| Library / Tipiṭaka / ತಿಪಿಟಕ • Tipiṭaka / ಇತಿವುತ್ತಕ-ಅಟ್ಠಕಥಾ • Itivuttaka-aṭṭhakathā |
೨. ಸಕ್ಕಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
2. Sakkārasuttavaṇṇanā
೮೧. ದುತಿಯೇ ಸಕ್ಕಾರೇನಾತಿ ಸಕ್ಕಾರೇನ ಹೇತುಭೂತೇನ, ಅಥ ವಾ ಸಕ್ಕಾರೇನಾತಿ ಸಕ್ಕಾರಹೇತುನಾ, ಸಕ್ಕಾರಹೇತುಕೇನ ವಾ। ಸಕ್ಕಾರಞ್ಹಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ಇಧೇಕಚ್ಚೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಪಾಪಿಚ್ಛಾ ಇಚ್ಛಾಪಕತಾ ಇಚ್ಛಾಚಾರೇ ಠತ್ವಾ ‘‘ಸಕ್ಕಾರಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಅನೇಸನಂ ಅಪ್ಪತಿರೂಪಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಇತೋ ಚುತಾ ಅಪಾಯೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ, ಅಪರೇ ಯಥಾಸಕ್ಕಾರಂ ಲಭಿತ್ವಾ ತನ್ನಿಮಿತ್ತಂ ಮಾನಮದಮಚ್ಛರಿಯಾದಿವಸೇನ ಪಮಾದಂ ಆಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಇತೋ ಚುತಾ ಅಪಾಯೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತನ್ತಿ। ಯಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸಕ್ಕಾರೇನ ಅಭಿಭೂತಾ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತಾ’’ತಿ। ತತ್ಥ ಅಭಿಭೂತಾತಿ ಅಜ್ಝೋತ್ಥಟಾ। ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತಾತಿ ಖೇಪಿತಚಿತ್ತಾ, ಇಚ್ಛಾಚಾರೇನ ಮಾನಮದಾದಿನಾ ಚ ಖಯಂ ಪಾಪಿತಕುಸಲಚಿತ್ತಾ। ಅಥ ವಾ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತಾತಿ ಪರಿತೋ ಆದಿನ್ನಚಿತ್ತಾ, ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಅಕುಸಲಕೋಟ್ಠಾಸೇನ ಯಥಾ ಕುಸಲಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿವಾರೋ ನ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಸಮನ್ತತೋ ಗಹಿತಚಿತ್ತಸನ್ತಾನಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಸಕ್ಕಾರೇನಾತಿ ಹೀಳೇತ್ವಾ ಪರಿಭವಿತ್ವಾ ಪರೇಹಿ ಅತ್ತನಿ ಪವತ್ತಿತೇನ ಅಸಕ್ಕಾರೇನ ಹೇತುನಾ, ಅಸಕ್ಕಾರಹೇತುಕೇನ ವಾ ಮಾನಾದಿನಾ। ಸಕ್ಕಾರೇನ ಚ ಅಸಕ್ಕಾರೇನ ಚಾತಿ ಕೇಹಿಚಿ ಪವತ್ತಿತೇನ ಸಕ್ಕಾರೇನ ಕೇಹಿಚಿ ಪವತ್ತಿತೇನ ಅಸಕ್ಕಾರೇನ ಚ। ಯೇ ಹಿ ಕೇಹಿಚಿ ಪಠಮಂ ಸಕ್ಕತಾ ಹುತ್ವಾ ತೇಹಿಯೇವ ಅಸಾರಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಅಸಕ್ಕತಾ ಹೋನ್ತಿ, ತಾದಿಸೇ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಕ್ಕಾರೇನ ಚ ಅಸಕ್ಕಾರೇನ ಚಾ’’ತಿ।
81. Dutiye sakkārenāti sakkārena hetubhūtena, atha vā sakkārenāti sakkārahetunā, sakkārahetukena vā. Sakkārañhi nissāya idhekacce puggalā pāpicchā icchāpakatā icchācāre ṭhatvā ‘‘sakkāraṃ nibbattessāmā’’ti anekavihitaṃ anesanaṃ appatirūpaṃ āpajjitvā ito cutā apāyesu nibbattanti, apare yathāsakkāraṃ labhitvā tannimittaṃ mānamadamacchariyādivasena pamādaṃ āpajjitvā ito cutā apāyesu nibbattanti. Yaṃ sandhāya vuttaṃ – ‘‘sakkārena abhibhūtā pariyādinnacittā’’ti. Tattha abhibhūtāti ajjhotthaṭā. Pariyādinnacittāti khepitacittā, icchācārena mānamadādinā ca khayaṃ pāpitakusalacittā. Atha vā pariyādinnacittāti parito ādinnacittā, vuttappakārena akusalakoṭṭhāsena yathā kusalacittassa uppattivāro na hoti, evaṃ samantato gahitacittasantānāti attho. Asakkārenāti hīḷetvā paribhavitvā parehi attani pavattitena asakkārena hetunā, asakkārahetukena vā mānādinā. Sakkārena ca asakkārena cāti kehici pavattitena sakkārena kehici pavattitena asakkārena ca. Ye hi kehici paṭhamaṃ sakkatā hutvā tehiyeva asārabhāvaṃ ñatvā pacchā asakkatā honti, tādise sandhāya vuttaṃ ‘‘sakkārena ca asakkārena cā’’ti.
