| Library / Tipiṭaka / திபிடக • Tipiṭaka / மிலிந்த³பஞ்ஹபாளி • Milindapañhapāḷi |
7. ஸத்³த⁴ம்மந்தரதா⁴னபஞ்ஹோ
7. Saddhammantaradhānapañho
7. ‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, பா⁴ஸிதம்பேதங் ப⁴க³வதா ‘பஞ்சேவ தா³னி, ஆனந்த³, வஸ்ஸஸதானி 1 ஸத்³த⁴ம்மோ ட²ஸ்ஸதீ’தி. புன ச பரினிப்³பா³னஸமயே ஸுப⁴த்³தே³ன பரிப்³பா³ஜகேன பஞ்ஹங் புட்டே²ன ப⁴க³வதா ப⁴ணிதங் ‘இமே ச, ஸுப⁴த்³த³ 2, பி⁴க்கூ² ஸம்மா விஹரெய்யுங், அஸுஞ்ஞோ லோகோ அரஹந்தேஹி அஸ்ஸா’தி, அஸேஸவசனமேதங், நிஸ்ஸேஸவசனமேதங், நிப்பரியாயவசனமேதங். யதி³, ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, ததா²க³தேன ப⁴ணிதங் ‘பஞ்சேவ தா³னி, ஆனந்த³, வஸ்ஸஸதானி ஸத்³த⁴ம்மோ ட²ஸ்ஸதீ’தி, தேன ஹி ‘அஸுஞ்ஞோ லோகோ அரஹந்தேஹி அஸ்ஸா’தி யங் வசனங், தங் மிச்சா². யதி³ ததா²க³தேன ப⁴ணிதங் ‘அஸுஞ்ஞோ லோகோ அரஹந்தேஹி அஸ்ஸா’தி, தேன ஹி ‘பஞ்சேவ தா³னி, ஆனந்த³, வஸ்ஸஸதானி ஸத்³த⁴ம்மோ ட²ஸ்ஸதீ’தி தம்பி வசனங் மிச்சா². அயம்பி உப⁴தோ கோடிகோ பஞ்ஹோ க³ஹனதோபி க³ஹனதரோ ப³லவதோபி ப³லவதரோ க³ண்டி²தோபி க³ண்டி²தரோ, ஸோ தவானுப்பத்தோ, தத்த² தே ஞாணப³லவிப்பா²ரங் த³ஸ்ஸேஹி மகரோ விய ஸாக³ரப்³ப⁴ந்தரக³தோ’’தி.
7. ‘‘Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ bhagavatā ‘pañceva dāni, ānanda, vassasatāni 3 saddhammo ṭhassatī’ti. Puna ca parinibbānasamaye subhaddena paribbājakena pañhaṃ puṭṭhena bhagavatā bhaṇitaṃ ‘ime ca, subhadda 4, bhikkhū sammā vihareyyuṃ, asuñño loko arahantehi assā’ti, asesavacanametaṃ, nissesavacanametaṃ, nippariyāyavacanametaṃ. Yadi, bhante nāgasena, tathāgatena bhaṇitaṃ ‘pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatī’ti, tena hi ‘asuñño loko arahantehi assā’ti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā. Yadi tathāgatena bhaṇitaṃ ‘asuñño loko arahantehi assā’ti, tena hi ‘pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatī’ti tampi vacanaṃ micchā. Ayampi ubhato koṭiko pañho gahanatopi gahanataro balavatopi balavataro gaṇṭhitopi gaṇṭhitaro, so tavānuppatto, tattha te ñāṇabalavipphāraṃ dassehi makaro viya sāgarabbhantaragato’’ti.
