Only Dharma. Since 1992
Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಜಾತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Jātaka-aṭṭhakathā

[೧೬೮] ೮. ಸಕುಣಗ್ಘಿಜಾತಕವಣ್ಣನಾ

[168] 8. Sakuṇagghijātakavaṇṇanā

ಸೇನೋ ಬಲಸಾ ಪತಮಾನೋತಿ ಇದಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಅತ್ತಜ್ಝಾಸಯಂ ಸಕುಣೋವಾದಸುತ್ತಂ (ಸಂ॰ ನಿ॰ ೫.೩೭೨) ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ। ಏಕದಿವಸಞ್ಹಿ ಸತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಗೋಚರೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚರಥ ಸಕೇ ಪೇತ್ತಿಕೇ ವಿಸಯೇ’’ತಿ (ಸಂ॰ ನಿ॰ ೫.೩೭೨) ಇಮಂ ಸಂಯುತ್ತಮಹಾವಗ್ಗೇ ಸುತ್ತನ್ತಂ ಕಥೇನ್ತೋ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ತಾವ ತಿಟ್ಠಥ, ಪುಬ್ಬೇ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾಪಿ ಸಕಂ ಪೇತ್ತಿಕವಿಸಯಂ ಪಹಾಯ ಅಗೋಚರೇ ಚರನ್ತಾ ಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತಾನಂ ಹತ್ಥಪಥಂ ಗನ್ತ್ವಾಪಿ ಅತ್ತನೋ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಉಪಾಯಕೋಸಲ್ಲೇನ ಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತಾನಂ ಹತ್ಥಾ ಮುಚ್ಚಿಂಸೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅತೀತಂ ಆಹರಿ।

Senobalasā patamānoti idaṃ satthā jetavane viharanto attajjhāsayaṃ sakuṇovādasuttaṃ (saṃ. ni. 5.372) ārabbha kathesi. Ekadivasañhi satthā bhikkhū āmantetvā ‘‘gocare, bhikkhave, caratha sake pettike visaye’’ti (saṃ. ni. 5.372) imaṃ saṃyuttamahāvagge suttantaṃ kathento ‘‘tumhe tāva tiṭṭhatha, pubbe tiracchānagatāpi sakaṃ pettikavisayaṃ pahāya agocare carantā paccāmittānaṃ hatthapathaṃ gantvāpi attano paññāsampattiyā upāyakosallena paccāmittānaṃ hatthā mucciṃsū’’ti vatvā atītaṃ āhari.

ಅತೀತೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇನ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಲಾಪಸಕುಣಯೋನಿಯಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ನಙ್ಗಲಕಟ್ಠಕರಣೇ ಲೇಡ್ಡುಟ್ಠಾನೇ ವಾಸಂ ಕಪ್ಪೇಸಿ। ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ‘‘ಸಕವಿಸಯೇ ಗೋಚರಗಹಣಂ ಪಹಾಯ ಪರವಿಸಯೇ ಗೋಚರಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಅಟವಿಪರಿಯನ್ತಂ ಅಗಮಾಸಿ। ಅಥ ನಂ ತತ್ಥ ಗೋಚರಂ ಗಣ್ಹನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಕುಣಗ್ಘಿ ಸಹಸಾ ಅಜ್ಝಪ್ಪತ್ತಾ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ। ಸೋ ಸಕುಣಗ್ಘಿಯಾ ಹರಿಯಮಾನೋ ಏವಂ ಪರಿದೇವಸಿ – ‘‘ಮಯಮೇವಮ್ಹ ಅಲಕ್ಖಿಕಾ, ಮಯಂ ಅಪ್ಪಪುಞ್ಞಾ, ಯೇ ಮಯಂ ಅಗೋಚರೇ ಚರಿಮ್ಹ ಪರವಿಸಯೇ, ಸಚೇಜ್ಜ ಮಯಂ ಗೋಚರೇ ಚರೇಯ್ಯಾಮ ಸಕೇ ಪೇತ್ತಿಕೇ ವಿಸಯೇ, ನ ಮ್ಯಾಯಂ ಸಕುಣಗ್ಘಿ ಅಲಂ ಅಭವಿಸ್ಸ ಯದಿದಂ ಯುದ್ಧಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಕೋ ಪನ, ತೇ ಲಾಪ, ಗೋಚರೋ ಸಕೋ ಪೇತ್ತಿಕೋ ವಿಸಯೋ’’ತಿ? ‘‘ಯದಿದಂ ನಙ್ಗಲಕಟ್ಠಕರಣಂ ಲೇಡ್ಡುಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ। ಅಥ ನಂ ಸಕುಣಗ್ಘಿ ಸಕೇ ಬಲೇ ಅಪತ್ಥದ್ಧಾ ಅಮುಞ್ಚಿ – ‘‘ಗಚ್ಛ ಖೋ, ತ್ವಂ ಲಾಪ, ತತ್ರಪಿ ಮೇ ಗನ್ತ್ವಾ ನ ಮೋಕ್ಖಸೀ’’ತಿ। ಸೋ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಹನ್ತಂ ಲೇಡ್ಡುಂ ಅಭಿರುಹಿತ್ವಾ ‘‘ಏಹಿ ಖೋ ದಾನಿ ಸಕುಣಗ್ಘೀ’’ತಿ ಸೇನಂ ಅವ್ಹಯನ್ತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ। ಸಕುಣಗ್ಘಿ ಸಕೇ ಬಲೇ ಅಪತ್ಥದ್ಧಾ ಉಭೋ ಪಕ್ಖೇ ಸನ್ನಯ್ಹ ಲಾಪಸಕುಣಂ ಸಹಸಾ ಅಜ್ಝಪ್ಪತ್ತಾ। ಯದಾ ಪನ ತಂ ಲಾಪೋ ‘‘ಬಹುಆಗತಾ ಖೋ ಮ್ಯಾಯಂ ಸಕುಣಗ್ಘೀ’’ತಿ ಅಞ್ಞಾಸಿ, ಅಥ ಪರಿವತ್ತಿತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಲೇಡ್ಡುಸ್ಸ ಅನ್ತರಂ ಪಚ್ಚಾಪಾದಿ। ಸಕುಣಗ್ಘಿ ವೇಗಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ತತ್ಥೇವ ಉರಂ ಪಚ್ಚತಾಳೇಸಿ। ಏವಂ ಸಾ ಭಿನ್ನೇನ ಹದಯೇನ ನಿಕ್ಖನ್ತೇಹಿ ಅಕ್ಖೀಹಿ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಂ ಪಾಪುಣಿ।

