| Library / Tipiṭaka / д̇ибидага • Tipiṭaka / куд̣̇д̣̇асигкаа-мууласигкаа • Khuddasikkhā-mūlasikkhā |
13. саман̣агаббанид̣̇д̣̇зсаван̣н̣анаа
13. Samaṇakappaniddesavaṇṇanā
125. саман̣агаббаад̇и саман̣авохаараа. бхаванд̇и, ахзсунд̇и ваа бхууд̇аа, вад̇д̇амаанз, бхууд̇з ваа д̇аббажжаяо. вирул̣хамуулаад̣̇ибхаавам̣ аабаж̇ж̇ид̇ваа вад̣дхамаанагаанам̣, вад̣дхид̇ваа маханд̇абхаавам̣ бад̇д̇аанан̃жа ругкалад̇аад̣̇исан̇каад̇аанам̣ бхууд̇аанам̣ г̇аамо, бхууд̇аа зва ваа г̇аамо самуухо бхууд̇аг̇аамо. д̇асса самаарамбхо чзд̣̇анапааланаад̣̇и, д̇асмим̣. нимид̇д̇ад̇т̇з жзд̇ам̣ бхуммам̣, д̇ам̣хзд̇у баажид̇д̇ияам̣ ход̇ийд̇и ад̇т̇о. гад̇агаббияам̣ саман̣агаббияам̣ бхавзд̇и самб̣анд̇хо. д̇ад̇т̇а гад̇ам̣ габбияам̣ яассаад̇и б̣ахуб̣б̣ийхи. гзнаад̇и ааха ‘‘накзнаа’’д̇иаад̣̇и.
125.Samaṇakappāti samaṇavohārā. Bhavanti, ahesunti vā bhūtā, vattamāne, bhūte vā tappaccayo. Viruḷhamūlādibhāvaṃ āpajjitvā vaḍḍhamānakānaṃ, vaḍḍhitvā mahantabhāvaṃ pattānañca rukkhalatādisaṅkhātānaṃ bhūtānaṃ gāmo, bhūtā eva vā gāmo samūho bhūtagāmo. Tassa samārambho chedanaphālanādi, tasmiṃ. Nimittatthe cetaṃ bhummaṃ, taṃhetu pācittiyaṃ hotīti attho. Katakappiyaṃ samaṇakappiyaṃ bhaveti sambandho. Tattha kataṃ kappiyaṃ yassāti bahubbīhi. Kenāti āha ‘‘nakhenā’’tiādi.
126. ид̣̇аани яасса самаарамбхо, д̇ам̣ бхууд̇аг̇аамам̣ вибхаж̇ид̇ваа д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘са муулаа’’д̇иаад̣̇и аарад̣̇д̇хам̣. сод̇и бхууд̇аг̇аамо. бхавид̇ум̣ уббаж̇ж̇ид̇ум̣ баяож̇зд̇ийд̇и гаарид̇анд̇аа д̇аббажжаяо, бабхаавид̇о уббаад̣̇ид̇од̇и ад̇т̇о. ат̇а ваа бабхаванам̣ бабхаво, уббад̇д̇и, сова бабхаво, бабхаавам̣ гарод̇ийд̇и наамад̇хаад̇уд̇о гад̇д̇ари д̇аббажжаяо, бабхаавид̇о уббаннод̇и ад̇т̇о. муулан̃жа канд̇хо жа б̣ийж̇ан̃жа аг̇г̇ан̃жа пал̣у жа муула…бз… пал̣ууни. пал̣у наама баб̣б̣ам̣. д̇ааниязва б̣ийж̇аани, д̇зхи бабхаавид̇о уббаад̣̇ид̇о, ат̇а ваа д̇зхи авад̇хибхууд̇зхи, гааран̣абхууд̇зхи ваа бабхаавид̇о уббаннод̇и гамзна вигаббад̣̇ваяз самаасад̣̇ваяам̣ взд̣̇ид̇аб̣б̣ам̣. д̇ад̇т̇а муулаб̣ийж̇ам̣ наама халид̣̇д̣̇исин̇г̇ивзраад̣̇и.