‘‘பா⁴ஸிதம்பேதங், மஹாராஜ, ப⁴க³வதா ‘பஞ்சேவ தா³னி, ஆனந்த³, வஸ்ஸஸதானி ஸத்³த⁴ம்மோ ட²ஸ்ஸதீ’தி. பரினிப்³பா³னஸமயே ச ஸுப⁴த்³த³ஸ்ஸ பரிப்³பா³ஜகஸ்ஸ ப⁴ணிதங் ‘இமே ச, ஸுப⁴த்³த³, பி⁴க்கூ² ஸம்மா விஹரெய்யுங், அஸுஞ்ஞோ லோகோ அரஹந்தேஹி அஸ்ஸா’தி. தஞ்ச பன, மஹாராஜ, ப⁴க³வதோ வசனங் நானத்த²ஞ்சேவ ஹோதி நானாப்³யஞ்ஜனஞ்ச, அயங் ஸாஸனபரிச்சே²தோ³, அயங் படிபத்தி பரிதீ³பனாதி தூ³ரங் விவஜ்ஜிதா தே உபோ⁴ அஞ்ஞமஞ்ஞங். யதா², மஹாராஜ, நப⁴ங் பத²விதோ தூ³ரங் விவஜ்ஜிதங் , நிரயங் ஸக்³க³தோ தூ³ரங் விவஜ்ஜிதங், குஸலங் அகுஸலதோ தூ³ரங் விவஜ்ஜிதங், ஸுக²ங் து³க்க²தோ தூ³ரங் விவஜ்ஜிதங். ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, தே உபோ⁴ அஞ்ஞமஞ்ஞங் தூ³ரங் விவஜ்ஜிதா.
‘‘Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā ‘pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatī’ti. Parinibbānasamaye ca subhaddassa paribbājakassa bhaṇitaṃ ‘ime ca, subhadda, bhikkhū sammā vihareyyuṃ, asuñño loko arahantehi assā’ti. Tañca pana, mahārāja, bhagavato vacanaṃ nānatthañceva hoti nānābyañjanañca, ayaṃ sāsanaparicchedo, ayaṃ paṭipatti paridīpanāti dūraṃ vivajjitā te ubho aññamaññaṃ. Yathā, mahārāja, nabhaṃ pathavito dūraṃ vivajjitaṃ , nirayaṃ saggato dūraṃ vivajjitaṃ, kusalaṃ akusalato dūraṃ vivajjitaṃ, sukhaṃ dukkhato dūraṃ vivajjitaṃ. Evameva kho, mahārāja, te ubho aññamaññaṃ dūraṃ vivajjitā.
‘‘அபி ச, மஹாராஜ, மா தே புச்சா² மோகா⁴ அஸ்ஸ 5, ரஸதோ தே ஸங்ஸந்தி³த்வா கத²யிஸ்ஸாமி ‘பஞ்சேவ தா³னி, ஆனந்த³, வஸ்ஸஸதானி ஸத்³த⁴ம்மோ ட²ஸ்ஸதீ’தி யங் ப⁴க³வா ஆஹ, தங் க²யங் பரிதீ³பயந்தோ ஸேஸகங் பரிச்சி²ந்தி³, வஸ்ஸஸஹஸ்ஸங், ஆனந்த³, ஸத்³த⁴ம்மோ திட்டெ²ய்ய, ஸசே பி⁴க்கு²னியோ ந பப்³பா³ஜெய்யுங். பஞ்சேவ தா³னி, ஆனந்த³, வஸ்ஸஸதானி ஸத்³த⁴ம்மோ ட²ஸ்ஸதீதி. அபி நு கோ², மஹாராஜ, ப⁴க³வா ஏவங் வத³ந்தோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ அந்தரதா⁴னங் வா வதே³தி அபி⁴ஸமயங் வா படிக்கோஸதீ’’தி? ‘‘ந ஹி ப⁴ந்தே’’தி. ‘‘நட்ட²ங், மஹாராஜ, பரிகித்தயந்தோ ஸேஸகங் பரிதீ³பயந்தோ பரிச்சி²ந்தி³. யதா², மஹாராஜ, புரிஸோ நட்டா²யிகோ ஸப்³ப³ஸேஸகங் க³ஹெத்வா ஜனஸ்ஸ பரிதீ³பெய்ய ‘எத்தகங் மே ப⁴ண்ட³ங் நட்ட²ங், இத³ங் ஸேஸக’ந்தி . ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, ப⁴க³வா நட்ட²ங் பரிதீ³பயந்தோ ஸேஸகங் தே³வமனுஸ்ஸானங் கதே²ஸி ‘பஞ்சேவ தா³னி, ஆனந்த³, வஸ்ஸஸதானி ஸத்³த⁴ம்மோ ட²ஸ்ஸதீ’தி. யங் பன, மஹாராஜ, ப⁴க³வதா ப⁴ணிதங் ‘பஞ்சேவ தா³னி, ஆனந்த³, வஸ்ஸஸதானி ஸத்³த⁴ம்மோ ட²ஸ்ஸதீ’தி, ஸாஸனபரிச்சே²தோ³ ஏஸோ.
