| Library / Tipiṭaka / ਤਿਪਿਟਕ • Tipiṭaka / ਪਞ੍ਚਪਕਰਣ-ਅਟ੍ਠਕਥਾ • Pañcapakaraṇa-aṭṭhakathā |
੬. ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਨਿਦ੍ਦੇਸવਣ੍ਣਨਾ
6. Sahajātapaccayaniddesavaṇṇanā
੬. ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ। ਇਮਿਨਾ ਏਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਪਚ੍ਚਯਭਾવਞ੍ਚੇવ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾવਞ੍ਚ ਦੀਪੇਤਿ। ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇਤਿ ਪਞ੍ਚવੋਕਾਰਭવੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ। ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਖਣੇ ਨਾਮਰੂਪਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਂ વਿਯ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨ੍ਤਂ વਿਯ ਪਰਲੋਕਤੋ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍વਾ ਪવਿਸਨ੍ਤਂ વਿਯ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਖਣੋ ‘‘ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕ੍ਖਣੋ’’ਤਿ વੁਚ੍ਚਤਿ। ਏਤ੍ਥ ਚ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਹਦਯવਤ੍ਥੁਮਤ੍ਤਮੇવ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਂ। ਤਞ੍ਹਿ ਨਾਮਸ੍ਸ, ਨਾਮਞ੍ਚ ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠਂ ਫਰਤਿ। ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਤਿ ਪવਤ੍ਤਿਯਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ। ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਾ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠਂ ਨ ਫਰਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਨ વੁਤ੍ਤਂ। ਤਥਾ ਉਪਾਦਾਰੂਪਾ ਭੂਤਾਨਂ। ਰੂਪਿਨੋ ਧਮ੍ਮਾ ਅਰੂਪੀਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਹਦਯવਤ੍ਥੁ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ। ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਲੇਤਿ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿ ਕਾਲੇ। ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨਾਤਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ વੁਤ੍ਤਂ। ਨ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨਾਤਿ ਪવਤ੍ਤਿਂ ਸਨ੍ਧਾਯ વੁਤ੍ਤਂ।
6. Sahajātapaccayaniddese aññamaññanti añño aññassa. Iminā etesaṃ dhammānaṃ ekakkhaṇe paccayabhāvañceva paccayuppannabhāvañca dīpeti. Okkantikkhaṇeti pañcavokārabhave paṭisandhikkhaṇe. Tasmiñhi khaṇe nāmarūpaṃ okkantaṃ viya pakkhandantaṃ viya paralokato imaṃ lokaṃ āgantvā pavisantaṃ viya uppajjati, tasmā so khaṇo ‘‘okkantikkhaṇo’’ti vuccati. Ettha ca rūpanti hadayavatthumattameva adhippetaṃ. Tañhi nāmassa, nāmañca tassa aññamaññaṃ sahajātapaccayaṭṭhaṃ pharati. Cittacetasikāti pavattiyaṃ cattāro khandhā. Sahajātapaccayenāti ettha cittasamuṭṭhānarūpā cittacetasikānaṃ paccayaṭṭhaṃ na pharanti, tasmā ‘‘aññamañña’’nti na vuttaṃ. Tathā upādārūpā bhūtānaṃ. Rūpino dhammā arūpīnaṃ dhammānanti hadayavatthu catunnaṃ khandhānaṃ. Kiñci kāleti kismiñci kāle. Sahajātapaccayenāti paṭisandhiṃ sandhāya vuttaṃ. Na sahajātapaccayenāti pavattiṃ sandhāya vuttaṃ.