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto lāpasakuṇayoniyaṃ nibbattitvā naṅgalakaṭṭhakaraṇe leḍḍuṭṭhāne vāsaṃ kappesi. So ekadivasaṃ ‘‘sakavisaye gocaragahaṇaṃ pahāya paravisaye gocaraṃ gaṇhissāmī’’ti aṭavipariyantaṃ agamāsi. Atha naṃ tattha gocaraṃ gaṇhantaṃ disvā sakuṇagghi sahasā ajjhappattā aggahesi. So sakuṇagghiyā hariyamāno evaṃ paridevasi – ‘‘mayamevamha alakkhikā, mayaṃ appapuññā, ye mayaṃ agocare carimha paravisaye, sacejja mayaṃ gocare careyyāma sake pettike visaye, na myāyaṃ sakuṇagghi alaṃ abhavissa yadidaṃ yuddhāyā’’ti. ‘‘Ko pana, te lāpa, gocaro sako pettiko visayo’’ti? ‘‘Yadidaṃ naṅgalakaṭṭhakaraṇaṃ leḍḍuṭṭhāna’’nti. Atha naṃ sakuṇagghi sake bale apatthaddhā amuñci – ‘‘gaccha kho, tvaṃ lāpa, tatrapi me gantvā na mokkhasī’’ti. So tattha gantvā mahantaṃ leḍḍuṃ abhiruhitvā ‘‘ehi kho dāni sakuṇagghī’’ti senaṃ avhayanto aṭṭhāsi. Sakuṇagghi sake bale apatthaddhā ubho pakkhe sannayha lāpasakuṇaṃ sahasā ajjhappattā. Yadā pana taṃ lāpo ‘‘bahuāgatā kho myāyaṃ sakuṇagghī’’ti aññāsi, atha parivattitvā tasseva leḍḍussa antaraṃ paccāpādi. Sakuṇagghi vegaṃ sandhāretuṃ asakkontī tattheva uraṃ paccatāḷesi. Evaṃ sā bhinnena hadayena nikkhantehi akkhīhi jīvitakkhayaṃ pāpuṇi.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಅತೀತಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ‘‘ಏವಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾಪಿ ಅಗೋಚರೇ ಚರನ್ತಾ ಸಪತ್ತಹತ್ಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಗೋಚರೇ ಪನ ಸಕೇ ಪೇತ್ತಿಕೇ ವಿಸಯೇ ಚರನ್ತಾ ಸಪತ್ತೇ ನಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ತುಮ್ಹೇಪಿ ಮಾ ಅಗೋಚರೇ ಚರಥ ಪರವಿಸಯೇ। ಅಗೋಚರೇ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚರತಂ ಪರವಿಸಯೇ ಲಚ್ಛತಿ ಮಾರೋ ಓತಾರಂ, ಲಚ್ಛತಿ ಮಾರೋ ಆರಮ್ಮಣಂ। ಕೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಗೋಚರೋ ಪರವಿಸಯೋ? ಯದಿದಂ ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣಾ। ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ರೂಪಾ…ಪೇ॰… ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಗೋಚರೋ ಪರವಿಸಯೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

Satthā imaṃ atītaṃ dassetvā ‘‘evaṃ, bhikkhave, tiracchānagatāpi agocare carantā sapattahatthaṃ gacchanti, gocare pana sake pettike visaye carantā sapatte niggaṇhanti, tasmā tumhepi mā agocare caratha paravisaye. Agocare , bhikkhave, carataṃ paravisaye lacchati māro otāraṃ, lacchati māro ārammaṇaṃ. Ko ca, bhikkhave, bhikkhuno agocaro paravisayo? Yadidaṃ pañca kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā…pe… ayaṃ, bhikkhave, bhikkhuno agocaro paravisayo’’ti vatvā abhisambuddho hutvā paṭhamaṃ gāthamāha –

೩೫.