‘‘Api ca, mahārāja, mā te pucchā moghā assa 6, rasato te saṃsanditvā kathayissāmi ‘pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatī’ti yaṃ bhagavā āha, taṃ khayaṃ paridīpayanto sesakaṃ paricchindi, vassasahassaṃ, ānanda, saddhammo tiṭṭheyya, sace bhikkhuniyo na pabbājeyyuṃ. Pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatīti. Api nu kho, mahārāja, bhagavā evaṃ vadanto saddhammassa antaradhānaṃ vā vadeti abhisamayaṃ vā paṭikkosatī’’ti? ‘‘Na hi bhante’’ti. ‘‘Naṭṭhaṃ, mahārāja, parikittayanto sesakaṃ paridīpayanto paricchindi. Yathā, mahārāja, puriso naṭṭhāyiko sabbasesakaṃ gahetvā janassa paridīpeyya ‘ettakaṃ me bhaṇḍaṃ naṭṭhaṃ, idaṃ sesaka’nti . Evameva kho, mahārāja, bhagavā naṭṭhaṃ paridīpayanto sesakaṃ devamanussānaṃ kathesi ‘pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatī’ti. Yaṃ pana, mahārāja, bhagavatā bhaṇitaṃ ‘pañceva dāni, ānanda, vassasatāni saddhammo ṭhassatī’ti, sāsanaparicchedo eso.
‘‘யங் பன பரினிப்³பா³னஸமயே ஸுப⁴த்³த³ஸ்ஸ பரிப்³பா³ஜகஸ்ஸ ஸமணே பரிகித்தயந்தோ ஆஹ ‘இமே ச, ஸுப⁴த்³த³, பி⁴க்கூ² ஸம்மா விஹரெய்யுங், அஸுஞ்ஞோ லோகோ அரஹந்தேஹி அஸ்ஸா’தி, படிபத்திபரிதீ³பனா ஏஸா, த்வங் பன தங் பரிச்சே²த³ஞ்ச பரிதீ³பனஞ்ச ஏகரஸங் கரோஸி. யதி³ பன தே ச²ந்தோ³, ஏகரஸங் கத்வா கத²யிஸ்ஸாமி, ஸாது⁴கங் ஸுணோஹி மனஸிகரோஹி அவிக்கி²த்தமானஸோ 7.
‘‘Yaṃ pana parinibbānasamaye subhaddassa paribbājakassa samaṇe parikittayanto āha ‘ime ca, subhadda, bhikkhū sammā vihareyyuṃ, asuñño loko arahantehi assā’ti, paṭipattiparidīpanā esā, tvaṃ pana taṃ paricchedañca paridīpanañca ekarasaṃ karosi. Yadi pana te chando, ekarasaṃ katvā kathayissāmi, sādhukaṃ suṇohi manasikarohi avikkhittamānaso 8.