ਅਯਂ ਪਨ ‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਖਨ੍ਧਾ ਅਰੂਪਿਨੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ’ਤਿ ਏવਂ ਛਹਿ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਹਿ ਠਿਤੋ। ਤਤ੍ਥ ਤਯੋ ਕੋਟ੍ਠਾਸਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞવਸੇਨ વੁਤ੍ਤਾ, ਤਯੋ ਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞવਸੇਨ। ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇ ਅਰੂਪਮੇવ ਪਚ੍ਚਯੋ ਚੇવ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ, ਦੁਤਿਯੇ ਰੂਪਮੇવ, ਤਤਿਯੇ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਚਤੁਤ੍ਥੇ ਪਚ੍ਚਯੋ ਅਰੂਪਂ, ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰੂਪਂ; ਪਞ੍ਚਮੇ ਪਚ੍ਚਯੋਪਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਰੂਪਮੇવ; ਛਟ੍ਠੇ ਪਚ੍ਚਯੋ ਰੂਪਂ, ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਤਾવੇਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿવਣ੍ਣਨਾ।
Ayaṃ pana ‘cattāro khandhā arūpino aññamaññaṃ sahajātapaccayena paccayo’ti evaṃ chahi koṭṭhāsehi ṭhito. Tattha tayo koṭṭhāsā aññamaññavasena vuttā, tayo na aññamaññavasena. Tattha paṭhamakoṭṭhāse arūpameva paccayo ceva paccayuppannañca, dutiye rūpameva, tatiye nāmarūpaṃ, catutthe paccayo arūpaṃ, paccayuppannaṃ rūpaṃ; pañcame paccayopi paccayuppannampi rūpameva; chaṭṭhe paccayo rūpaṃ, paccayuppannaṃ arūpanti ayaṃ tāvettha pāḷivaṇṇanā.
ਅਯਂ ਪਨ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਜਾਤਿવਸੇਨ ਕੁਸਲੋ ਅਕੁਸਲੋ વਿਪਾਕੋ ਕਿਰਿਯਂ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਧਾ ਭਿਜ੍ਜਤਿ। ਤਤ੍ਥ ਕੁਸਲੋ ਭੂਮਿਤੋ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ ਹੋਤਿ, ਅਕੁਸਲੋ ਏਕવਿਧੋવ વਿਪਾਕੋ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ, ਕਿਰਿਯਸਙ੍ਖਾਤੋ ਤਿવਿਧੋ, ਰੂਪਂ ਏਕવਿਧਂ ਕਾਮਾવਚਰਮੇવਾਤਿ ਏવਂ ਤਾવੇਤ੍ਥ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਭੇਦਤੋ વਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ વਿਨਿਚ੍ਛਯੋ।
Ayaṃ pana sahajātapaccayo jātivasena kusalo akusalo vipāko kiriyaṃ rūpanti pañcadhā bhijjati. Tattha kusalo bhūmito catubbidho hoti, akusalo ekavidhova vipāko catubbidho, kiriyasaṅkhāto tividho, rūpaṃ ekavidhaṃ kāmāvacaramevāti evaṃ tāvettha nānappakārabhedato viññātabbo vinicchayo.
ਏવਂ ਭਿਨ੍ਨੇ ਪਨੇਤ੍ਥ ਚਤੁਭੂਮਕਮ੍ਪਿ ਕੁਸਲਂ ਪਞ੍ਚવੋਕਾਰਭવੇ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚੇવ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਸ੍ਸ ਚ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਅਕੁਸਲਂ। ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਰੂਪੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂਯੇવ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ।
Evaṃ bhinne panettha catubhūmakampi kusalaṃ pañcavokārabhave attanā sampayuttadhammānañceva cittasamuṭṭhānarūpassa ca sahajātapaccayo hoti, tathā akusalaṃ. Yaṃ panettha arūpe uppajjati, taṃ arūpadhammānaṃyeva sahajātapaccayo hoti.