126. Idāni yassa samārambho, taṃ bhūtagāmaṃ vibhajitvā dassetuṃ ‘‘sa mūlā’’tiādi āraddhaṃ. Soti bhūtagāmo. Bhavituṃ uppajjituṃ payojetīti kāritantā tappaccayo, pabhāvito uppāditoti attho. Atha vā pabhavanaṃ pabhavo, uppatti, sova pabhavo, pabhāvaṃ karotīti nāmadhātuto kattari tappaccayo, pabhāvito uppannoti attho. Mūlañca khandho ca bījañca aggañca phaḷu ca mūla…pe… phaḷūni. Phaḷu nāma pabbaṃ. Tāniyeva bījāni, tehi pabhāvito uppādito, atha vā tehi avadhibhūtehi, kāraṇabhūtehi vā pabhāvito uppannoti kamena vikappadvaye samāsadvayaṃ veditabbaṃ. Tattha mūlabījaṃ nāma haliddisiṅgiverādi.
канд̇хаб̣ийж̇ам̣ наама ассад̇т̇аниг̇род̇хаад̣̇и. б̣ийж̇аб̣ийж̇ам̣ наама буб̣б̣ан̣н̣аабаран̣н̣аад̣̇и. аг̇г̇аб̣ийж̇ам̣ наама хиривзраад̣̇и. пал̣уб̣ийж̇ам̣ наама ужчунал̣аад̣̇и. д̇ад̇т̇а муулаб̣ийж̇аад̣̇ийни бан̃жа б̣ийж̇аг̇аамо. д̇анниб̣б̣ад̇д̇о ругкалад̇аад̣̇и бхууд̇аг̇аамо.
Khandhabījaṃ nāma assatthanigrodhādi. Bījabījaṃ nāma pubbaṇṇāparaṇṇādi. Aggabījaṃ nāma hiriverādi. Phaḷubījaṃ nāma ucchunaḷādi. Tattha mūlabījādīni pañca bījagāmo. Tannibbatto rukkhalatādi bhūtagāmo.
ид̣̇аани д̇зсу б̣ийж̇аг̇аамасамаарамбхз д̣̇уггадам̣ д̣̇ассзд̇и абарад̣̇д̇хзна. бхууд̇аг̇аамавияож̇ид̇ам̣ б̣ийж̇ам̣ аарамбхз д̣̇уггаданд̇и самб̣анд̇хо. бхууд̇аг̇аамад̇о вияож̇ид̇анд̇и д̇аббурисо. б̣ийж̇анд̇и бхуумияам̣ робид̇амаробид̇амби ниг̇г̇ад̇авид̣̇ад̇т̇имад̇д̇абад̇д̇аваддиби муулаб̣ийж̇аани. ‘‘аарамбхз’’д̇и гид̇агабажжаяасса яог̇з авуд̇д̇з гаммани чадтуббад̇д̇ияам̣ вигаббзна убхаяад̇т̇а д̣̇уд̇ияаа. аарамбхзд̇и самаарамбхз. д̇асмаа ‘‘имам̣ бубпам̣ палам̣ ваа ж̇аана, имам̣ габбияам̣ гарохий’’д̇иаад̣̇инаа габбияаважанзна бхууд̇аг̇аамад̇о вияож̇ид̇ам̣ б̣ийж̇аж̇аад̇ам̣ б̣ийж̇аг̇аамабариможанад̇т̇ам̣ буна габбияам̣ гаараабзд̇ваа барибхун̃ж̇ибхаб̣б̣ам̣. ‘‘ануж̇аанаами, бхигкавз, бан̃жахи саман̣агаббзхи палам̣ барибхун̃ж̇ид̇ум̣ аг̇г̇ибариж̇ид̇ам̣ сад̇т̇абариж̇ид̇ам̣ накабариж̇ид̇ам̣ аб̣ийж̇ам̣ ниб̣б̣ад̇д̇аб̣ийж̇ан̃н̃зва бан̃жама’’нд̇и (жуул̣ава. 250) вуд̇д̇зсу бан̃жасу накабариж̇ид̇аад̣̇ийни д̇ийн̣и д̣̇ассид̇аани.