‘‘இத⁴, மஹாராஜ, தளாகோ ப⁴வெய்ய நவஸலிலஸம்புண்ணோ ஸம்முக²முத்தரியமானோ பரிச்சி²ன்னோ பரிவடுமகதோ, அபரியாதி³ண்ணே யேவ தஸ்மிங் தளாகே உத³கூபரி மஹாமேகோ⁴ அபராபரங் அனுப்பப³ந்தோ⁴ அபி⁴வஸ்ஸெய்ய, அபி நு கோ², மஹாராஜ, தஸ்மிங் தளாகே உத³கங் பரிக்க²யங் பரியாதா³னங் க³ச்செ²ய்யா’’தி? ‘‘ந ஹி ப⁴ந்தே’’தி. ‘‘கேன காரணேன மஹாராஜா’’தி? ‘‘மேக⁴ஸ்ஸ, ப⁴ந்தே, அனுப்பப³ந்த⁴தாயா’’தி. ‘‘ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, ஜினஸாஸனவரஸத்³த⁴ம்மதளாகோ ஆசாரஸீலகு³ணவத்தபடிபத்திவிமலனவஸலிலஸம்புண்ணோ உத்தரியமானோ ப⁴வக்³க³மபி⁴ப⁴வித்வா டி²தோ. யதி³ தத்த² பு³த்³த⁴புத்தா ஆசாரஸீலகு³ணவத்தபடிபத்திமேக⁴வஸ்ஸங் அபராபரங் அனுப்பப³ந்தா⁴பெய்யுங் அபி⁴வஸ்ஸாபெய்யுங். ஏவமித³ங் ஜினஸாஸனவரஸத்³த⁴ம்மதளாகோ சிரங் தீ³க⁴மத்³தா⁴னங் திட்டெ²ய்ய, அரஹந்தேஹி லோகோ அஸுஞ்ஞோ ப⁴வெய்ய, இமமத்த²ங் ப⁴க³வதா ஸந்தா⁴ய பா⁴ஸிதங் ‘இமே ச, ஸுப⁴த்³த³, பி⁴க்கூ² ஸம்மா விஹரெய்யுங், அஸுஞ்ஞோ லோகோ அரஹந்தேஹி அஸ்ஸா’தி.
‘‘Idha, mahārāja, taḷāko bhaveyya navasalilasampuṇṇo sammukhamuttariyamāno paricchinno parivaṭumakato, apariyādiṇṇe yeva tasmiṃ taḷāke udakūpari mahāmegho aparāparaṃ anuppabandho abhivasseyya, api nu kho, mahārāja, tasmiṃ taḷāke udakaṃ parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyyā’’ti? ‘‘Na hi bhante’’ti. ‘‘Kena kāraṇena mahārājā’’ti? ‘‘Meghassa, bhante, anuppabandhatāyā’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, jinasāsanavarasaddhammataḷāko ācārasīlaguṇavattapaṭipattivimalanavasalilasampuṇṇo uttariyamāno bhavaggamabhibhavitvā ṭhito. Yadi tattha buddhaputtā ācārasīlaguṇavattapaṭipattimeghavassaṃ aparāparaṃ anuppabandhāpeyyuṃ abhivassāpeyyuṃ. Evamidaṃ jinasāsanavarasaddhammataḷāko ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭheyya, arahantehi loko asuñño bhaveyya, imamatthaṃ bhagavatā sandhāya bhāsitaṃ ‘ime ca, subhadda, bhikkhū sammā vihareyyuṃ, asuñño loko arahantehi assā’ti.