ਕਾਮਾવਚਰਰੂਪਾવਚਰવਿਪਾਕਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਸ੍ਸ ਚੇવ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ। ਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਰੂਪਂ ਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਤਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਞੇવ। ਯਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਕਟਤ੍ਤਾਰੂਪਾਨਞ੍ਚਾਪਿ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ। ਅਰੂਪਾવਚਰવਿਪਾਕਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਞੇવ। ਲੋਕੁਤ੍ਤਰવਿਪਾਕਂ ਪਞ੍ਚવੋਕਾਰੇ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚੇવ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਾਨਞ੍ਚ, ਚਤੁવੋਕਾਰੇ ਅਰੂਪਾਨਞ੍ਞੇવ। ਕਾਮਾવਚਰਅਰੂਪਾવਚਰਕਿਰਿਯਾ ਪਞ੍ਚવੋਕਾਰੇ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਞ੍ਚੇવ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਚਤੁવੋਕਾਰੇ ਅਰੂਪਾਨਞ੍ਞੇવ। ਰੂਪਾવਚਰਕਿਰਿਯਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚੇવ ਚਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ।
Kāmāvacararūpāvacaravipākaṃ cittasamuṭṭhānarūpassa ceva sampayuttadhammānañca sahajātapaccayo hoti. Yaṃ panettha rūpaṃ na samuṭṭhāpeti, taṃ sampayuttadhammānaññeva. Yaṃ paṭisandhiyaṃ uppajjati, taṃ kaṭattārūpānañcāpi sahajātapaccayo hoti. Arūpāvacaravipākaṃ sampayuttadhammānaññeva. Lokuttaravipākaṃ pañcavokāre sampayuttadhammānañceva cittasamuṭṭhānarūpānañca, catuvokāre arūpānaññeva. Kāmāvacaraarūpāvacarakiriyā pañcavokāre sampayuttakānañceva cittasamuṭṭhānarūpānañca sahajātapaccayo hoti, catuvokāre arūpānaññeva. Rūpāvacarakiriyā sampayuttadhammānañceva cittasamuṭṭhānarūpānañca ekantena sahajātapaccayo hoti.
ਚਤੁਸਮੁਟ੍ਠਾਨਿਕਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪੇ ਏਕਂ ਮਹਾਭੂਤਂ ਤਿਣ੍ਣਂ, ਤੀਣਿ ਏਕਸ੍ਸ, ਦ੍વੇ ਦ੍વਿਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ, ਮਹਾਭੂਤਾ ਉਪਾਦਾਰੂਪਸ੍ਸ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ। ਕਾਮਾવਚਰਰੂਪਾવਚਰਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕ੍ਖਣੇ વਤ੍ਥੁਰੂਪਂ વਿਪਾਕਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋ। ਉਤੁਚਿਤ੍ਤਾਹਾਰਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਪਨ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਞ੍ਚੇવ ਉਪਾਦਾਰੂਪਸ੍ਸ ਚ ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿ ਏવਮੇਤ੍ਥ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤੋਪਿ વਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੋ વਿਨਿਚ੍ਛਯੋਤਿ।
Catusamuṭṭhānikassa rūpassa kammasamuṭṭhānarūpe ekaṃ mahābhūtaṃ tiṇṇaṃ, tīṇi ekassa, dve dvinnaṃ mahābhūtānaṃ, mahābhūtā upādārūpassa sahajātapaccayena paccayo. Kāmāvacararūpāvacarapaṭisandhikkhaṇe vatthurūpaṃ vipākakkhandhānaṃ sahajātapaccayena paccayo. Utucittāhārasamuṭṭhānesu pana mahābhūtāni aññamaññañceva upādārūpassa ca sahajātapaccayena paccayoti evamettha paccayuppannatopi viññātabbo vinicchayoti.
ਸਹਜਾਤਪਚ੍ਚਯਨਿਦ੍ਦੇਸવਣ੍ਣਨਾ।
Sahajātapaccayaniddesavaṇṇanā.
Related texts:
ਤਿਪਿਟਕ (ਮੂਲ) • Tipiṭaka (Mūla) / ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਿਟਕ • Abhidhammapiṭaka / ਪਟ੍ਠਾਨਪਾਲ਼ਿ • Paṭṭhānapāḷi / (੨) ਪਚ੍ਚਯਨਿਦ੍ਦੇਸੋ • (2) Paccayaniddeso