Idāni tesu bījagāmasamārambhe dukkaṭaṃ dasseti aparaddhena. Bhūtagāmaviyojitaṃ bījaṃ ārambhe dukkaṭanti sambandho. Bhūtagāmato viyojitanti tappuriso. Bījanti bhūmiyaṃ ropitamaropitampi niggatavidatthimattapattavaṭṭipi mūlabījāni. ‘‘Ārambhe’’ti kitakapaccayassa yoge avutte kammani chaṭṭhuppattiyaṃ vikappena ubhayattha dutiyā. Ārambheti samārambhe. Tasmā ‘‘imaṃ pupphaṃ phalaṃ vā jāna, imaṃ kappiyaṃ karohī’’tiādinā kappiyavacanena bhūtagāmato viyojitaṃ bījajātaṃ bījagāmaparimocanatthaṃ puna kappiyaṃ kārāpetvā paribhuñjibhabbaṃ. ‘‘Anujānāmi, bhikkhave, pañcahi samaṇakappehi phalaṃ paribhuñjituṃ aggiparijitaṃ satthaparijitaṃ nakhaparijitaṃ abījaṃ nibbattabījaññeva pañcama’’nti (cūḷava. 250) vuttesu pañcasu nakhaparijitādīni tīṇi dassitāni.
127. ид̣̇аани авасидтаани д̣̇вз д̣̇ассзд̇ум̣ ‘‘ниб̣б̣ад̇д̇аб̣ийж̇а’’нд̇иаад̣̇игам̣ батамад̣̇д̇хам̣ ааха. д̇ад̇т̇а ниб̣б̣ад̇д̇аб̣ийж̇анд̇и ниб̣б̣ад̇д̇анияанд̇и ниб̣б̣ад̇д̇ам̣, нибуб̣б̣а вад̇у вад̇д̇анзд̇имасмаа д̇аббажжаяо, ниб̣б̣ад̇д̇ам̣ б̣ийж̇ам̣ яасса д̇ам̣ ниб̣б̣ад̇д̇аб̣ийж̇ам̣, б̣ийж̇ам̣ ниб̣б̣ад̇д̇зд̇ваа висум̣ гад̇ваа барибхун̃ж̇ид̇аб̣б̣ам̣ амб̣абанасаад̣̇и. ноб̣ийж̇ам̣ наама д̇арун̣амб̣апалаад̣̇и. ид̣̇аани б̣ийж̇аг̇аамабхууд̇аг̇аамзсу габбияагаран̣аббагаараад̣̇ивисзсам̣ д̣̇ассзнд̇о ‘‘гадаахаа’’д̇иаад̣̇имааха. д̇ад̇т̇а гадаахзна б̣ад̣̇д̇хам̣ б̣ийж̇ам̣ язсанд̇и б̣аахирад̇т̇о.
127. Idāni avasiṭṭhāni dve dassetuṃ ‘‘nibbattabīja’’ntiādikaṃ paṭhamaddhaṃ āha. Tattha nibbattabījanti nibbattaniyanti nibbattaṃ, nipubba vatu vattanetimasmā tappaccayo, nibbattaṃ bījaṃ yassa taṃ nibbattabījaṃ, bījaṃ nibbattetvā visuṃ katvā paribhuñjitabbaṃ ambapanasādi. Nobījaṃ nāma taruṇambaphalādi. Idāni bījagāmabhūtagāmesu kappiyakaraṇappakārādivisesaṃ dassento ‘‘kaṭāhā’’tiādimāha. Tattha kaṭāhena baddhaṃ bījaṃ yesanti bāhirattho.
128. бхааж̇анз бхуумияамби ваа згааб̣ад̣̇д̇хзсу б̣ийж̇зсу згасмин̃жа габбияз гад̇зд̇и яож̇анаа. б̣ийж̇зсууд̇и б̣ийж̇аг̇аамабхууд̇аг̇аамзсу . бхууд̇аг̇аамоби хи ид̇ха ‘‘б̣ийж̇а’’нд̇и рул̣хийвасзна вужжад̇и.
128. Bhājane bhūmiyampi vā ekābaddhesu bījesu ekasmiñca kappiye kateti yojanā. Bījesūti bījagāmabhūtagāmesu . Bhūtagāmopi hi idha ‘‘bīja’’nti ruḷhīvasena vuccati.