35.

‘‘ಸೇನೋ ಬಲಸಾ ಪತಮಾನೋ, ಲಾಪಂ ಗೋಚರಠಾಯಿನಂ।

‘‘Seno balasā patamāno, lāpaṃ gocaraṭhāyinaṃ;

ಸಹಸಾ ಅಜ್ಝಪ್ಪತ್ತೋವ, ಮರಣಂ ತೇನುಪಾಗಮೀ’’ತಿ॥

Sahasā ajjhappattova, maraṇaṃ tenupāgamī’’ti.

ತತ್ಥ ಬಲಸಾ ಪತಮಾನೋತಿ ‘‘ಲಾಪಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಬಲೇನ ಥಾಮೇನ ಪತಮಾನೋ। ಗೋಚರಠಾಯಿನನ್ತಿ ಸಕವಿಸಯಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗೋಚರತ್ಥಾಯ ಅಟವಿಪರಿಯನ್ತೇ ಠಿತಂ। ಅಜ್ಝಪ್ಪತ್ತೋತಿ ಸಮ್ಪತ್ತೋ। ಮರಣಂ ತೇನುಪಾಗಮೀತಿ ತೇನ ಕಾರಣೇನ ಮರಣಂ ಪತ್ತೋ।

Tattha balasā patamānoti ‘‘lāpaṃ gaṇhissāmī’’ti balena thāmena patamāno. Gocaraṭhāyinanti sakavisayā nikkhamitvā gocaratthāya aṭavipariyante ṭhitaṃ. Ajjhappattoti sampatto. Maraṇaṃ tenupāgamīti tena kāraṇena maraṇaṃ patto.

ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ಮರಣಂ ಪತ್ತೇ ಲಾಪೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ‘‘ದಿಟ್ಠಾ ವತ ಮೇ ಪಚ್ಚಾಮಿತ್ತಸ್ಸ ಪಿಟ್ಠೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಹದಯೇ ಠತ್ವಾ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇನ್ತೋ ದುತಿಯಂ ಗಾಥಮಾಹ –

Tasmiṃ pana maraṇaṃ patte lāpo nikkhamitvā ‘‘diṭṭhā vata me paccāmittassa piṭṭhī’’ti tassa hadaye ṭhatvā udānaṃ udānento dutiyaṃ gāthamāha –

೩೬.

36.

‘‘ಸೋಹಂ ನಯೇನ ಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಪೇತ್ತಿಕೇ ಗೋಚರೇ ರತೋ।

‘‘Sohaṃ nayena sampanno, pettike gocare rato;

ಅಪೇತಸತ್ತು ಮೋದಾಮಿ, ಸಮ್ಪಸ್ಸಂ ಅತ್ಥಮತ್ತನೋ’’ತಿ॥

Apetasattu modāmi, sampassaṃ atthamattano’’ti.

ತತ್ಥ ನಯೇನಾತಿ ಉಪಾಯೇನ। ಅತ್ಥಮತ್ತನೋತಿ ಅತ್ತನೋ ಅರೋಗಭಾವಸಙ್ಖಾತಂ ವುಡ್ಢಿಂ।

Tattha nayenāti upāyena. Atthamattanoti attano arogabhāvasaṅkhātaṃ vuḍḍhiṃ.

ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ಜಾತಕಂ ಸಮೋಧಾನೇಸಿ, ಸಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಬಹೂ ಭಿಕ್ಖೂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಾದೀನಿ ಪಾಪುಣಿಂಸು। ‘‘ತದಾ ಸೇನೋ ದೇವದತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ, ಲಾಪೋ ಪನ ಅಹಮೇವ ಅಹೋಸಿ’’ನ್ತಿ।

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ samodhānesi, saccapariyosāne bahū bhikkhū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsu. ‘‘Tadā seno devadatto ahosi, lāpo pana ahameva ahosi’’nti.

ಸಕುಣಗ್ಘಿಜಾತಕವಣ್ಣನಾ ಅಟ್ಠಮಾ।

Sakuṇagghijātakavaṇṇanā aṭṭhamā.







Related texts:



ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಜಾತಕಪಾಳಿ • Jātakapāḷi / ೧೬೮. ಸಕುಣಗ್ಘಿಜಾತಕಂ • 168. Sakuṇagghijātakaṃ


© 1991-2026 Titi Tudorancea Yoga Bulletin | Titi Tudorancea® is a Registered Trademark | Terms of use and privacy policy
Contact