ಏತ್ಥ ಸಕ್ಕಾರೇನ ಅಭಿಭೂತಾ ದೇವದತ್ತಾದಯೋ ನಿದಸ್ಸೇತಬ್ಬಾ। ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ –
Ettha sakkārena abhibhūtā devadattādayo nidassetabbā. Vuttampi cetaṃ –
‘‘ಫಲಂ ವೇ ಕದಲಿಂ ಹನ್ತಿ, ಫಲಂ ವೇಳುಂ ಫಲಂ ನಳಂ।
‘‘Phalaṃ ve kadaliṃ hanti, phalaṃ veḷuṃ phalaṃ naḷaṃ;
ಸಕ್ಕಾರೋ ಕಾಪುರಿಸಂ ಹನ್ತಿ, ಗಬ್ಭೋ ಅಸ್ಸತರಿಂ ಯಥಾ’’ತಿ॥ (ಸಂ॰ ನಿ॰ ೧.೧೮೩; ಅ॰ ನಿ॰ ೪.೬೮; ಚೂಳವ॰ ೩೩೫)।
Sakkāro kāpurisaṃ hanti, gabbho assatariṃ yathā’’ti. (saṃ. ni. 1.183; a. ni. 4.68; cūḷava. 335);
ಸಾಧೂನಂ ಉಪರಿ ಕತೇನ ಅಸಕ್ಕಾರೇನ ಅಭಿಭೂತಾ ದಣ್ಡಕೀರಾಜಕಾಲಿಙ್ಗರಾಜಮಜ್ಝರಾಜಾದಯೋ ನಿದಸ್ಸೇತಬ್ಬಾ। ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ –
Sādhūnaṃ upari katena asakkārena abhibhūtā daṇḍakīrājakāliṅgarājamajjharājādayo nidassetabbā. Vuttampi cetaṃ –
‘‘ಕಿಸಞ್ಹಿ ವಚ್ಛಂ ಅವಕಿರಿಯ ದಣ್ಡಕೀ,
‘‘Kisañhi vacchaṃ avakiriya daṇḍakī,
ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ಸಜನೋ ಸರಟ್ಠೋ।
Ucchinnamūlo sajano saraṭṭho;
ಕುಕ್ಕುಳನಾಮೇ ನಿರಯಮ್ಹಿ ಪಚ್ಚತಿ,
Kukkuḷanāme nirayamhi paccati,
ತಸ್ಸ ಫುಲಿಙ್ಗಾನಿ ಪತನ್ತಿ ಕಾಯೇ॥
Tassa phuliṅgāni patanti kāye.