129. нигкид̇д̇зд̇и табид̇з. габбияам̣ буна гарзяяаад̇и ж̇аад̇амуулабан̣н̣абхаавад̇о бхууд̇аг̇аамад̇д̇аа бхууд̇аг̇аамад̇о бариможид̇ам̣ б̣ийж̇аг̇аамабариможанад̇т̇ам̣ буна габбияам̣ гаарзяяаад̇и ад̇т̇о. д̇знааха ‘‘бхууд̇аг̇аамо хи со д̇ад̣̇аа’’д̇и. хи-сад̣̇д̣̇о хзд̇умхи. д̇ад̣̇аад̇и муулз жа бан̣н̣з жа ж̇аад̇агаалз сажз мууламад̇д̇ам̣ сан̃ж̇ааяад̇и, убарибхааг̇з сажз ан̇гуро ж̇ааяад̇и, хздтаабхааг̇з чинд̣̇ид̇ум̣ ваддад̇и. мууламад̇д̇зсу ваа бана бан̣н̣амад̇д̇зсу ваа ниг̇г̇ад̇зсу сажзби рад̇анаббамаан̣ааби саакаа нигкаманд̇и, б̣ийж̇аг̇аамасан̇г̇ахид̇аа хонд̇и.
129.Nikkhitteti ṭhapite. Kappiyaṃ puna kareyyāti jātamūlapaṇṇabhāvato bhūtagāmattā bhūtagāmato parimocitaṃ bījagāmaparimocanatthaṃ puna kappiyaṃ kāreyyāti attho. Tenāha ‘‘bhūtagāmo hi so tadā’’ti. Hi-saddo hetumhi. Tadāti mūle ca paṇṇe ca jātakāle sace mūlamattaṃ sañjāyati, uparibhāge sace aṅkuro jāyati, heṭṭhābhāge chindituṃ vaṭṭati. Mūlamattesu vā pana paṇṇamattesu vā niggatesu sacepi ratanappamāṇāpi sākhā nikkhamanti, bījagāmasaṅgahitā honti.
130. уд̣̇агасамбхаво сзваало жа жзд̇ияаад̣̇ийсу сзваало жа бхууд̇аг̇аамоваад̇и самб̣анд̇хо. аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна баагаараад̣̇иг̇г̇ахан̣ам̣. яад̣̇и д̣̇вз д̇ийн̣и бан̣н̣аани на ж̇ааяанд̇и, аг̇г̇аб̣ийж̇асан̇г̇ахам̣ г̇ажчад̇и. сугко бана саммаж̇ж̇ид̇аб̣б̣о. муулабан̣н̣з виниг̇г̇ад̇з б̣ийж̇оби бхууд̇аг̇аамоваад̇и самб̣анд̇хо. бан̣н̣зд̇и иминаа ан̇гурамад̇д̇ам̣ бадигкибад̇и.
130. Udakasambhavo sevālo ca cetiyādīsu sevālo ca bhūtagāmovāti sambandho. Ādi-saddena pākārādiggahaṇaṃ. Yadi dve tīṇi paṇṇāni na jāyanti, aggabījasaṅgahaṃ gacchati. Sukkho pana sammajjitabbo. Mūlapaṇṇe viniggate bījopi bhūtagāmovāti sambandho. Paṇṇeti iminā aṅkuramattaṃ paṭikkhipati.
131. гхадаад̣̇ибидтз сзваало жа ахичад̇д̇агамагул̣ан̃жа д̣̇уггадассзва вад̇т̇уунийд̇и самб̣анд̇хо. бидтзд̇и иминаа анд̇о аб̣б̣охааригод̇и д̣̇ассзд̇и. пулланд̇и пуллид̇ам̣ ахичад̇д̇агам̣. аб̣яавахаариганд̇и аабад̇д̇ивохаараяог̇г̇ам̣ на ход̇ийд̇и ад̇т̇о.
131. Ghaṭādipiṭṭhe sevālo ca ahichattakamakuḷañca dukkaṭasseva vatthūnīti sambandho. Piṭṭheti iminā anto abbohārikoti dasseti. Phullanti phullitaṃ ahichattakaṃ. Abyavahārikanti āpattivohārayoggaṃ na hotīti attho.