‘‘இத⁴ பன, மஹாராஜ, மஹதி மஹாஅக்³கி³க்க²ந்தே⁴ ஜலமானே அபராபரங் ஸுக்க²திணகட்ட²கோ³மயானி உபஸங்ஹரெய்யுங், அபி நு கோ² ஸோ, மஹாராஜ, அக்³கி³க்க²ந்தோ⁴ நிப்³பா³யெய்யா’’தி ? ‘‘ந ஹி, ப⁴ந்தே, பி⁴ய்யோ பி⁴ய்யோ ஸோ அக்³கி³க்க²ந்தோ⁴ ஜலெய்ய, பி⁴ய்யோ பி⁴ய்யோ பபா⁴ஸெய்யா’’தி. ‘‘ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, த³ஸஸஹஸ்ஸியா 9 லோகதா⁴துயா ஜினஸாஸனவரம்பி ஆசாரஸீலகு³ணவத்தபடிபத்தியா ஜலதி பபா⁴ஸதி. யதி³ பன, மஹாராஜ, தது³த்தரிங் பு³த்³த⁴புத்தா பஞ்சஹி பதா⁴னியங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தா ஸததமப்பமத்தா பத³ஹெய்யுங், தீஸு ஸிக்கா²ஸு ச²ந்த³ஜாதா ஸிக்கெ²ய்யுங், சாரித்தஞ்ச ஸீலங் ஸமத்தங் பரிபூரெய்யுங், ஏவமித³ங் ஜினஸாஸனவரங் பி⁴ய்யோ பி⁴ய்யோ சிரங் தீ³க⁴மத்³தா⁴னங் திட்டெ²ய்ய, அஸுஞ்ஞோ லோகோ அரஹந்தேஹி அஸ்ஸாதி இமமத்த²ங் ப⁴க³வதா ஸந்தா⁴ய பா⁴ஸிதங் ‘இமே ச, ஸுப⁴த்³த³, பி⁴க்கூ² ஸம்மா விஹரெய்யுங், அஸுஞ்ஞோ லோகோ அரஹந்தேஹி அஸ்ஸா’தி.
‘‘Idha pana, mahārāja, mahati mahāaggikkhandhe jalamāne aparāparaṃ sukkhatiṇakaṭṭhagomayāni upasaṃhareyyuṃ, api nu kho so, mahārāja, aggikkhandho nibbāyeyyā’’ti ? ‘‘Na hi, bhante, bhiyyo bhiyyo so aggikkhandho jaleyya, bhiyyo bhiyyo pabhāseyyā’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, dasasahassiyā 10 lokadhātuyā jinasāsanavarampi ācārasīlaguṇavattapaṭipattiyā jalati pabhāsati. Yadi pana, mahārāja, taduttariṃ buddhaputtā pañcahi padhāniyaṅgehi samannāgatā satatamappamattā padaheyyuṃ, tīsu sikkhāsu chandajātā sikkheyyuṃ, cārittañca sīlaṃ samattaṃ paripūreyyuṃ, evamidaṃ jinasāsanavaraṃ bhiyyo bhiyyo ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭheyya, asuñño loko arahantehi assāti imamatthaṃ bhagavatā sandhāya bhāsitaṃ ‘ime ca, subhadda, bhikkhū sammā vihareyyuṃ, asuñño loko arahantehi assā’ti.
‘‘இத⁴ பன, மஹாராஜ, ஸினித்³த⁴ஸமஸுமஜ்ஜிதஸப்பபா⁴ஸவிமலாதா³ஸங் 11 ஸண்ஹஸுகு²மகே³ருகசுண்ணேன அபராபரங் மஜ்ஜெய்யுங், அபி நு கோ², மஹாராஜ, தஸ்மிங் ஆதா³ஸே மலகத்³த³மரஜோஜல்லங் ஜாயெய்யா’’தி? ‘‘ந ஹி, ப⁴ந்தே, அஞ்ஞத³த்து² விமலதரங் யேவ ப⁴வெய்யா’’தி. ‘‘ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, ஜினஸாஸனவரங் பகதினிம்மலங் ப்³யபக³தகிலேஸமலரஜோஜல்லங், யதி³ தங் பு³த்³த⁴புத்தா ஆசாரஸீலகு³ணவத்தபடிபத்திஸல்லேக²து⁴தகு³ணேன ஜினஸாஸனவரங் ஸல்லக்கெ²ய்யுங் 12, ஏவமித³ங் ஜினஸாஸனவரங் சிரங் தீ³க⁴மத்³தா⁴னங் திட்டெ²ய்ய, அஸுஞ்ஞோ ச லோகோ அரஹந்தேஹி அஸ்ஸாதி இமமத்த²ங் ப⁴க³வதா ஸந்தா⁴ய பா⁴ஸிதங் ‘இமே ச, ஸுப⁴த்³த³, பி⁴க்கூ² ஸம்மா விஹரெய்யுங், அஸுஞ்ஞோ லோகோ அரஹந்தேஹி அஸ்ஸா’தி. படிபத்திமூலகங், மஹாராஜ, ஸத்து²ஸாஸனங் படிபத்திகாரணங் படிபத்தியா அனந்தரஹிதாய திட்ட²தீ’’தி.