‘‘ಯೋ ಸಞ್ಞತೇ ಪಬ್ಬಜಿತೇ ಅವಞ್ಚಯಿ,
‘‘Yo saññate pabbajite avañcayi,
ಧಮ್ಮಂ ಭಣನ್ತೇ ಸಮಣೇ ಅದೂಸಕೇ।
Dhammaṃ bhaṇante samaṇe adūsake;
ತಂ ನಾಳಿಕೇರಂ ಸುನಖಾ ಪರತ್ಥ,
Taṃ nāḷikeraṃ sunakhā parattha,
ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಖಾದನ್ತಿ ವಿಫನ್ದಮಾನಂ’’॥ (ಜಾ॰ ೨.೧೭.೭೦-೭೧)।
Saṅgamma khādanti viphandamānaṃ’’. (jā. 2.17.70-71);
‘‘ಉಪಹಚ್ಚ ಮನಂ ಮಜ್ಝೋ, ಮಾತಙ್ಗಸ್ಮಿಂ ಯಸಸ್ಸಿನೇ।
‘‘Upahacca manaṃ majjho, mātaṅgasmiṃ yasassine;
ಸಪಾರಿಸಜ್ಜೋ ಉಚ್ಛಿನ್ನೋ, ಮಜ್ಝಾರಞ್ಞಂ ತದಾ ಅಹೂ’’ತಿ॥ (ಜಾ॰ ೨.೧೯.೯೬)।
Sapārisajjo ucchinno, majjhāraññaṃ tadā ahū’’ti. (jā. 2.19.96);
ಸಕ್ಕಾರೇನ ಚ ಅಸಕ್ಕಾರೇನ ಚ ಅಭಿಭೂತಾ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ನಾಟಪುತ್ತಾದಯೋ ನಿದಸ್ಸೇತಬ್ಬಾ।
Sakkārena ca asakkārena ca abhibhūtā aññatitthiyā nāṭaputtādayo nidassetabbā.
ಗಾಥಾಸು ಉಭಯನ್ತಿ ಉಭಯೇನ ಸಕ್ಕಾರೇನ ಚ ಅಸಕ್ಕಾರೇನ ಚ। ಸಮಾಧಿ ನ ವಿಕಮ್ಪತೀತಿ ನ ಚಲತಿ, ಏಕಗ್ಗಭಾವೇನ ತಿಟ್ಠತಿ। ಕಸ್ಸ ಪನ ನ ಚಲತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಅಪ್ಪಮಾದವಿಹಾರಿನೋ’’ತಿ। ಯೋ ಪಮಾದಕರಧಮ್ಮಾನಂ ರಾಗಾದೀನಂ ಸುಟ್ಠು ಪಹೀನತ್ತಾ ಅಪ್ಪಮಾದವಿಹಾರೀ ಅರಹಾ, ತಸ್ಸ। ಸೋ ಹಿ ಲೋಕಧಮ್ಮೇಹಿ ನ ವಿಕಮ್ಪತಿ। ಸುಖುಮದಿಟ್ಠಿವಿಪಸ್ಸಕನ್ತಿ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಅತ್ಥಂ ಸುಖುಮಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪವತ್ತವಿಪಸ್ಸನತ್ತಾ ಸುಖುಮದಿಟ್ಠಿವಿಪಸ್ಸಕಂ। ಉಪಾದಾನಕ್ಖಯಾರಾಮನ್ತಿ ಚತುನ್ನಂ ಉಪಾದಾನಾನಂ ಖಯಂ ಪರಿಯೋಸಾನಭೂತಂ ಅರಹತ್ತಫಲಂ ಆರಮಿತಬ್ಬಂ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಉಪಾದಾನಕ್ಖಯಾರಾಮಂ। ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ।
Gāthāsu ubhayanti ubhayena sakkārena ca asakkārena ca. Samādhi na vikampatīti na calati, ekaggabhāvena tiṭṭhati. Kassa pana na calatīti āha ‘‘appamādavihārino’’ti. Yo pamādakaradhammānaṃ rāgādīnaṃ suṭṭhu pahīnattā appamādavihārī arahā, tassa. So hi lokadhammehi na vikampati. Sukhumadiṭṭhivipassakanti phalasamāpattiatthaṃ sukhumāya diṭṭhiyā paññāya abhiṇhaṃ pavattavipassanattā sukhumadiṭṭhivipassakaṃ. Upādānakkhayārāmanti catunnaṃ upādānānaṃ khayaṃ pariyosānabhūtaṃ arahattaphalaṃ āramitabbaṃ etassāti upādānakkhayārāmaṃ. Sesaṃ vuttanayameva.
ದುತಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
Dutiyasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.
Related texts:
ತಿಪಿಟಕ (ಮೂಲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ಸುತ್ತಪಿಟಕ • Suttapiṭaka / ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯ • Khuddakanikāya / ಇತಿವುತ್ತಕಪಾಳಿ • Itivuttakapāḷi / ೨. ಸಕ್ಕಾರಸುತ್ತಂ • 2. Sakkārasuttaṃ