132. алларугкз лаакаанияяаасачад̇д̇аани вигобияа г̇ан̣хад̇о д̇ад̇т̇а агкарам̣ чинд̣̇ад̇о вааби баажид̇д̇ийд̇и самб̣анд̇хо. д̇ад̇т̇аад̇и алларугкз. ‘‘вигобаяа’’нд̇и бод̇т̇агзсу баато д̣̇иссад̇и, со абаато батаманд̇ад̇ааяа гааран̣аабхаавад̇о. ‘‘вигобияаа’’д̇и бана баато г̇ахзд̇аб̣б̣о. вигобияаад̇и иминаа авигобзд̇ваа г̇ахан̣з анаабад̇д̇ийд̇и д̣̇ийбзд̇и.
132. Allarukkhe lākhāniyyāsachattāni vikopiya gaṇhato tattha akkharaṃ chindato vāpi pācittīti sambandho. Tatthāti allarukkhe. ‘‘Vikopaya’’nti potthakesu pāṭho dissati, so apāṭho paṭhamantatāya kāraṇābhāvato. ‘‘Vikopiyā’’ti pana pāṭho gahetabbo. Vikopiyāti iminā avikopetvā gahaṇe anāpattīti dīpeti.
133. д̣̇аарумаггадагаад̣̇инаад̇и аан̣им̣ годдзд̇ваа д̣̇ааруяанд̇ам̣ гад̇ваа д̇ад̇т̇а ган̣дагам̣ оламб̣знд̇и, зд̇ам̣ д̣̇аарумаггадагам̣ наама. аад̣̇и-сад̣̇д̣̇зна ган̣дагаб̣анд̇ханаад̣̇ийнам̣ г̇ахан̣ам̣. д̇ин̣аад̣̇им̣ чинд̣̇ид̇ум̣, г̇ан̣тигам̣ гаад̇ун̃жа на габбад̇ийд̇и яож̇анаа. чинд̣̇ид̇унд̇и чинд̣̇анам̣.
133.Dārumakkaṭakādināti āṇiṃ koṭṭetvā dāruyantaṃ katvā tattha kaṇṭakaṃ olambenti, etaṃ dārumakkaṭakaṃ nāma. Ādi-saddena kaṇṭakabandhanādīnaṃ gahaṇaṃ. Tiṇādiṃ chindituṃ, gaṇṭhikaṃ kātuñca na kappatīti yojanā. Chinditunti chindanaṃ.
134. бхууд̇аг̇аамам̣ ваад̇и бхууд̇аг̇аамам̣ ваа. б̣ийж̇ам̣ ваад̇и б̣ийж̇аг̇аамам̣ ваа. ‘‘чинд̣̇а ваа’’д̇иаад̣̇инаа саб̣б̣ад̇т̇а ваа-сад̣̇д̣̇о яож̇зд̇аб̣б̣о. бажа ваад̇и бажанам̣ гарохийд̇и ваа. ‘‘бада’’ ид̇и ваа баато, д̇асса уббаад̣̇зхийд̇и ад̇т̇о. ‘‘имам̣ ругкам̣ чинд̣̇аахий’’д̇иаад̣̇инаа бана авад̇ваа ‘‘ругкам̣ чинд̣̇аа’’д̇иаад̣̇инаа анияамзд̇ваа вад̇д̇ум̣ ваддад̇и.
134.Bhūtagāmaṃ vāti bhūtagāmaṃ vā. Bījaṃ vāti bījagāmaṃ vā. ‘‘Chinda vā’’tiādinā sabbattha vā-saddo yojetabbo. Paca vāti pacanaṃ karohīti vā. ‘‘Paṭa’’ iti vā pāṭho, tassa uppādehīti attho. ‘‘Imaṃ rukkhaṃ chindāhī’’tiādinā pana avatvā ‘‘rukkhaṃ chindā’’tiādinā aniyametvā vattuṃ vaṭṭati.
135. иманд̇и зд̇ам̣ ругкаад̣̇им̣. имам̣ сод̇хзхийд̇и зд̇т̇а ид̇и-сад̣̇д̣̇ам̣ гад̇ваа ад̇т̇о вад̇д̇аб̣б̣од̇и.
135.Imanti etaṃ rukkhādiṃ. Imaṃ sodhehīti ettha iti-saddaṃ katvā attho vattabboti.
саман̣агаббанид̣̇д̣̇зсаван̣н̣анаа нидтид̇аа.
Samaṇakappaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā.