‘‘Idha pana, mahārāja, siniddhasamasumajjitasappabhāsavimalādāsaṃ 13 saṇhasukhumagerukacuṇṇena aparāparaṃ majjeyyuṃ, api nu kho, mahārāja, tasmiṃ ādāse malakaddamarajojallaṃ jāyeyyā’’ti? ‘‘Na hi, bhante, aññadatthu vimalataraṃ yeva bhaveyyā’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, jinasāsanavaraṃ pakatinimmalaṃ byapagatakilesamalarajojallaṃ, yadi taṃ buddhaputtā ācārasīlaguṇavattapaṭipattisallekhadhutaguṇena jinasāsanavaraṃ sallakkheyyuṃ 14, evamidaṃ jinasāsanavaraṃ ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭheyya, asuñño ca loko arahantehi assāti imamatthaṃ bhagavatā sandhāya bhāsitaṃ ‘ime ca, subhadda, bhikkhū sammā vihareyyuṃ, asuñño loko arahantehi assā’ti. Paṭipattimūlakaṃ, mahārāja, satthusāsanaṃ paṭipattikāraṇaṃ paṭipattiyā anantarahitāya tiṭṭhatī’’ti.
‘‘ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, ‘ஸத்³த⁴ம்மந்தரதா⁴ன’ந்தி யங் வதே³ஸி, கதமங் தங் ஸத்³த⁴ம்மந்தரதா⁴ன’’ந்தி? ‘‘தீணிமானி, மஹாராஜ, ஸாஸனந்தரதா⁴னானி. கதமானி தீணி? அதி⁴க³மந்தரதா⁴னங் படிபத்தந்தரதா⁴னங் லிங்க³ந்தரதா⁴னங் , அதி⁴க³மே, மஹாராஜ, அந்தரஹிதே ஸுப்படிபன்னஸ்ஸாபி த⁴ம்மாபி⁴ஸமயோ ந ஹோதி, படிபத்தியா அந்தரஹிதாய ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்தி அந்தரதா⁴யதி, லிங்க³ங்யேவ திட்ட²தி, லிங்கே³ அந்தரஹிதே பவேணுபச்சே²தோ³ ஹோதி, இமானி கோ², மஹாராஜ, தீணி அந்தரதா⁴னானீ’’தி.
‘‘Bhante nāgasena, ‘saddhammantaradhāna’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ saddhammantaradhāna’’nti? ‘‘Tīṇimāni, mahārāja, sāsanantaradhānāni. Katamāni tīṇi? Adhigamantaradhānaṃ paṭipattantaradhānaṃ liṅgantaradhānaṃ , adhigame, mahārāja, antarahite suppaṭipannassāpi dhammābhisamayo na hoti, paṭipattiyā antarahitāya sikkhāpadapaññatti antaradhāyati, liṅgaṃyeva tiṭṭhati, liṅge antarahite paveṇupacchedo hoti, imāni kho, mahārāja, tīṇi antaradhānānī’’ti.
‘‘ஸுவிஞ்ஞாபிதோ, ப⁴ந்தே நாக³ஸேன, பஞ்ஹோ, க³ம்பீ⁴ரோ உத்தானீகதோ, க³ண்டி² பி⁴ன்னோ, நட்டா² பரவாதா³ ப⁴க்³கா³ நிப்பபா⁴ கதா, த்வங் க³ணிவரவஸப⁴மாஸஜ்ஜாதி.
‘‘Suviññāpito, bhante nāgasena, pañho, gambhīro uttānīkato, gaṇṭhi bhinno, naṭṭhā paravādā bhaggā nippabhā katā, tvaṃ gaṇivaravasabhamāsajjāti.
ஸத்³த⁴ம்மந்தரதா⁴னபஞ்ஹோ ஸத்தமோ.
Saddhammantaradhānapañho sattamo.
Footnotes:
