupajjhāyehi ānisaṃsañca ādīnavañca kathetvā – ‘‘samaṇapaṭipadaṃ paṭipajja, indriyesu guttadvāro bhava bhojane mattaññū jāgariyaṃ anuyutto’’ti evaṃ ovaditopi assādabaddhacittatāya ‘‘sace vuttappakāro ādīnavo bhavissati, pacchā jānissāmī’’ti ācariyupajjhāye apasādetvā uddesaparipucchādīni ceva vattapaṭipattiñca pahāya lokāmisakathaṃ kathento kāme paribhuñjitukāmatāya sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattati. Tato duccaritāni pūrento sandhicchedanādikāle ‘‘coro aya’’nti gahetvā rañño dassito idheva hatthapādādichedanaṃ patvā samparāye catūsu apāyesu mahādukkhaṃ anubhoti.
ပာနီယေန ဝာ ဝိနေတုန္တိ သီတေန ဝာရိနာ ဟရိတုံ။ ဒဓိမဏ္ဍကေနာတိ ဒဓိမဏ္ဍနမတ္တေန။ ဘဋ္ဌလောဏိကာယာတိ သလောဏေန သတ္တုပာနီယေန။ လောဏသောဝီရကေနာတိ သဗ္ဗဓညဖလကဠီရာဒီနိ ပက္ခိပိတ္ဝာ လောဏသောဝီရကံ နာမ ကရောန္တိ, တေန။
Pānīyena vā vinetunti sītena vārinā harituṃ. Dadhimaṇḍakenāti dadhimaṇḍanamattena. Bhaṭṭhaloṇikāyāti saloṇena sattupānīyena. Loṇasovīrakenāti sabbadhaññaphalakaḷīrādīni pakkhipitvā loṇasovīrakaṃ nāma karonti, tena.
ဩပမ္မသံသန္ဒနံ ပနေတ္ထ – ဃမ္မာဘိတတ္တပုရိသော ဝိယ ဝဋ္ဋသန္နိသ္သိတကာလေ ယောဂာဝစရော ဒဋ္ဌဗ္ဗော, တသ္သ ပုရိသသ္သ ပဋိသင္ခာ အာပာနီယကံသံ ပဟာယ ပာနီယာဒီဟိ ပိပာသသ္သ ဝိနောဒနံ ဝိယ ဘိက္ခုနော အာစရိယုပဇ္ဈာယာနံ ဩဝာဒေ ဌတ္ဝာ ဆဒ္ဝာရာဒီနိ ပရိဂ္ဂဟေတ္ဝာ အနုက္ကမေန ဝိပသ္သနံ ဝဍ္ဎေန္တသ္သ အရဟတ္တဖလာဓိဂမော, ပာနီယာဒီနိ စတ္တာရိ ပာနာနိ ဝိယ ဟိ စတ္တာရော မဂ္ဂာ, တေသု အညတရံ ပိဝိတ္ဝာ သုရာပိပာသိတံ ဝိနောဒေတ္ဝာ သုခိနော ယေန ကာမံ ဂမနံ ဝိယ ခီဏာသဝသ္သ စတုမဂ္ဂပာနံ ပိဝိတ္ဝာ တဏ္ဟံ ဝိနောဒေတ္ဝာ အဂတပုဗ္ဗံ နိဗ္ဗာနဒိသံ ဂမနကာလော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ဆဋ္ဌံ။
Opammasaṃsandanaṃ panettha – ghammābhitattapuriso viya vaṭṭasannissitakāle yogāvacaro daṭṭhabbo, tassa purisassa paṭisaṅkhā āpānīyakaṃsaṃ pahāya pānīyādīhi pipāsassa vinodanaṃ viya bhikkhuno ācariyupajjhāyānaṃ ovāde ṭhatvā chadvārādīni pariggahetvā anukkamena vipassanaṃ vaḍḍhentassa arahattaphalādhigamo, pānīyādīni cattāri pānāni viya hi cattāro maggā, tesu aññataraṃ pivitvā surāpipāsitaṃ vinodetvā sukhino yena kāmaṃ gamanaṃ viya khīṇāsavassa catumaggapānaṃ pivitvā taṇhaṃ vinodetvā agatapubbaṃ nibbānadisaṃ gamanakālo veditabbo. Chaṭṭhaṃ.
Related texts:
တိပိဋက (မူလ) • Tipiṭaka (Mūla) / သုတ္တပိဋက • Suttapiṭaka / သံယုတ္တနိကာယ • Saṃyuttanikāya / ၆. သမ္မသသုတ္တံ • 6. Sammasasuttaṃ
ဋီကာ • Tīkā / သုတ္တပိဋက (ဋီကာ) • Suttapiṭaka (ṭīkā) / သံယုတ္တနိကာယ (ဋီကာ) • Saṃyuttanikāya (ṭīkā) / ၆. သမ္မသသုတ္တဝဏ္ဏနာ • 6. Sammasasuttavaṇṇanā
